Bijlagedocument bij discussiememo omgevingsvisie.pdf

Bijlagedocument bij discussiememo omgevingsvisie Inhoud: Beleidsanalyse Hof van Twente.........................................................Pagina 1 Beleidsanalyse externe organisaties..................................................Pagina 6 Uitkomsten eerste participatieronde inwoners....................................Pagina 11 Uitleg over milieueffecten rapportage (m.e.r.)….................................Pagina 19

Bijlage 1 Beleidsanalyse Hof van Twente 1.

Gezondheid De beleidsstukken die binnen dit thema vallen, zijn de volgende: • Visie gezonde verbinding: Deze • Lokaal preventieakkoord: Het visie is actueel, maar nog wel in uitvoeringsplan wordt op dit moment ontwikkeling. Deze visie is in 2018 geschreven. vastgesteld. De formele • Inclusieve samenleving: Daar is ook werkingsduur is tot en met 2022. beleid voor. • Woonzorgvisie: die gaat nog komen. • Participatiebeleid De volgende onderwerpen kunnen een plekje in de omgevingsvisie krijgen: • Gezonde leefstijl • Voorzieningen voor oudere jeugd • Preventie • Inclusieve samenleving • Publieke gezondheid • Sportaccommodaties • Gezonde inrichting van de omgeving • Milieu en gezondheid (straling, geur, fijnstof, Q-koorts etc. • Veiligheid

2.

Plattelandsontwikkeling De beleidsstukken die binnen dit thema vallen zijn de volgende: • Landbouwvisie 2022-2040: Die visie wordt nu gemaakt in samenhang met de agenda agrarische sector. De volgende onderwerpen kunnen een plekje in de omgevingsvisie krijgen: • Grondposities, dubbel grondgebruik, • Landbouw om groene ruimtes te variatie in bestemmingen verwezenlijken • Stikstof • Ruimte voor verbreding en innovatie • Ontwikkelingen rondom uitbreiding • Biodiversiteit Nationaal park Sallandse heuvelrug • Duurzaamheid, energietransitie en effecten op agrariërs • Risico van ondermijning gebruik leegstaande schuren 10 augustus 2022

1/19

3.

Duurzaamheid De beleidsstukken die binnen dit thema vallen zijn de volgende: • Routekaart 2035: Grootschalige • RES 2021-2035: In 2035 willen we energie opwek. energieneutraal zijn. Daarbij zetten we in op zonneparken en • Transitievisie warmte 2022 grootschalig zon op het dak. • Integrale laadvisie 2022 De volgende onderwerpen kunnen een plekje in de omgevingsvisie krijgen: • RES, routekaart 2035 hangt daar • Energietransitie mee samen. • Laadpalenvisie • Warmtetransitie • Biodiversiteit • Buurtenergie • Bouw en leefomgeving • Afvalcirculariteit • Netcongestie • Mobiliteit

4.

Klimaat: Groen en blauw De beleidsstukken die binnen dit thema vallen zijn de volgende: • Verlening GRP 2021-2024 • Groenbeheerplan • Groenstructuurplan: Waar liggen de • Programma biodiversiteit waardes van het huidige groen in de KleurRijkLeven 2021 gemeente? • Integraal Beheerplan Openbare • Landschapsontwikkelingsplan: Ruimte 2022-2026 opgesteld in 2005. De volgende onderwerpen kunnen een plekje in de omgevingsvisie krijgen: • Gezondheid in relatie tot groene • Integraal beheerplan openbare leefomgeving ruimte voor bestaande situatie? • Biodiversiteit • Klimaatadaptatie • Gebiedsgerichte aanpak

5.

Klimaat: Milieu De beleidsstukken die binnen dit thema vallen zijn de volgende: • Afvalstoffenbeleid 2015-2030 • Nota externe veiligheid • Milieubeleidsplan 2010-2014: • Nota gemeentelijk geluidbeleid Inclusief visie tot 2020 De volgende onderwerpen kunnen een plekje in de omgevingsvisie krijgen: • Onderhoud van openbare ruimte 10 augustus 2022

2/19

•

Combinatie van gezondheid en milieu

• •

6.

Combinatie van milieu en duurzaamheid Circulaire economie (10R model

Veiligheid De beleidsstukken die binnen dit thema vallen zijn de volgende: • Integraal veiligheidsbeleid 2021• APV 2024 • Wet Kwaliteitsborging voor het • VTH-beleid Bouwen • Damoclesbeleid • Bouwbesluit De volgende onderwerpen kunnen een plekje in de omgevingsvisie krijgen: • Buitengebied, o.a. ondermijning en • Combinatie veiligheid en zorg project Keurmerk Veilig • Mensenhandel Ondernemen • Terugkeer gedetineerden: • Verkeersveiligheid • Crisisbeheersing • ICT-veiligheid • Bouwveiligheid • Openbare orde • Externe veiligheid (zie ook milieu)

7.

Cultureel erfgoed De beleidsstukken die binnen dit thema vallen zijn de volgende: • Erfgoedverordening • Subsidieverordening • Archeologiebeleid: Zit verwerkt in de • Monumentale bomen: bestemmingsplannen) bomenverordening • Verordening erfgoed commissie: • Immaterieel cultureel erfgoed Straks commissie ruimtelijke kwaliteit De volgende onderwerpen kunnen een plekje in de omgevingsvisie krijgen: • Koppelen van cultureel erfgoed aan landschapskarakteristieken (landschapsontwikkelingsplan, welstandsnota)

8.

Wonen De beleidsstukken die binnen dit thema vallen zijn de volgende: • Woonvisie 2021-2025 • Welstandsnota • Woonwagenbeleid 2019 De volgende onderwerpen kunnen een plekje in de omgevingsvisie krijgen: • Betaalbaarheid woningen • Wonen in het buitengebied, ook recreatiewoningen

14 september 2022

3/19

• • • •

9.

Doorstroming woningmarkt Arbeidsmigranten Wonen in combinatie met zorg Leefbare en inclusieve samenleving

• • • •

Natuurinclusief bouwen Levensloopbestendigheid Circulariteit Tiny Houses

Mobiliteit De beleidsstukken die binnen dit thema vallen zijn de volgende: • Gemeentelijk mobiliteitsplan: In • Beleidsplan openbare verlichting 2016 herzien. 2013 • Uitrittenbeleid • Laadvisie 2022 De volgende onderwerpen kunnen een plekje in de omgevingsvisie krijgen: • Verkeersveiligheid • Koppeling mobiliteit en inclusiviteit • Verduurzaming van transport • Autogebruik vs. fietsgebruik • Parkeren • Wegen door dorpscentra • Smart cities • Milieuzones • Datagedreven werken • Combinatie mobiliteit en gezondheid

10.

Gebiedsgericht/participatief werken De beleidsstukken die binnen dit thema vallen zijn de volgende: • Gezonde verbinding 2021 • Participatiebeleid 2022 De volgende onderwerpen kunnen een plekje in de omgevingsvisie krijgen: • Groene schoolpleinen • Verwachte zelfredzaamheid en zelfwerkzaamheid van wijken v.w.b. • Wijkbeheer beheer en onderhoud, • Combinatie met alle fysieke • Belangrijk om keuzes te maken: niet beleidsvelden alles kan op een vierkante meter • Bezuiniging beheer en onderhoud • Zichtbaarheid gemeente richting openbare ruimte inwoners • Ruimte voor inwonersinitiatieven

11.

Economie De beleidsstukken die binnen dit thema vallen zijn de volgende: • Reclamebeleid: Moet worden • Beleid vrijetijdseconomie (VTE) geactualiseerd 2012-2017: Wordt geactualiseerd • Bedrijventerreinenvisie 2017-2026 • Reclamebeleid: • Sociaaleconomische visie (SEV) • Nota detailhandel

14 september 2022

4/19

De volgende onderwerpen kunnen een plekje in de omgevingsvisie krijgen: • Circulaire economie • Arbeidsmigranten • Innovatie • Combinatie VTE en openbare ruimte • Werkgelegenheid • Combinatie VTE en toekomst agrarisch gebied • Bedrijventerreinen • Duurzaamheid

12.

Inclusieve samenleving De beleidsstukken die binnen dit thema vallen zijn de volgende: • Manifest iedereen doet mee 2020 • Lokaal sportakkoord • Lokale agenda 2020: In 2022 moet hij nog opnieuw gemaakt worden. De volgende onderwerpen kunnen een plekje in de omgevingsvisie krijgen: • Dementievriendelijke gemeente • Toegankelijkheid en veiligheid van de openbare ruimte • Statushouders • LHBTQI+ • Sport • Combinatie wonen en zorg

14 september 2022

5/19

Bijlage 2 Beleidsanalyse externe organisaties Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en omgevingsagenda Nederland Oost Met de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) heeft het Rijk de langetermijnvisie op de toekomst en de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland verder inhoud gegeven. De NOVI richt zich op vier prioriteiten. Deze onderwerpen hebben onderling veel met elkaar te maken en ze hebben gevolgen voor hoe we onze fysieke leefomgeving inrichten. De Nationale Omgevingsvisie helpt bij het maken van de noodzakelijke keuzes.    

Ruimte maken voor de klimaatverandering en energietransitie; De economie van Nederland verduurzamen en ons groeipotentieel behouden; Onze steden en regio’s sterker en leefbaarder maken; Het landelijk gebied toekomstbestendig ontwikkelen. In feite zijn er vanuit de geschetste sectorale opgaven, vier strategische, integrerende, opgaven voor het omgevingsbeleid gedestilleerd:

• • • •

Naar een duurzame en concurrerende economie; Naar een klimaatbestendige en klimaatneutrale samenleving; Naar een toekomstbestendige en bereikbare woon- en werkomgeving; Naar een waardevolle leefomgeving. Voor de gebiedsgerichte uitvoering van de NOVI worden Omgevingsagenda’s opgesteld voor de vijf landsdelen, waaronder landsdeel Oost (Gelderland, Overijssel) ‘’De omgevingsopgaven komen voort uit de opgaven uit de NOVI en provinciale omgevingsvisies én vormen ‘een plus’ op de aanpak van deze (NOVI-)opgaven in alle gebieden van Oost-Nederland via bestaande of nieuwe thematische trajecten, zoals de regionale energiestrategieën, klimaatadaptatieplannen, stedelijk groei en krimp, mobiliteitsprogramma’s, etc. De gezamenlijke aanpak van deze omgevingsopgaven zal daarmee werken als een vliegwiel voor de vernieuwing en invulling van het gezamenlijke perspectief op Oost-Nederland.’’ Bron: Bijlage IV van de Uitvoeringsagenda Nationale Omgevingsvisie 2021-2024 De omgevingsagenda agendeert de belangrijkste strategische opgaven van Rijk en regio voor een duurzame, vitale en krachtige ontwikkeling van Oost-Nederland. Ook biedt het een handelingsperspectief voor bijvoorbeeld transities of andere grote ontwikkelingen. Hierin wordt ook extra benodigde inzet van Rijk en regio geformuleerd.

Ten slotte dient de omgevingsagenda als leidraad voor andere (uitvoerings)trajecten zodat omgevingsaspecten worden meegenomen bij het maken van keuzes. Zodoende vormt de omgevingsagenda een belangrijke schakel tussen het Rijk en de regio. De omgevingsagenda heeft acht omgevingsopgaven uiteengezet (waarbij vooral de dikgedrukte opgaven relevant zijn voor Hof van Twente): 10 augustus 2022

6/19

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Netwerkkracht: stedelijke regio’s en robuuste vervoerscorridors Innovatieve groene metropoolregio (Arnhem, Nijmegen, Foodvalley) Klimaatbestendige groeiregio (Zwolle) Internationale en bereikbare technologische regio (Twente) Cleantech regio: inzet op groene, duurzame en inclusieve groei Duurzame (transport) corridor (Rivierenland) Dynamische IJsselvallei en Twentekanalen Transitie landelijk gebied Conclusie De gemeente Hof van Twente dient deze thema’s/opgaven vanuit de omgevingsagenda Oost – wanneer van toepassing – een plek te geven in de omgevingsvisie. Regeling algemene regels ruimtelijke ordening (Rarro) en Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) De Barro borgt een aantal van de nationale ruimtelijke belangen, welke onder meer zijn gewaarborgd in de SVIR (Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte). In het grondgebied van de gemeente Hof van Twente zijn drie aanwijzingen vanuit de Barro te vinden. Hiermee dient door de gemeente rekening gehouden te worden bij het opstellen van de omgevingsvisie. De ruimtelijke belangen zijn hieronder opgesomd.

•

•

•

Ter plaatse van het gemeentelijk grondgebied is er een aanwijzing ‘reserveringsgebied uitbreiding hoofdweg – 1 rijstrook’. Dit is vanwege de verbreding van de A1 tussen het traject Apeldoorn – Azelo. Ook loopt er een aanwezig voor ‘Voorkeurstracés buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen’ door het noordoosten van het gemeentelijk grondgebied (ter hoogte van Delden) Ten slotte loopt horizontaal door het gemeentelijk grondgebied een hoogspanningsverbinding. Conclusie Bij het opstellen van de ambities in de omgevingsvisie moet Hof van Twente fysieke ruimte bieden aan de nationale belangen volgend uit het Barro. Provinciale omgevingsvisie De Omgevingsvisie Overijssel is in 2017 vastgesteld en wordt op dit moment geactualiseerd. Deze omgevingsvisie is het centrale provinciale beleidsplan voor het fysieke leefmilieu in Overijssel. De opgaven en kansen waar de provincie Overijssel voor staat, zijn vertaald in centrale beleidsambities voor negen beleidsthema’s. De hoofdambitie van de Omgevingsvisie is een toekomstvaste groei van welvaart en welzijn met een verantwoord beslag op de beschikbare natuurlijke hulpbronnen en voorraden. Enkele centrale ambities van de provincie zijn:

14 september 2022

7/19





 

goed en plezierig wonen, nu en in de toekomst door een passend en flexibel aanbod van woonmilieus (typen woningen en woonomgeving) die voorzien in de vraag (kwantitatief en kwalitatief); versterken complementariteit van bruisende steden en vitaal platteland als ruimtelijke, cultureel, sociaal en economisch samenhangend geheel. Dit door behoud en versterking van leefbaarheid en diversiteit van het landelijk gebied, stedelijke netwerken versterken, behoud en versterken van cultureel erfgoed als drager van identiteit; veilig, gezond en schoon kunnen wonen, werken, recreëren en reizen door te zorgen voor waterveiligheid, externe veiligheid en verkeersveiligheid; investeren in een hoofdinfrastructuur voor wegverkeer, trein, fiets en waarbij veiligheid en doorstroming centraal staan. De provinciale omgevingsvisie is een zelfbindend document. Dit betekent dat de omgevingsvisie van Hof van Twente geen juridische koppeling heeft met deze provinciale visie. Conclusie De provinciale omgevingsvisie is een zelfbindend document, waardoor er niet direct plichten uit te leiden zijn voor de omgevingsvisie Hof van Twente. Wel is het van belang dat de omgevingsvisie van Hof van Twente in lijn is met de POVI. Daarom moeten de provinciale ambities wel in ogenschouw worden genomen in de omgevingsvisie.

Provinciale omgevingsverordening De Omgevingsverordening regelt dat wat nodig is in het belang van de Omgevingsvisie Overijssel. Gemeenten en waterschappen krijgen zoveel mogelijk ruimte om daar zelf nadere invulling aan te geven. De omgevingsverordening is (digitaal) op kaart beschikbaar. De volgende aanwijzingen vanuit de omgevingsverordening zijn van toepassing op gemeente Hof van Twente:

•

Natuurnetwerk Nederland (NNN) Een deel van het gemeentelijk grondgebied van de gemeente Hof van Twente is aangewezen als Natuurnetwerk Nederland (NNN). Dat is netwerk van op elkaar aangesloten natuurgebieden in Nederland. Deze natuurgebieden genieten planologische bescherming. De regels die hiervoor zijn opgenomen in de provinciale omgevingsverordening. Wanneer er toch plannen worden gemaakt met mogelijke impact op het NNN, dan moet een NNN-toets uitgevoerd worden. Hierin moet toegelicht worden hoe de schade aan de natuur zo veel mogelijk beperkt en gecompenseerd wordt. Deze uitzondering geldt overigens enkel bij een aantal situaties. Regels hierover zijn eveneens opgenomen in de provinciale omgevingsverordening.

•

Drinkwatervoorziening en grondwaterbescherming In een deel van het grondgebied tussen Goor, Markelo en Diepenheim is in het kader van drinkwatervoorziening en grondwaterbescherming een aantal aanwijzingen opgenomen: 14 september 2022

8/19

-

Intrekgebied met stedelijke functies Grondwaterbeschermingszone Grondwaterbeschermingszone met stedelijke functies Hierover zegt art. 2.13 het volgende: ‘’De bescherming van het grondwater met het oog op de openbare drinkwatervoorziening is een provinciaal belang. Daarom worden de bestaande en toekomstige drinkwatervoorzieningen (ook) via de ruimtelijke ordening beschermd. Voor het ruimtelijk ordeningsbeleid is het uitgangspunt dat het risico op verontreiniging van het grondwater binnen grondwaterbeschermingsgebieden en intrekgebieden wordt tegengegaan.’’ Conclusie Uit een quicscan van de omgevingsverordening Overijssel komen twee aspecten naar voren waarmee rekening gehouden dient te worden in de omgevingsvisie: Natuurnetwerk Nederland en Drinkwatervoorziening en grondwaterbescherming. (Status) omgevingsvisies buurgemeenten De ambities en plannen in omgevingsvisies van buurgemeenten kunnen mogelijk impact hebben (zowel positief als negatief) op Hof van Twente. Het is niet de bedoeling dat gemeenten voor ‘verrassingen’ komen te staan, en daarom is interbestuurlijke samenwerking en consultatie bij het opstellen van de omgevingsvisie van groot belang. Hieronder wordt een overzicht gegeven van waar buurgemeenten zich bevinden in het proces tot de omgevingsvisie.

• • • • • •

•

•

•

De volgende buurgemeenten hebben nog geen omgevingsvisie vastgesteld: Berkelland Borne Haaksbergen Lochem Rijssen-Holten Wierden De omgevingsvisie van Almelo is op 29 september 2020 vastgesteld. Voor deze visie is de gemeente opgedeeld in vier gebieden (buitengebied, bedrijventerrein, wijken & dorpen en binnenstad). Per deelgebied is een ambitie opgesteld en is (grofweg) neergezet hoe hierop gestuurd wordt. Ambitie buitengebied: ‘’We willen het buitengebied optimaal benutten ten gunste van onze economie, recreatie, imago, klimaatbestendigheid en duurzaamheidsdoelen, zónder nadelige effecten voor het buitengebied, de bewoners en gebruikers.’’ Ambitie bedrijventerrein: ‘’We leggen ons er samen met de bedrijven op toe om de werkgelegenheid toekomstbestendig te maken. We willen eigentijdse bedrijvigheid borgen, voor een blijvend sterke positie op regionaal en landelijk niveau.’’ Ambitie wijken & dorpen: ‘’We willen wijken creëren met gemengde woonmilieus, waar genoeg aanbod is voor elke doelgroep. […] Dit brengen we meer in balans door bij herstructurering op woningen voor het middensegment in te zetten. Bovendien krijgen de dorpen gelegenheid om 14 september 2022

9/19

•

te bouwen, want daar blijft de vraag naar betaalbare starterswoningen groot […]. Dat moeten we koesteren om de vitaliteit in deze kernen te behouden. Maar Almelo heeft als geheel toch een zeer bescheiden bevolkingsgroei, die tijdens de looptijd van deze visie waarschijnlijk zelfs zal veranderen in krimp. Daarom is het zaak de bestaande woningvoorraad zo slim mogelijk te benutten en daarmee aan te sluiten op de ontwikkeling van onze bevolking.’’ Ambitie binnenstad: ‘’Met het verkleinen van het totale winkeloppervlak, neemt de wooncapaciteit en de variëteit aan functies in de binnenstad toe. We hebben drie transformatiegebieden aangewezen, waar we ruimte bieden om leegstaande en leegkomende winkelpanden te transformeren naar woningen, woon-werkplekken en diensten. Hierbij is van groot belang dat elk project raak is; duurzaam gebouwd of gerenoveerd, met oog voor de wensen van toekomstige gebruikers. […] Functies zijn flexibel en kunnen op maat transformeren […].’’ De gemeenteraad van Hengelo heeft een deelomgevingsvisie voor het buitengebied, Hengeloos Buiten, in oktober 2022 vastgesteld. Tezamen met de deelomgevingsvisie, het Hart van Hengelo, dat nu in ontwerp is, gaat dit later de omgevingsvisie vormen.

• • • •

Het streven van de visie is: “een buitengebied dat een open karakter heeft waar mensen zich in een groene en authentieke omgeving vrij kunnen voelen om op een manier te wonen, te ondernemen en te recreëren die bij het buitengebied past. Een buitengebied dat vitaal en levendig is, een divers en afwisselend karakter heeft, gastvrij is voor bezoekers en op de juiste manier is verbonden met de stad”. Om dit te bereiken worden vier principes als doelstelling voor toekomstige ontwikkeling gehanteerd: Versterken van het echte buitengevoel Meer mogelijkheden voor passende functies De juiste relaties onderling en met de stad Verbonden met ons verleden en de toekomst

14 september 2022

10/19

Bijlage 3 Uitkomsten eerste participatieronde inwoners Hoe omschrijven inwoners Hof van Twente? De top 10 gegeven antwoorden zijn: 1. Groen 2. Rust 3. Natuur 4. Gemoedelijk/gezellig 5. Ruimtelijk 6. Mooi 7. Landelijk 8. Noaberschap 9. Agrarisch 10. Unieke kernen

Welke 3 woorden omschrijven de kern/buurtschap waar jij woont het best? Op deze vraag zijn verschillende antwoorden gegeven, die wij hieronder hebben samengevat. Als we in het najaar de verdieping ingaan met de omgevingsvisie, gaan we natuurlijk checken of deze omschrijvingen zo kloppen. Kern of buurtschap Achterhoek

Azelo

Bentelo

De Ha Delden

Deldenerbroek / Deldeneresch

Diepenheim

14 september 2022

Meest gegeven antwoorden Rustige omgeving Noaberschap/hechte gemeenschap Groen Noaberschap Agrarisch/landelijk Groen Noaberschap Aanpakkersmentaliteit/sociaal Verenigingsleven Intensieve landbouw Authentiek Historisch Ondernemend/toerisme Twickel Sfeervol Buitenleven/Twickel Erfgoed Boerenplatteland Noaberschap Rust Kunst en cultuur Kastelen/historie Saamhorigheid 11/19

Dijkerhoek

Elsenerbroek

Goor

Hengevelde

Herike – Elsen

Kerspel Goor Markelo

Markelosebroek

Markvelde

Pothoek Stokkum

Wiene

Zeldam

Diversiteit Verenigingsleven Gezelligheid Noaberschap Leefbaarheid Noaberschap Boerenplatteland Groen Levendigheid Boodschappenstad Veel bebouwing/ weinig groen Achterstallig onderhoud (groen, centrum) Ondernemend Saamhorig Gezellig Natuur/groen/bos Noaberschap Vriendelijk Noaberschap Natuur Groen/natuur Wandelen en fietsen/toerisme Verbondenheid Boerenlandschap Rust Natuur Boerenlandschap Natuur Rust Kleinschalig, rustig Noaberschap Zelfredzaamheid Gemoedelijk Groene nostalgie Groen Rustig Kleinschalig Agrarisch Rust Ruimte

Wat moet Hof van Twente zeker behouden? De meest gegeven antwoorden gingen bij deze vraag over: De eigenheid van de kernen. Mensen geven nadrukkelijk aan zich inwoner te voelen van hun buurtschap en/of kern. Ze willen daarbij de mogelijkheid hebben om direct invloed te hebben op hun eigen leefomgeving, door lokaal initiatieven te kunnen ontplooien. Nabijheid en 14 september 2022

12/19

noaberschap in de kernen wil men vooral koesteren. We moeten inzetten op leefbare kleine kernen. Landelijk karakter/groene uitstraling/natuur. Inwoners willen de rust en ruimte behouden. Landgoederen met coulisselandschap zijn waardevol. Hof van Twente moet historie, agrarische aanblik en natuurrijke omgeving koesteren. Dit is ook de toeristische kracht. Inwoners zien de woningnood, maar benoemen expliciet dat het groene buitengebied niet volgebouwd moet worden. We kunnen vooral meer invulling geven aan leegstaande of vervallen panden. ‘Onze natuur als DNA van Twente’. Voorzieningen behouden. Het is volgens inwoners belangrijk om voorzieningen te behouden, ook om de jeugd binnen Hof van Twente te laten wonen en werken. Hierbij worden o.a. scholen, winkels, zorg en woningen voor starters genoemd. En dan specifiek ook oog houden voor de voorzieningen per kern: school, winkel, sport, ontspanning/cultuur, ontmoeting, horeca. Historie en cultuur. Ons historisch landschap en de daarin behorende elementen, zoals de watermolen, de kastelen en musea moeten we bewaren. Cultuur en de daarbij behorende tradities willen we behouden. Toerisme en ondernemen. Inwoners willen zorgen voor het behoud van onze toeristische attracties, met meer goede fietspaden en meer overnachtingsmogelijkheden. De aantrekkingskracht ligt in onze natuurwaarden. Daarbij past een goed ondernemersklimaat.

We hebben evenementen en activiteiten die ons kenmerken. Bereikbaarheid. Het is volgens inwoners belangrijk om goede OV voorzieningen te behouden, o.a. treinbereikbaarheid.

Wat moet er zeker behouden blijven in het dorp, de stad of buurtschap waar jij woont? Met alle gegeven antwoorden in deze categorie gaan we straks in het tweede participatiedeel de verdieping in. Opvallend is dat mensen vanuit de kernen vooral de voorzieningen willen behouden, vooral die waar wat zorgen om lijken te zijn. Het buitengebied noemt vooral het open karakteristieke landschap en de rust. Noaberschap en omzien naar elkaar scoort overal hoog als iets dat behouden moet blijven. Kern of buurtschap Achterhoek

Azelo Bentelo

De Ha Delden 14 september 2022

Meest gegeven/opvallende antwoorden Natuur Boerderijen Discotheek Saamhorigheid School Kleinschaligheid Sport en recreatiemogelijkheden Sociale cohesie Leefbaarheid (voorzieningen zoals school en kerk behouden) Natuur Historische uitstraling Zwembad en scholen 13/19

Deldenerbroek / Deldeneresch

Diepenheim

Dijkerhoek Elsenerbroek Goor

Hengevelde

Herike – Elsen

Kerspel Goor Markelo

Markelosebroek

Markvelde Pothoek

Stokkum 14 september 2022

Bereikbaarheid/station Verbinding met Twickel Winkelaanbod Veiligheid centrum (verkeer) Rust/stilte Natuur/boerderijen Noaberschap Gemeenschapshuis/buurthuis Voorzieningen, o.a. school, winkels, huisarts Cultuurlandschap/landgoederen De Pol Historie/kunst Verenigingsleven Noaberschap Leefbaarheid Buurtvereniging Groen/agrarisch Voorzieningen, zoals de Reggehof, Stoevelaar, bibliotheek Station Historische panden Groen/de bomen die er nog staan School- en volksfeest Kleinstedelijk karakter (inbreiding i.p.v. uitbreiding) Voorzieningen, o.a. sport, school, kerk en dorpscafé MFA project Zomerfeesten Groen Vrij uitzicht (geen windmolens) Landelijke elementen Omzien naar elkaar Samenspel natuur en agrarisch Voorzieningen, winkels, bibliotheek, sport, school, welzijn, etc. Noaberschap Groen en de ruimte, coulisselandschap Recreatieve voorzieningen Eigen identiteit Vrije horizon, geen windmolens Natuur/bos Boerenbedrijven Rust Landschap/groen Rust Groene omgeving, maar met ruimte rood-voor-rood en toerisme Open agrarisch landschap 14/19

Wiene

Zeldam

School en buurtgebouw Dorpsfeest en paasvuur Rustige ruime woonomgeving Basisschool en buurthuis Zomerfeesten Rust, ruimte, landelijkheid School

Wat mag er in Hof van Twente meteen komen/ontstaan dat er nu nog niet is? Opvallend is dat een groot aantal mensen geen antwoord op weet op deze vraag. De gegeven antwoorden gingen vooral over de volgende onderwerpen: Passend woningaanbod. Hierbij wordt vooral het aanbod voor jongeren en starters genoemd. Door goede seniorenwoningen te maken, ontstaan doorstroommogelijkheden. Vooral inbreiden in plaats van uitbreiden en functionele inzet van leegstaande gebouwen, ook voor ondernemers. En open staan voor nieuwe woonvormen, zoals knarrenhoven, of bouwen op water. Participatie en verbinding. Veel antwoorden gaan ook over de verhouding tussen overheid en inwoners. Mensen willen meer eigen invloed en vooral ook gehoord worden door de gemeente. De gemeente moet volgens hen het plaatselijke belang blijven behartigen op lokaal en zelfs kern- en buurtniveau. De ideeën vanuit groepen inwoners moet de gemeente faciliteren en omarmen. Meerdere mensen geven ook aan dat de kernen wat meer met elkaar in verbinding zouden mogen komen, maar wel met behoud van hun eigen unieke karakter. Meerdere mensen wensen een loket van de gemeente binnen iedere kern. Duurzaamheid. De rode draad is dat mensen willen inzetten op duurzaamheid, door bijvoorbeeld te gaan voorzien in eigen energiebehoefte.

Vaak wordt aangegeven liever geen windmolens te willen om zo het landschappelijke uitzicht te koesteren, hoewel inwoners uit de stedelijke kernen deze mogelijkheid juist wel noemen, maar dan wel kleine windmolens. Verkeersveiligheid en openbaar vervoer. Het gaat hierbij vooral om fietsveiligheid, waarbij ook de behoefte aan een fietssnelweg en meer fietspaden wordt genoemd. De busverbindingen naar alle buurtschappen, alsmede de frequentie ervan worden benoemd. Meerdere mensen geven ook aan rondwegen te willen om de winkelcentra te ontlasten door daar verkeer uit te weren/autovrij te maken. Enkele bijzondere ideeën. Een voedselbos. Een samenspeeltuin voor kinderen met en zonder handicap. Twee mensen noemen een herdenkingsbos, waar je een boom ter herinnering aan een dierbare kunt planten. Kringloopwinkel/speelgoedbank zonder winstoogmerk. Een ruiterroute komt meerdere keren voor in het wensenlijstje, net als een zwemmeer/recreatieve waterplas, waarbij Domelaar als plek wordt genoemd. Meer buitensportlocaties. Sterrenwacht. Uitkijktoren of openstellen TV-toren en een Klimbos.

Wat mag er in de kern of buurtschap waar jij woont meteen komen/ontstaan dat er nu nog niet is? Bij deze vraag gaven mensen specifiek aan wat ze graag in hun eigen kern of buurtschap zouden willen. Er is al een aantal initiatieven waar inwoners proberen die wensen voor elkaar te 14 september 2022

15/19

krijgen. Het belang van samenwerking met de gemeente om initiatieven ook echt van de grond te krijgen, is een rode draad door de antwoorden. Kern of buurtschap Achterhoek Azelo

Bentelo Delden

Deldenerbroek / Deldeneresch

Diepenheim

Dijkerhoek Elsenerbroek Goor

Hengevelde Herike – Elsen Kerspel Goor Markelo

Markelosebroek

Markvelde Pothoek

14 september 2022

Meest gegeven antwoorden Zwemmeer Beter maaibeleid Passende woonvormen Lokale energieopwekking Kleine horecavoorziening/buurtwinkel Beleef- en beweegpark bij de Pol Passend woningaanbod Passende woningen Jeugdvoorzieningen/-activiteiten Autovrij centrum Informatiepunt gemeente Plek voor jongeren Passende en betaalbare woongelegenheid Voorzieningen voor ouderen, bv prikpost School MFA de Koppel/sport Starterswoningen Klein hotel Fietspad Larenseweg Gemeenschappelijke energieopwekking- en opslag Een zorgboerderij Drempels Entersestraat Autovrij centrum Meer horeca Goed onderhoud openbaar groen Passend woningaanbod Breder winkelaanbod, supermarkt de Whee Zwembad MFA Dorpsraad Passend woningaanbod landelijk ingepast Zelfvoorzienend in energie Rood-voor-rood voor lokale jeugd Passend woningaanbod Fabrieksvrij centrum (ABZ weg) Winkels zoals ambachtelijke slagerij Rondweg om centrum te ontlasten Meer bos en bomen Meer houtwallen en hagen Vuilnisbakken bij bankjes Meer wandelroutes Biodiversiteit dankzij meer bloemen Snelheidsbeperkende maatregelen Potdijk 16/19

Stokkum

Wiene Zeldam

Meer kleine bedrijvigheid, zoals B&B, streekproductenwinkel Nieuwe vormen energieopwekking Starterswoningen Verbetering OV Passend woningaanbod Wandelpaden

Wat zijn de grootste uitdagingen voor Hof van Twente waar we rekening mee moeten houden? Inwoners zien als 5 grootste uitdagingen: Het woningaanbod Mensen maken zich zorgen over voldoende passende woningen, met name voor starters. De angst is dat jongeren hierdoor de gemeente zullen verlaten. Hoewel de rode draad is dat mensen openstaan voor vernieuwende woonvormen, willen ze wel het groene karakter van de Hof behouden. Landbouwbeleid De toekomst en het behoud van de boeren, de stikstofcrisis en alles wat daarmee samenhangt, de mogelijkheden om te kunnen omschakelen naar andere manieren van boeren, zijn volgens de inwoners grote uitdagingen. Energietransitie Binnen de energietransitie gaat het vooral om de uitdaging om over te stappen op andere energiebronnen, waarbij er verschil van mening is of er wel of geen ruimte is voor windmolens binnen de Hof. Mensen die aangeven dat die er wel mogen komen geven vrijwel allemaal aan ‘kleine’. Zon op dak en aandacht voor biodiversiteit worden in dit kader als positieve punten meegegeven. Vergrijzing Het vertrek van jongeren baart mensen zorgen. Ze koppelen dit ook aan de woningnood en uiten de wens om te bouwen voor de lokale bevolking in plaats van voor ‘import’. Met vergrijzing in het achterhoofd denken mensen ook aan de noodzaak van goede zorgconstructies.

Hoe kunnen jongeren voor hun eigen ouderen zorgen als ze niet kunnen blijven wonen? Leefbaarheid kernen Om de leefbaarheid in de kernen te waarborgen is volgens de inwoners een goed voorzieningenniveau belangrijk. Ook veiligheid wordt hierbij genoemd en het verminderen van overlast. Met name rondom Markelo wordt de ABZ als bedreiging van de leefbaarheid gezien. In de woordwolk komt ook het woord overheid groot terug. Hierbij werd als uitdaging vooral ingezoomd op de wens om initiatieven vanuit de samenleving te ondersteunen en te faciliteren.

Wat zijn de grootste uitdagingen voor de kern of buurtschap waar jij woont waar we rekening mee moeten houden? De hierbij gegeven antwoorden nemen we ook mee in het tweede deel van de participatieaanpak, waarin we de kernen en het buitengebied bezoeken. In het buitengebied wordt vooral het perspectief voor de boeren en het behoud van natuur en landschap (in relatie tot de stikstofcrisis, maar ook klimaat en energietransitie) benoemd. In 14 september 2022

17/19

de kernen passend woningaanbod, eigenheid van de kern bewaren en goede (zorg)voorzieningen.

Wat is de meest waardevolle plek in de Hof van Twente en waarom? Tenslotte vroegen we om de meest waardevolle plek in de Hof van Twente. De top 5 is:

1. Twickel Vanwege de mogelijkheden om te ontspannen op het landgoed met het historische karakter en de aanwezige natuur.

2. De heuvels rondom Markelo De Borkeld, de Herikerberg, de Markelose berg en de Friezenberg worden genoemd met als reden de mogelijkheid om er te recreëren en te ontspannen dankzij de vele fiets- en wandelmogelijkheden.

3. Onze natuur De natuur in Hof van Twente met als specifieke kenmerken het coulissenlandschap, de essen en de ruime mogelijkheden om te wandelen en fietsen.

4. Ons buitengebied Het buitengebied wordt genoemd vanwege de afwisseling tussen de natuur en het agrarische gebied. Inwoners vinden het een prachtige historische en natuurlijke buffer tussen de verschillende kernen in de Hof van Twente.

5. De kastelen en landgoederen De verschillende kastelen en landgoederen (naast Twickel) die de Hof van Twente rijk is worden ook vaak als waardevolle plek bestempeld.

14 september 2022

18/19

Bijlage 4 Milieueffectrapportage of m.e.r. M.e.r. staat voor milieueffectrapportage en is de procedure waarbinnen een MER wordt opgesteld. MER staat voor Milieueffectrapport en bevat de resultaten van het onderzoek naar de milieueffecten binnen een m.e.r. In het MER wordt een studie gedaan naar de effecten van bepaalde plannen, beleidsuitspraken of ontwikkelvarianten op verschillende milieuaspecten, zoals geur, geluid, externe veiligheid en gezondheid. Om de effecten te meten wordt eerst, door middel van een foto van de leefomgeving, de huidige situatie in beeld gebracht. Vervolgens worden de effecten op de milieuaspecten in beeld gebracht op basis van de autonome ontwikkeling (de ontwikkeling die zich voordoet als de huidige situatie en het huidig beleid zonder enige vorm van interventie wordt voortgezet). Ten slotte worden in het MER de effecten berekend aan de hand van de belangen van de omgevingsvisie. Op deze manier ontstaat er inzicht in de consequenties van bepaalde beleidskeuzen op de milieuaspecten van de fysieke leefomgeving. In het kader van de Omgevingswet wordt ook wel gesproken van een o.e.r. – Omgevingseffectrapportage om de bredere scope dan alleen milieu te benadrukken.

14 september 2022

19/19