2025-68 Bijlage bij raadsbrief Programma KleurRijkLeven (1039421).pdf

Programma biodiversiteit Hof van Twente Resultaat, blijvende inzet en vervolg!

Gemeente Hof van Twente / Programma biodiversiteit Hof van Twente .

Pagina / 2

Inhoudsopgave 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Ambities en resultaten programma KleurRijkLeven Aanpak en uitvoering Organisatie en Partners Communicatie Financieel beeld Conclusies en vervolg

Bijlage: Informatie waarnemingen.nl

Pagina / 3

1.

Ambities en resultaten programma KleurRijkLeven

O d mo o “ ov m m do p og mm B od v .M “K R jkL v ” uitgewerkt met onze ambities en een plan van aanpak.

” zj w w

2020 g vo

m o g p og mm

Het uitvoeringsprogramma is door de raad op 2 maart 2021 vastgesteld. We hebben in ons plan van aanpak de volgende ambitie (Stip op de horizon) opgeschreven: Onze ambitie richting 2030 Wanneer mensen onze Hof van Twente binnen fietsen, wandelen of rijden, denken ze wauw. Onze ecologische bermen vormen samen met de karakteristieke houtwallen en bloeiende akkerranden groene zones die onze waardevolle natuurgebieden verbinden. Erven in het buitengebied zijn groene en gewilde plekken voor talloze soorten. Het boerenland is gevarieerd, functionele landerijen worden afgewisseld met kruidenrijke akkers en de gezonde vruchtbare bodem zorgt ervoor dat kunstmest bijzaak is geworden. Economisch hebben onze boeren en andere ondernemers geprofiteerd van deze vooruitgang van de biodiversiteit. Onze groene kernen vormen een gezonde leefomgeving en ook de kinderen spelen in de natuur op de groene schoolpleinen. Kortom: het is in Hof van Twente voor inwoners, gasten en heel veel diersoorten aangenaam vertoeven, zelfs op warme zomerse dagen.

o ov d “ p op d o zo ” thema’ o z ambities geconcretiseerd:

1.1 1.2 1.3 1.4

Bermen Erven Boerenland Kernen

Pagina / 4

gkom

w op basis van de volgende vier

1.1 Bermen Ecologisch bermbeheer In de periode mei – juli 2021 zijn al onze gemeentelijke bermen en sloten geïnventariseerd. Per berm en sloot is beschreven wat we moeten doen voor een optimale biodiversiteit. Op basis van deze gegevens is het “P v p k o og moo ” opg m k . Op v d plan beheren we onze 1.398 km bermen en sloten ecologisch. Als onderdeel van het plan van aanpak heeft in 2024 de eerste monitoring plaatsgevonden. Hieruit bleek dat het aantal soorten was gestegen van 34,9 naar 40,3. Naast een toename van soorten bleek er ook een behoorlijke veranderingen te zijn van soorten. Het doel is en blijft om het ecologische bermbeheer voor zover mogelijk structureel voort te zetten. De komende jaren zullen we aan de hand van de monitoring de effecten beoordelen en deze ook afzetten tegenover de kosten en de structurele ruimte die we beschikbaar hebben. Invasieve soorten Voor de aanpak van Invasieve soorten is er vanuit het programma Biodiversiteit een plan opgesteld en een subsidie aangevraagd bij de provincie Overijssel. De aanpak invasieve exoten vraagt veel tijd en energie. Inmiddels zien w d w o d f f“ oo ” .M ook zijn er een aantal nieuwe locaties bijgekomen. In het algemeen lijkt de omvang zich te stabiliseren en hebben we de ontwikkeling inmiddels beter onder controle. Het gesubsidieerde project vanuit de provincie ronden we eind 2025 af.

Het doel is uiteraard om de ongewenste soorten blijvend te bestrijden/beheersen. Er wordt een totaalplan opgesteld gericht op alle ongewenste soorten. Door een meer samenhangende en efficiëntere aanpak streven we ernaar om de beheersing van de invasieve exoten op te nemen onder de begroting voor de bestrijding van de Eikenprocessie Rups en Aziatische hoornaar. Begin 2026 worden er op basis van een totaalplan structurele afspraken gemaakt met Gildebor.

Pagina / 5

1.2 Erven Vergroening erven Van oudsher is een erf een plek met veel verschillende natuurlijke elementen op een relatief klein gebied. Naast een ruime tuin worden er van oudsher eigen fruit en groente verbouwd en zijn er vaak natuurlijke elementen zoals bijvoorbeeld een poel, takkenril of bloemenweide. Door al deze verschillende elementen kennen erven een hoge biodiversiteit en zijn ze een verbindende en voedselrijke schakel in de omgeving. Doo d g Hofvog p oj “ f opm voor Biodiversit ” g vo d. D zj ook via o.a. de buurtprojecten Stokkum, Markelokaal en Elsenerbroek veel erven vergroend.

Ook d p oj “M om . ” “ oomd d g ” hebben bijgedragen aan de vergroening van erven. Veel erfeigenaren hebben via deze regelingen op en rondom erven veel bomen geplant. Het totale aantal deelnemers aan de erf- en bomenprojecten is uitgekomen op ruim 300 en in totaliteit zijn er ongeveer 45.000 stuks bomen en bosplantsoen aangeplant. Daarmee hebben we de doelstelling van 250 erven vergroenen en 35.000 bomen extra bij ruimschoots gehaald. Voor erfeigenaren is informatie over het biodivers inrichten van erven blijvend beschikbaar via de Stichting Hofvog S gS k. B j “ ood voo ood” aanvragen en/of andere bouwactiviteiten wordt een beplantingsplan gevraagd met aandacht voor de biodiversiteit. Voor ondersteuning en advies is de erfcoach beschikbaar en een landschapscoördinator vanuit Landschap Overijssel.

Pagina / 6

1.3 Boerenland O g v 60% v d o opp v k v o z g m g k “ o d”. A d dv d g g “ o m jk kk d ” “k d jk g d” v programma KleurRijkLeven grondeigenaren gestimuleerd om de biodiversiteit te vergroten. Het areaal natuurlijk grasland is sinds 2020 (97 hectare) verdubbeld en lag in 2024 op 212 hectare. D doo d g W d vog Hof v Tw g w k d g v “p d ” p kk d g d M k o-Noord, Stokkumervlier/Herikervlier en Elsenerbroek Bloemrijke akkerranden Sinds 2020 hebben we vanuit het programma biodiversiteit de aanleg van bloemrijke akkerranden gestimuleerd. De afgelopen jaren is er een vaste groep agrariërs en particuliere grondeigenaren ontstaan waardoor we jaarlijks van ongeveer 55 a 60 kilometer aan b(l)oeiende akkerranden kunnen genieten. Naast het kunnen genieten door inwoners en recreanten bieden de akkerranden voedsel en veiligheid voor insecten en vogels. Inmiddels zijn er meerdere gemeenten die ook een regeling akkerranden hebben en/of ontwikkelen. Binnen het samenwerkingsverband Zuidoost Twente (ZOT) wordt gewerkt aan een structurele regeling. Uitgangspunt is om de regeling onder de ZOT agenda voor de komende jaren voort te zetten door het vormen van een gebiedsfonds via crowdfunding. Voor het vullen van het gebiedsfonds is in 2025 een pilot gestart samen met de gemeenten Haaksbergen en Enschede. Inmiddels hebben drie bedrijven een bijdrage toegezegd.

Voor de borging en doorontwikkeling van het realiseren van bloemrijke akkerranden in Hof van Twente stellen we vanuit de beschikbare thema notities € 120.000 beschikbaar. Kruidenrijk grasland In de jaren 2023, 2024 en 2025 hebben we vanuit het programma Biodiversiteit deelgenomen aan de crowdfundingsactie 1001 Kruidenrijk Grasland. Een actie van Urgenda en LTO Nederland. Deelnemers aan deze actie krijgen een korting van € 150 per hectare op het zaaizaad. Door dit project is er onze gemeente inmiddels 236 hectare kruidenrijk grasland bij gekomen. Daarmee is ten minste 94.400 kg kunstmest bespaard en 188.800 kg CO2! Kruidenrijk grasland verbetert ook de bodem door een diepere beworteling, verhoogde organische stof en stikstofbinding, en een betere structuur. Uit de door Urgenda gehouden enquêtes in 2023 en 2024 blijkt dat deelnemers zeer enthousiast zijn en ze in de meeste gevallen ook kiezen voor kruidenrijk grasland zonder korting. Gemiddeld besparen melkveehouders 80% kunstmest op hun kruidenrijke percelen, en hebben ze een kwart van hun areaal met kruidenrijk grasland ingericht! Ook het stimuleren van de aanleg van kruidenrijk grasland wordt als thema opgepakt binnen Zuidoost Twente. Naast de bijdragen vanuit de gemeenten wordt er ook een bijdragen vanuit de provincie verwacht.

Voor de borging en doorontwikkeling van het realiseren van kruidenrijke grasland in Hof van Twente stellen we vanuit de beschikbare thema notities € 30.000 beschikbaar.

Pagina / 7

Weidevogels In 2022 is er door de Stichting weidevogels Hof van Twente een plan uitgewerkt om samen met de ongeveer 40 vrijwilligers te werken aan het beter opsporen en beschermen van weidevogels. Het samen met g ë v d “p -d ” g d was daarbij een belangrijk onderdeel. Vanuit het programma Biodiversiteit hebben we het plan omarmd en cofinanciering ingezet. In de gebieden Markelo-Noord, Stokkumervlier/Herikervlier en Elsenerbroek is de samenwerking met grondeigenaren verder versterkt z j d “p -d ” g d g d. Doo d z v d stichting en de betrokken vrijwilligers is er in onze gemeente een structurele inzet gerichte op het beschermen van de weidevogels. Weidevogels zijn een uitstekende indicator voor de biodiversiteit van een agrarisch landschap, omdat hun aanwezigheid en populatieaantallen direct afhankelijk zijn van de kwaliteit van het leefgebied, zoals de aanwezigheid van kruidenrijk grasland, vochtige bodems, insecten en wormen.

1.4 Kernen M d g f dv d p ov Ov j w o z k “N voo E k ” plannen uitgevoerd. Aangejaagd en gecoördineerd vanuit de Groene Loper Hof van Twente zijn er bijeenkomsten georganiseerd en diverse projecten in straten en wijken uitgevoerd. Belangrijk uitgangspunt was dat het plannen waren in samenwerking met inwoners. Plannen van en voor inwoners, waardoor deze aansloten op de specifieke wensen en mogelijkheden in de betreffende omgeving. De aandacht voor biodiversiteit in de kernen zal voortgezet worden via het “Programma voor klimaatadaptatie, biodiversiteit, riolering en water 20252029”. O d d p og mm wo d d huidige werkgroep Groen en Klimaat voortgezet en zijn er vanuit meekoppelkansen middelen beschikbaar voor maatregelen om de biodiversiteit blijvend te versterken.

Pagina / 8

Samenvattend: Thema

Bermen

Gerealiseerd

Gemeente breed worden onze bermen ecologisch beheerd

Voortgang en borging Het ecologische beheren van onze bermen en sloten is sinds 2021 ingevoerd. Er zijn 50 representatieve bermvlakken van 100 meter geselecteerd waar een inventarisatie van soorten wordt bijgehouden. De komende jaren zullen we aan de hand van de monitoring de effecten beoordelen en deze ook afzetten tegenover de kosten en de structurele ruimte die we beschikbaar hebben. Via de sites van de Stichting Hofvogels en Stichting S k wo d k g d d voo “g o ” van erven.

Erven

Boerenland

Kernen

Ruim 300 erfeigenaren door aanplant en herinrichting een impuls gegeven aan de biodiversiteit. Via diverse publicaties is kennis verspreid en zijn inwoners geïnspireerd.

Het areaal natuurlijk grasland en kruidenrijk grasland is verdubbeld. Ongeveer 5% van het areaal grasland is natuurlijk en/of kruidenrijk.

Via het programma Natuur voor Elkaar zijn er per kern gemaakt voor vergroening en gerealiseerd. Op 16 scholen is geïnvesteerd in een groen schoolplein.

Bij erfinrichting en bouw/verbouw worden beplantingsplannen gevraagd met aandacht voor het versterken van de biodiversiteit. Dit wordt verankert in ons KGO beleid en Integrale aanpak Toekomstgerichte Erven Voor individuele begeleiding en keuzes is een erfcoach en/of landschapscoördinator beschikbaar.

Vervolg via de agenda Zuidoost Twente en programma platteland. Middelen gereserveerd vanuit de thema-notities voor het structureel oppakken vanuit de ZOT uitvoeringsagenda.

V vo g v “Programma voor klimaatadaptatie, biodiversiteit, riolering en water 2025-2029”

Ambities programma Biodiversiteit gerealiseerd!!

Pagina / 9

2.

Aanpak en uitvoering

Bij de uitvoering van het programma was het integraal werken een belangrijke basis. Projecten en activiteiten zijn georganiseerd en gefaciliteerd door mensen en afdelingen vanuit groen, plattelandsontwikkeling, duurzaamheid, ruimtelijke ontwikkeling en het sociaal domein. Extern is er een kerngroep groen opgezet waarin diverse mensen en organisaties vertegenwoordigd zijn en vanuit eigen expertise en netwerk mee hebben gedaan. En intern hebben we samen met de Groene Loper Hof van Twente een werkgroep Groen en Klimaat gevormd. Als basis voor de concrete projecten zijn we uitgegaan van een gebiedsgerichte aanpak. Met de nodige aandacht voor monitoring hebben we in totaliteit ruim 20 projecten en pilots uitgevoerd. En het afgelopen jaar is er gewerkt aan het borgen van de aandacht en inzet voor de biodiversiteit in onze gemeente binnen de omgevingsvisie. Als verdieping op onze omgevingsvisie werken we o d d “p og mm klimaatadaptatie, biodiversiteit, riolering en water 20252029” “ p og mm P d”.

2.1 Gebiedsgerichte aanpak Door een gebiedsgerichte aanpak wordt de effectiviteit van de maatregelen voor flora en fauna groter. Daarnaast wordt ook de betrokkenheid van mensen en ondernemers bij een gebiedsgerichte aanpak groter. Er is lokaal eigenaarschap, er zijn directe belangen, resultaten zijn zichtbaar en direct beleefbaar. Resultaten: - Concrete projecten: Markelokaal, Stokkum, zone langs A1, Elsenerbroek en Natuur voor Elkaar plannen in meerdere kernen; Wat blijven we nog doen - Met de buurtschappen in gesprek en nagaan of inwoners en/of ondernemers met een gebiedsaanpak aan de slag kunnen en willen met een plan gericht op het versterken van de biodiversiteit. - Per buurtschap is € 5.000 beschikbaar voor het uitwerken van de plannen en aanschaf van plantmateriaal. - Leaderprojecten (periode 2023-2029 → o.a. het thema bloeiend) blijven we door de inzet van cofinanciering ondersteunen.

2.2 Monitoring Het daadwerkelijk meten van de effecten op flora en fauna niveau is complex. In het kader van ons programma is er gewerkt en geëxperimenteerd met een eigen Biodiversiteit App. En daarnaast k jg w d dv “ g g ” go d d v de ontwikkelingen. Gegevens zijn te vinden op www.waarnemingen.nl en in bijlage 1. Als onderdeel van ons bermen beheerplan is in 2021 een vegetatiekartering uitgevoerd in 50 bermvakken. Per bermtype zijn representatieve bermvakken van 100 meter lengte, verspreid over de gemeente Hof van Twente, geïnventariseerd met florastreeplijsten. Deze inventarisatie is uitgevoerd als nulmeting om na enige jaren na herhaling van deze inventarisatie de effecten van het aangepaste ecologisch bermbeheer vast te kunnen stellen. Pagina / 10

In 2024 is deze vegetatiekartering voor de eerste keer herhaald. Bij het vergelijken van de resultaten uit 2024 en 2021 bleek het gemiddelde aantal soorten per opname van 34,9 gegroeid te zijn naar 40,3. Belangrijke constatering was daarbij wel dat op veel opnamelocaties het soortenspectrum in de periode 2021 - 2024 sterk is gewijzigd. Resultaten AANTAL SOORTEN - Het ontwikkelen van de app is in gang gezet. Echter na een testperiode kwamen diverse (WAARNEMINGEN.NL) problemen aan de orde die moeilijk oplosbaar bleken. Een doorontwikkeling van de app ging 5000 te veel kosten en voegde gelet op de informatie 4000 3000 v jvoo d “w m g . ” 2000 weinig toe. Door de ontwikkeling van app zijn 1000 0 er wel veel mensen geïnspireerd om aan de 2021 2022 g g m d d pp’ , zo : 2023 2024 PlantSnap. Pl@ntNet en Plantifier. 2025 - Via www.waarnemingen.nl hebben we een beeld van de ontwikkeling uitgewerkt, zie bijlage 1. We zien de afgelopen jaren een toename van mensen die waarnemingen melden en ook het aantal soorten laat een stijgende trend zien; - Het aantal soorten in onze bermen zijn gemiddeld gezien toegenomen. Wat blijven we doen: - Ecologische bermbeheer evalueren en het bermbeheerplan op basis van deze evaluatie aanpassen;

2.3 Pilots en projecten Vooral het DOEN door concrete pilots en project uit te voeren was een belangrijk onderdeel van het programma. Hierdoor hebben we veel mensen kunnen betrekken bij ons programma. Bij de ontwikkeling van projecten en pilots hebben we zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij provinciale, landelijke en Europese regelingen. Hierdoor is het gelukt om een groot deel van de vanuit de gemeente beschikbaar gestelde middelen als cofinanciering in te zetten. In de Impactgids KleurRijkLeven zijn de diverse projecten in beeld gebracht. Resultaten: - In totaal zijn er een 20-tal projecten uitgevoerd of nog in uitvoering. Per project zijn de resultaten in beeld gebracht via de Impactgids. Deze impactgids is te zien via 18 okt '24 Impactgids Kleurrijk Leven 2024. Wat gaan we nog doen: - De lopende projecten rondom we de komende jaren af (zie tabel).

Pagina / 11

2.4 Biodiversiteit in RO Een belangrijk doel van het programma was ook om het werken aan biodiversiteit als integraal o d d og j“ ” w w do . Doo d o p oj d d merken we dat biodiversiteit langzamerhand in ons DNA is gaan zitten. Het programma KleurRijkLeven heeft bijgedragen aan een meer integrale aanpak als gemeente, doordat we bij de diverse projecten de samenwerking tussen de verschillende teams hebben aangewakkerd. Hierdoor zie we inmiddels ook dat het werken aan biodiversiteit meer en meer integraal opgenomen wordt in ons beleid. Zo is er bijvoorbeeld een belangrijke koppeling gelegd met de uitdaging op het gebied van water en klimaat. Er is een visie en ambitieplan uitgewerkt waarbij ook de verbinding is gelegd met Biodiversiteit. I m dd g o z omg v g v z g . O d d kop “D z m Hof v Tw ” biodiversiteit een belangrijke plek gekregen, waarbij is opgenomen dat we inzetten op een “ od v fomg v g”.

f

In de omgevingsvisie is onder andere opgenomen: Hof van Twente zet in op het vergroten van de biodiversiteit. De soortenrijkdom gaat achteruit, dus is het (zeker in onze fraaie gemeente Hof van Twente) van belang om in te zetten op behoud en vergroting van de biodiversiteit. Samen met onze inwoners en (agrarische)ondernemers willen we binnen de gemeente de achteruitgang van de biodiversiteit stoppen en streven we zelfs naar het vergroten van de biodiversiteit. Dit doen we onder andere door zorg te dragen voor groene erven, ecologisch bermbeheer, bloeiende akkerranden, en groene schoolpleinen, en deze vast onderdeel van onze leefomgeving te maken. Bij nieuwe ontwikkelingen in de buitenruimte nemen we biodiversiteit dus altijd mee.

Pagina / 12

Resultaten: - Doordat diverse teams zijn betrokken bij de projecten heeft KleurRijkLeven bijgedragen aan het integraal werken. - Biodiversiteit heeft een belangrijke plek gekregen in onze omgevingsvisie. - Er is een visie en ambitie gericht op klimaatadaptatie & biodiversiteit uitgewerkt. Wat gaan we nog doen: - De uitgewerkte ambitie in onze omgevingsvisie rondom Biodiversiteit terug laten komen en/of vertalen in het omgevingsplan - Behouden en versterken biodiversiteit als m op m o d “p og mm klimaatadaptatie, biodiversiteit, riolering en water 2025-2029” - B o d v k od v m op m o d “p og mm P - W o d d w kg o p “G o & K m ” w doo w d g p k d voor biodiversiteit vanuit de omgevingsvisie naar het omgevingsplan borgen.

d”. d

Pagina / 13

3.

Organisatie en Partners

Om qua biodiversiteit echte stappen voorwaarts te zetten was en is het samenwerken met inwoners en ondernemers een randvoorwaarde. Als gemeente kunnen we stappen zetten door het vergroenen van de openbare ruimte en bijvoorbeeld het ecologische beheer van onze bermen, maar de echte meters maken we als inwoners en ondernemers mee gaan doen en mee blijven doen. Via nieuwsbrieven, twee keer een krant als bijlage in het Hofweekblad, een projecten boekje, een impact magazine en diverse bijeenkomsten is er gewerkt aan bewustwording, kennisdeling en inspireren. Daarnaast hebben we gewerkt met de Kerngroep Groen & Klimaat, de werkgroep Groen & Klimaat en de stuurgroep Biodiversiteit Kerngroep Groen & Klimaat Binnen het programma hebben we de Kerngroep Groen opgezet om als aanjaaggroep en soms als uitvoeringsorganisatie te functioneren. De kerngroep is gestart als kerngroep Groen en is doorontwikkeld tot de kerngroep Groen & Klimaat en bestond uit vertegenwoordigers van diverse groene organisatie en partners in onze gemeente. De kerngroep is betrokken geweest bij de opzet van het programma en daarnaast zijn enkele organisatie ook direct betrokken geweest bij de uitvoering van projecten. De kerngroep heeft ook meegewerkt aan de nieuwsbrieven, de samenstelling van de kranten/magazine en het organiseren van de diverse activiteiten.

En daarnaast hebben de communicatiekanalen van de verschillende partners in de groep een bijdrage geleverd aan de communicatiestrategie. Werkgroep Groen & Klimaat Voor de coördinatie van het programma zijn we gestart met de werkgroep groen bestaande uit een ambtelijke vertegenwoordiging vanuit groenbeheer en plattelandsontwikkeling aangevuld met de coördinator van de Groene Loper Hof van Twente. Ook voor de werkgroep is de keuze gemaakt om de verbinding met klimaat te concretiseren en zijn medewerkers van duurzaamheid en Riolering en Waterbeheer aangehaakt. Stuurgroep Biodiversiteit Voor de bewaking van de voortgang van het programma en onder andere ook voor de goedkeuring en keuze van projecten is een stuurgroep gevormd. De stuurgroep bestond uit twee wethouders (plattelandsontwikkeling en Ruimtelijk Ontwikkeling) en de teamleider Ruimte en Economie. Groene Loper & Hof nog Groener Belangrijk bij de ontwikkeling en uitvoering van het programma was de Groene Loper Hof van Twente. Als gemeente zijn we één van de 8 gemeenten die meedoen onder de vlag Groene Loper Overijssel. Het doel van de Groene Lopers is om zoveel mogelijk mensen te betrekken bij natuur, landschap en biodiversiteit. Dit doen ze door mensen met ideeën te ondersteunen en aan elkaar te verbinden. H d d d m d v o j ‘g o ’ d omgeving, zorgzamer omgaan met natuur en landschap.

B g jk d z v d “k kk of oö d o”v d Go Lop . D fg op j w Go Lop Hof v Twente een vaste trekker gehad die inmiddels veel bekendheid heeft bij inwoners en instanties. De afgelopen jaren is er vanuit de Groene Loper Hof van Twente een verbinding gelegd met de R gg Goo d S gS d d o w. D R gg oo “ ” ontwikkeld voor de Groene Loper. Er zijn inloopspreekuren georganiseerd en diverse andere activiteiten gericht op snoeien en tuinieren.

Pagina / 14

De Groene Loper Hof van Twente is bij veel projecten binnen het programma betrokken geweest. Met name bij de Natuur voor Elkaar projecten (Kernen) was de rol, bij het betrekken van de inwoners v o d op w k , g jk. N d “ g z ” zj v d Go Lop ook “j ”g og d. I d “Imp g d K R jkL v ” z j d j v beeld gebracht. Hof nog Groener Vanuit de samenwerking met de Bibliotheek Hof van Twente, de Reggetuin, de Groene Loper Hof van Twente en de diverse groene organisatie d “Hof og G o ”o . D “Hof og Go ” d v z m mv j jk evenementen. Samen met de Bibliotheek Hof van Twente, de Reggetuin en De Groene Loper Hof van Twente is een evenementenkalender uitgewerkt. Mooie terugkomende evenementen zijn: Dichten bij de Natuur, de Dag van het Groen en Klimaat en de Groene Helden Zie: Jaarkalender Hof nog Groener 2025 - Groene Loper Hof Van Twente

Pagina / 15

4.

Communicatie

Het betrekken van inwoners en ondernemers is essentieel om voor de korte termijn concrete stappen te zetten, maar vooral ook om het blijvend werken aan het behouden en ontwikkelen van de biodiversiteit te borgen. Communicatie speelde daarom een belangrijke rol in ons programma. In onderstaande tabel hebben we onze doelen beschreven en de activiteiten en middelen die ingezet zijn: Doel Bewustwording van het belang van biodiversiteit

Doelgroep Inwoners en ondernemers

Activiteiten/middelen - Visie en plan van aanpak voor iederéén beschikbaar - Persberichten - Duurzaamheidskranten 2x

Kennis en ervaring delen

Inwoners en ondernemers

-

Duurzaamheidskranten Projecten boekje en impactgids Website Groene Loper en Stichting Steenbreek Activiteiten Hof nog Groener (Dag van het Groen)

Inspireren en motiveren

Inwoners en ondernemers

-

Impactgids Nieuwsbrief KleurRijkLeven Natuur voor Elkaar per kern Activiteiten Hof nog Groener (Dichter bij de Natuur en De Groene Helden)

Bewustwording en Kennis meerwaarde akkerranden en kruidenrijke graslanden

Agrariërs en particuliere eigenaren boerenland

-

Informatie bijeenkomst mogelijkheden GLB en akkerranden Nieuwsbrief KleurRijkLeven en nieuwsbrief Buitengebied Persberichten en informatie delen via de website

-

Begrip beheer bermen en keuzes inzake groene ruimte

Inwoners en ondernemers

-

Stimuleren en faciliteren trekkers en ambassadeurs rollen

“g o ” organisaties en de vrijwilligers

-

Versterken Integraal werken, werk met werk maken en inzetten op meekoppelkansen

Co g ’

-

-

Plan ecologisch bermbeheer en bermen tabel zichtbaar voor iederéén. Inloopbijeenkomsten Bijeenkomsten Kerngroep Groen & Klimaat Faciliteren projecten (meerbomen.nu is een mooi voorbeeld) Werkgroep overleggen Delen nieuwsbrieven Delen informatie via JIP

Vanuit de werkgroep Groen & Klimaat wordt de aandacht voor PR en communicatie volop voo g z . A o d d v p og mm “klimaatadaptatie, biodiversiteit, riolering en water 2025-2029”, p og mm p d d z o dom d z m d wo d g communicatieplan en communicatiecampagne uitgewerkt.

Pagina / 16

5.

Financieel beeld

Doo d z “ v V g d ” v d g m € 1 miljoen vrijgemaakt voor het programma biodiversiteit. Uitgangspunt was om het beschikbare budget zoveel mogelijk in te zetten op concrete projecten gericht vergroening en zo beperkt mogelijk in processen. Ook was het doel om de middelen vanuit de gemeente zoveel mogelijk in te zetten als cofinanciering. In onderstaande tabel is een financieel overzicht opgemaakt.

Opmerkingen: - Een aantal projecten is nog lopend, deze worden in 2026 en 2027 afgerond. De financiering hiervan is gedekt en opgenomen in bovenstaand overzicht; - Van de financiering elders komt ongeveer € 900.000 van de provincie Overijssel. Ongeveer € 360.000 ontvangen we rechtstreeks, de overige € 540.000 wordt door projectindieners en uitvoerders ontvangen; - Ten behoeve van het thema Boerenland is vanuit de themanotitie platteland & agrarische sector € 110.000 ingezet; - De kosten voor het proces zijn met name ook beperkt gebleven door de eigen inzet en de inzet van vele vrijwilligers.

Pagina / 17

6.

Conclusies en vervolg

Door het programma KleurRijkLeven hebben we als gemeente Hof van Twente het thema Biodiversiteit zeer succesvol op de kaart gezet. Het beschikbaar gestelde budget is vooral geïnvesteerd in lokale projecten die van onderop zijn geïnitieerd en in samenwerking met vele vrijwilligers zijn uitgevoerd. We hebben veel inwoners en ondernemers gefaciliteerd en geïnspireerd om m w k v go g. D z j w m o p og mm “voo op ” gemeente geweest en hebben we daardoor vele andere gemeenten geïnspireerd om ook aan de slag te gaan. Veel gemeenten hebben inmiddels ook een regeling met akkerranden en investeren jvoo d ook p oj “1001ha Kruidenrijk Grasland”. D o p og mm KleurRijkLeven veel gedeeld en zichtbaar geworden door bijvoorbeeld onze deelname aan de Ro d ow ‘A d gm od v ’. Een initiatief van IPC Groene Ruimte, Stichting Steenbreek en de Koninklijke Vereniging Stadswerk Nederland. Mooie resultaten en veel inzet door inwoners en ondernemers, maar zekerheid voor een duurzaam herstel geeft dit helaas niet. Zichtbare bewegingen zijn natuurlijk belangrijk maar een blijvende inzet is noodzakelijk. Nu al abrupt stoppen (ook met financiële inzet) kan betekenen dat inwoners, ondernemers en de go og g ‘m d k en doeg ’v z .J ook op Europees en landelijk niveau meer aandacht is voor biodiversiteit is het zaak de energie vast te houden en niet te verslappen.

Blijvende aandacht is met name in het licht van de voortzetting van natuurprogramma's door de provincie en de toenemende betrokkenheid van maatschappelijke groene organisaties bij het vraagstuk van biodiversiteit cruciaal. Daarnaast zijn er ook belangrijke inhoudelijk redenen waarom we ons moeten blijven inzetten op dit belangrijke onderwerp: 1. **Ecologisch Evenwicht**: Biodiversiteit is essentieel voor het behoud van ecologisch evenwicht. Wanneer verschillende soorten planten, dieren en micro-organismen in een ecosysteem goed gedijen, ontstaat er een gezond evenwicht dat cruciaal is voor de stabiliteit en veerkracht van dat ecosysteem. Door te investeren in het behoud en herstel van biodiversiteit, zorgen we ervoor dat onze lokale ecosystemen gezond blijven en blijven functioneren zoals ze zouden moeten. 2. **Klimaatadaptatie**: Biodiversiteit speelt ook een belangrijke rol bij klimaatadaptatie. Diverse planten- en diersoorten hebben verschillende aanpassingsvermogens, waardoor ze beter in staat zijn om zich aan te passen aan veranderende klimaatomstandigheden. Door de biodiversiteit te bevorderen, vergroten we de veerkracht van onze lokale ecosystemen tegen de gevolgen van klimaatverandering, zoals extreme weersomstandigheden en veranderende temperaturen. 3.

**Economische Voordelen**: Het behoud en herstel van biodiversiteit kunnen ook economische voordelen met zich meebrengen. Een gezonde biodiversiteit trekt bijvoorbeeld toeristen aan die willen genieten van de natuurlijke schoonheid van onze gemeente. Daarnaast kunnen groene initiatieven rondom biodiversiteit ook leiden tot nieuwe zakelijke kansen, zoals ecotoerisme, duurzame landbouwpraktijken en groene technologieën. 4. **Volksgezondheid**: Een gevarieerde en gezonde natuur heeft ook voordelen voor de volksgezondheid. Groene ruimtes dragen bij aan het verminderen van stress, het verbeteren van de luchtkwaliteit en het bevorderen van fysieke activiteit. Door te investeren in biodiversiteit investeren we indirect in de gezondheid en het welzijn van onze inwoners.

Pagina / 18

5. **Samenwerking en Synergie**: Door ons blijvend in te zetten op biodiversiteit kunnen we profiteren van de synergiën die ontstaan door samen te werken met provinciale natuurprogramma's en maatschappelijke groenorganisaties. Door middel van samenwerking kunnen we kennis delen, middelen bundelen en gezamenlijk doelen nastreven, wat leidt tot efficiënter gebruik van financiële middelen en een grotere impact op het gebied van biodiversiteit.

Vervolg Biodiversiteit Het programma KleurRijkLeven sluiten we af maar het werken aan onze ambitie om de biodiversiteit blijvend te behouden en te versterken houden we vast. De gestelde doelen in ons plan van aanpak hebben we gerealiseerd en met trots kunnen we samen met onze inwoners en ondernemers terugkijken op de prachtige gerealiseerde projecten en pilots. De werkwijze van het programma – gebiedsgericht, projectmatig en ontwikkelingsgericht – is inmiddels ingebed in onze organisatie. Biodiversiteit is verankerd in de omgevingsvisie en vormt een g o d d v w p og mm ’ o w kk g zo ls: ✓ ✓ ✓ ✓ ✓

Programma Klimaat, Water en Biodiversiteit Programma Platteland N w p og mm ’ p j Op R m KGO beleid en Integrale aanpak Toekomstgerichte Erven De uitwerking van het omgevingsplan

Met name binnen het reguliere groenbeheer wordt gewerkt volgens ecologische principes hetgeen ook breed wordt uitgedragen. Bermen, parken en plantsoenen worden beheerd met oog voor soortenrijkdom, bodemgezondheid en klimaatadaptatie. Het verbeteren van biodiversiteit is een doorlopende verantwoordelijkheid van ons allen. In toekomstige projecten en beleidsontwikkeling zal het thema expliciet benoemd blijven. De ambities en strategieën uit KleurRijkLeven blijven richtinggevend. We blijven werken aan de stip op de horizon, waarbij het voor zowel mensen als dieren aangenaam vertoeven is, zelfs op zeer warme zomerse dagen.

Onze ambitie richting 2030 Wanneer mensen onze Hof van Twente binnen fietsen, -wandelen, -rijden denken ze wauw. Onze ecologische bermen vormen samen met de karakteristieke houtwallen en bloeiende akkerranden groene zones die onze waardevolle natuurgebieden verbinden. Erven in het buitengebied zijn groene en gewilde plekken voor talloze soorten. Het boerenland is gevarieerd, functionele landerijen worden afgewisseld met kruidenrijke akkers en de gezonde vruchtbare bodem zorgt ervoor dat kunstmest bijzaak is geworden. Economisch hebben onze boeren en andere ondernemers geprofiteerd van deze vooruitgang van de biodiversiteit. Onze groene kernen vormen een gezonde leefomgeving en ook de kinderen spelen in de natuur op de groene schoolpleinen. Kortom: het is in Hof van Twente voor inwoners, gasten en heel veel diersoorten aangenaam vertoeven, zelfs op warme zomerse dagen.

Pagina / 19

Bijlage 1. Informatie Waarnemingen.nl

Pagina / 20

Pagina / 21

Gegevens waarnemingen.nl gemeente Hof van Twente

Gegevens van:

2021

2022

2023

2024

2025

Aantal waarnemers

939

1126

1334

1465

1444

Aantal waarnemingen

23363

24361

31393

35979

45804

Aantal soorten

3260

3427

3648

3917

4245

Pagina / 22

Pagina / 23

Pagina / 24

Pagina / 25

Ruimte & Economie de Höfte 7, 7471 DK Goor Postbus 54, 7470 AB Goor 0547 – 85 85 85 info@hofvantwente.nl

Pagina / 26