Accountantsverslag 2025.pdf
Tekst van het document
Gemeente Hof van Twente
Accountantsverslag 2025 8 juni 2026 | Concept
CONCEPT
Inleiding Aan: de gemeenteraad van de gemeente Hof van Twente, Doetinchem, 8 juni 2026 U heeft als gemeenteraad een kaderstellende en controlerende rol. Dat betekent dat u vooraf de financiële en beleidsmatige kaders stelt en achteraf beoordeelt of het college binnen deze kaders heeft gehandeld en hierover op een juiste en volledige wijze verantwoording heeft afgelegd. De jaarrekening is daarbij een belangrijk verantwoordingsdocument.
Wij zijn door u als gemeenteraad aangewezen als accountant om de jaarrekening te controleren. Met de controle ondersteunen wij u als gemeenteraad bij de uitoefening van uw controlerende taak. De accountantscontrole is gericht op de vraag of de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording van het college, een getrouw beeld geeft van de baten en lasten en van de grootte en samenstelling van het vermogen van de gemeente.
Met dit accountantsverslag informeren wij u over de uitkomsten van onze controle. Wij geven u daarmee inzicht in de belangrijkste bevindingen, eventuele geconstateerde afwijkingen en aandachtspunten in de financiële rechtmatigheid, de interne beheersing en de bedrijfsvoering. Op die manier biedt dit verslag u aanvullende handvatten bij de behandeling van de jaarrekening en bij uw beoordeling van de verantwoording door het college. Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag afgestemd met de concerncontroller, de portefeuillehouder financiën en met de auditcommissie besproken op 8 juni 2026.
Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman Accountants Fiscalisten
De heer R.H. Gosselink-Wolbrink RA
Daarnaast hebben wij beoordeelt of de jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving, waaronder het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Onze controle richt zich primair op de betrouwbaarheid van de financiële verantwoording en op het financieel beheer en de financiële organisatie, voor zover deze van belang zijn voor de totstandkoming van de jaarrekening. Daarbij geven wij als accountant geen zelfstandig oordeel over de doelmatigheid of doeltreffendheid van het gevoerde beleid. Die beoordeling behoort in bredere zin tot uw eigen controlerende rol, eventueel met ondersteuning van bijvoorbeeld de auditcommissie en de rekenkamer.
2
CONCEPT
Inleiding Onze boodschap aan de gemeenteraad bij de jaarstukken Voor u als raadslid zijn de jaarstukken niet alleen een formeel verantwoordingsdocument, maar ook een belangrijk instrument voor sturing en lering. U kunt de jaarstukken gebruiken om te beoordelen in hoeverre beleidsdoelen zijn gerealiseerd, welke middelen daarvoor zijn ingezet en welke lessen daaruit volgen voor komende jaren. Daarbij is het van belang dat niet alleen wordt toegelicht welke activiteiten zijn uitgevoerd, maar vooral welke maatschappelijke resultaten zijn bereikt en in hoeverre sprake is van doeltreffend en doelmatig handelen. Ook onderbesteding en vertraging in investeringen verdienen daarbij nadrukkelijk aandacht.
Tot slot vragen actuele schaarste aan personeel, middelen en uitvoeringscapaciteit om duidelijke prioritering. Vertragingen, oplopende externe inhuur en onderbesteding kunnen signalen zijn dat niet alle ambities binnen de beschikbare capaciteit realiseerbaar zijn. Het is daarom van belang dat u hierover tijdig met het college het gesprek voert en waar nodig keuzes maakt.
Daarnaast zijn de jaarstukken een belangrijk document voor de beoordeling van de financiële positie en het weerstandsvermogen van de gemeente. Financiële kengetallen dienen daarbij in onderlinge samenhang te worden beoordeeld, mede in het licht van de specifieke omstandigheden en ontwikkelfase van uw gemeente. Een heldere visie van het college op de financiële positie, risico’s en toekomstbestendigheid ondersteunt u bij deze beoordeling.
Verder is het van belang dat u kennisneemt van onze bevindingen, waaronder signalen op het gebied van interne beheersing, IT, frauderisico’s en rechtmatigheid. Deze bevindingen geven mede inzicht in de kwaliteit van de administratieve organisatie en interne beheersing en kunnen aanleiding geven tot aanvullende maatregelen of nadere opvolging.
3
CONCEPT
Inhoudsopgave 1. Samenvatting 2. Aandachtspunten gemeenteraad
3. Jaarrekening
4. Interne beheersing 5. Onze verantwoordelijkheid
6. Afsluiting
Bijlagen 4
CONCEPT
1. Samenvatting Strekking controleverklaring Indien de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld, zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken. Naar ons oordeel geeft de jaarrekening 2025 een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van de baten en lasten over 2025 en van het vermogen op 31 december 2025, in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. In de WNT- en SiSa-verantwoording zijn geen afwijkingen geconstateerd.
Financiële positie Uw gemeente sluit het jaar af met een positief resultaat van € 8,4 miljoen. Het beschikbare weerstandsvermogen bedraagt per eind 2025 € 24,5 miljoen. Het benodigde weerstandsvermogen bedraagt € 5,8 miljoen. De ratio is 4,2 en is ruim voldoende. De afgelopen jaren heeft het eigen vermogen een stijgende lijn laten zien.
Rechtmatigheidsverantwoording Het college van B&W heeft in de rechtmatigheidsverantwoording aangegeven de rechtmatigheidsgrens niet te overschrijden. De belangrijkste onrechtmatigheden in 2025 zijn: • Begrotingsoverschrijdingen € 1,2 miljoen; waarvan € 0,6 miljoen als acceptabel aangemerkt wordt doordat de lasten uit open einde regelingen bestaan of gecompenseerd worden door baten. • Kredietoverschrijdingen € 0,2 miljoen • Europese aanbestedingen € 0,5 miljoen. Wij zijn van mening dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft.
Interne beheersing De interne beheersing is in voldoende mate op orde en voldoet aan de eisen die wij hieraan vanuit de accountantscontrole stellen. De belangrijkste risico’s voor de jaarrekeningcontrole (het zelfstandig vaststellen van de prestaties van de leveringen in de zorg en de overige leveringen én in de waardering van grondexploitaties) zijn voldoende afgedekt.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Controleproces De controle is in overeenstemming met de planning verlopen. Wij hebben aanpassingen voorgesteld voor het herstellen van fouten en het aanpassen van teksten. Deze zijn - voorzover mogelijk - verwerkt..
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
5
CONCEPT
2. Aandachtspunten gemeenteraad Audit Experience Om de Raad mee te nemen hebben wij voor dit controlejaar een ‘Audit Experience’ aangeboden: een interactieve sessie van circa 1,5 uur waarin we samen met de auditcommissie in één relevant thema gaan verdiepen. Zo krijgen we meer diepgang en kunnen we vragen beter toelichten. De auditcommissie heeft nog geen thema gekozen voor de ‘Audit Experience’.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
6
CONCEPT
3. Jaarrekening
3.1 Accountantscontrole
3.2 Financiële positie 3.3 Overige bevindingen
3.4 Rechtmatigheidsverantwoording
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
7
CONCEPT
3.1 Accountantscontrole Goedkeuringstoleranties Op 21 maart 2025 is het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) gewijzigd. Voor de controle van de jaarrekening geldt vanaf boekjaar 2025 één goedkeuringstolerantie van 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. De gehanteerde goedkeuringstolerantie voor het totaal van fouten en onzekerheden bedraagt € 2,6 miljoen. Deze goedkeuringstolerantie wordt gebruikt als grens om te bepalen hoe groot fouten in de jaarrekening maximaal mogen zijn. Omdat niet alle kleine fouten gevonden worden in de controle, wordt de controle uitgevoerd met een uitvoeringsmaterialiteit. Het verschil tussen de goedkeuringstolerantie en de uitvoeringsmaterialiteit vormt de ruimte die vrij gelaten wordt voor eventuele kleine fouten die niet ontdekt zijn tijdens de controle.
Bij de controle van uw jaarstukken hebben wij de volgende materialiteit gehanteerd: Omschrijving
Fouten en onzekerheden 2%
Goedkeuringstolerantie
€ 2.600.000
Uitvoeringsmaterialiteit
€ 1.570.000
Ruimte voor afwijkingen
€ 1.030.000
Afwijkingen: niet gecorrigeerde controleverschillen
€ 0
Gecorrigeerde controleverschillen Vanuit de controlewerkzaamheden is een beperkt aantal afwijkingen naar voren gekomen. Deze zijn besproken met het management en gecorrigeerd in de jaarrekening zoals deze voor u ligt.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
8
CONCEPT
3.1 Accountantscontrole Niet gecorrigeerde controleverschillen Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de controleverschillen die niet in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt. In de controleverordening ex. Artikel 213 Gemeentewet is vastgelegd dat wij afwijkingen groter dan 5% van de goedkeuringstolerantie aan uw gemeenteraad rapporteren in dit verslag. Dit betreft een grens van € 130.000. De overige afwijkingen die het grensbedrag te boven gaan zijn cumulatief opgenomen.
Omschrijving
Fouten
Onzekerheden
Levering zorg in natura Jeugd / Wmo
€0
€0
Totaal controleverschillen
€0
€0
Ruimte voor evaluatie afwijkingen
€ 1.030.000
€ 1.030.000
Per saldo resterende ruimte voor afwijkingen
€ 1.030.000
€ 1.030.000
Goedkeuringstolerantie (2%)
€ 2.600.000
Totaal controleverschillen
€0
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
9
concept 3
3.1 Accountantscontrole Levering zorg WMO en jeugd 2025 Over de geleverde zorg in natura hebben we in 2025 voor € 19,7 miljoen productieverantwoordingen en (goedkeurende) controleverklaringen van zorgaanbieders ontvangen. Voor het resterende deel van de uitgaven aan zorgorganisaties, ca. € 1 miljoen, is geen productieverantwoording en (goedkeurende) controleverklaring ontvangen of zijn het kleinere zorgaanbieders, waarmee afspraken zijn gemaakt om geen controleverklaring aan te leveren. Ter reductie van de hiermee samenhangende onzekerheid is aanvullend onderzoek uitgevoerd door de gemeente. Dit onderzoek bestond uit een gerichte enquête op de geleverde zorg door de zorgaanbieders waarvoor geen gewaarmerkte productieverantwoording is opgeleverd. Dit heeft de totale onzekerheid teruggebracht naar € 0.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
10
CONCEPT
3.1 Accountantscontrole Fraude en continuïteit Wij zijn verplicht bij wettelijke controleopdrachten in de controleverklaring te rapporteren over fraude en continuïteit. Dit is tot stand gekomen vanuit de maatschappelijke wens tot meer transparantie en inzicht voor de gebruiker van de jaarrekening. Concreet betekent deze verplichting dat er een sectie ‘Controleaanpak frauderisico’s’ en een sectie ‘Controleaanpak veronderstellingen inzake de financiële risico’s’ in onze controleverklaringen is opgenomen. Dit betreffen geen algemene teksten, maar specifiek verwoord.
In bijlage 1 staan de teksten die wij in de controleverklaring zullen opnemen. Fraude De fraudeparagraaf beschrijft hoe wij in onze controle hebben ingespeeld op risico’s die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang in de jaarrekening als gevolg van fraude. In deze beschrijving zijn de volgende elementen opgenomen: • de frauderisico’s die aandacht vereisen bij de controle; • een verwijzing naar eventuele toelichtingen in de jaarrekening; • een kort overzicht van de uitgevoerde werkzaamheden; • een indicatie van de uitkomst van de werkzaamheden van de accountant; • belangrijke waarnemingen met betrekking tot onderkende frauderisico’s.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze controleaanpak is opgesteld vanuit onze verplichting tot het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van onze werkzaamheden. Wij hebben onze controleaanpak zodanig ingericht dat de kans op het ontdekken van materiële afwijkingen als gevolg van fraude zo hoog mogelijk is. Hierbij is sprake van professionele oordeelsvorming, rekening houdend met de specifieke omstandigheden en de complexiteit van de controle. Voor de onderkende frauderisico’s hebben wij onze werkzaamheden op het geplande niveau kunnen uitvoeren. Financiële risico’s in relatie tot de financiële positie Dit is een paragraaf in de controleverklaring waarin wij uiteen zetten welke controlewerkzaamheden zijn uitgevoerd om de veronderstellingen inzake de financiële risico’s te toetsen. Het college van B&W maakt jaarlijks een gedegen analyse van de financiële positie en vooruitzichten en de accountant moet deze toetsen. In de controleverklaring wordt uiteengezet welke werkzaamheden wij hebben uitgevoerd om de analyse van het college van B&W te toetsen en wat de uitkomsten van die werkzaamheden zijn. Ook eventuele belangrijke waarnemingen die de accountant ten aanzien van de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie bij de uitvoering van de werkzaamheden doet, worden vermeld in de controleverklaring.
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
11
CONCEPT
3.1 Accountantscontrole Naleven verslaggevingsregels De jaarrekening is opgesteld overeenkomstig het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Wij hebben gecontroleerd of de bepalingen in het BBV zijn nageleefd. Hierin hebben wij geen afwijkingen vastgesteld.
Verloop van de controle Het opstellen van de jaarrekening over het boekjaar 2025 is zodanig gepland, dat de gecontroleerde jaarrekening tijdig ter vaststelling aan de gemeenteraad kan worden voorgelegd.
Kwaliteit van de jaarstukken De jaarstukken bestaan uit twee onderdelen, het jaarverslag en de jaarrekening. De kwaliteit van de toelichtingen is van voldoende niveau. Wij merken op dat deze kunnen worden versterkt door in de programmaverantwoording specifieker en bondiger te beschouwen in welke mate een doel is behaald. Hiermee kan de informatiewaarde worden verhoogd.
De eerste versie van de jaarstukken was tijdig gereed. Dit heeft bijgedragen aan een prettig proces en effectieve controle. Het controleproces evalueren wij met de ambtelijke organisatie. De afwikkeling van de controle was conform planning. Wij kijken terug op een goede samenwerking gedurende dit proces en danken de ambtelijke organisatie voor haar inzet en constructieve houding.
De afwijkingen ten opzichte van de begroting en de belangrijkste ontwikkelingen per programma zijn voldoende toegelicht in het jaarverslag. In de paragrafen is een nadere toelichting gegeven op de ontwikkelingen. Jaarverslag Het jaarverslag met daarin de paragrafen voldoet aan de eisen van het BBV. Er zijn geen tegenstrijdigheden met de jaarrekening 2025 gezien. Wet Normering Topinkomens (WNT) Uw organisatie valt onder de reikwijdte van de Wet Normering Topinkomens. In de jaarrekening is de voorgeschreven informatie opgenomen.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
12
CONCEPT
3.2 Financiële positie Eigen vermogen Het eigen vermogen laat de afgelopen jaren (realisatie) het hiernaast getoonde verloop zien. De afgelopen jaren laat het eigen vermogen een stijging zien. Dit is het gevolg van de positieve jaarrekeningresultaten van de afgelopen jaren. Deze resultaten zijn in de afgelopen jaren grotendeels toegevoegd aan bestemmingsreserves. Per 31 december 2025 zijn de bestemmingsreserves met de grootste omvang: • Reserve Majeure Projecten € 12,6 miljoen • Reserve OSA en urgente doelgroepen € 4,7 miljoen • Reserve Themanotities € 4,7 miljoen
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
2025
2024
2023
Eigen vermogen per 1 januari
103,7
101,9
96,6
Tussentijdse resultaatbestemming
-/- 3,2
-/- 2,5
-/- 1,6
Gerealiseerd resultaat
8,4
4,3
6,9
Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten
5,2
1,8
5,3
108,9
103,7
101,9
Eigen vermogen per 31 december
Resultaat Het gerealiseerde saldo van baten en lasten is, na besluitvorming door de gemeenteraad, in de algemene reserve en de bestemmingsreserves verwerkt. Het verloop in 2025 is hiernaast weergegeven.
Inhoudsopgave
Eigen vermogen x € 1 miljoen
Interne beheersing
Resultaat x € 1 miljoen
2025
Totale baten
136,2
Totale lasten
130,9
Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten
5,2
Af: stortingen in reserves
18,9
Bij: onttrekkingen aan reserves
22,0
Saldo mutaties reserves
3,2
Gerealiseerd resultaat
8,4
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
13
concept 3
3.2 Financiële positie Van begroting naar realisatie De begroting is een aantal keren bijgesteld, in de tussenrapportages maar ook met afzonderlijke raadsbesluiten. Opvallend zijn met name volgende verschillen tussen de rekening en de gewijzigde begroting: 1. Programma Wonen en werken 2. Programma Wonen en werken 3. Algemene dekkingsmiddelen en overhead
De resultaten zijn onder meer ontstaan door incidentele baten die uw gemeente heeft ontvangen en niet structureel kon begroten alsook geraamde baten en lasten binnen de grondexploitatie die niet zijn gerealiseerd maar wel verwacht waren.
→ € 6,9 miljoen lagere lasten → € 3,3 miljoen lagere baten → € 4,4 miljoen hogere baten
Wij adviseren u deze in de tussentijdse rapportage - voorzover bekend en verwacht - ook mee te nemen. Onderstaand ziet u de ontwikkeling in 2025 weergegeven vanaf de primaire begroting tot aan de jaarrekening.
Lasten | Begroting vs. Realisatie (x € 1 miljoen)
Baten | Begroting vs. Realisatie (x € 1 miljoen)
€ 150
€ 150
€ 140
€ 140
€ 130
€ 130
€ 120
€ 120
€ 110
€ 110
€ 100
€ 100 Begroting 2023
Inhoudsopgave
Realisatie 2023
Samenvatting
Begroting 2024
Realisatie 2024
Aandachtspunten gemeenteraad
Begroting 2025
Jaarrekening
Begroting 2023
Realisatie 2025
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Realisatie 2023
Begroting 2024
Realisatie 2024
Begroting 2025
Realisatie 2025
Bijlagen
14
concept 3
3.2 Financiële positie Saldo van baten en lasten In 2025 zijn gedurende het jaar overschotten en tekorten met de algemene reserve en bestemmingsreserves verrekend. Het jaarrekeningresultaat van € 8,4 miljoen is voor € 3,2 miljoen bestemd via raadsbesluiten en € 0,7 miljoen saldo primitieve begroting. Daarnaast is via de budgetoverhevelingen in 2025 € 0,6 miljoen niet-besteed budget doorgeschoven naar 2026. Voor het restantresultaat van € 3,9 miljoen wordt via de resultaatbestemming aan uw gemeenteraad besluitvorming gevraagd. Voorts merken wij op dat op basis van het historisch verloop hiernaast uw gemeente de begroting en de realisatie nog dichter bij elkaar kan brengen. Het verschil is grotendeels verklaard door incidentele baten en lasten maar wij zien ook nog ruimte voor het vergroten van het begrotingsrealisme. Dit komt met name door incidentele baten en ook door de wettelijk ingegeven voorzichtige wijze van begroten. Immers mogen de baten pas verantwoord worden als ze daadwerkelijk zijn toegezegd en lasten worden zodanig begroot dat begrotingsoverschrijdingen zoveel als mogelijk worden voorkomen.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd de kwaliteit van de toelichtende teksten in de jaarstukken rondom de incidentele baten en lasten te versterken door de belangrijkste incidentele baten en lasten specifieker te beschrijven en hiermee het inzicht te vergroten in de incidentele resultaatmutaties en de niet voorziene mutaties.
Ontwikkeling lasten en baten van begroting naar realisatie (x € 1 miljoen) € 150 € 140 € 130 € 120
€ 110 € 100 Lasten Primaire begroting
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Baten Gewijzigde begroting
Realisatie
Bijlagen
15
CONCEPT
3.2 Financiële positie Weerstandsvermogen
Weerstandscapaciteit
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit is de buffer die de gemeente achter de hand heeft om onverwachte financiële tegenvallers op te vangen. Het gaat om risico’s die niet al in de gewone begroting zijn meegenomen en waar de gemeente vaak weinig invloed op heeft. Toch is er voor dit soort risico’s wel een financiële buffer nodig.
(x € 1 miljoen)
€30 €25 €20 €15 €10
In uw gemeente is afgesproken dat de beschikbare weerstandscapaciteit gelijk is aan de algemene reserve en de reserve majeure projecten. Daarnaast bepaalt uw gemeente los de weerstandsratio voor de grondexploitaties. Dit is een keuze van uw gemeente. Omdat deze uitsplitsing niet verplicht is hebben wij in deze tabellen dit gecombineerd weergegeven. Daarom is de totale beschikbare weerstandscapaciteit € 24,5 miljoen. Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit is het bedrag dat de gemeente nodig denkt te hebben om mogelijke financiële tegenvallers op te vangen. Het gaat om risico’s die niet al in de gewone begroting zijn opgenomen. De gemeente schat per risico in hoe groot het risico is en hoe groot de kans is dat het gebeurt. Voor uw gemeente is de totaal benodigde weerstandscapaciteit € 5,8 miljoen. Weerstandsratio Uw gemeente heeft voldoende weerstandsvermogen. Dat betekent dat er genoeg geld beschikbaar is om de ingeschatte risico’s op te vangen. In het beleid van uw gemeente staat dat de weerstandsratio minimaal 1,0 moet zijn. Uit de grafiek blijkt dat de ratio in de afgelopen jaren lag tussen 2,1 en 4,2.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
€5 €2022
2023 Benodigde Weerstandscapaciteit
2024
2025
Beschikbare Weerstandscapaciteit
Weerstandsratio 5
4 3
2 1 0 2022
2023 Weerstandsratio
Onze verantwoordelijkheid
2024
2025
Signaalwaarde
Bijlagen
16
CONCEPT
3.2 Financiële positie Verwonderpunten BBV De Commissie BBV heeft in december 2025 de nota ‘Verwonderpunten BBV’ aangeboden aan het Ministerie van BZK. In deze verwonderpunten zijn een aantal adviezen opgenomen voor herziening van het BBV. De adviezen leiden tot meer eenduidigheid van de jaarstukken van gemeenten ten opzichte van profit organisaties en stichtingen en verenigingen. De nota is een advies en heeft daarmee nog geen formele status. Een van de adviezen in de nota betreft het vormen van een voorziening voor het tegoed aan vakantiedagen en vakantiegeld van ambtenaren en WSW-medewerkers. Op dit moment worden deze alleen toegelicht als niet uit de balans blijkende verplichtingen. Wij hebben het college van B&W geadviseerd vanaf de begroting 2027 in de risico’s van het weerstandsvermogen rekening te houden met een risico op het herzien van het BBV met betrekking tot dit punt. De andere adviezen betreffen onder meer - het afschaffen van de post onvoorzien, - de inrichting van de paragraaf verbonden partijen, - De omvorming van de paragraaf weerstandsvermogen en financiering in een nieuwe paragraaf financiële positie. Onze verwachting is dat de adviezen uit de nota ‘Verwonderpunten BBV’ overgenomen zal worden in de actualisatie van het BBV.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
17
CONCEPT
3.3 Overige bevindingen Schattingen Het opstellen van de jaarrekening vereist dat de organisatie oordelen vormt en schattingen maakt, die van invloed zijn op de toepassing van de grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten/opbrengsten en lasten/kosten. De schattingen en de hiermee verbonden veronderstellingen zijn gebaseerd op ervaringen uit het verleden en verschillende andere factoren die, gegeven de omstandigheden, als redelijk worden beschouwd. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. Een goed inzicht in de jaarrekening vraagt kennis van de gemaakte schattingen. Deze lichten wij hier kort toe. Grondexploitaties De grondexploitaties van uw gemeente nemen toe, in lijn met de ambities van uw gemeente om te voorzien in de woningbouwbehoefte en hierbij behorende voorzieningen en bedrijvigheid. Wij toetsen de grondexploitaties aan de hand van de vijf P’s: • Programma; • Planning; • Prijs; • Plankosten; • Parameters. Wij vinden dat de schattingen in de grondexploitaties voldoende kunnen worden onderbouwd, mede met gebruik van interne en ook externe expertise. Hierbij zien wij geen fouten of afwijkingen van materieel belang. Wel merken wij op dat de ontwikkelingen in uw gemeente hard gaan en dat het aantal projecten toeneemt en complexer worden.
Dit zorgt er ook voor dat het belangrijk is de beheersing van de projecten zowel inhoudelijk als financieel goed te organiseren, onder meer door een toets op te nemen in het IC programma. Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Actualisatie grondexploitaties Uw gemeente actualiseert de grondexploitaties rondom de zomer en stelt deze bij de begroting vast. De grondexploitaties kennen dan ook een peildatum die niet gelijk is aan de jaarrekening (31 december). Hoewel de gemeenteraad voor deze werkwijze mag besluiten brengt het ook met zich mee dat altijd moet worden geëvalueerd wat er nog tussen het actualisatiemoment en het jaarrekeningmoment heeft plaatsgevonden en of dit een financieel effect heeft. De afgelopen jaren was dit, met beperkte projecten, weinig tot verwaarloosbaar. Wanneer we kijken naar de huidige ontwikkelingen, nieuwe projecten en een groeiende woningbehoefte adviseren wij om dit proces te heroverwegen. Het zou in onze optiek de gemeenteraad kunnen helpen als de financiële waardering in de jaarrekening hetzelfde is als de geactualiseerde grondexploitaties die de gemeenteraad inhoudelijk (bij de daarop volgende begroting) onder ogen krijgt. Zo wordt de controlerende taak van de gemeenteraad verder verstrekt. Nota grondbeleid Uw gemeentelijke ‘Nota Grondbeleid’ stamt uit 2015. Dit houdt in dat deze sterk verouderd is. In uw ‘Verordening financieel beleid, beheer en organisatie Hof van Twente 2025’ heeft u vastgelegd de nota Grondbeleid eens per raadsperiode aan te bieden aan de raad (elke vier jaar).
Wij hebben daarom geadviseerd om deze spoedig hernieuwd aan de raad aan te bieden en hebben vernomen dat deze nota in 2026 naar u toekomt. Grondprijzen Uw gemeente stelt via de paragraaf Grondbeleid in de begroting de geactualiseerde grondprijzen vast. Dit is in overeenstemming met het beleid dat de gemeenteraad heeft vastgesteld. Wij adviseren om hiervoor een aparte grondprijzenbrief op te stellen en deze separaat in besluitvorming te brengen. Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
18
CONCEPT
3.3 Overige bevindingen De grondprijzen zijn afgelopen jaren grillig in aard geweest en een wijziging hierop verdient een transparante politieke afweging. In het afgelopen jaar zijn de grondprijzen, op basis van extern advies, met 10% geïndexeerd. Dit houdt in dat de ingerekende grondprijzen in uw grondexploitaties toenemen en de resultaten verbeteren. Echter is ook een maatschappelijke kant van belang. Duurdere grondprijzen kunnen ook stijgende huizenprijzen tot gevolg hebben wanneer ze ook aan ontwikkelaars worden doorberekend. Dit verdient, in de huidige tijdsgeest, wat ons betreft een aparte beschouwing die meer context schets op dit onderwerp. Instellen grondexploitaties Afgelopen jaar zijn de grondexploitaties Ranninkschool en Diepenheim ingesteld via het raadsbesluit op de programmabegroting (wijziging 7). Wij achten dit niet optimaal voor uw bestuurlijke besluitvormingsproces en adviseren u grondexploitaties altijd via een apart raadsbesluit in te stellen. Voorziening Appa Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). Vanaf 1 januari 2028 gaan de pensioenen van politieke ambtsdragers over naar het nieuwe pensioenstelsel en wordt het overgedragen aan het ABP. Dit heeft in 2025 tot een aanpassing van de hoogte van de voorziening in uw jaarrekening geleid ter hoogte van afgerond € 700.000.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
19
CONCEPT
3.4 Rechtmatigheidsverantwoording De rechtmatigheidsverantwoording De rechtmatigheidsverantwoording is een belangrijk onderdeel van de jaarrekening. Hierin legt het college van B&W aan de gemeenteraad verantwoording af over de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties. Daarmee is de rechtmatigheidsverantwoording niet alleen een verantwoordingsinstrument, maar ook een belangrijk hulpmiddel voor de gemeenteraad bij de invulling van zijn kaderstellende en controlerende rol.
Onze bevindingen over de rechtmatigheidsverantwoording In de financiële verordening heeft de gemeenteraad de verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording op 2% van de lasten bepaald. Op basis van de voorliggende jaarrekening is dit een bedrag van € 2,6 miljoen.
Een goede werking van dit instrument vraagt om heldere kaders van de gemeenteraad, waaronder: ➢ het normenkader ➢ de verantwoordingsgrens ➢ de rapporteringsgrens Alsmede duidelijke afspraken over de wijze waarop afwijkingen worden toegelicht. Daarbij is van belang dat het college van B&W in de paragraaf Bedrijfsvoering niet alleen rapporteert over de omvang van onrechtmatigheden, maar ook over de oorzaken daarvan en de getroffen of voorgenomen verbetermaatregelen. Daarnaast onderstreept de rechtmatigheidsverantwoording het belang van een toereikende interne beheersing. Een verdere ontwikkeling van de beheersmaatregelen in de primaire processen kan bijdragen aan het voorkomen van fouten en aan een versterking van de bestuurlijke en organisatorische kwaliteit. Wij hebben de rechtmatigheidsverantwoording gecontroleerd en gaan hierna in op onze bevindingen en aanbevelingen.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Kaderstelling De financiële verordening (gebaseerd op artikel 212 gemeentewet) en de controleverordening (gebaseerd op artikel 213 van de gemeentewet) zijn aangepast op de inrichting van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en door de gemeenteraad vastgesteld. Het normenkader is door de gemeenteraad op 20 januari 2026 vastgesteld.
Interne beheersing
In de rechtmatigheidsverantwoording heeft het College van B&W aangegeven rechtmatig gehandeld te hebben. De totale onrechtmatigheden zijn lager dan de verantwoordingsgrens van € 2,6 miljoen als gevolg van: • de overschrijding van de lasten ten opzichte van de begroting met € 1,2 miljoen (waarvan € 0,6 miljoen als acceptabel zijn aangemerkt binnen de kaders van uw financiële verordening); • een overschrijding van toegestane kredieten met € 0,2 miljoen; • niet rechtmatige inkoopprocedures voor € 0,5 miljoen. Op basis van onze toetsing aan de wettelijke voorschriften voor de rechtmatigheidsverantwoording en de kaderstelling door de gemeenteraad hebben wij vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft. De jaarrekening en het jaarverslag bevat de voorgeschreven informatie.
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
20
CONCEPT
3.4 Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de tekst aan het voorgeschreven model voldoet.
Er is een nota Misbruik en Oneigenlijk gebruik en voorzover wij hebben kunnen vaststellen is deze nageleefd.
Er zijn drie criteria vastgesteld om de financiële rechtmatigheid concreet te maken, te weten: [1] het voorwaardencriterium; [2] misbruik en oneigenlijk gebruik; en [3] het begrotingscriterium. Bij het opstellen van de jaarrekening legt het College van B&W in de rechtmatigheidsverantwoording verantwoording af over deze drie criteria. [1] Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium schrijft voor dat financiële handelingen alleen mogen plaatsvinden onder de voorwaarden zoals opgenomen in de wet of in een verordening. Het voorwaardecriterium komt met name voor in de processen: • Europese aanbestedingen • Treasury • Subsidieverstrekkingen • Uitkeringen • WMO en Jeugdzorg [2] Misbruik en oneigenlijk gebruik Het is aan de organisatie om effectieve maatregelen te nemen om misbruik en oneigenlijk (M&O) gebruik te voorkomen. Op basis van de eisen in de wet- en regelgeving heeft een vertaling plaatsgevonden naar de opzet van de interne organisatie.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
[3] Begrotingscriterium Het budgetrecht bepaalt dat de gemeenteraad toestemming geeft om het te realiseren beleid per programma binnen de vastgestelde begroting uit te voeren. Uitgangspunt is dat er sprake is van een begrotingsonrechtmatigheid wanneer er sprake is van een overschrijding van lasten. Overschrijdingen van baten en onderschrijdingen van lasten en baten zijn enkel onrechtmatig indien afwijkingen gedurende het begrotingsjaar al wel bekend zijn of behoorden te zijn bij de ambtelijke organisatie/College van B&W, maar niet tijdig tot een aanpassing van de begroting hebben geleid of tijdig aan de gemeenteraad zijn gemeld. In de rechtmatigheidsverantwoording wordt een onderscheid gemaakt in acceptabele en niet-acceptabele afwijkingen. Niet-acceptabele afwijkingen passen niet binnen de afspraken tussen de gemeenteraad en het College van B&W. De gemeenteraad wordt gevraagd bij de vaststelling van de jaarrekening met deze afwijkingen in te stemmen. Investeringskredieten Er zijn investeringen gedaan die hoger waren dan het door de gemeenteraad vastgestelde krediet. Deze overschrijdingen zijn als niet-acceptabel aangemerkt.
Toelichting op rechtmatigheidsverantwoording in paragraaf Bedrijfsvoering Volgens het BBV is het een vereiste dat het College van B&W in de paragraaf Bedrijfsvoering een toelichting geeft op alle afwijkingen die zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Daarnaast dient te worden beschreven welke maatregelen worden genomen om deze afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
21
CONCEPT
3.4 Rechtmatigheidsverantwoording Rapportagegrens In de financiële verordening is opgenomen dat in de paragraaf Bedrijfsvoering fouten en/of onduidelijkheden groter dan € 130.000 worden toegelicht. Intern inkoopbeleid Wanneer de inkoopnormen uit de Gids Proportionaliteit herhaaldelijk niet worden nageleefd of wanneer de documentatie en/of motivering ervan ontoereikend is, wordt van het College van B&W verwacht hierover te rapporteren via de paragraaf Bedrijfsvoering.
Uw organisatie heeft een eigen inkoopbeleid vastgesteld waarin de Gids Proportionaliteit is uitgewerkt. De naleving hiervan is intern getoetst.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
22
CONCEPT
4. Interne beheersing Risico’s interne beheersing Bij de interimcontrole hebben wij de algemene beheersing, de inrichting van de processen en de interne beheersingsmaatregelen beoordeeld. Naar aanleiding hiervan hebben wij onze bevindingen en aanbevelingen in de managementletter gerapporteerd aan het College van B&W. De managementletter is besproken met de auditcommissie op 15 januari 2025. In de managementletter hebben wij per proces aangegeven welke bevindingen en risico’s wij zien. Wij hebben hiervoor (mogelijke) interne beheersingsmaatregelen voorgesteld om de risico’s af te dekken. Om voldoende controlezekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening geen materiële afwijkingen bevat als gevolg van het ontbreken van deze (voldoende) maatregelen, hebben wij aanvullende werkzaamheden moeten verrichten. De belangrijkste risico’s uit de managementletter zijn onderstaand weergegeven: 1] Prestatieleveringen inkoop Bij de jaarrekeningcontrole is op basis van een steekproef vastgesteld dat aan alle inkoopfacturen aanwijsbare prestaties ten grondslag lagen. 2] Prestatieleveringen WMO en Jeugd Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat voldoende productieverantwoordingen zijn gewaarmerkt door een accountant waardoor de prestatielevering is vastgesteld. Tevens heeft de gemeente zelf aanvullend onderzoek verricht op de overige productie om de onzekerheid verder terug te dringen.
3] Naleving aanbestedingswetgeving Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat er sprake is van onrechtmatigheden als gevolg van onterecht niet Europees aanbesteden. De onrechtmatigheden zijn hoofdzakelijk doorwerking van in het verleden afgesloten contracten. De rechtmatigheidsverantwoording van het College geeft een getrouw beeld. IT omgeving Op basis van boek 2, artikel 393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek moet de accountant in zijn verslag aandacht besteden aan de bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht. Voor onze controle maken we in een beperkte mate gebruik van de automatiseringsomgeving.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
23
CONCEPT
4. Interne beheersing Afwikkeling aandachtspunten voor de jaarrekening vanuit de interimcontrole Vanuit de interimcontrole hebben wij van de enkele aandachtspunten voor de jaarrekening 2025 meegegeven. De belangrijkste waren: ➢ het tijdig opstellen van een spendanalyse Europese aanbestedingen en verbijzonderde interne controle hierop; ➢ De WNT-verantwoording vraagt om aandacht bij een wisseling van topfunctionarissen; ➢ De aanpassing van de voorziening APPA op grond van de overdracht aan het ABP; ➢ De tijdige en volledige aanlevering van de SiSa-regelingen, met specifieke aandacht voor de rechtmatigheid van de bestedingen. Van alle hierboven vermelde punten hebben wij vastgesteld dat deze zijn afgerond. .
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
24
CONCEPT
5. Onze verantwoordelijkheid Onze opdracht De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het College van B&W. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekeningen gecontroleerd. Wij hebben onze controle uitgevoerd op basis van onze controlestandaarden voor accountantscontrole. Daarnaast hebben wij het besluit accountantscontrole decentrale overheden (het Bado), de door u vastgestelde controleverordening (ex artikel 213 van de gemeentewet), het door u vastgestelde controleprotocol én het door u vastgestelde normenkader als basis voor de controle gebruikt.
De door ons voor de controle gehanteerde goedkeuringstolerantie voor fouten en onzekerheden bedraagt € 130.000 (2% van de lasten exclusief dotaties aan de reserves). Voor de Wet Normering Topinkomens hebben wij de voorgeschreven lagere goedkeuringstoleranties gehanteerd. Onze onafhankelijkheid Voor de uitvoering van onze controle is het belangrijk, dat wij onafhankelijk zijn. Dit betekent dat op een aantal vormen van overige dienstverlening aanvullende voorwaarden van toepassing zijn, dat voor sommige soorten van overige dienstverlening beperkingen gelden en dat sommige soorten dienstverlening niet toegestaan zijn.
zijn met de onafhankelijkheidsregels. Fraude De accountant is verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het college van B&W. Ingeval van fraude door het college van B&W melden we dit aan de gemeenteraad. Wij merken op dat onze werkzaamheden niet specifiek gericht zijn op het ontdekken van fraude. De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude berust bij het college van B&W. De accountant is niet verantwoordelijk en aansprakelijk voor de preventie van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn werkzaamheden. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de opdrachtbevestiging. Er zijn tijdens de door ons uitgevoerde reguliere controlewerkzaamheden geen materiële onjuistheden als gevolg van fraude ontdekt, noch hebben wij aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude.
Naast de controle van de jaarrekening hebben wij géén overige diensten en/of adviesopdrachten uitgevoerd. De voor uw gemeente in 2025 door ons verrichte diensten passen binnen de regels van onafhankelijkheid.
Onze teamleden zijn onafhankelijk van uw gemeente. Er zijn geen andere zaken, die in strijd
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
25
CONCEPT
6. Afsluiting Publicatie jaarrekening Wij adviseren om de jaarrekening, na vaststelling door de gemeenteraad, op de website van uw gemeente, te publiceren samen met de controleverklaring van de accountant. Hierdoor is het voor de gebruikers duidelijk dat dit de definitieve versie van de jaarrekening is en wat het oordeel van de accountant bij deze jaarrekening is. De wetgeving rondom de WNT (Wet Normering Topinkomens) geeft aan dat de WNT-verantwoording door de organisatie op internet gepubliceerd moet worden voor een periode van tenminste zeven jaar. De gegevens moeten vrij toegankelijk en eenvoudig te vinden zijn. Afsluiting Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking en open communicatie tijdens onze controlewerkzaamheden. Wij vertrouwen erop u hiermee van dienst te zijn en zijn graag bereid nadere informatie te verstrekken. Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman Accountants Fiscalisten {{esl:Sig1:captre:size(200,65)}} De heer R.H. Gosselink-Wolbrink RA
26
CONCEPT
Bijlagen
Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s
Bijlage 2 SiSa tabel fouten en onzekerheden
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
27
CONCEPT Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s In het kader van onze controle hebben wij bijzondere aandacht besteed aan fraude en aan de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie van de gemeente. Wij hebben deze onderwerpen met het College van B&W besproken, inclusief de relevante risico’s, de door ons uitgevoerde werkzaamheden, de uitkomsten daarvan en de wijze waarop deze onderwerpen zijn toegelicht in de jaarrekening en het jaarverslag. Onze bevindingen, aandachtspunten en inschattingen hebben wij met u gedeeld, zodat u deze kunt betrekken bij uw toezichthoudende taak. Tevens leggen wij de voorgenomen teksten in onze controleverklaring over deze onderwerpen aan u voor. Hiermee wordt bijgedragen aan een zorgvuldige, evenwichtige en transparante verslaggeving en wordt de gemeenteraad in staat gesteld zijn verantwoordelijkheid adequaat uit te oefenen. In de bijlagen zijn de passages opgenomen die wij voornemens zijn in de controleverklaring op te nemen ten aanzien van de controleaanpak van frauderisico’s en de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Deze passages vormen geen volledige weergave van de controleverklaring.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
28
CONCEPT Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s Controleaanpak frauderisico's Bij de aanvang van onze controle hebben wij een frauderisico analyse uitgevoerd. Hierbij hebben wij risico’s geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang op de jaarrekening als gevolg van fraude. De uitkomsten van deze frauderisico analyse zijn vertaald naar generieke en specifieke controlewerkzaamheden die onderdeel uitmaken van onze controleaanpak. Wij hebben tijdens onze controle inzicht verkregen in het systeem van interne beheersing, waaronder het risico-inschattingsproces en de wijze waarop het College van burgemeester en wethouders inspeelt op frauderisico’s. Ook hoe het College van burgemeester en wethouders het interne beheersingssysteem monitort en de wijze waarop de gemeenteraad toezicht uitoefent, alsmede de uitkomsten daarvan. Wij hebben de opzet en het bestaan geëvalueerd, en voor zover wij noodzakelijk achten, de werking getoetst van interne beheersmaatregelen gericht op het beperken van frauderisico’s.
Als onderdeel van het identificeren van risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening als gevolg van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie. Wij hebben geëvalueerd of deze factoren een indicatie vormden voor de aanwezigheid van het risico op afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude.
beperkt tot een opgave van derden. De lokale heffingen en leges betreffen een veelheid van posten van beperkte omvang waardoor geen risico ontstaat op een afwijking van materieel belang. In onze controle bouwen wij een element in van onvoorspelbaarheid. Ook hebben wij de uitkomst van andere controlewerkzaamheden beoordeeld en overwogen of er bevindingen zijn die aanwijzing geven voor fraude of het niet-naleven van wet- en regelgeving. We hebben de beschikbare controle-informatie in overweging genomen en navraag gedaan bij relevante personen, waaronder de waaronder de concerncontroller, de gemeentesecretaris en de portefeuillehouder financiën. Hieruit volgden geen signalen van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang. Uit het geheel van onze werkzaamheden volgen geen signalen van aanwijzingen of vermoedens van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang. De door ons geïdentificeerde frauderisico’s en uitgevoerde specifieke werkzaamheden zijn weergegeven op de volgende pagina’s.
:
Aangezien de baten hoofdzakelijk bestaan uit de Algemene uitkering, subsidie ontvangsten van het Rijk en Provincies, lokale heffingen en leges, onderkennen we geen frauderisico in de verantwoording van de baten. De algemene uitkering en de subsidie ontvangsten zijn
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
29
CONCEPT Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s Geïdentificeerd frauderisico
Controlewerkzaamheden en observaties
MO: Beinvloeden schattingen
Wij hebben, voor zover relevant voor onze controle, de opzet geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing die het risico op doorbreking van de interne beheersing moeten mitigeren, waaronder de ingebouwde waarborgen in de processen met betrekking tot handmatige journaalposten.
De directie/het College heeft een unieke positie om fraude te plegen, omdat ze in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken die anderszins effectief lijken te werken. Daarom besteden wij bij al onze controles aandacht aan het risico van het doorbreken van maatregelen van interne beheersing door het de directie. Wij hebben in dat kader bijzondere aandacht gehad voor tendenties in schattingen als gevolg van mogelijke druk op het directie om het resultaat te beïnvloeden.
Inhoudsopgave
Samenvatting
In respons op de bevindingen vanuit deze werkzaamheden hebben wij journaalposten geselecteerd op basis van risicocriteria, journaalposten gegenereerd tijdens het proces van opmaken van de jaarrekening met mogelijk resultaat sturend effect.
Wij hebben bij de controlewerkzaamheden specifieke aandacht gehad voor eventuele manipulatie of bovenmatige bemoeienis van het management bij de totstandkoming van cijfers en belangrijke toelichtingen. Daarnaast hebben wij op journaalposten die zijn gegenereerd door, of in opdracht van, de directie/het college specifieke controlewerkzaamheden verricht. Wij hebben specifieke controlewerkzaamheden verricht ten aanzien van schattingen. Wij hebben getoetst of de gehanteerde uitgangspunten en veronderstellingen adequaat zijn. Wij hebben in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het management bij deze schattingen. Indicatie uitkomst werkzaamheden Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door de directie of vooringenomenheid van de directie bij schattingsposten.
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
30
CONCEPT Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s Geïdentificeerd frauderisico
Controlewerkzaamheden en observaties
Corruptierisico
We hebben vastgesteld dat er maatregelen zijn genomen rondom het bewaken van de integriteit en het voorkomen van integriteitsschendingen. We hebben navraag gedaan of er meldingen zijn geweest.
Het risico op corruptie door ambtenaren, bestuurders en toezichthouders
Indicatie uitkomst werkzaamheden We hebben geen specifieke aanwijzingen voor corruptie of vermoedens van corruptie.
Prestatieonderbouwingen Het risico dat inkoopfacturen betaald worden, zonder dat hier een prestatie tegenover staat
Ongeautoriseerde betalingen Een combinatie van te ruime bevoegdheden ten aanzien van het doorvoeren van wijzigingen in stambestanden crediteuren, de verwerking van inkoopfacturen biedt in opzet aan medewerkers de gelegenheid om onrechtmatige betalingen te laten verrichten met als doel het oneigenlijk toe-eigenen van activa. Inhoudsopgave
Samenvatting
Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken met betrekking tot het leveren van de prestaties van de ingekochte goederen en diensten. Wij hebben door middel van een deelwaarneming vastgesteld dat de levering van goederen/diensten voor de onderzochte gevallen heeft plaatsgevonden overeenkomstig de inkoopfacturen. Indicatie uitkomst werkzaamheden Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de inkoop. Wij hebben, voor zover relevant voor onze controle, de opzet geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing die het risico op het verrichten van onrechtmatige betalingen moeten mitigeren.
Tevens hebben wij werkzaamheden verricht op de rechtenindeling in het bankpakket en de interne procedures met betrekking tot de controle van personeelsmutaties. Tot slot hebben wij middels data-analyse alle bankmutaties geanalyseerd. Indicatie uitkomst werkzaamheden Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het verrichten van onrechtmatige betalingen.
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
31
CONCEPT Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s Controleaanpak veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie Het college van burgemeester en wethouders heeft de jaarrekening opgesteld waarbij inzicht is gegeven is de mate waarin de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te kunnen vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder. Onze controlewerkzaamheden om het inzicht, dat het college van burgemeester en wethouders geeft te evalueren en de beoordeling van de gehanteerde veronderstellingen omvatten onder andere: • Kennisnemen van de toelichting op de financiële positie zoals deze is beschreven in de paragraaf weerstandsvermogen; • Kennisnemen van de beoordeling van de provincie over de financiële positie inzake de begroting 2025 en 2026 en evalueren of de daarbij behorende opmerkingen voldoende zijn toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen; • Evalueren van het proces van risicoanalyse en de gehanteerde veronderstellingen die het college van B&W heeft gehanteerd bij de totstandkoming van de informatie opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen; • Evalueren of de paragraaf Weerstandsvermogen alle relevante informatie bevat, waarvan wij als gevolg van onze controle kennis hebben gekregen; • Inwinnen van inlichtingen bij
het college over zijn kennis van risico's na de periode van de door het college van B&W verrichte risicoanalyse. Uit onze werkzaamheden blijkt dat de door het college gegeven inzicht aanvaardbaar is.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
32
CONCEPT
Bijlage 2 SiSa tabel fouten en onzekerheden Wij hebben als onderdeel van onze controle de SiSa bijlagen gecontroleerd. De controle is uitgevoerd zoals is opgenomen in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2025 d.d. 4 maart 2026. Wij zijn verplicht een tabel op te nemen in dit accountantsverslag met fouten en onzekerheden met betrekking tot de verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen. Deze tabellen dient u samen met de overige voorgeschreven verantwoordingsdocumenten voor 15 juli 2026 bij het CBS aan te leveren, inclusief de hieronder vermelde oordelen in onze controleverklaring:
Strekking controleverklaring Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening
Goedkeurend
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
33
CONCEPT
Bijlage 2 SiSa tabel fouten en onzekerheden Nr.
Specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout of onzekerheid
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek in 2023 en 2024
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
C92
Regeling specifieke uitkering informatiepunten Digitale Overheid
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027 (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2025
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2025
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2025
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
G10
Wet inburgering 2021_gemeentedeel 2025
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2025
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
G13
Onderwijsroute_deel gemeente 2024
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
H30
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
J9
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
34
CONCEPT
Bijlage 2 SiSa tabel fouten en onzekerheden Nr.
Specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout of onzekerheid
J17
Realisatiestimulans
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
J55
Aanpak energiearmoede
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
J94
Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
J97
Regeling huisvesting grote gezinnen vergunninghouders 2023
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
J105
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
J209
Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
K28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
L30
KPI-K pilot “project Gebiedsfonds Twente doe je mee”
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
L35B
Regeling provinciale maatregelen landelijk gebied (Rmpl) (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
M16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten gemeenteraad
Jaarrekening
Interne beheersing
Onze verantwoordelijkheid
Bijlagen
35
Samen bouwen aan duurzaam succes Als ondernemer, manager of bestuurder dealt u dagelijks met veranderingen. Dan is het prettig om voor cijfers, financiële processen en fiscale vraagstukken zekerheid in te bouwen. Wij zijn graag die specialist dichtbij, die altijd een extra stap voor u zet en die naast de data altijd de mens ziet.
Zullen we samen bouwen aan uw duurzame succes?