Document · PDF

Programmabegroting 2024 (versie 1-11-2023).pdf

Gemeenteraad 6 november 2023, gemeente HofvantwenteBij agendapunt: 8: De programmabegroting 202418.939 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Niet gevonden in dit document.

a-=--- P g 2022 Programmabegroting 2024

KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Datum behandeling raad: 6 en 8 november 2023

Inhoudsopgave Inleiding ...............................................................................................................................................................................................................3 PROGRAMMA 1: BESTUUR EN VEILIGHEID ...................................................................................................................................................20 PROGRAMMA 2: WONEN EN WERKEN ...........................................................................................................................................................32 PROGRAMMA3: LEEFOMGEVING ...................................................................................................................................................................37 PROGRAMMA 4: SPORT, CULTUUR EN ONDERWIJS ...................................................................................................................................49 PROGRAMMA 5: MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING ..........................................................................................................................55 PROGRAMMA 6: ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN OVERHEAD ..........................................................................................................70 Paragraaf 1: Lokale heffingen

..........................................................................................................................................................................79 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...............................................................................................................................87 Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen....................................................................................................................................................104 Paragraaf 4: Financiering................................................................................................................................................................................110 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering...........................................................................................................................................................................114 Paragraaf 6: Verbonden partijen ....................................................................................................................................................................120 Paragraaf 7: Grondbeleid ................................................................................................................................................................................130 Paragraaf 8: Openbaarheidsparagraaf

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Inleiding

aandienen en naar verwachting dan tot autonome ontwikkeling of nieuw beleid zullen gaan ontwikkelen.

Zomerbrief

Vorig jaar tekende zich al af dat de meerjarenbegroting vanaf 2026 een tekort vertoont. Dat is grotendeels te wijten aan beleidswijzigingen van de rijksoverheid waar de meeste gemeenten mee kampen. Het is lastig om hierop te anticiperen, zeker nu via VNG en Tweede Kamer om structurele compensatie van gemeenten is gevraagd. De huidige demissionaire periode van het kabinet maakt echter dat duidelijkheid hierover nog op zich laat wachten.

Met de zomerbrief, die de raad in juni jl. heeft ontvangen, is een start gemaakt met de voorbereiding van de programmabegroting 2024. Daarin schetsten we, voor zover dat op dat moment al kon, de beleidsmatige en financiële uitgangspunten voor de komende begroting. De zomerbrief verscheen dit jaar op een moment waarop de raad zojuist het besluit had genomen om de themanotities behorend bij de visie “Actief ‘Noaberschap’ 2022-2026 (huidige raadsperiode) vast te stellen en de daarvoor benodigde financiële middelen beschikbaar te stellen. Nieuwe ontwikkelingen In de programmabegroting 2024 landen de voorstellen voor nieuw beleid uit de zomerbrief en de autonome ontwikkelingen die zich in 2023 aandienen (meevallers en tegenvallers). Daarnaast presenteren we onder de noemer trends enkele onderwerpen die zich in de nabije toekomst

Bezuinigingen Rijk Recente signalen dat de rijksoverheid zich genoodzaakt ziet om de komende jaren structureel te bezuinigen maken de verwachting op een positieve uitkomst er niet rooskleuriger op. Naar verwachting noodzaakt dit gemeenten om volgend jaar op basis van scenario’s te bezien hoe zij hun meerjarenbegroting weer structureel sluitend kunnen krijgen. Anders gezegd: als de gevraagde compensatie achterwege blijft zullen gemeenten, waaronder Hof van Twente, door bezuinigingen of vergroting van inkomsten forse inspanningen moeten plegen om hun begroting sluitend te maken.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Tweede bestuursrapportage 2023 De ontwikkelingen die zich voordoen sinds het verschijnen van de zomerbrief en die wij hebben gepresenteerd in de 2e bestuursrapportage 2023 maken deze opgave nog wat groter. Door met name ontwikkelingen in de jeugdzorg en Wmo, waar zowel de prijzen als de aantallen toegekende voorzieningen blijven stijgen, toont ons budgettair meerjarenperspectief een groter tekort vanaf 2026 dan we in de zomerbrief hebben geraamd. Enkele andere autonome ontwikkelingen die genoemd worden in de 2e bestuursrapportage zijn de reeds eerder aangekondigde hogere bijdrage aan de Omgevingsdienst Twente, die het gevolg is van de invoering van output-financiering, de prijsindexering van software-kosten en de effecten van de meicirculaire. Loon- en prijsontwikkeling

het gemeentefonds. De hogere energieprijzen leiden in 2023 onder meer tot hogere inflatiecijfers. Verdere kostenstijgingen zijn mogelijk, zowel in de exploitatie als bij de investeringen. Ontwikkelingen Gemeentefonds Het Rijk werkt aan een nieuwe financieringssystematiek van het gemeentefonds vanaf 2026/ 2027. Vooruitlopend daarop heeft de aanpassing een structureel fors nadelig effect op de omvang van het gemeentefonds vanaf 2026. Ondanks de structurele toevoeging van € 1 miljard bij de meicirculaire 2023. Naast de omvang van het gemeentefonds wijzigt ook de wijze van verdeling. Voor de invoering van het nieuwe verdeelstelsel is vastgehouden aan een ingangsdatum per 1 januari 2024. Daarbij is er nog onzekerheid over de definitieve herverdeeleffecten van de herijking. Voor Hof van Twente lijkt de impact op dit punt beperkt.

Voor de programmabegroting 2024 anticiperen wij, op basis van de jaarlijkse systematiek en cijfers van het Centraal Planbureau (CPB), op een inflatieontwikkeling in de budgetten voor het volgende begrotingsjaar. Tegenover de loon- en prijsstijgingen staat (deels) een compensatie vanuit PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Themanotities De afgelopen maanden zijn voorbereidingen getroffen voor de uitvoering van de themanotities. De ambities, projecten en acties zoals verwoord in de 6 themanotities krijgen geleidelijk aan vorm. Hierbij maken we gebruik van het instrument programmasturing om binnen de organisatie een goede integrale aanpak te borgen. Hiermee zijn we ook in staat richting de gemeenteraad, zoals afgesproken, een duidelijke, herkenbare monitoring en verantwoording vorm te geven. Een korte terugblik: Visie Gezonde verbinding Deze visie biedt een integrale kijk op het welzijn van mensen langs de themalijnen: 1) Kansrijk opgroeien, 2) Gezonde leefstijl, 3) Vitaal ouder worden en 4) Iedereen doet mee. Belangrijke uitgangspunten daarbinnen zijn de aanpak van armoede en laaggeletterdheid, preventief werken, positieve gezondheid en eigen verantwoordelijkheid van inwoners.

landbouw, water, bodem, klimaat, recreatie en landschap. Vanwege de sterke onderlinge verwevenheid hebben we een integrale Visie duurzame leefomgeving ontwikkeld aan de hand van vier thema’s: 1) Klimaatadaptatie, 2) Biodiversiteit, 3) Duurzame landbouw en 4) Energietransitie. Omgevingsvisie De afgelopen periode is een concept-Omgevingsvisie voor de gemeente ontwikkeld. We zijn hierover actief met de samenleving in gesprek geweest. In de omgevingsvisie komen veel onderwerpen samen die verbonden zijn aan de hoofdthema’s uit de Visie Actief Noaberschap. Tegelijkertijd komen in de omgevingsvisie actuele beleidsdoelen samen uit onder meer de Visie gezonde verbinding als de Visie duurzame leefomgeving. De omgevingsvisie vormt de basis voor enkele nog te ontwikkelen omgevingsprogramma’s en het allesomvattende Omgevingsplan dat over enkele jaren al onze bestemmingsplannen zal gaan vervangen.

Visie Duurzame leefomgeving Binnen de fysieke omgeving hebben we als gemeente grote opgaven voor onder andere natuur, PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Investeren in maatschappelijke opgaven In de Visie Actief Noaberschap 2022-2026 zijn ambities benoemd voor de komende vier jaar, waar we in samenspraak met maatschappelijke partners en anderen in de samenleving uitvoering aan willen geven. Om aan de ambities invulling te kunnen geven is op diverse terreinen niet alleen een financiële, maar ook personele impuls noodzakelijk. In de Themanotities zijn deze impulsen vertaald naar nieuwe middelen. Op de pagina’s na deze inleiding schetsen we per thema welke stappen in 2024 gezet zullen gaan worden.

Tegelijk zien we dat er in komende jaren bestuurlijke ambities die in de pijplijn zitten concretere vormen zullen gaan krijgen. In een aantal gevallen gaat het dan om huisvestingsvraagstukken. Denk aan multifunctionele accommodaties in Hengevelde, Diepenheim, Goor en Markelo, een buurthuis in Markvelde, het Duurzaam meerjaren onderhoudsplan voor gebouwen (DMJOP), het Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP), de Meerjarige opgave opvang asielzoekers (OSA) en de plannen voor een Circulair ambachtscentrum. Gaandeweg het begrotingsjaar 2024 verwachten wij met enkele van deze voorstellen naar de raad te komen.

Trends

Naar een sluitende begroting

In de zomerbrief gaven we aan dat we in vervolg op de themanotities een aantal voorstellen voor nieuw beleid hebben. In deze programmabegroting zijn die verwerkt. We hebben er ook enkele aan toegevoegd. De dynamiek van onze organisatie en zeker ook die van de arbeidsmarkt maken dat het zoeken naar de juiste mensen om (bestuurlijke) ambities waar te kunnen maken, continu aandacht blijft vragen. Om een aantrekkelijke werkgever te zijn, blijven we investeren in ontwikkelkansen voor medewerkers en in formatie om taken adequaat uit te kunnen voeren.

In het voorgaande is in vogelvlucht een beeld geschetst van de beleidsontwikkelingen die van invloed zijn op de programmabegroting 2024. Feit is dat de financiële opgave om een sluitende begroting te verkrijgen vanaf 2026 een forse opgave wordt. Bedenk daarbij dat er in de (meerjaren-) begroting ingaande 2027 ook een al langer bestaande bezuiniging van € 450.000 op welzijnssubsidies is opgenomen. Zoals we bij de zomerbrief al stelden is het legitiem om in de meerjarenraming ons tekort te laten zien

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

voor zover dat het gevolg is van de (omstreden) Rijkskorting van € 3 miljard op het gemeentefonds, voor Hof van Twente zo’n € 4,5 miljoen. Om die reden vonden we het verantwoord om in de zomerbrief een structureel tekort in 2026 en later in die orde van grootte op te nemen. Maar het verwachte tekort is sinds de zomerbrief vanaf 2026 met € 1,2 miljoen gegroeid. Wij zien daarom nu de noodzaak om ons in aanloop naar de zomerbrief 2024 in samenspraak met de raad voor te bereiden op een scenario waarin middels taakstellingen (een deel van) de tekorten worden aangepakt. Dekkingsmaatregelen Het voorgaande betekent dat wij vooralsnog vast houden aan de nieuw beleidsvoorstellen uit de zomerbrief en deze programmabegroting, die in de verschillende programma’s zijn toegelicht. Nu de jaarschijf 2024 sluitend is, wordt immers voldaan aan de eisen voor begrotingsgoedkeuring. Maar tegelijkertijd nemen wij in deze programmabegroting een structurele taakstelling op van € 1,2 miljoen ingaande 2026. Deze denken wij in te vullen door beperking van uitgaven en/of het verhogen van inkomsten via belastingmaatregelen.

Het hanteren van een “pauzeknop” voor (elementen van) nieuw beleid is hierbij een serieuze, te onderzoeken optie. Dat deze taakstelling nu nog niet met concrete maatregelen is ingevuld past bij het feit dat deze pas over enkele jaren ingaat. Let wel: het totale financiële tekort wordt met het invullen van deze taakstelling slechts ten dele opgelost. Maar we geven hiermee in ieder geval het signaal dat we in komende jaren keuzes zullen moeten maken om een verantwoord begrotingsbeleid te blijven voeren. Alleen dan houden we koers in onzekere tijden. Wij stellen u voor kennis te nemen van de programmabegroting 2024 en deze vast te stellen.

Burgemeester en wethouders,

secretaris,

burgemeester,

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Thema 1: Sociaal Domein Het is belangrijk dat alle inwoners in de Hof mee kunnen doen in de samenleving. We zetten in op preventie. En als het inwoners om welke reden dan ook niet zelf lukt om hun problemen op te lossen, ondersteunen wij hen met voorzieningen. We willen voorkomen dat jongeren in een zwaar zorgtraject terechtkomen en zetten in op armoedebestrijding. Bestaande multifunctionele accommodaties (MFA’s) willen we op peil houden en initiatieven voor nieuwe (vervangende) MFA’s ondersteunen we. In 2024 verwachten we de eerste onderzoeksresultaten voor de haalbaarheid van een MFA in Hengevelde. Met de werkgroep aldaar zijn we in nauw overleg om de planvorming nader uit te werken. De insteek is om in de loop van 2024 aan de raad een concreet plan voor besluitvorming voor te leggen. Planvorming voor andere accommodaties volgt zodra inzichtelijk wordt welke lokale mogelijkheden zich aandienen. De afgelopen jaren is vanuit de visie “De Gezonde Verbinding” (integrale visie op het sociaal domein) gestart met het werken aan het geluk en het welzijn van inwoners in onze gemeente. Hiervoor hanteren wij vier themalijnen: Kansrijk Opgroeien, Gezonde Leefstijl, Iedereen Doet Mee en Vitaal Ouder Worden. We zetten in op een integrale aanpak binnen het sociaal domein. Dit vertaalt zich concreet in extra inspanningen de komende jaren ten aanzien van armoede en laaggeletterdheid.

Vanuit de gedachte dat dit essentieel is, ook voor de andere genoemde thema's. Financieel gezond zijn is immers een randvoorwaarde om mee te doen in onze samenleving, kansrijk op te groeien en vitaal ouder te worden. Financiële problemen en schulden hebben een bewezen negatief effect op de gezondheid en de gezondheidsvaardigheden van inwoners.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Dit geldt ook voor laaggeletterdheid en daarmee samenhangend, beperkte digitale vaardigheden. Door hier extra op in te zetten, pakken we het probleem aan bij de bron. Naast armoede als veroorzaker van veel uitdagingen in het sociaal domein, is de dubbele vergrijzing (we worden met meer mensen steeds ouder) een belangrijke factor. Voor wat betreft de realisatie van concrete plannen geldt dat we in 2023 niet het tempo en de daadkracht hebben kunnen ontwikkelen die we graag wilden. De oorzaak hiervan is het grote aantal vacatures en het moeilijk kunnen invullen daarvan gelet op de krapte op de arbeidsmarkt. Nu dit eind 2023 wel is gelukt, gaan we in 2024 met volle kracht vooruit.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Thema 2: Agrarische sector Gezamenlijk met de agrarische sector gaan we op zoek naar nieuwe manieren om de landbouw toekomstbestendig te maken. Hierbij denken we aan nieuwe verdienmodellen rondom mono-mestvergisting, mede in dienst van de energieopwekking. Of aan verdiensten uit het vergroten van de biodiversiteit in Hof van Twente. Dit alles zal in grote mate afhankelijk zijn van het stikstofbeleid van het rijk en de provincie. We blijven het “veegplan” gebruiken om kleine bestemmingsplanwijzigingen op een makkelijke manier mogelijk te maken. We blijven met agrariërs in gesprek, onder andere via onze erfcoaches, om met maatwerk en creatief meedenken perspectief te bieden. Samen met agrariërs werken we de pilots gericht op mono-mestvergisting verder uit over de gemeente. Op het gebied van bodem en water gaan we samen met het waterschap en grondeigenaren na waar maatregelen nodig zijn en welke kansen er liggen voor het vasthouden van water. Door informatiebijeenkomsten en het delen van ervaringen brengen we de mogelijkheden voor multifunctionele landbouw in beeld en ondersteunen we agrariërs die hiervoor plannen willen uitwerken. Met eventuele deelnemers aan de Landelijke Beëindigingsregeling Veehouderij (LBV) werken we erfplannen uit. We gaan na of we een combinatie met de Rood voor Rood regeling nieuwe functies kunnen worden gemaakt.

Kavelruil blijven we stimuleren via het vrijwillige kavelruilproject Twentse Maat. Daarnaast blijven we individuele ondernemers en de gezinnen ondersteunen vanuit het platform Stilleed en via onze erfcoaches. Gezamenlijk met de gemeente Borne, Enschede, Haaksbergen en Hengelo hebben we een voorstel gemaakt voor een gebiedsgerichte aanpak in Zuid-Oost Twente. Dit voorstel zal verder uitgewerkt worden met de gebiedspartners (LTO, Waterschappen, TBO's, Landgoederen en de Provincie). Het doel is te komen met een gezamenlijke uitvoeringsagenda.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Thema 3: Ondernemen De werkgelegenheid in Hof van Twente moet ook in de toekomst op peil blijven, zowel kwantitatief als kwalitatief. Binnen onze gemeente zijn aantrekkelijke centra belangrijk. We willen samen met ondernemers de uitstraling verder verbeteren zodat de aantrekkingskracht op bezoekers nog groter wordt. Er is veel vraag naar ruimte voor bedrijven. In de komende periode besteden we daarom extra aandacht aan het ontwikkelen en inrichten van nieuwe bedrijventerreinen. Daarnaast zetten wij ons in voor energieopwekking en energiebesparing. Samen met onder andere ondernemersverenigingen worden projecten geïnitieerd en uitgevoerd. Voor de komende jaren willen we uitvoering geven aan de doelstellingen vanuit de themanotitie Ondernemen: Ruimte geven voor bedrijven en ondernemers om zich te vestigen en uit te breiden. Ook willen we investeren in nieuwe initiatieven en vooruitstrevende ideeën op het gebied van ondernemen, werkgelegenheid, centrumgebieden en vrijetijdseconomie. In de centrumgebieden willen we verder met kwaliteitsverbetering door samenwerking met de ondernemers en verbetering van de uitstraling van de openbare ruimte. Voor de Vrijetijdseconomie willen we aan de hand van het in 2023 vastgestelde beleid sturen op nieuwe ontwikkelingen op de juiste plek en uitvoering geven aan het actieplan "Beleef Hoffelijkheid 2.0”.

De doorontwikkeling van HofMarketing is onderdeel van de themanotitie Ondernemen. Hofmarketing verzorgt gebiedsmarketing voor wonen, werken en recreëren in Hof van Twente. Dit doen we samen met belangrijke stakeholders uit het Ondernemersplatform Hof van Twente, VTE projectgroep, Twentemarketing en het recreatieschap.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Thema 4: Veiligheid Ons uitgangspunt is dat Hof van Twente een veilige en leefbare gemeente is waar inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen. De aanpak van ondermijnende criminaliteit en high impact crimes zoals woninginbraken staan hoog op de agenda. Een effectieve aanpak van onder andere huiselijk geweld, kindermishandeling, jeugdoverlast, personen met verward gedrag en de aanpak van zorgfraude is alleen mogelijk door goede samenwerking binnen en buiten het gemeentehuis. Wij geven met een programmatische aanpak ons integrale veiligheidsbeleid de komende jaren een nieuwe impuls. In 2024 willen wij verder invulling geven aan de speerpunten zoals verwoord in de Visie Veiligheid. Dat betekent het verder optimaliseren van de bestrijding van diverse vormen van overlast, in nauwe samenspraak met het sociale domein alsmede de aanpak van ondermijning in onder meer horeca, vastgoed en recreatieparken. Op basis van besluitvorming in 2023 vindt er een uitbreiding en doorontwikkeling plaats van de functie van buitengewoon opsporingsambtenaar. Onze aanpak is zowel gebiedsgericht (bv buitengebied, bedrijventerreinen en de woonomgeving) als persoonsgericht (aanpak verwarde personen, veelplegers, jeugd). Hierdoor garanderen we een eerlijk speelveld voor ondernemers en voorkomen we uitbuiting of misbruik van kwetsbare personen door criminelen.

Zowel binnen onze organisatie als ook in de samenwerking met externe partners voorkomen wij dat wij transacties (bijvoorbeeld subsidies of vergunningen) doen met criminelen. Ieder signaal van ondermijning pakken wij op en leidt tot een herleidbaar besluit.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Thema 5: Duurzaamheid Binnen het programma Duurzaamheid krijgen verschillende projecten en initiatieven vorm. Zo enthousiasmeren en faciliteren wij onze inwoners en ondernemers bij de urgente energietransitie en houden hierbij de regie. Onze eigen “Routekaart Energieneutraal 2035” en de afspraken uit de Regionale Energie Strategie (RES) vormen hiervoor de leidraad. Met het Project Buurtenergie gaan we voor de kernen en buurtschappen gezamenlijk aan de slag met initiatieven voor duurzame energieopwekking. Een deel van de opbrengst komt ten goede van de lokale gemeenschap. Ook gaan we actief uitvoering geven aan de Warmtevisie om op termijn “van het (grijze) gas af” te gaan. Bij vergunningverlening voor nieuwe bedrijfspanden hebben we de ambitie om het plaatsen van zonnepanelen verplicht te stellen en op bestaande gebouwen stimuleren we het plaatsen van zonnepanelen. In de Themanotitie Duurzaamheid is voor de komende periode omschreven wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen. De Routekaart 2035 (energieneutraal) blijft voor ons leidend. De verwachting is dat RES 2.0 in het tweede kwartaal van 2024 wordt vastgesteld. Op lokaal niveau gaan we verder invulling geven aan ons energiearmoede beleid en aan het Nationaal Isolatieprogramma. De hiervoor ontvangen rijksmiddelen zetten wij in om onze inwoners hiermee zoveel mogelijk van dienst te zijn.

Bovendien willen we ook verder uitwerking geven aan de Transitievisie Warmte. Naast het opstellen van enkele lokale wijkuitvoeringsplannen gaan we ook aan de slag in Delden (Rupertserf) en in Goor met integrale wijkplannen.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Thema 6: Wonen Het beleidsveld Wonen maakt een omslag door. Naar verwachting treedt medio 2024 de Wet versterken regie volkshuisvesting in werking. Deze wet wijzigt meerdere wetten, waarbij wonen meer centraal komt te staan en sturend wordt in plaats van volgend. Eén van de wijzigingen is het verplicht opstellen van een volkshuisvestingsprogramma. In dit programma komen de doelstellingen van de Nationale woon- en bouwagenda tot uitvoering. Er is grote krapte op de woningmarkt. In alle segmenten is een tekort. Dat maakt dat de doorstroming stagneert. Dit heeft vooral gevolgen voor jongeren en mensen met een laag inkomen. In de Woondeal Twente van eind 2021 hebben we afgesproken dat het merendeel van de te bouwen woningen betaalbaar moet zijn. Daarnaast moeten we inspelen op de demografische ontwikkelingen. De bevolking veroudert en deze mensen zijn vaak minder mobiel. Dat brengt een meer specifieke woonvraag met zich mee. Ook deze ontwikkelingen vragen om een zorgvuldige aanpak. Waar realiseren we welke woningen en hoe gaan we om met bestaande woningen? Kunnen we, met het oog op ‘langer thuis’, woningen dusdanig aanpassen dat mensen in staat zijn zelfstandig te wonen? Waar moet de leefomgeving dan aan voldoen? Ook de huisvesting van aandachtsgroepen moet steviger worden verankerd in onze werkwijze.

Vanuit het rijksprogramma ‘Een thuis voor iedereen’ zijn groepen aangewezen die door een specifieke woonvraag meer moeite hebben met het vinden van een geschikte woning. In 2023 zijn verschillende onderzoeken afgerond. Samen met de corporaties is een woningmarktonderzoek uitgevoerd en voor onze woonzorgvisie is een analyse gemaakt van vraag en aanbod van zorg in Hof van Twente. Ook in regionaal verband, vanuit centrumgemeente Enschede, is een inventarisatie gemaakt van de woonbehoefte van aandachtsgroepen.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

De resultaten van deze onderzoeken worden verwerkt in het kwalitatief woningbouwprogramma. Daarbij wordt meer aandacht besteed aan specifieke doelgroepen. Voor een goede invulling moeten we meer samenwerken. Binnen de eigen organisatie, om opgaven te combineren, en ook met onze externe partners, zoals marktpartijen, corporaties, particulieren en zorginstellingen. Om daar een goede invulling aan te kunnen geven is meer capaciteit nodig. We willen in alle kernen woningen toevoegen. Daar is grote behoefte aan. In alle kernen zijn concrete plannen in ontwikkeling of is grond aangekocht. Om tempo te kunnen maken op alle ontwikkelingen en niet te veel de aandacht te moeten verdelen tussen de verschillende ontwikkelingen, is extra capaciteit nodig. In de themanotitie wonen is daar geld voor gereserveerd. In 2024 gaan we verder uitvoering geven aan het realiseren van flexwonen. Daarmee willen we een buffer creëren voor mensen die op korte termijn een woning nodig hebben, maar die door de krapte op de woningmarkt niet beschikbaar is. Verder gaan we aan de slag met beleid voor de huisvesting van arbeidsmigranten.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

PROGRAMMA 1: BESTUUR EN VEILIGHEID Hof van Twente werkt op verschillende manieren samen met andere gemeenten. We gaan uit van onze eigen kracht, maar staan open voor de kansen die samenwerking kan bieden; de kwaliteit van de dienstverlening vergroten, kwetsbaarheid verkleinen en kosten verlagen. Vanuit een heldere communicatievisie en via nieuwe communicatiekanalen werkt de gemeente samen met onze inwoners/ ondernemers aan een fijne woon- en leefomgeving. Daar waar mogelijk bieden wij onze dienstverlening digitaal aan. We geven ook persoonlijke aandacht waar dat nodig is. De ontwikkeling van de digitale dienstverlening de afgelopen jaren geeft ons ook die ruimte. Per januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Dat betekent minder en overzichtelijkere regels, meer ruimte voor initiatieven, lokaal maatwerk en vertrouwen. De wet biedt de basis voor onze omgevingsvisie, die de komende jaren wordt gevolgd door omgevingsprogramma’s en een omgevingsplan. Daarnaast vormt de wet het kader voor de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Door een goede belangenafweging beogen we de kwaliteit in onze leefomgeving te verbeteren.

KADERSTELLING: • • • • • • •

• •

Communicatievisie 2018 P10 Regiodeals Plan van aanpak Ondermijning VTH-beleid Hof van Twente Welstandsnota 2012 Algemene plaatselijke verordening Hof van Twente 2023 Richtlijn Bouw- en Sloopveiligheid Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026

Ons uitgangspunt is dat wij een veilige en leefbare gemeente zijn waar inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen. De aanpak van ondermijnende criminaliteit en high impact crimes zoals woninginbraken staat hoog op de agenda. Een effectieve aanpak van onder andere huiselijk geweld, of personen met verward gedrag is alleen mogelijk door goede samenwerking binnen en buiten het gemeentehuis.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 1.1 Bestuurlijke samenwerking

Resultaten 2024 1.1.1 Europese samenwerking Sinds 1 oktober 2017 is burgemeester Ellen Nauta lid van de VNGcommissie “Europa & Internationaal”. Op basis van dat lidmaatschap is zij lid van het Comité van de Regio’s (CvdR). Dit orgaan is de spreekbuis voor de gemeenten en provincies binnen de Europese Unie. Tevens is ze lid van de commissie NAT: een commissie van het Comité van de Regio’s waarin onderwerpen worden besproken die te maken hebben met plattelandsontwikkeling. De burgemeester is in de zomer van 2023 plaatsvervangend lid geworden van de Rural Pact Coordination Group. Deze groep komt voort uit het Rural Pact. Dat is een belangenorganisatie waarin overheden, het maatschappelijk middenveld, het bedrijfsleven, de academische wereld en burgers samenwerken voor het platteland. Een belangrijke taak van deze groep is om de Europese Commissie van voorstellen te voorzien met betrekking tot het landelijk gebied. De P10-gemeenten zijn aangesloten bij het Rural Pact. Door de diverse posities die de burgemeester in Brussel bekleedt kunnen niet alleen belangen van de Hof van Twente beter worden behartigd, maar ook de belangen van de P10 en Twente.

1.1.2 P10 30 november 2022 is Ellen Nauta verkozen tot voorzitter van de P10. De P10 is een netwerk van grote plattelandsgemeenten waarin 31 gemeenten samenwerken. Kennisdeling en belangenbehartiging (richting landelijke en Europese politiek) staan daarbij voorop. Daarbij wordt op verschillende dossiers samengewerkt met de VNG. Door de ontwikkelingen en opgaven rondom stikstof, water, natuur en broeikasgassen liggen er flinke uitdagingen bij de ontwikkeling van het platteland. De P10 pleit voor een zorgvuldige integrale aanpak (en niet alleen het terugbrengen van de stikstofuitstoot) waarbij ruimte is voor innovatie. Uitgangspunt van de P10 is dat het platteland kan bijdragen aan oplossingen en dat het stedelijke gebied en het platteland elkaar nodig hebben. De P10 zal in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied veel aandacht vragen voor de leefbaarheid van het platteland, met goede voorzieningen voor jong en oud en perspectief voor de landbouw, natuur en milieu. 1.1.3 Agenda voor Twente De Twente Board is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Sociaal Economische Structuurversterking vanuit de Agenda voor Twente 20232027, opgesteld in samenwerking met ondernemers, kennis- en onderwijsinstellingen en de Twentse gemeenten.

De Agenda voor Twente draagt bij aan drie maatschappelijke opgaven: een slimme toekomstbestendige energievoorziening, transformatie naar een duurzame circulaire economie en innovatieve gezondheidszorg. Op deze thema’s wordt de verbinding gelegd tussen het bedrijfsleven en de sterke kennisposities van Twente. De behoeften van ondernemers en het PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

aanbod van de kennis- en onderwijsinstellingen creëren kansen voor nieuwe verdienmodellen en bedrijvigheid. Tegelijkertijd dragen deze thema’s bij aan het behalen van maatschappelijke en ecologische doelen in Twente en het vergroten van de brede welvaart, het Bruto Twents Geluk.

1.2 Omgevingswet

1.3 Openbare Orde en Veiligheid

In het bestuurlijk overleg van de 14 Twentse gemeenten (Boss Twente) wordt gezamenlijk de inbreng in het bestuur van de Stichting Twenteboard voorbereid, afgestemd en teruggekoppeld. Daarnaast wordt overleg gevoerd en afgestemd over het lobbyen van de gemeenten bij provincie, Rijk, de Europese Unie en andere (semi)overheden en haar organisaties. Met name ten dienste van de sociaaleconomische structuurversterking, maar ook voor door het bestuurlijk overleg gekozen andere onderwerpen. De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. De afgelopen jaren heeft de organisatie hard gewerkt om deze wet goed te kunnen implementeren in de organisatie. 1.3.1 Openbare Orde en Veiligheid Op diverse terreinen passen onze beleidsregels niet meer bij de maatschappelijke behoeftes en ontwikkelingen. In 2024 is op diverse gebieden een actualisatie gewenst zoals ten aanzien van terrassen, uitstallingen en reclame. In 2024 intensiveren wij de toepassing van de wet BIBOB in het kader van de aanpak van ondermijning. Ook evalueren wij de BIBOB beleidslijn en passen deze aan indien daartoe aanleiding bestaat. Wij zien op diverse vlakken in toenemende mate vormen van polarisatie in de samenleving. Zoals de acceptatie van asielzoekers of met betrekking tot de klimaat discussie/stikstof. Hierdoor neemt het draagvlak voor beleid af.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

In 2024 willen wij met maatschappelijke organisaties afspraken maken ter voorkoming van polarisatie en hoe daar samen tegen op te treden. Verder geldt voor 2024 conform de eerder vastgestelde visie de doelstelling om het keurmerk veilig buitengebied te realiseren. 1.3.2 Uitvoering programma veiligheid Zie voor de voortgang Thema 4: Veiligheid pagina 16 1.3.3 Uitvoering programma toezicht en handhaving In 2024 ligt hierbij focus op implementatie van de uitbreiding capaciteit Boa's en de daarbij behorende doorontwikkeling van deze functie. Bij de concrete uitvoering zal prioriteit worden toegekend aan de kleine ergernissen zoals deze naar voren zijn gekomen uit de meting van het veiligheidsgevoel onder de inwoners van Hof van Twente en aan focus op de bestrijding van overlast in en door de horeca. 1.3.4 Bouw Naar verwachting zullen de inkomsten aan bouwleges over 2024, vanwege enkele grootschalige bouwprojecten, hoger zijn dan begroot. Door een toenemende stagnatie in de bouw sluiten wij niet uit dat op termijn een ombuiging gaat plaatsvinden. 1.3.5 Toezicht Vanaf 1 januari 2024 vindt door de invoering van de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen, het toezicht tijdens de bouw van eenvoudige bouwwerken primair plaats door de markt via zogenaamde kwaliteitsborgers. Welke effecten dat heeft op de gemeentelijke rol en betrokkenheid vraagt goede monitoring.

1.3.6 Omgevingsdiensten Vanuit het Rijk vindt naar verwachting in 2024 afhechting/besluitvorming plaats van het interbestuurlijk programma. Dit heeft met name betrekking op PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

1.4 Participatie

1.5 Dienstverlening

het takenpakket en de organisatie van (het aantal) Omgevingsdiensten waarbij voldoen aan het criterium van robuustheid van belang is. Visie op participatie In 2024 stellen we een extern uitvoeringsplan op om uitvoering te geven aan de visie op participatie. Als dit leidt tot eventuele meerkosten zullen wij in de zomerbrief 2024 hierover rapporteren en eventueel met aanvullende voorstellen komen. De visie op participatie is in maart 2022 door de Raad vastgesteld. We onderscheiden drie verschillen in omvang van participatietrajecten: 1. Grote ingewikkelde projecten die politiek gevoelig zijn (uitbesteden) 2. Grote projecten die in huis begeleid kunnen worden (participatieadviseur) 3. Projecten die door medewerkers zelf worden gedaan 1.5.1 Notuleren raadsvergaderingen Ter uitvoering van de aangenomen motie in de raad, is verzocht om de raadsvergaderingen objectief en onafhankelijk vast te leggen. Om dit te kunnen doen heeft de organisatie een externe onafhankelijke communicatieadviseur of politiek journalist nodig, die wordt aangestuurd door de Griffie. Deze persoon zorgt ervoor dat het verslag van de vergadering in het Hofweekblad komt. Daarnaast voert een extern bureau het lezersonderzoek uit naar de betreffende pagina in het Hofweekblad.

Voor 2024 gaat het eenmalig om € 6.000 voor het lezersonderzoek en kost de verslaglegging (duiden), het plaatsen in het Hofweekblad en op de lokale websites € 15.000 per jaar.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

1.5.2 Digitale Dienstverlening Door landelijke wetgeving zoals de Wet Digitale Overheid en de Wet Open Overheid Moeten gemeenten zorgen dat hun dienstverlening goed digitaal toegankelijk is. Daarom vernieuwen we onze website. Onze website is 10 jaar oud en sluit niet meer aan op de behoefte van gebruikers en de wettelijke digitale toegankelijkheidseisen. De verwachting is dat het beheer en onderhoud van de website door een leverancier meer gaat kosten dan het huidige budget voor exploitatiekosten. Voor de implementatiekosten is incidenteel € 36.000 extra nodig in 2024. Via de website willen we ook steeds meer producten digitaal (e-diensten van burgerzaken) aanbieden, bijvoorbeeld aangeven geboortes, uittreksel BRP. De implementatie vraagt eenmalig € 9.000 in 2023 en structureel € 26.000 vanaf 2024. 1.5.3 Informatiebeheer De fysieke archieven van de voormalige gemeente Goor is afgesloten. Dit is een wettelijke verplichting. Het afsluiten van de overige voormalige gemeenten is aanbesteed en in 2024 zal het fysieke archief van de voormalige gemeente Ambt Delden worden afgesloten. De kosten hiervoor bedragen incidenteel € 60.000 a € 80.000. 1.5.4 Informatieveiligheid De nieuwe NIS-richtlijn (NIS = Netwerk- en Informatiesystemen) is van toepassing op de gemeente. De NIS2 regeling betekent een wettelijke zorgplicht voor informatieveiligheid.

Ook komt er een wettelijke meldplicht voor informatiebeveiligingsincidenten. Niet naleving van de NIS-richtlijn kan leiden tot boetes en andere straffen. Het is belangrijk dat de gemeente door blijft gaan met het plannen, uitvoeren, controleren en bijstellen van de PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

1.6 Verkiezingen 1.7 Burgerzaken

1.8 Belastingen

maatregelen van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Hiervoor is structureel extra capaciteit in de vorm van een parttime Information Security Officer noodzakelijk. De kosten bedragen € 40.000. Op 6 Juni 2024 worden er verkiezingen voor het Europees Parlement gehouden. Paspoort-piek Vanaf 2024 komen wij weer in een ‘paspoort-piek’. Deze ontwikkeling betreft een piek vanaf 2024 in aanvragen van paspoorten en ID-kaarten. Na de huidige reisdocumentendip, van 2019 tot en met 2023, gaan wij vanaf 2024 de effecten merken van de nieuwe cyclus die is ontstaan door invoering van de langere geldigheidsduur van paspoorten en identiteitskaarten. We zien in de periode 2024 t/m 2028 een toename van uitgifte met gemiddeld 65%. Samen met de uitstroom van medewerkers in verband met gerechtigde pensioenleeftijden maakt dat wij door nu mensen aan te nemen de piek en de uitstroom die zich voordoet op kunnen vangen. Doorontwikkeling Belastingen Als gevolg van de hack heeft de aanslagoplegging vertraging opgelopen. De afgelopen twee jaar is hard gewerkt aan het herstel. De huidige verwachting is dat de aanslagoplegging van 2024 nog eenmalig één maand achter loopt en vanaf 2025 weer regulier verloopt. Als gevolg van wettelijke eisen, landelijke ontwikkelingen en professionalisering van het beheer van basisregistraties BAG is uitbreiding van capaciteit noodzakelijk.

Hiermee bewerkstelligen we de laatste stap naar volledig herstel, inclusief een noodzakelijke doorontwikkeling voor een toekomstbestendig cluster Belastingen. Het betreft een uitbreiding van de capaciteit met een BAG beheerder en Medewerker WOZ. De totale structurele kosten bedragen € 62.000.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Reguliere taken Onderwerpen IBT

Bedrijfsvoering

Vergunningverlening

Toezicht

Omgevingsdienst Twente

Toelichting reguliere taken De Provincie Overijssel houdt interbestuurlijk toezicht (hierna: IBT) op de volgende zes domeinen bij gemeenten: Financiën, WRO (Wet ruimtelijke ordening), Erfgoed, Informatie-en archiefbeheer, Huisvesting statushouders & Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht). Het IBT-beeld wordt jaarlijks inzichtelijk gemaakt aan de hand van een “stoplichtmodel”. Het IBT-totaalbeeld voor Hof van Twente kleurde dit jaar groen. Het domein informatie- en archiefbeheer staat op oranje. Zie paragraaf 8 Openbaarheidsparagraaf, voor verbetervoorstellen om tot een groene beoordeling te komen. We streven ernaar om in 2024 wederom een groen totaalbeeld te behalen. Het cluster burgerzaken verzorgt diverse diensten aan inwoners. Cluster Serviceteam staat inwoners te woord die contact met ons opnemen. Verder verzorgt het team de offline en online communicatie voor onze inwoners over alle gemeentelijke onderwerpen die onze inwoners aangaan. Raad, college en teams worden op het gebied van communicatie, financiën, inkoop, gebouwen, juridische zaken en informatiebeheer geadviseerd. Ontwikkelingen die te maken hebben met deze faciliterende/adviserende rol lichten wij toe in paragraaf 5 Bedrijfsvoering. De gemeente verleent omgevingsgunningen voor verschillende activiteiten zoals bouw, sloop, kap, aanleg van een inrit of verbouwen van een monument.

Bij meervoudige aanvragen met een milieucomponent vragen wij advies van de Omgevingsdienst Twente. De effecten van de invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen per 1 januari 2024 worden nauwlettend gevolgd. Voor deze nieuwe wetgeving is ook de legesverordening aangepast. In 2024 zal er gemonitord worden of de uitgangspunten van de kostenonderbouwing overeenkomen met de werkelijkheid. Zo nodig worden in de loop van 2024 wijzigingen voorgesteld. Wij houden toezicht op de uitvoering van verleende vergunningen en rechtstreeks geldende regels. Hierbij is leidend het vastgestelde VTH-beleid en de prioriteiten die in het jaarlijks VTH-taken uitvoeringsprogramma zijn vastgesteld. De ODT voert sinds 2019 milieutaken uit voor de Twentse gemeenten.

De OD Twente wordt geconfronteerd met een aanhoudend hoge toestroom van aanvragen voor vergunning- en adviesproducten vanuit Hof van Twente. In 2024 blijven wij de kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners en ondernemers monitoren en daar waar dat kan te verbeteren. We zullen de processen zorgvuldig monitoren en bijstellen waar nodig, op basis van de geldende dienstverleningsovereenkomst. VTH-beleid Vanaf 2019 is op lokaal en regionaal niveau VTH-beleid vastgesteld. Het VTH-beleid is in 2023 geactualiseerd en aangepast aan het stelsel van de Omgevingswet. Door de regionale afstemming van het beleid voeren wij de VTH-taken steeds meer op een gelijke wijze uit als de andere Twentse gemeenten. Dit vergt een goede monitoring en afstemming met de andere gemeenten. Regionale en lokale VTHJaarlijks wordt het VTH-Takenuitvoeringsprogramma opgesteld. Het regionale takenuitvoeringsprogramma uitvoeringsprogramma wordt in overleg met de ODT samengesteld. De naleving en uitvoering van beide programma’s wordt gemonitord en bijgesteld waar nodig. Interbestuurlijk toezicht van de provincie Overijssel ziet hierop toe. Openbare orde en veiligheid We verlenen vergunningen op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening, de Alcoholwet en bijzondere wetten. We vertalen landelijke wetgeving en ontwikkelingen in lokale (beleids)regels en voeren bezwaar- en beroepsprocedures.

In regioverband werken we samen in het voorkomen en bestrijden van rampen/calamiteiten.

Hoe meten we dat? De verplichte beleidsindicatoren en de beleidsindicatoren genoemd in het raadsvoorstel (mei 2023) over de themanotities zijn opgenomen in de bijlage van deze programmabegroting. Het werken met beleidsindicatoren is volop in ontwikkeling. Hierover zijn we in gesprek met de raad door middel van de raadswerkgroep.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Wat gaat dit kosten?

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

PROGRAMMA 2: WONEN EN WERKEN Hof van Twente is een veelzijdige plattelandsgemeente met veel aandacht voor de omgeving waarin ruimte is voor de inwoners om te wonen, werken en ontspannen. Ontwikkelingen zijn mogelijk en samen kijken we wat passend is bij de identiteit. Er is veel vraag naar woningen en we zoeken ruimte om woningen toe te voegen. Dit kan zijn in gebieden die een functie verloren hebben of op gebieden aansluitend aan de kernen. Ook in buurtschappen is wonen belangrijk als één van de dragers voor de leefbaarheid voor de toekomst. We overleggen met onze inwoners hoe we de individuele woningbouwlocaties goed kunnen inrichten en we stimuleren de realisatie van projecten om de druk op de woningmarkt te verlichten.

KADERSTELLING: • • • • • •

Grond voor gebruik Structuurvisie landelijk gebied Sociale Economische Visie Woonagenda 2016-2020 Woonprogramma 2018-2027 Bestemmingsplannen

Aantrekkelijke centra zijn belangrijk en we zoeken samen met de ondernemers naar kansen. Op bedrijventerreinen streven we naar een passende balans tussen vraag en aanbod van de beschikbare ruimte. We zetten ons in om onze gemeente groen te maken en te houden door de uitvoering van projecten op het gebied van biodiversiteit en klimaat. Daarnaast zetten wij ons in voor energieopwekking en -besparing. Samen kunnen we het verschil maken en samen maken wij onze toekomst.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 2.1 Plattelandsontwikkeling 2.2 Leader

2.3 Gebiedsgerichte Aanpak 2.4 Visie Landelijk Gebied

2.5 Economische ontwikkeling 2.6 HofMarketing 2.7 Uitvoering Routekaart Energieneutraal / Transitievisie Warmte 2.8 Wonen

Resultaten 2024 Zie voor de voortgang Thema 2: Agrarische sector pagina 14 Onze nieuwe Lokale Ontwikkel Strategie (LOS) voor de periode 2023 – 2027 is goedgekeurd. Nieuwe projecten van onderop die passen onder de thema's Bloeiend, Boeiend, Groeiend en Stoeiend Zuid-West Twente kunnen weer ingediend worden bij de Lokale Actie Groep (LAG). Zie voor de voortgang Thema 2: Agrarische sector pagina 14 Als verdieping op de omgevingsvisie gaan we werken aan een update van de structuurvisie buitengebied (2010). Het doel is om 2024 de eerste contouren uit te werken met daarbij ook de concrete vertaling van de ontwikkelingen rondom het PPLG (Provinciaal Programma Landelijk gebied) en het toekomstperspectief en de ruimte voor de landbouw. Zie voor de voortgang Thema 2: Ondernemen pagina 15 Zie voor de voortgang Thema 2: Ondernemen pagina 15 Zie voor de voortgang Thema 5: Duurzaamheid pagina 17

Zie de voortgang voor thema 6: Wonen op pagina 18

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Reguliere taken Onderwerpen Kavelverkoop Verkoop restgrond Bestemmingsplannen Begeleiding ondernemers Prestatieafspraken woningbouwcorporaties

Toelichting reguliere taken Bij nieuwbouwprojecten worden de kavels op basis van de kavelinschrijflijst toegekend. Gemeentelijke gronden die vallen onder de criteria van restgronden kunnen worden verkocht. De ruimtelijke procedure kan op verzoek van een initiatiefnemer worden opgestart en doorlopen. Middels bedrijfscontactfunctionaris, ondernemersfonds en economische werkgroep. Jaarlijks afspraken maken met woningbouwcorporaties en huurdersorganisatie om samen belangrijke volkshuisvestelijke doelen te behalen.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Wat gaat dit kosten?

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

PROGRAMMA3: LEEFOMGEVING KADERSTELLING: Dit programma omvat het onderhoud en de verbetering van het onderhoud van de openbare ruimte voor de onderdelen milieu, bodem en asbest, verkeersveiligheid en duurzame mobiliteit, wegen, groen, afval, riolering en water en gemeentelijke gebouwen. De belangrijkste taken binnen dit programma zijn het uitvoeren van beheertaken, het dagelijks - en regulier onderhoud, het groot onderhoud en herinrichtingen in de openbare ruimte. Wij regisseren de uitvoering van deze kerntaken. De kwaliteit van de openbare ruimte is een samenspel tussen de gemeente en haar inwoners, maar ook tussen inrichting, aanleg, onderhoud en gebruik. De uitgangspunten voor de inzet van middelen zijn ‘schoon, heel en veilig’. Inwoners en ondernemers worden betrokken bij veranderingen van hun woonof werkomgeving. We dagen inwoners uit om zelf mee te doen en geven ruimte aan initiatieven en zelfbeheer. We willen de leefomgeving duurzaam in stand houden. Daarom koppelen we investeringen integraal aan andere gemeentelijke opgaven zoals asbestsanering, duurzaamheid en klimaatopgave. Het investeringsvermogen loopt terug, zowel bij de gemeente als bij partners. Daarom gaan we aan de slag met de agenda herstructurering openbare ruimte en aanpassing van de beeldkwaliteit.

We gaan een visie ontwikkelen op het technisch beheer, die toekomstgericht en mensgericht is en bijdraagt aan de invloed en het geluk van onze inwoners en ook financieel beheersbaar is.

• • • • • • • • • • • • • • • •

Milieubeleidsplan incl visie 20112020 Masterplan Asbest 2017-2024 Bodemkwaliteitskaart Gemeentelijk Mobiliteitsplan 20162020 Beheerplan Wegen 2013 Beleidsplan Openbare Verlichting 2013-2018 Beleidsnotitie verduurzamen Openbare Verlichting Beheerplan Bermen en sloten 2016 Visie op beheer Openbare Ruimte 2013 Beheren op Beeldkwaliteit 2013 Groenbeheerplan 2015-2025 Besluiten Algemene begraafplaatsen Gemeentelijk Rioleringsplan t/m 2024 Afvalbeleidsplan 2015-2030 Gebouwenbeheervisie 2015-2019 Meer Jaren Onderhoud Planning 2020-2029

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 3.1 Openbare Ruimte

Resultaten 2024 Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) Het beheer en onderhoud in de openbare ruimte wordt uitgevoerd volgens het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) beeldkwaliteit C. In deze begroting 2024 is volgens landelijke normkostensystematiek doorgerekend en opnieuw ingericht volgens BBV. Dit betekent een kostenen maatregelenplan dat inzicht geeft en past bij de arealen, kwaliteitsniveau en normkosten. Dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen worden duidelijk in de begroting verwerkt.

Figuur 1: Proces doorrekening normkostensystematiek

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

3.2 Bodem & Asbest

Aan kosten voor dagelijks en groot onderhoud is een extra structureel budget benodigd van € 655.000. Wij kiezen voor een ingroeimodel door voor 2024 een deel van dit bedrag te weten € 350.000 op te nemen en in 2025 het volledige bedrag van € 655.000. Voor vervangingsinvesteringen is (modelmatig) structureel een investeringsbudget van € 3.900.000 benodigd. Omdat de beheerplannen (deels) nog in ontwikkeling zijn, gaan wij voorlopig uit van een jaarlijkse investeringsruimte van € 1.000.000. 3.2.1 Omgevingswet en Bodem Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 wordt de gemeente verantwoordelijk voor fysieke leefomgeving, waaronder ook ‘Bodem’. De gemeente krijgt hierdoor nieuwe wettelijke taken overgedragen van de provincie. De gemeente zal vaker bodemonderzoek moeten doen, toetsen of maatregelen nodig zijn en bodemverontreinigingen moeten opruimen. Gemeentelijk of regionaal beleid (zoals de Regionale Nota bodembeheer en Bodemkwaliteitskaart) en nieuwe wetgeving zal in nieuwe instrumenten (zoals bijv. Omgevingsvisie en Omgevingsplan) moeten worden verwerkt en actueel moeten worden gehouden. Twentse gemeenten blijven nauw samenwerken en samen met de provincie voor bijvoorbeeld de aanpak van nieuwe stoffen (zoals bijv. PFAS) en nieuwe wetgeving. 3.2.2 Asbestarme gemeente in 2025 – Masterplan asbest De doelstelling van het Masterplan Asbest blijft ongewijzigd.

Het Projectbureau BodemAsbestSanering (BAS) voert de sanering van asbest in de bodem uit om dit doel van een asbestvrije gemeente te bereiken. Hof van Twente heeft namens de Regio Twente de rol van kartrekker van het lobbydossier asbest en is betrokken als ambassadeur in landelijke versnellingsaanpak. Dit komt voort uit de samenwerkingsovereenkomst

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

‘Asbestbodemsaneringsopgave 2023-2030’ tussen provincie en 7 deelnemende gemeenten, waarin zij in gezamenlijkheid optrekken bij het organiseren van onderzoeken en saneren asbestbodemlocaties met gezondheidsrisico’s. Hiervoor is door het ministerie Infrastructuur en Waterstaat € 16 miljoen toegekend voor de periode 2024-2025. De financiering voor 2026-2030 wordt de komende periode uitgewerkt. In 2024 wordt een tussenevaluatie aan de raad aangeboden.

3.3 Wegen

Daarnaast blijft de gemeente zich inzetten om naast bodemsanering ook de aanpak van asbestdaken het liefst met een integrale aanpak mogelijk te maken. 3.3.1 Gladheidsbestrijding De gemeente Hof van Twente was in de regio nog de enige gemeente die de wegen curatief, dat wil zeggen droog strooide. Twente Milieu voert de gladheidsbestrijding voor ons uit. Het materieel is inmiddels verouderd en aan vervanging toe. Dit is dan ook het moment om over te gaan naar preventief (nat) strooien. Hierdoor zullen we vanaf het volgende strooiseizoen (november 2024) vaker gaan strooien maar wel met minder zout per keer. De veiligheid wordt hiermee vergroot. 3.3.2 Onkruidbestrijding Evenals vorig jaar wordt in 2024 een tweede ronde onkruidbestrijding op verharding uitgevoerd. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan de wens van onze inwoners om het er buiten mooier uit te laten zien. De uitvoering vindt op duurzame wijze plaats.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

3.4 Spelen en bewegen

3.5 Riolering en water

3.7 Omgevingsvisie

Inclusieve speeltuinen Speeltoestellen worden in stand gehouden op plekken waar de behoefte aanwezig is. Bij renovatie van speeltuinen of bij het plaatsen van nieuwe speeltoestellen zullen we er naar streven dat in iedere kern minstens één speeltuin of speelplek geschikt is voor kinderen met een beperking. Het doel is aantrekkelijke speelplekken te creëren die geschikt zijn voor ouderen en kinderen waar ze kunnen bewegen en ontmoeten. Gemeentelijke rioleringsplan (GRP) 2021-2024 In 2024 wordt een geactualiseerd of vernieuwd GRP aan de raad aangeboden. Het GRP biedt de basis voor het huidige beleid. We hebben daarbij aandacht voor het veranderende klimaat en zetten in op klimaatadaptatie (ten aanzien van wateroverlast, verdroging, hittestress en overstromingen). Op basis van het Deltaplan ruimtelijke adaptatie (DPRA) worden maatregelen uitgevoerd om de gemeente klimaatbestendig en water-robuust in te richten. Uitvoeringsprojecten in de openbare ruimte worden integraal aangepakt. Klimaatadaptatie wordt standaard in de afwegingen meegenomen. Ingezet wordt op de aanleg van zogenaamde blauwe aders, waarbij het hemelwater separaat wordt ingezameld en afgevoerd naar oppervlaktewater c.q. wordt geïnfiltreerd in de ondergrond en wateropslag(en) onder de grond.

In 2023 is een concept omgevingsvisie geschreven, mede gebaseerd op de input die inwoners, verenigingen en instellingen/bedrijven via digitale peilingen of tijdens één van de roadshows hebben geleverd. Begin 2024 start naar verwachting het besluitvormingsproces, dat eindigt met een besluit tot vaststelling van de visie door de raad.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Reguliere taken Onderwerpen

Milieu

Aanpak asbestbodem

Aanpak asbestdaken

Toelichting reguliere taken De gunning voor de saneringswerkzaamheden wegverkeerslawaai van woningen aan de Markeloseweg, Goorseweg en Deldensestraat in Goor is gepland eind 2023/1 e kwartaal 2024 waarna de feitelijke sanering in 2024 en 2025 kan plaatsvinden. Inzet is ook om de sanering van woningen aan de Kerkstraat aansluitend te laten plaatsvinden. De woningen hebben een te hoge geluidbelasting door wegverkeer. De sanering betreft het aanbrengen van b.v. dubbel glas en gevelisolatie. Het projectbureau Bodem Asbestsanering (BAS) gaat verder met de aanpak van de asbestbodemopgaven (onderdeel van Masterplan Asbest). In gemeente Hof van Twente vinden diverse projecten plaats binnen de aanpak van het projectbureau. Het projectbureau doet een voorstel voor een programma, begroting en verantwoording via de stuurgroep (provincie en de zeven deelnemende gemeenten). Hof van Twente zet zich in voor het landelijke lobbydossier asbest (richting politiek Den Haag). De gemeente neemt op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau deel aan regionale en landelijke overleggen over de asbestdakenproblematiek. We proberen hiermee voor elkaar te krijgen dat er een landelijke regeling komt voor de aanpak van asbestdaken en dat er (landelijk) opnieuw budget beschikbaar komt om asbestdaken te verwijderen.

We hebben nog steeds een subsidieregeling voor verwijdering van asbestdaken, een doe het zelf pakket waarmee mensen onder voorwaarden zelf hun dak mogen verwijderen en ondersteunen projecten. Ondanks dat er geen wettelijk verbod is afgekondigd blijft asbest gevaarlijk; de verwering en het vrijkomen van vezels stopt immers niet. Verwijdering (sanering) van asbest is daarom op enig moment noodzakelijk. We onderzoeken de mogelijkheid om de subsidieregeling uit te breiden met een mogelijkheid om geld te lenen. Daarnaast moet de subsidieregeling worden aangepast aan de Omgevingswet en worden verlengd.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Openbare verlichting Wegen en kunstwerken

Verkeersveiligheid en (duurzame) mobiliteit

Groen en bomenbeheer

Eikenprocessierups en exoten

De vervanging van openbare verlichting door led-armaturen wordt voortgezet. Dit project loopt tot en met 2032. Hiermee wordt alle openbare verlichting in onze gemeente duurzaam gemaakt. Dit betreft de uitvoering van het jaarlijkse programma groot onderhoud wegen, herstel elementenverharding en straatvegen. Het maaien van bermen en sloten wordt zodanig uitgevoerd dat de biodiversiteit wordt vergroot. Aan kunstwerken (bruggen) worden inspecties en noodzakelijk onderhoud uitgevoerd. Dit betreft de uitvoering van het Gemeentelijk Mobiliteitsplan, o.a. door het realiseren van aanvullende snelheid remmende maatregelen op gemeentelijke wegen in 30 en 60 km zones in combinatie met wegonderhoud. We gaan de gedragsbeïnvloedingsmaatregelen voortzetten en maken daarbij onderscheid in voorlichting, educatie, ‘verleiden’ en handhaving. In 2024 gaan we verder met het plaatsen van openbare laadpunten in de kernen van onze gemeente. Volgens de vastgestelde Integrale laadvisie Hof van Twente zetten we in op het tijdig realiseren van een toegankelijke, betaalbare, betrouwbare en veilige laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen. Hiermee willen we inwoners en bedrijven informeren en stimuleren in de transitie naar duurzame mobiliteit. Het groenbeheer in de openbare ruimte en op begraafplaatsen wordt zodanig uitgevoerd dat kansen voor biodiversiteit zullen toenemen.

Bomenbeheer wordt uitgevoerd op basis van meldingen en incidenten. Deze nemen toe (zie beleidsindicator bomen) en het door droogte verzwakte bomenbestand laat steeds meer uitval (kap/dood hout) zien. Dit brengt veiligheidsrisico’s met zich mee en heeft gevolgen voor het beheer en onderhoud (zorgplicht). We blijven monitoren hoe dat effect op het beheer en onderhoud zich verder ontwikkelt. De schade aan het openbaar groen als gevolg van de extreme droogte afgelopen jaren en perioden blijft zichtbaar. In combinatie met het lagere onderhoudsniveau is het openbaar groen extra gevoelig voor uitval. De bestrijding van de eikenprocessierups gebeurt door het besproeien van eiken met aaltjes. De hardnekkigste locaties (die we nu goed in beeld hebben) worden met een biologisch middel (xentari) behandeld. Ook wordt door de verbinding met programma biodiversiteit ingezet op meer natuurlijke vijanden van de rups, zoals vogels en andere insecten. Daarvoor zal met name de beplanting in bermen en groenvakken geschikt

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

gemaakt worden. Hiermee wordt maximaal ingezet om de overlast door EPR voor onze inwoners te beperken.

Wijkbeheer: Jij en wij(k) aan zet

Afvalinzameling

Riolering en water

We gaan door met de bestrijding van de Japanse duizendknoop. Door de bestrijding goed op te pakken op gemeentelijke grond hopen we de uitbreiding te kunnen beheersen en inwoners te bewegen om op particuliere grond hetzelfde te doen. Daarmee proberen we de groei van de invasieve soort, die een bedreiging vormt voor de biodiversiteit, een halt toe te roepen. Wij stimuleren bewonersinitiatieven, zodat inwoners zelf de kwaliteit van hun directe woonomgeving kunnen verhogen. Wij faciliteren en stimuleren samen met andere maatschappelijke organisatie ideeën van inwoners waarbij spelen, ontmoeten, vergroenen en verduurzamen centraal staan. Door uw raad zijn hiervoor incidentele middelen beschikbaar gesteld voor 2023 en 2024. Op verzoek van stads- en dorpsraden voeren we wijkschouwen uit. Onze gemeente is in 2022 overgegaan op een ander inzamelschema voor de inzameling van afval( 2-, 3- 4 inzamelsysteem). Hiermee gaan we in 2024 door. Dit doen we omdat het afval steeds beter gescheiden wordt. Daardoor is er veel minder restafval. Omdat de wagens van Twente Milieu minder vaak rijden en dus minder CO2 uitstoten, is het ook duurzamer. Daarnaast zijn de kosten voor het inzamelen van afval hoog. Om het betaalbaar te houden is er voor dit afvalschema gekozen. Ook komen we hiermee dichter bij de doelstelling om in 2030 minder dan 50 kg restafval per inwoner te produceren.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeenteraad.hofvantwente.nl/api/v1/meetings/3977/documents/55744