Rapport RKC DTZ Het beste moet nog komen

De raden krijgen informatie over de externe evaluatie van de Bedrijvenregeling op basis waarvan er in 2020 in een gewijzigde vorm een nieuwe tranche zal plaatsvinden 104. Losse projecten onder de noemer van DTZ Via de jaarverslagen krijgen de gemeenten Coevorden, Emmen en Hoogeveen informatie over projecten die onder de bredere vlag van DTZ worden uitgevoerd. Deze projecten worden in de informatievoorziening gekoppeld aan de verschillende sectoren waar DTZ zich op richt, namelijk HTSM, Transport & Logistiek, Groene chemie/Olie en Gas. De diverse projectresultaten DTZ die in paragraaf 3.2 zijn beschreven, zijn in meer of mindere mate via de jaarverslagen met de drie gemeenten gedeeld. Ter illustratie: er wordt in de jaarverslagen van 2019 in de gemeente Hoogeveen en Emmen notie gemaakt van de ontwikkelingen rondom Skills4Future en de IT Hub. In het jaarverslag van de gemeente Coevorden worden deze projecten niet benoemd. De relatie tussen DTZ en de Regiodeal wordt in de jaarverslagen wel in alle drie de gemeenten gemaakt, evenals dat er informatie wordt verschaft over de oprichting van een FabLab. Financiële verantwoording Qua financiële verantwoording zien we dat in de drie gemeentelijke jaarverslagen jaarlijks wordt aangegeven dat er geld wordt onttrokken aan de reserves die zijn ingesteld voor DTZ.

Deze ingestelde reserves volgen uit de raadsbesluiten die de raden in 2016/2017 hebben genomen ten behoeve van het programma VvW en de Bedrijvenregeling. Er volgt – logischerwijs na de gebundelde raadsbesluiten – geen kostenuitsplitsing tussen het uitvoeringsplan (€1 per inwoner) en de Bedrijvenregeling maar er wordt onder één noemer DTZ over onttrekkingen verantwoord. Zo heeft de gemeente Hoogeveen het in de jaarverslagen jaarlijks over onttrekkingen voor de Investeringsregeling VvW (2017) en DTZ (2018, 2019) 105. Er wordt in de financiële verantwoording dus geen onderscheid gemaakt tussen het geld dat naar het programmabureau gaat en de geldstroom die SNN voor de uitvoering van de Bedrijvenregeling toekomt. Uit de stukken, interviews en sessies is gebleken dat dit bij sommige raadsleden voor verwarring zorgt: het beeld ontstaat dat er veel meer geld gemoeid zou gaan met het programma DTZ

100

Jaarverslag gemeente Coevorden, 2017 en Jaarverslag gemeente Emmen, 2017

101

Jaarverslag gemeente Hoogeveen, 2017

102

Jaarverslag gemeente Hoogeveen, 2018

103

Jaarverslag gemeente Coevorden, 2019

104

Jaarverslagen gemeente Coevorden, gemeente Emmen en gemeente Hoogeveen, 2019

105

Jaarverslagen 2017, 2018 en 2019 gemeente Hoogeveen

62

dan in praktijk het geval is. Ook bestaat er met name in Coevorden onduidelijkheid over geld DTZ is gereseserveerd als co-financiering voor de Regiodeal is gebruikt. Raadsinformatiememo’s De gemeenten Coevorden, Emmen en Hoogeveen zijn op diverse manieren via tussentijdse (incidentele) raadsinformatiememo’s op de hoogte gebracht van ontwikkelingen rondom DTZ. Hierbij nemen we wel enkele accentverschillen waar in de aard van de informatiememo’s. De gemeenten Emmen en Hoogeveen ontvangen namelijk gedurende de looptijd van het programma een tussentijdse informatiebrief waarin een update wordt gegeven over de ontwikkelingen en de resultaten van DTZ. Op 5 april 2018 ontvangt de raad van Emmen een raadsinformatiebrief met als onderwerp ‘Stand van zaken Dutch TechZone’. Het college gaat hierin op de stand van zaken rondom clusterontwikkeling in de sectoren HTSM, Transport en Logistiek, Groene Chemie/Biobased Economy en Onderwijs en Arbeidsmarkt. De Hoogeveense raad ontvangt op 22 juli 2020 106 een analyse ‘Dutch Techzone, wat heeft het ons gebracht?’. In deze memo staat het college stil bij de ontwikkelingen van de focussectoren, sector-overstijgende resultaten en de stappen die zijn gezet op het gebied van lokale verbinding. De raad van Coevorden heeft tot voor kort geen tussentijdse informatie ontvangen over ontwikkelingen en resultaten via Raadsinformatiememo’s.

Op 6 april 2021 verschijnt er een collegebrief met de laatste stand van zaken rondom DTZ, met daarbij specifiek aandacht voor de financiële stromen en activiteiten. Tevens zijn het jaarverslag 2020 en het jaarplan 2021 van DTZ als bijlage toegevoegd. Alle drie de raden hebben een update ontvangen van gewijzigde Bedrijvenregelingen. Eerdere onderzoeken in het kader van DTZ zijn ook schriftelijk met alle drie de raden gedeeld. De raden hebben de evaluaties van PNO 107 inzake de Bedrijvenregeling ontvangen in 2018 en ook de evaluatie van ERAC in 2020 is met de drie raden gedeeld. Nieuwsbrieven Uit de interviews108 en de raadssessies109 komt ook naar voren dat de raden worden geïnformeerd aan de hand van nieuwsbrieven. Raadsleden geven hierover zelf aan dat deze nieuwsbrieven informatie verschaffen over de voortgang van specifieke trajecten en projecten, maar dat het hierbij ontbreekt aan inzicht in concrete resultaten van deze inspanningen. Deze nieuwsbrieven worden ook via de social mediakanalen als LinkedIn ingezet. Jaarplannen – en jaarverslagen programmabureau Het programmabureau van DTZ ontwikkelt jaarlijks een jaarplan voor datzelfde jaar en geeft via een jaarverslag een reflectie op de inhoudelijke en financiële resultaten van het jaar ervoor. Deze jaarplannen en -verslagen zijn in de afgelopen jaren maar beperkt gedeeld met de raad.

Op basis van de voorhanden documentatie stellen we vast dat alleen door de gemeente Hoogeveen op 22 juli 2020 het jaarverslag van 2019 en het jaarplan 2020 is gedeeld met de raad en dat zeer recent de raad van Coevorden het jaarverslag 2020 en het jaarplan 2021 heeft ontvangen. Vanuit de raadsinformatiesystemen komt naar voren dat de jaarverslagen en -plannen verder niet met de raden worden gedeeld. In de interviewronde is duidelijk geworden dat de gemeenten zelf mogen bepalen welke informatie er wel en welke informatie er niet met de raden wordt gedeeld. Er zijn in die zin geen afspraken over het delen van de jaarplannen en verslagen vanuit het programmabureau. Volgens vertegenwoordigers van het programmabureau is het ook aan de

106

20200722 Brief aan raad

107

Evaluatie Bedrijvenregeling Vierkant voor Werk (BRVvW) 2017

108

Interview programmabureau

109

Raadssessie Emmen en Raadssessie Hoogeveen

63

deelnemende wethouders zelf om vanuit een ambassadeursrol de gepaste informatievoorziening naar de raden en hun gemeente toe te verzorgen110. Informatiebijeenkomsten In de gemeente Coevorden is eerder in 2020 een raadsinformatiebijeenkomst geweest. De programmamanager vanuit het programmabureau heeft op die avond de raad proberen mee te nemen in de resultaten die zijn behaald en laten zien waar DTZ mee bezig was111. In Emmen is het organiseren van een dergelijke informatiebijeenkomst voor de raad op dit moment nog geen onderwerp van gesprek geweest112. De gemeente Hoogeveen heeft daarentegen in 2020 ook twee keer geprobeerd om een soortgelijke informatiebijeenkomst te organiseren met de raad. Deze bijeenkomst is in verband met andere prioriteiten rondom corona ook twee keer van de agenda gehaald. Bestuurlijk is er in Hoogeveen wel de ambitie om in dit jaar een dergelijke bijeenkomst te organiseren 113. Het voorgaande in ogenschouw nemende, stellen we vast dat er diverse instrumenten zijn en worden ingezet om informatie over DTZ te verschaffen aan de gemeenteraden van Coevorden, Emmen en Hoogeveen. De colleges staan echter zelf aan de lat als het gaat om het verschaffen van informatie over DTZ aan de raden. Er zijn daarom accentverschillen tussen de drie gemeenten waargenomen.

Allereerst is er de reguliere P&C-cyclus die via de begrotingen en jaarverslagen wordt benut om informatie te verstrekken. In de jaarverslagen ligt een grote focus op de Bedrijvenregeling die onder de naam van DTZ wordt uitgevoerd. Daarnaast wordt er geïnformeerd over losse projecten die onder de bredere vlag van DTZ in ontwikkeling zijn. In de financiële verantwoording is het onderscheid tussen het geld dat naar het programmabureau DTZ gaat en het geld dat wordt besteed aan de Bedrijvenregeling niet toegelicht. We stellen tevens vast dat er in de gemeenten Emmen en Hoogeveen informatie is verschaft over resultaten van DTZ via raadsinformatiememo’s. Dit in tegenstelling tot de gemeente Coevorden, waarbij wel een informatiebijeenkomst met het programmabureau is gefaciliteerd. Dit is in Emmen en Hoogeveen eerder niet gebeurd hoewel in Hoogeveen hiervoor wel de intentie is geweest. Wat tenslotte opvalt is dat relevante informatie die wel voorhanden is in de vorm van jaarverslagen en jaarplannen zeer beperkt met de raden gedeeld is. Alleen de gemeente Hoogeveen heeft in 2020 het jaarverslag van 2019 en -plan van 2020 met de raad gedeeld. Het is volgens betrokkenen aan de colleges zelf om te bepalen welke informatie aan de raad wordt verschaft. In hoeverre de huidige informatievoorziening voldoet aan de behoeften van de raden wordt verder toegelicht in paragraaf 5.2.2.

5.2.2. Informatievoorziening: perspectief en behoefte raden In vorige paragraaf hebben we met name gereflecteerd op de instrumenten die zijn ingezet en de informatiemomenten. Informatievoorziening gaat in onze ogen echter met name om de kwaliteit en niet alleen over de frequentie. In deze paragraaf staan we daarom stil bij de het perspectief van de raden aangaande de informatievoorziening en hun wensen voor wat betreft een gepaste kwaliteit van informatie. We zoomen hieronder één voor één in op het perspectief en de behoeften van de raden en leggen dit vervolgens naast de resultaten van paragraaf 5.2.1.

110

Interview programmabureau

111

Interview Coevorden ambtelijk

112

Interview Emmen ambtelijk

113

Interview Hoogeveen bestuurlijk

64

Gemeente Coevorden Tijdens de raadssessie van 4 maart 2021114 reageren alle elf deelnemende raadsleden negatief op de stelling of zij goed geïnformeerd zijn over de uitvoering, besteding van middelen en resultaten van DTZ. Raadsleden geven aan dat er specifiek is gevraagd om dit onderzoek omdat resultaten van de samenwerking op dit moment onvoldoende helder zijn. Er is behoefte aan inzicht in de doelen die worden nagestreefd en de mate waarin deze worden behaald. Ook willen sommige raadsleden weten welke resultaten er specifiek voor de gemeente Coevorden zijn behaald. Op dit moment wordt volgens hen alleen DTZ-brede informatie aangeleverd. De informatiebehoefte zit met name op het inzichtelijk maken hoeveel arbeidsplaatsen DTZ voor Coevorden oplevert. Deze informatiebehoefte is eerder geuit door de raad. Hierover zijn namelijk door raadsleden naar aanleiding van de jaarrekening van 2018 eerder vragen gesteld over het aantal aangevraagde subsidies voor de Bedrijvenregeling in Coevorden en het aantal ontstane banen in de regio. Hierop is een ambtelijke reactie geschreven en met de raad gedeeld. Deze reactie luidt als volgt: ‘We kunnen op dit moment geen overzicht aanleveren van vastgesteld arbeidsplaatsen simpelweg omdat er nog maar 1 project is vastgesteld. Wel kunnen we een overzicht geven van de ingevulde arbeidsplaatsen. Dit zijn er 177 waarvan 68 definitief vastgesteld.

Deze ingevulde arbeidsplaatsen betreffen de arbeidsplaatsen die door de ondernemers zijn ingevuld bij de voortgangsrapportages. Pas bij vaststelling van de subsidie kunnen we aangeven hoeveel arbeidsplaatsen daadwerkelijk zijn gerealiseerd tijdens de projectperiode. 115’. De organisatie geeft naar aanleiding van de vragen in 2018 de nuance mee dat er nog niet met zekerheid kan worden gesteld hoeveel arbeidsplaatsen er daadwerkelijk worden gerealiseerd.

114

Raadssessie gemeente Coevorden

115

Technische vragen n.a.v. jaarrekening 2018

65

Naar aanleiding van de jaarrekening van 2019 vragen raadsleden vervolgens waarom er wordt gefocust op verbinden en er niet meer wordt geschreven over het creëren van banen en de daadwerkelijke realisatie van banen. Hierop wordt ambtelijk gereageerd dat het nog niet met zekerheid is te zeggen hoeveel banen er zijn gerealiseerd. Op moment van beantwoording zijn er volgens de organisatie in elk geval 150 arbeidsplaatsen gecreëerd. Dit aantal gaat in de toekomst ook nog oplopen, zo wordt gesteld116. We constateren dat dit aantal niet overeenkomt met het in paragraaf 3.1.3 beschreven aantal van 84 reeds gerealiseerde arbeidsplaatsen. Toch deelt niet iedereen voornoemde behoefte aan gemeente specifieke informatie. Andere raadsleden geven te kennen dat DTZ een regionaal samenwerkingsverband is en dat in de informatievoorziening juist ook de kracht van de regio moet worden neergezet. Dit is volgens raadsleden ook eerder door de portefeuillehouder in het begin benadrukt. Investeringen in de regio kunnen niet één op één in Coevorden terug te zien zijn, maar het is van belang om over gemeentegrenzen heen te kijken. Volgens hen zou het daarbij wel goed zijn om te weten wat Coevorden (financieel) bijdraagt en welke resultaten er vervolgens in de regio worden behaald. Dergelijke informatie is op dit moment te beperkt.

Andere raadsleden geven aan dat er behoefte is aan meer informatiemomenten waarop de raad wordt bijgepraat. De informatieavond heeft volgens diverse raadsleden geleid tot een positiever beeld van DTZ. Het heeft volgens hen echter wel te lang geduurd voordat een dergelijke bijeenkomst werd georganiseerd. Een behoefte aan meer van dit soort bijeenkomsten wordt gedeeld. Verder komt naar voren dat een groot deel van de raadsleden onvoldoende op de hoogte is hoe het programma DTZ zich verhoudt tot de Bedrijvenregeling. Het gaat dan met name om welk geld naar het programmabureau gaat en wat er aan de Bedrijvenregeling wordt besteed. Volgens raadsleden gaf ook de hierboven genoemde informatieavond hier geen inzicht in. Gemeente Emmen De meeste raadsleden in de gemeente Emmen zijn weinig positief over de huidige informatievoorziening in het kader van DTZ. Er wordt erkend dat er in de jaarstukken over wordt geïnformeerd maar de informatie die de raad ontvangt is volgens de raad weinig structureel. Er is weinig zicht op afzonderlijke resultaten en lopende projecten. Hoeveel geld ernaartoe gaat en wat de resultaten zijn is beperkt bekend bij raadsleden. Op welke manier het programmabureau DTZ zich verhoudt tot de uitvoering van de Bedrijvenregeling is bij de meeste raadsleden ook niet bekend.

Andere raadsleden erkennen dat de activiteiten die vanuit DTZ worden ontplooid niet allemaal even tastbaar zijn en niet alle informatie in cijfers is uit te drukken. De nieuwsbrieven helpen wel om meer gevoel te krijgen bij de activiteiten van DTZ maar dit zorgt niet voor een structureel inzicht in de toegevoegde waarde. We constateren dat de raadsleden de behoefte delen aan een ander type informatie dan de huidige vorm van informatievoorziening in voorziet. Raadsleden zouden het fijn vinden als ze periodiek (bijvoorbeeld twee à drie keer per raadsperiode) worden bijgepraat door het programmabureau. Op een dergelijke avond kan DTZ overbrengen wat de afgelopen tijd is georganiseerd en wat er is bereikt voor de regio. Een belangrijke voorwaarde hierbij is dat het geen informatiebijenkomsten ‘van de overheid’ zijn. Raadsleden willen juist van ondernemers en onderwijsinstellingen horen wat DTZ hen brengt. Door met die samenwerkingspartners het gesprek te voeren kunnen raadsleden zich een beter beeld vormen over de toegevoegde waarde van DTZ en het al dan niet voortzetten van de samenwerking117.

116

Technische vragen n.a.v. jaarrekening 2019

117

Raadssessie gemeente Emmen

66

Gemeente Hoogeveen In de gemeente Hoogeveen zijn raadsleden wisselend enthousiast over de huidige wijze waarop informatievoorziening plaatsvindt. De nieuwsbrieven worden gewaardeerd omdat raadsleden gevoel krijgen bij de lopende trajecten. Toch levert dit instrument op dit moment weinig zicht op de concrete resultaten die met DTZ worden bereikt. Volgens de raad ligt er een taak voor het college om de raad meer op de hoogte te brengen dan via een periodieke nieuwsbrief. Blijkens de raadssessie is de verhouding tussen het programma DTZ en de Bedrijvenregeling op dit moment ook beperkt bekend bij het overgrote gedeelte van de raad. Raadsleden zijn sceptisch als het gaat om het versterken van de informatiepositie via schriftelijke informatie. Veel informatie via brieven gaat door de hoeveelheid aan stukken langs raadsleden heen. Diverse raadsleden erkennen ook dat het type activiteiten dat met DTZ beoogd wordt zich ook lastig laten meten in cijfers. Als dat niet lukt, zo vindt men, moet er een poging worden gedaan om de voorgang en resultaten meer te koppelen aan ervaringen. Er is in Hoogeveen daarom een behoefte aan een meer actieve vorm van informatievoorziening. Raadsleden delen de mening dat informatieavonden een goede vorm zouden zijn. Belangrijk is dat dergelijke ervaringen samen met het onderwijs en het bedrijfsleven worden georganiseerd.

De raad is namelijk juist op zoek naar hun ervaringen, zeker omdat ze via via wel horen dat er verbindingen ontstaan in de triple helix samenwerking. Het inzicht in wat die verbindingen opleveren ontbreekt nu nog. Vergelijkende analyse Als we het perspectief van de drie raden op de informatievoorziening en de behoeften met elkaar vergelijken, zien we verschillende overeenkomsten en enkele accentverschillen. De belangrijkste overeenkomst tussen de drie raden is dat overal het gevoel overheerst dat de huidige informatievoorziening niet voldoet aan de wensen van de raad. De raden hebben weinig beeld bij wat DTZ precies doet, kost en oplevert. Er is weinig zicht op concrete resultaten die door DTZ zijn bereikt. Ook is voor het gros van de raadsleden onvoldoende inzichtelijk hoe het programmabureau DTZ zich verhoudt tot de uitvoering van de Bedrijvenregeling. Alle drie de raden geven dat aan er behoefte is aan meer actieve informatievoorziening over de resultaten en voortgang van DTZ. Hoewel de raad van Coevorden kritisch is, werd de eerdere informatiebijeenkomst gewaardeerd. In Emmen en Hoogeveen is een soortgelijke behoefte waargenomen. Voor hen ligt de focus met name ook op het horen van de ervaringen van de samenwerkingspartners.

Op het moment dat je als regiogemeente overstijgend gaat werken zijn volgens de raadsleden juist die verhalen namens ondernemers en onderwijsinstellingen relevant. Uit de interviews met de bestuurders, ambtelijke organisaties en het programmabureau hebben we opgehaald dat zij in deze informatiebehoefte willen voorzien. Eerder is in Hoogeveen geprobeerd een informatieavond te organiseren maar deze is vanwege corona tweemaal van de agenda gehaald. In Hoogeveen speelt ook het initiatief om een film met de raad te delen waarin ondernemers en onderwijsinstellingen hun verhaal doen over DTZ. Ook de organisatie van Coevorden is ook positief over de eerdere informatiebijeenkomst. Volgens ambtenaren kan er nog meer in gezamenlijkheid worden opgetrokken met de raad. Zij opteren voor het organiseren van thema-avonden voor de gezamenlijke raden. Hierdoor kan ook het gevoel tussen gemeenten beter worden gedeeld en wordt er qua informatievoorziening niet los van elkaar opgetrokken. Vanuit het programmabureau wordt tenslotte ook aangegeven dat er op het gebied van informatievoorziening een uitdaging ligt. Het is volgens hen belangrijk om de raden goed mee te nemen op een manier die voorziet in de behoefte van de raden.

67

Een accentverschil op het gebied van informatievoorziening nemen we met name in Coevorden waar. Er is een onderscheid tussen raadsleden die Coevorden-specifieke informatie willen tegenover raadsleden die inzicht willen in hetgeen DTZ oplevert voor de regio. Er is in die zin geen volledig eenduidige informatiebehoefte in de raad. Echter, dat de informatie concretisering behoeft is een gegeven dat in de raad breder wordt gedeeld. Net als in Emmen en Hoogeveen zijn de raadsleden met name positief over de inzet van informatiebijeenkomsten. Hierdoor kan de raad meer grip op de samenwerking krijgen en ook inbrengen wat hij belangrijk vindt.

5.3. Toetsing Normenkader – Rol van de raad In deze paragraaf toetsen we de bevindingen uit de vorige paragrafen aan de normen die met betrekking tot de rol van de raad zijn vastgesteld. Met betrekking tot de rol van de raad zijn de volgende normen vastgesteld: Groen: aan de vastgestelde norm is geheel voldaan Oranje: aan de vastgestelde norm is gedeeltelijk voldaan Rood: aan de vastgestelde norm is niet voldaan Aspect

Vraag

Rol van de raad

7

Norm De raden krijgen de informatie die nodig is voor het uitvoeren van hun controlerende en kaderstellende rol.

7

De raden hebben dezelfde informatiepositie bij aanvang en gedurende de looptijd van DTZ gehad

8

De raden zijn betrokken geweest bij het opstellen en het uitvoeren van de ambities, doelstellingen en kaders rondom Vierkant voor Werk en later DTZ

De toetsing van het normenkader wordt hieronder verder uitgewerkt.

5.3.1. Norm 1: De raden krijgen de informatie die nodig is voor het uitvoeren van hun controlerende en kaderstellende rol. In paragraaf 5.2.1 is uitvoerig beschreven wat voor type informatie de raden ontvangen aangaande DTZ. Alle drie de raden krijgen informatie over lopende projecten en ontwikkelingen rondom de Bedrijvenregeling via de reguliere P&Ccyclus. Hierbij wordt er geen onderscheid gemaakt tussen de financiële verantwoording in het kader van de Bedrijvenregeling en het programma DTZ. De raden worden tevens geïnformeerd via raadsinformatiememo’s (gemeente Emmen en Hoogeveen) en via bijeenkomsten (gemeente Coevorden). Ook worden er nieuwsbrieven met de raadsleden gedeeld die ingaan op lopende projecten en trajecten. Hoewel er dus gebruik wordt gemaakt van diverse instrumenten in het kader van informatievoorziening overheerst bij alle drie de raden het gevoel dat ze op dit moment onvoldoende in positie worden gebracht om hun taken goed te kunnen vervullen. Uit de sessies met de raden bleek dat weinig inzicht is in de doelen die aan DTZ ten grondslag liggen en de concrete resultaten die door DTZ bereikt worden (lokaal en in de regio). Ook is beperkt inzicht in de financiële stromen, met name als het gaat om het onderscheid tussen het programma DTZ en de Bedrijvenregeling. De raden hebben samenvattend weinig beeld bij wat DTZ precies doet, kost en oplevert.

Voor alle drie de raden geldt dat er een actievere vorm van informatievoorziening nodig wordt geacht om hun rollen goed te kunnen vervullen. Hierbij wordt gedacht aan informatiebijeenkomsten waarin – naast het programmabureau en het eigen bestuur – ervaringen van de andere samenwerkingspartners worden gedeeld.

68

5.3.2. Norm 2: De raden hebben dezelfde informatiepositie bij aanvang en gedurende de looptijd van DTZ gehad In paragraaf 5.1.1 is beschreven welke informatie de raden voorafgaand aan de start van DTZ hebben gehad. Daarin constateerden wij dat alle drie de raden, in meer of minder actieve vorm, de benodigde informatie hebben gehad die hen moest helpen om een goed beeld te kunnen vormen over het voortraject van VvW. In elk geval is het rapport van de Commissie Vollebregt voorafgaand gedeeld en/of besproken. Gedurende de looptijd is de informatiepositie van de drie raden wisselend geweest maar dit heeft in onze ogen niet geleid tot een significante informatieachterstand of -voorsprong. Via de P&C-cyclus is de informatievoorziening vergelijkbaar geweest met een focus op de resultaten van de Bedrijvenregeling en de losse projecten onder de noemer van DTZ. Ook eerdere evaluaties en wijzigingen van regelingen zijn met de raad gedeeld. Kleine discrepanties tussen de gemeenten komen voort uit het feit dat colleges zelf aan de lat hebben gestaan voor de informatievoorziening over DTZ aan de raden. Hierdoor zien we dat er accentverschillen in de wijze waarop informatievoorziening heeft plaatsgevonden. Zo hebben de gemeente Emmen en Hoogeveen meer gebruik gemaakt van informatie via memo’s en heeft de gemeente Coevorden meer ingezet op het verstrekken van mondelinge informatie.

5.3.3. Norm 3: De raden zijn betrokken geweest bij het opstellen en het uitvoeren van de ambities, doelstellingen en kaders rondom VvW en later DTZ De drie raden zijn betrokken geweest bij het vaststellen van de financiële kaders van VvW/DTZ in de vorm van raadsbesluiten eind 2016 en in 2017 (paragraaf 5.1.2). Op het gebied van inhoudelijke betrokkenheid bij het opstellen van ambities en doelstellingen stellen we echter vast dat de raden beperkt betrokken zijn geweest. Dit is volgens de raden ook het gevolg van de externe planvorming. Door dit proces zijn de raden qua inhoudelijke kaderstelling op enige afstand zijn gezet en bij het ter beschikking stellen van de budgetten hebben zij onvoldoende positie gepakt. We stellen vast dat de raden het budgetrecht beperkt hebben benut om expliciet te besluiten over de doelstellingen en de rol van DTZ. Als het gaat om de betrokkenheid bij de ambities en doelstellingen lopende VvW/DTZ zijn de raden ook beperkt betrokken geweest. Hoewel er via verschillende instrumenten over DTZ is gecommuniceerd is in alle drie de raden onvoldoende bekend welke ambities en doelstellingen er aan DTZ ten grondslag liggen en in welke mate deze doelstellingen worden behaald. In alle drie de raden wordt gepleit voor een andere type betrokkenheid bij DTZ in het kader van de uitvoering.

69

Bijlage 1 – Overzicht geïnterviewde personen Hoogeveen: Emile Sieders Josee Bakker

Beleidsadviseur Economische Zaken Accountmanager Economische Zaken

Karel Loohuis Jan Zwiers

Burgemeester Hoogeveen Wethouder Economische zaken

Emmen: Martin Fiddelaers Irene Schuurman Reina Beijering Tonia Arts

Accountmanager Economie Beleidsadviseur Economie Beleidsadviseur Economie Beleidsadviseur Economie

Guido Rink

Wethouder Economie

Coevorden: Eddy Schottert Maud Sijben Ina Dobben

Beleidsadviseur Economie Beleidsmedewerker Economie Beleidsadviseur Economie

Steven Stegen Bert Bouwmeester

Wethouder Economie Burgemeester Coevorden

Ida Oostmeijer

Ambtelijk opdrachtgever Dutch TechZone/gemeentesecretaris Hardenberg

Bedrijven Program Board: Peter Cool Mischa Baert Bart Labrie Henk Kieft Gina Wielink

Directeur Operations en Development – Intergas Site Director – Fokker CEO – H&P Moulding Directeur – Masevon CFO – Oegema Transport

Onderwijsinstellingen Program Board Marc Otto Lid College van Bestuur – NHL Stenden Arwin Nimis Voorzitter College van Bestuur – Drenthe College Enno van der Werff Lid College van Bestuur – Alfa College Allard van Dijk

Directie Regio, DG Bedrijfsleven en Innovatie – Ministerie van Economische Zaken

Henk Brink Willeke de Roo

Gedeputeerde (VVD) – Provincie Drenthe Projectcoördinator en projectleider Kennis en Innovatie – Provincie Drenthe

70

Programmabureau DTZ: Jacqueline Tuinbeek Henriette Herbschleb

Programmamedewerker DTZ Programmamanager DTZ

Voorzittersoverleg: Gerrie Westenbrink Herman Gijlers Michiel Zuidema Stendert de Vries

Voorzitter – Ondernemersvereniging Coevorden Vicevoorzitter – Ondernemend Emmen Vrienden van Techniek en Ondernemend Hoogeveen Adviseur – Ondernemershuis voor het Vechtdal

Jan Nap

Senior adviseur – Breuer&Intraval

Deelnemende raadsleden aan sessies Emmen – 3 maart 2021 Wim Moinat SP Dirk van Dijken CDA Johan Grethe 50PLUS Henk Huttinga ChristenUnie Jeroen Mulder PvdA Dewy Leal Wakker Emmen Bernadette van der Woude GroenLinks Natasja de Graaf D66 (commissielid) Coevorden – 4 maart 2021 Ferry Booij Henk Bouwers Irene Driehuis Joop Slomp Lars Hoedemaker Margriet Fissering Sandra Katenberg Bernette Sieben Eddy Heeling Jerry Stoker Gilbert Mulder Thieno Nijenbanning

Belangen Buitengebied Coevorden Politieke Partij Coevorden PAC PvdA D66 VVD CDA VVD CDA PAC PvdA Belangen Buitengebied Coevorden

Hoogeveen – 4 maart 2021 Catharina van Hien Bert Otten Philip Oosterlaak Johannes Prakken Jan Knol Mark Strolenberg

GroenLinks CDA SP D66 Gemeentebelangen VVD

71

Bijlage 2 – Governance structuur programma Dutch TechZone Dutch TechZone heeft vandaag de dag een compacte structuur. De leden van de Program Board zetten een strategische koers uit en stellen het jaarplan vast. In de Program Board is de triple helix vertegenwoordigd: overheid, onderwijs en ondernemers. De Program Board richt zich op het ambassadeur zijn van het gebied, maar zorgt ook voor visievorming op de langere termijn, zodat deze kan worden vertaald in concrete acties. De voorzitter van de Board is een ondernemer uit het gebied. Vanuit de Program Board is een coördinatieteam opgesteld als een dagelijks bestuur voor het programmabureau. In dit coördinatieteam is wederom de triple helix vertegenwoordigd en sluit de voorzitter van de Program Board, net als het Programmabureau, aan. Het coördinatieteam heeft als taak om te bezien of de directeur de juiste vertaling maakt van wat er in de Program Board is besproken. Het Programmabureau van Dutch TechZone is een compacte organisatie die géén projectorganisatie is. Er is bewust gekozen voor een beperkte bezetting van het programmabureau. Inclusief het programmateam (in kind geleverde bezetting vanuit gemeenten, provincie en onderwijsinstellingen) bedraagt de complete formatie nog geen drie fte.

Alleen daar waar eigenaarschap niet natuurlijk bij één van de partners behoort, kan het Programmabureau trekker/eigenaar van een project zijn, maar altijd kortdurend en tijdelijk, aanjagend, initiatief nemend.118 Onderstaande afbeelding geeft de governance structuur van Dutch TechZone schematisch weer.

Bron: Jaarplan Dutch TechZone 2021

118

Bron: Jaarplan Dutch TechZone 2021

72

Bijlage 3 – Kaderstelling raden Gemeente Coevorden Datum 31-01-2017

Raadsbesluiten gemeente Coevorden Op 31 januari 2017 besluit de raad na het raadsvoorstel dat op 17 januari 2017 in een commissievergadering is voorbereid om: een bedrag van € 2.000.000 te onttrekken aan de bestemmingsreserve Vierkant voor Werk en toe te voegen aan de begroting, ten behoeve van de uitvoering van de Bedrijvenregeling Vierkant voor Werk, het Uitvoeringsplan Vierkant voor Werk 2017-2021 en de hieruit voorkomende projecten.

19-09-2017

Het college geeft aan dat de Bedrijvenregeling een succes is en dat het wenselijk is om de jaarschijven naar voren te halen om aan de stevige investeringsimpuls in de regio VvW gehoor te geven. De raad besluit daarom om in te stemmen met het verzoek van het bestuurlijk overleg van Vierkant voor Werk om het reeds gereserveerd budget uit de jaren 2019 (€107.045) c.q. 2020 (€535.226) naar 2017 c.q. 2019 over te hevelen. De raad neemt een motie aan voor Vierkant voor Werk. De raad draagt het college op: • Via de bij haar bekende kanalen onder de aandacht te brengen en te stimuleren dat beschikbaar projectgeld beschikbaar is voor de verbetering van de aansluiting tussen onderwijs en bedrijfsleven. • Te stimuleren dat dit via het programma Vierkant voor Werk zo snel mogelijk gezamenlijk op wordt gepakt . • Te stimuleren dat ook naar andere mogelijkheden voor financiering op onderwerp wordt gezocht via een gezamenlijke inspanning van onderwijs, bedrijfsleven en overheid. In december 2017 wordt door het college teruggegrepen op het raadsbesluit van 19 september om middelen naar voren te halen. Na september bleek dat verschillende partners bij de besluitvorming hierover zich op verschillende uitgangspunten hebben gebaseerd.

De raad stemt op verzoek van het college in om het van de jaarschijf 2019 naar de jaarschijf 2017 over te hevelen budget voor de Bedrijvenregeling te wijzigen van €107.045 in €463.863. Het over te hevelen budget van 2020 naar 2019 wordt zodoende bepaald op €0.

07-11-2017

19-12-2017

Gemeente Emmen Datum 08-12-2016

28-09-2017

Raadsbesluiten gemeente Emmen Zowel voor de uitvoering van het Programma Vierkant voor Werk als de Bedrijvenregeling Vierkant voor Werk zijn bij raadsbesluit van Emmen op 8 december 2016 middelen beschikbaar gesteld. Er wordt besloten voor de komende vier jaar in totaal maximaal €2.610.000,00 beschikbaar te stellen, conform de afgesproken jaarlijkse voeding, en dit bedrag te dekken uit het SIOF ad € 0,7 miljoen, de begroting 2018 ad € 0,4 miljoen, de begroting 2019 ad € 0,55 miljoen, de begroting 2020 ad € 0,55 miljoen en de begroting 2021 ad € 0,41 miljoen. De raad krijgt vanuit het college te horen dat het gereserveerde budget voor de Bedrijvenregeling onvoldoende is. Daarom moet het budget voor 2017 worden opgehoogd. De raad wordt vanuit zijn budgetrecht gevraagd middelen via een reserve over te hevelen naar een ander jaar. Door het toepassen van een zogenaamde 'kasschuif wordt het budget 2019 en 2020 naar voren gehaald. Dit kan door de ophoging van het budget ad € 1,1 miljoen in 2017 voor te financieren vanuit de Algemene Reserve. In 2019 en 2020 wordt de Algemene Reserve vervolgens met eenzelfde bedrag weer aangevuld. De raad besluit dit te doen op 28 september 2017119.

119

20170928 Raadsbesluit verhoging voorfinanciering ad. €1.1 miljoen vanuit de Algemene Reserve.

73

Gemeente Hoogeveen Datum 06-10-2016

Raadsbesluiten gemeente Hoogeveen Op 6 oktober 2016 vindt er in de raadsvergadering van de gemeente Hoogeveen een debat plaats over de beschikbaarstelling van gelden voor Vierkant voor Werk. Tijdens deze avond worden de volgende richtinggevende uitspraken gedaan over de beschikbaarheidsstelling en de rol van de raad: • De begrootte €1,4 miljoen is primair bedoeld voor de stimuleringsregeling en wordt in jaartranches uitgekeerd. Hiermee wil het college voorkomen dat, indien er een fout zit in de regeling, al het geld al is uitgegeven. • De raad krijgt de mogelijkheid tot bijsturing in het vervolgtraject. • De raad gaat over het budgetrecht en zal altijd worden geconsulteerd indien budgetten boven begroting uitgaan. • De raad heeft altijd het laatste woord als het gaat om het leveren van geld of het aanpassen van regelingen.

27-10-2016

Na het debat van begin oktober wordt er op 27 oktober besloten over de beschikbaarstelling van budgetten 120. Hierbij wordt afgesproken dat het college terugkomt bij de raad indien er extra budgetten nodig zijn en/of er extra inspanningen nodig zijn die niet sporen met beleid. De raad besluit tot het beschikbaar stellen van €1,4 miljoen voor de periode 2017 2020.

120

Transcript – deel – raad 6okt16 en 27okt16

74