ANONIEM 12. Bijlage bij Rekenkamer Hof van Twente met Aanbiedingsbrief bij Jaarverslag 2025 (1096433).pdf

2025

Jaarverslag 2025 JUNI 2026

VOORWOORD Het jaarverslag van de rekenkamer wordt normaal gesproken vastgesteld door de rekenkamer en uiterlijk april van elk jaar ter kennisname aangeboden aan de gemeenteraad. Van deze gebruikelijk gang van zaken is voor dit jaarverslag afgeweken. De gemeenteraad heeft namelijk op 31 maart 2026 met terugwerkende kracht tot 1 januari 2026 eervol ontslag verleend aan de voltallige vorige rekenkamer. De nieuwe voorzitter is per 1 april 2026 benoemd, maar maakte in 2025 nog geen deel uit van de rekenkamer Hof van Twente. Daarom is dit jaarverslag opgesteld door de secretaris en -bij wijze van uitzondering- niet vastgesteld door de rekenkamer. Het jaarverslag 2025 is derhalve bondig en zakelijk en geeft de gemeenteraad van Hof van Twente inzicht in de gevoerde onderzoeken en de besteding van het door de raad beschikbaar gestelde budget. Voor de uitvoering en afronding van zowel het onderzoek ‘Participatie’ als het DoeMeeonderzoek ‘Onderbesteding’ was de ondersteuning van de ambtelijke organisatie essentieel voor het behalen van diverse deadlines. Die ondersteuning werd ruimhartig verleend aan de rekenkamer en de betreffende onderzoekers. Dank daarvoor.

Jeroen Heuvel secretaris Rekenkamer Hof van Twente

JAARVERSLAG 2025 REKENKAMER HOF VAN TWENTE

-1-

ONDERZOEKSJAAR 2025 Nadat 2024 vooral in het teken stond van de nieuwe rekenkamer om de basis (teambuilding, werkwijze, reglement van orde, kennisvergroting, kennismaking, etc.) op orde te krijgen en een lange termijn onderzoekagenda samen te stellen, kon 2025 volledig worden gewijd aan de kerntaak van de rekenkamer: onderzoeken. heeft als voorzitter van de Rekenkamer Hof van Twente, samen met de secretaris zitting genomen in het kernoverleg van de Samenwerkende Twentse Rekenkamers1. Aan dit samenwerkingsverband doen tien Twentse gemeenten en de provinciale Rekenkamer Oost-Nederland deel. Daarin wordt onder andere besproken en beslist welk onderzoeksonderwerp binnen het samenwerkingsverband wordt opgepakt. Doordat de Rekenkamer Hof van Twente direct een positief-kritische houding op de mogelijke onderzoeksonderwerpen hanteerde, heeft in dit verband het uiteindelijk gekozen onderwerp ‘Twentse samenwerking’ de extra insteek ‘democratische legitimiteit van semi-formele samenwerking’ meegekregen. Voorzitter heeft namens de rekenkamer Hof van Twente zitting genomen in de begeleidingscommissie van dit onderzoek. Aan dit onderzoek namen overigens óók de gemeenten Rijssen-Holten, Twenterand en Hellendoorn deel. De rekenkamer Hof van Twente heeft zich in 2025 dus als relatief kleine rekenkamer tóch kunnen laten zien en laten gelden.

Overigens mag datzelfde worden gezegd van de gemeenteraad Hof van Twente! De raad was telkens goed vertegenwoordigd én kritischactief bij de bijeenkomsten die onderzoeksbureau Berenschot organiseerde in het kader van het onderzoek ‘Twentse Samenwerking’. Helaas werd eind 2025 duidelijk dat de voltallige rekenkamer niet in deze samenstelling2 door wilde gaan en hebben alle drie de leden een ander pad gekozen, echter niet voordat het eigen rekenkameronderzoek ‘Participatie’ was afgerond.

De Samenwerkende Twentse rekenkamers bestaan uit: rekenkamer Almelo, Rekenkamer Borne, rekenkamer Enschede, rekenkamer Haaksbergen, rekenkamer Hengelo, rekenkamer Hof van Twente, rekenkamer Noord-Oost Twente (Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen). De rekenkamers van de overige vier Twentse gemeenten (Hellendoorn, Rijssen-Holten, Twenterand en Wierden) werken volgens een directeursmodel waarvoor om de paar jaar een aanbestedingsprocedure wordt gevolgd. 2 Dit gegeven was de directe aanleiding om bij de selectie van de nieuwe rekenkamer nadrukkelijk te kijken naar de samenstelling, synergie en mogelijke complementariteit van de nieuwe te benoemen leden. 1

JAARVERSLAG 2025 REKENKAMER HOF VAN TWENTE

-2-

UITGEVOERDE ONDERZOEKEN 2025 De rekenkamer kende een productief jaar, waarin zowel eigen onderzoek is uitgevoerd en afgerond, als onderzoek in Twents verband en onderzoek in landelijk verband. Hieronder vindt u een korte beschrijving en – indien van toepassing – een korte weergave van de bestuurlijke reactie. Eigen onderzoek – Participatie De rekenkamer heeft in 2025 één eigen onderzoek uitgevoerd naar ‘Participatie’. Hoofdaanleiding voor dit onderwerp was dat de tweejaarlijkse evaluatie van de in 2022 vastgestelde inspraak- en participatieverordening en de in hetzelfde jaar vastgestelde participatienota “Samenwerken aan initiatieven” nog niet was uitgevoerd door het college. De centrale onderzoeksvraag voor dit onderzoek luidde: ‘Hoe gaat het gemeentebestuur Hof van Twente om met inwonerparticipatie, hoe wordt het ingevuld en welke lessen kunnen we leren vanuit het verleden?’ Het vooronderzoek werd uitgevoerd door de rekenkamer zélf, waarna het hoofdonderzoek is uitgevoerd door extern bureau (Necker) van Naem. Het onderzoeksrapport “Onderbenut potentieel – participatie en de Hofse aanpak” werd in november 2025 aangeboden aan de raad en is in de raadsvergadering van december 2025 besproken.

Daarbij is nog op te merken, dat voorafgaand aan het verschijnen van hei eindrapport, het college de raad heeft geïnformeerd over de eerste uitkomsten van de interne evaluatie van participatie3. Met het bijna gelijktijdig verschijnen van de interne evaluatie en het onderzoeksrapport, heeft de gemeenteraad zich een goed beeld kunnen vormen van de stand van zaken op dat moment. (voor aanbiedingsbrief, rapport en raadsbehandeling: klik hier) opvolging Het college heeft in haar bestuurlijke reactie aangegeven dat in 2026 een advies aan de gemeenteraad volgt voor de borging en doorontwikkeling van participatie binnen Hof van Twente. (voor bestuurlijke reactie – pagina 17 van het rapport – klik hier ) Onderzoek in Twents verband – Quick scan verbonden partijen Dit jaarlijkse initiatief van de Samenwerkende Twentse Rekenkamers is in mei 2025 opgesteld en aangeboden aan de raad ter voorbereiding op de zienswijze van de raad op de conceptbegrotingen van de zeven gemeenschappelijke regelingen waar de gemeente Hof van Twente bij is aangesloten4. Gezien de vragen in voorbereiding op de raadsvergadering en gezien de raadsbehandeling van 24 juni 2025, is deze quick scan nog steeds van toegevoegde waarde voor de raadsleden. (voor documenten en raadsbehandeling: klik hier)

Raadsbrief 2025-58 Omgevingsdienst Twente (ODT), Recreatieschap Twente, SamenTwente, Stadsbank OostNederland (SON), Veiligheidsregio Twente (VRT), Openbaar Lichaam Crematoria Twente (OLCT), Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente (SWB). 3 4

JAARVERSLAG 2025 REKENKAMER HOF VAN TWENTE

-3-

opvolging De jaarlijkse quick scan is zuiver bedoeld ter ondersteuning van alle Twentse raadsleden in het snel doorgrond van de vele stukken die de gemeenschappelijke regelingen aanbieden. Zolang deze meerwaarde door de raadsleden wordt gevoeld, zal deze quick scan jaarlijks worden herhaald. Onderzoek in Twents verband – Twentse samenwerking Dit onderzoek in opdracht van de Samenwerkende Twentse Rekenkamers werd gestart in 2024 en afgerond in juni 2025. Op 1 juli werd het onderzoekrapport “Zicht op zeggenschap” aangeboden aan de gemeenteraad. In de raadsvergadering van 16 september 2025 is het onderzoeksrapport uitvoerig besproken. (voor aanbiedingsbrief, rapport en raadsbehandeling: klik hier) De centrale onderzoeksvraag voor dit onderzoek luidde: “Wat zijn bij de diverse samenwerkingsvormen in Twente de daadwerkelijk geboden mogelijkheden voor gemeenteraden om de kaderstellende en controlerende rol op adequate wijze in te vullen (zijn er risico’s voor een democratisch tekort)?” opvolging In haar bestuurlijke reactie heeft het college positief gereageerd op de vier kernaanbevelingen uit het onderzoekrapport, waarbij o.a. is aangegeven dat het college: • zal kijken naar mogelijke verbeteringen in de weergave van alle verbonden partijen in zowel programmabegroting als jaarrekening. • de Strategiekaart samenwerking te actualiseren.

• In gesprek te gaan met de (nieuwe) raad over de (wenselijkheid van) (extra) inzet van samenwerking. (voor bestuurlijke reactie: klik hier) Onderzoek in landelijk verband – Onderbesteding De rekenkamer heeft deelgenomen aan het DoeMee-onderzoek 2025 over ‘Onderbesteding’. Ter verduidelijking: de Vereniging van Rekenkamers (VvR) organiseert jaarlijks een DoeMee-onderzoek waar rekenkamers op in kunnen tekenen voor deelname. Groot voordeel is dat de forse kosten van zo’n onderzoek worden verdeeld over meerdere rekenkamers door heel Nederland. “Nadeel” is dat het eindrapport -hoewel vaak voorzien van een factsheet per deelnemende gemeente- redelijk algemene conclusies en aanbevelingen oplevert. De lokale rekenkamer kan deze gebruiken om te bepalen of nader lokaal onderzoek op eenvoudige en kleinschalige wijze (bijvoorbeeld door de rekenkamerleden zelf) nuttig is. De eindrapportage van DoeMee-onderzoeken is doorgaans in november/december. De landelijke rapportage en lokale factsheet voor dit onderzoek zijn aan de rekenkamer gestuurd terwijl deze demissionair was. Het is aan de nieuwe rekenkamer om in de loop van 2026 te bepalen of de rapportage en factsheet onverkort aan de raad worden aangeboden en/of dat er nog nader onderzoek of een begeleidend schrijven van de rekenkamer Hof van Twente nodig is.

De uitkomsten van dit DoeMee-onderzoek worden derhalve pas in de loop van 2026 aan de raad en het college aangeboden door de rekenkamer. JAARVERSLAG 2025 REKENKAMER HOF VAN TWENTE

-4-

JAARVERSLAG 2025 REKENKAMER HOF VAN TWENTE

-5-

FINANCIËN 2025 (en doorkijk naar 2026) In 2025 heeft de rekenkamer Hof van Twente het door de raad toegekende budget van 47.881 euro overschreden met ruim 4.500 euro: er is in totaal 52.423,17 euro uitgegeven. Het overgrote deel hiervan (ruim 38.000 euro) is besteed aan het onderzoek. Tabel: besteding budget rekenkamer

De lichte overschrijding van het toegekende budget was te voorzien. In 2024 had de rekenkamer een ruime onderbesteding van het budget, dat helaas door de financiële spelregels5 niet (meer) kon worden overgeheveld naar 2025 – zie hiervoor ook de opmerkingen in het rekenkamer-jaarverslag 2024 (klik hier voor het vorig jaarverslag van de rekenkamer). De kosten voor het onderzoek ‘Participatie’ verdienen enige toelichting. De afgelopen vijf jaar zijn de kosten voor beleidsonderzoek fors gestegen6. Met name de invoering van Wet versterking decentrale rekenkamers heeft een kostenverhogend effect gehad omdat er meer (actieve) rekenkamers bij zijn gekomen, wat de vraag naar onderzoek blijvend heeft opgestuwd en daarmee de prijs7. Met name bij de arbeidsintensievere onderzoeken speelt de prijsontwikkeling een rol. In het geval van het rekenkameronderzoek ‘Participatie’ is dit goed te merken, omdat hier een mix van onderzoeksmethoden is gebruikt (desk-research, veldonderzoek, online peiling) die veel ureninzet vragen. De Rekenkamer Hof van Twente heeft een goede traditie met het meeliften op onderzoeken van de landelijke Vereniging van Rekenkamers (VvR) én door de intensieve samenwerking Niet uitgegeven middelen onder de 10.000 euro worden automatisch overgeheveld naar de algemene middelen.

Voor de Rekenkamer is dat een lastig werkbare situatie, omdat het de rekenkamer de kans ontneemt om voor te sorteren op grotere (externe) onderzoeken in plaats van het door de raad toegekende budget te overschrijden. 6 Een grove online analyse geeft aan dat het gemiddelde prijspeil van vergelijkbare onderzoeken voor vergelijkbare gemeenten met circa 30% zijn gestegen sinds 2021, waarbij sinds 2022 vooral de hogere inflatie en sterk gestegen uurtarieven bij onderzoeksbureaus een rol spelen. 7 Ter illustratie: de Vereniging van Rekenkamers heeft in 2025 een speciale Goudvink-prijs (prijs voor beste onderzoek) in het leven geroepen voor zogenaamde “kleine” onderzoeken onder de 20.000 euro. 5

JAARVERSLAG 2025 REKENKAMER HOF VAN TWENTE

-6-

met andere rekenkamers, zodat de kosten voor die specifieke onderzoeken relatief laag kunnen worden gehouden. Niettemin is de conclusie dat het huidige budget ontoereikend zal zijn als er behoefte is aan (een) extra onderzoek of als er een grootschaliger c.q. complexer onderzoek nodig is. Hier ligt dan ook een uitdaging voor de rekenkamer om het door de raad beschikbare budget op efficiënte wijze in te zetten. Daarnaast kunnen de geldende begrotingsregels een structurele beperking vormen voor de rekenkamer. Zoals overheveling van de onderbesteding in 2024 had kunnen voorkomen dat de rekenkamer in 2025 het budget zou overschrijden, kan een soortgelijke situatie zich voordoen voor 2026 als gevolg van de formering van een nieuwe rekenkamer. Immers, er is nog weinig tijd in 2026 om een onderzoek op te zetten en het budget volledig te benutten. Het is dus aan de nieuwe rekenkamer om in de relatief korte resterende tijd in 2026 te bezien of het besteedbare onderzoeksbudget volledig kan worden ingezet naast de al geplande onderzoeken ‘Zorgfraude’ (DoeMee-onderzoek) en ‘Ruimte in Twente’ (samenwerkende rekenkamers).

~ Rekenkamer Hof van Twente ~

JAARVERSLAG 2025 REKENKAMER HOF VAN TWENTE

-7-