Presentatie Berenschot.pdf
Tekst van het document
Raadsbijeenkomst rapportage ‘Zicht op Zeggenschap’ Onderzoek Twentse samenwerking
9 SEPTEMBER
Intern vertrouwelijk
In het nieuws
2
Doel en programma bijeenkomst Doel
Programma
Het doel van de bijeenkomst is:
•
20 minuten: Beknopte toelichting op het rapport
u meenemen in de bevindingen en
•
30 minuten: Mogelijkheid tot het stellen van vragen
conclusies over de Twentse samenwerking
•
20 minuten: Uitwisseling – betekenis van het rapport voor u en
•
en het beantwoorden van vragen;
•
uit te wisselen wat het rapport bij u
uw gemeente
•
oproept en welke punten voor u als raadslid belangrijk zijn; •
20 minuten: Vooruitblik – versterken van sturing op Twentse samenwerking
•
10 minuten: Afronding
vooruit te kijken hoe de sturing op de Twentse samenwerking kan worden
versterkt.
3
Korte introductie op het onderzoek Hoofdvraag: “Wat zijn bij de diverse samenwerkingsvormen in Twente de daadwerkelijk geboden mogelijkheden voor gemeenteraden om de kaderstellende en controlerende rol op adequate wijze in te vullen (zijn er risico’s voor een democratisch tekort)?”
4
Scope van het onderzoek We hebben 87 samenwerkingsverbanden geïdentificeerd waaraan Twentse gemeenten deelnemen.
Deze hebben we ingedeeld in vier categorieën: 1.
Strategische en beleidsmatige samenwerkingsverbanden waaraan minimaal drie Twentse gemeenten deelnemen. Dit zijn er 33.
2.
Uitvoeringssamenwerkingen waaraan minimaal drie gemeenten deelnemen. Dit zijn er 27.
3.
Samenwerkingsverbanden waaraan maximaal twee Twentse gemeenten deelnemen. Dit zijn er 26.
4.
De Twenteraad (1).
Ons onderzoek richt zich primair op de 33 strategische en beleidsmatige samenwerkingsverbanden en de Twenteraad (categorie 1 en 4). 5
Analyse en conclusies
Intern vertrouwelijk
Democratische legitimiteit De vier vormen van legitimiteit
Inputlegitimiteit
Intern vertrouwelijk
Throughputlegitimiteit
Outputlegitimiteit
Feedbacklegitimiteit
7
Analyse (1) Hoe we de Twentse samenwerking zien en welke ontwikkeling deze heeft doorgemaakt •
Twente is een logische schaal om samen te werken
•
De focus van de Twentse samenwerking is sinds het opheffen van Regio Twente niet sterk veranderd
•
De Twentse samenwerking is in de loop der jaren gedeformaliseerd
o •
Veel informele verbanden zoals de Twentse Regietafel Asielinstroom en de ROS
De samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties is geïntensiveerd o
Bijvoorbeeld in Twente Koers, Twente Board en stuurgroep Zorg, Veiligheid en Straf
•
De bestuurlijke drukte is niet gereduceerd o
•
3% van raadsleden en 4% van collegeleden ervaren minder bestuurlijke drukte
Er is een nieuwe kluwen van samenwerkingsverbanden ontstaan 8
Analyse (2) De democratische legitimiteit van de Twentse
•
samenwerking
De invloed van inwoners op de Twentse samenwerking is zeer beperkt, terwijl de invloed van maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven juist is toegenomen
Inputlegitimiteit •
o
Één voorbeeld is het inwonersforum van de RES
De feitelijke invloed van raadsleden op de Twentse samenwerking is beperkt
•
De invloed van de Twenteraad op de Twentse samenwerking is zeer beperkt
•
De ruimte voor invloed die er wel is, wordt niet benut o
Zienswijzen gaan zelden over inhoud, geen regionale
o
Gemiddeld 13% van de raadsleden is aanwezig. Vooral een plek voor voor informatie-uitwisseling, niet voor sturing
adviescommissies, geen raadsleden in het bestuur •
Het wordt raadsleden in de praktijk lastig gemaakt om invloed uit te oefenen
9
Analyse (3) Throughputlegitimiteit •
De besluitvormings- en overlegstructuur van de Twentse
Feedbacklegitimiteit •
samenwerking is onvoldoende kenbaar en transparant o
Directe informatievoorziening en verantwoording vanuit de Twentse samenwerking aan de raden is beperkt georganiseerd
Voor de helft van de strategische en beleidsmatige
o
samenwerkingsverbanden is de besluitvormings- en
informatievoorziening.
overlegstructuur niet uitgewerkt.
•
Het besluitvormings- en overlegproces vindt in de praktijk
o
•
69% van de raadsleden weinig zicht op wat zich afspeelt binnen
•
Hoe de informatievoorziening en verantwoording aan de raden in
o
Raden zijn afhankelijk van de betreffende portefeuillehouders en hoe zij hun actieve informatieplicht invullen en interpreteren
samenwerkingsverbanden
Outputlegitimiteit
SamenTwente doet meer dan wettelijke verplichtingen.
de praktijk verloopt, is zeer diffuus
buiten het gezichtsveld van de gemeenteraden plaats o
BO mobiliteit heeft geen afspraken vastgelegd over
•
Er vindt geen structureel en strategisch gesprek plaats over
De prestaties van de Twentse samenwerking hebben geen
regionale samenwerking en hoe deze bijdraagt aan de lokale
negatief effect op de ervaren outputlegitimiteit
opgaven en ambities
10
Conclusie (1) Wat zijn bij de diverse samenwerkingsvormen in
Zijn er risico’s voor een democratisch tekort?
Twente de daadwerkelijk geboden mogelijkheden voor gemeenteraden om de kaderstellende en
•
Risico’s zijn inherent aan regionale samenwerking
•
Risico’s zijn bij de gemeenschappelijke regelingen te
controlerende rol op adequate wijze in te vullen? •
Heeft te maken met vormgeving van de
overzien
samenwerking • •
Heeft te maken met de (kwaliteit van de)
Risico’s zijn bij privaatrechtelijke en informele samenwerkingsverbanden sterk aanwezig
wisselwerking tussen raad en college •
Risico’s tekort nemen toe
•
Raadsleden beleven een democratisch tekort ongeacht de vormgeving van de samenwerking 11
Conclusie (2) Zijn deze risico’s acceptabel? •
Dat het overzicht over het geheel aan samenwerking ontbreekt en basale sturingsinformatie (o.a. doelstelling, taken en middelen) van een groot deel van de samenwerkingsverbanden niet bekend en transparant is, vinden we zeer problematisch
•
We vinden het ook problematisch dat de risico’s op een feitelijk democratisch tekort toenemen
•
Dat niet alle samenwerkingsverbanden binnen het volledige gezichtsveld van de gemeenteraden functioneren, vinden we minder problematisch
12
Aanbevelingen •
Aanbeveling 1 aan de individuele colleges: Zorg voor overzicht
•
Aanbeveling 2 aan de individuele gemeenteraden: Sta stil bij de vraag of in het algemeen extra inzet op samenwerking wenselijk is
•
Aanbeveling 3 aan de individuele gemeenteraden en colleges: Stuur vanuit inhoud en maak in een regionale agenda concreet hoe je samen stuurt
•
Aanbeveling 4 aan de individuele gemeenteraden en colleges: Bespreek dit rapport met de zittende raad en formuleer op basis daarvan een advies aan de nieuwe raad
Intern vertrouwelijk
13
30 minuten plenair
Zijn er vragen over de bevindingen en conclusies over Twentse samenwerking?
14
Uitwisselen: Betekenis van het rapport
Intern vertrouwelijk
20 minuten In kleine groepen
Wat roept het rapport bij u op en welke punten zijn voor u van belang?
16
Vooruitblikken: Versterking van sturing op Twentse samenwerking
Intern vertrouwelijk
De gemeenteraad kan op drie manieren haar sturing versterken Hoofdlijn 1
Hoofdlijn 2
Hoofdlijn 3
Sturen vanuit inhoudelijke doelstellingen
Het beter organiseren van het gesprek tussen raad en college inclusief goede informatievoorziening
Verbinding zoeken tussen raden van samenwerkende gemeenten
1.
Stilstaan bij de vraag of in het algemeen extra inzet op samenwerking wenselijk is en hier bewust voor kiezen
2.
Het als gemeente(raad) zelf ontwikkelen van een agenda voor de regio
3.
Prioriteren en selectief keuzes maken
4.
Het onderling verdelen van de aandacht binnen de eigen gemeenteraad
1.
Instellen van een structureel kaderstellend en controlerend debat
1. Het organiseren van ontmoeting tussen de raden (bijvoorbeeld een jaarlijkse regiodag)
2.
Het instellen van een gemeentelijke klankbordgroep
2. Organiseren van ondersteuning voor onderlinge afstemming: de rol van de griffier (bijvoorbeeld een regiogriffier)
3.
Articuleren van de informatiebehoefte en professionaliseren van de informatievoorziening
3. Inrichten infrastructuur voor onderlinge afspraken (bijvoorbeeld een regionale nota verbonden partijen)
18
20 minuten In kleine groepen
Vraag 1. Welke mogelijkheden ziet u om de sturing op Twentse samenwerking te versterken binnen uw gemeente? Vraag 2. Hoe kunt u daarin als Twentse raden gezamenlijk optrekken?
19
Versterking van betrokkenheid bij de Twentse samenwerking Vraag 1. Welke mogelijkheden ziet u om de sturing op Twentse
Vraag 2. Hoe kunt u daarin als Twentse
samenwerking te versterken binnen uw gemeente?
raden gezamenlijk optrekken?
Sturen vanuit inhoudelijke doelstellingen
Het beter organiseren van het gesprek tussen raad en college inclusief goede informatievoorziening
Verbinding zoeken tussen raden van samenwerkende gemeenten
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
20
Afronding
Intern vertrouwelijk