1a Samenvatting Samen Twente.pdf

Samenvatting Datum Aan Kopie aan Van Onderwerp

20 mei 2026 Gemeenteraad Guido Uland Samen Twente: Samenvatting jaarstukken 2025 en begroting 2027

Jaarstukken 2025 In november is het Ontwerp Strategisch Programma SamenTwente 2026-2030 opgeleverd. In maart 2025 is de kerntakendiscussie opgestart in 2024 afgerond. Resultaat was duidelijkheid rondom de rolverdeling tussen SamenTwente en de aangesloten gemeenten. Bij nieuwe taken wordt telkens de rolverdeling vastgelegd is 1 van de uitgangspunten van het Strategisch Programma. Gemeenteraden willen goed aangehaakt blijven bij de resultaten, vanuit de organisatie wordt aangegeven dit blijvend te organiseren. Voortkomend uit de kerntakendiscussie hebben twee belangrijke vervolgthema's een rol gekregen:  Samenwerkingsopdracht, tijdens projecten werken gemeentelijke ambtenaren kort cyclisch samen met onze organisatie. Resultaat wordt verwacht in 2026.  Opstellen van de prioritaire agenda Jeugdzorg, uitwerking volgt in 2026. GGD Twente heeft in 2025 duidelijkheid verkregen over de financiering van diverse reguliere taken via het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord. In dit akkoord staan afspraken over ontwikkelingen van de zorg tussen nu en 2028 om de toenemende druk op de zorg in Nederland te verlichten. Het AZWA is een aanvulling op eerdere akkoorden, zoals het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

Het AZWA bevat afspraken over het verlagen van het personeelstekort binnen de zorg en welzijn en het faciliteren van meer gelijkwaardige toegang tot de zorg. Bij Veilig Thuis Twente is de samenwerking zowel intern als extern versterkt. De regio behoort tot de beste van Nederland op gebied van wacht- en doorlooptijden. Verder is Twentse Koers geëvalueerd en Kennispunt Twente heeft gewerkt aan herijking van het businessmodel. Ook hier wordt in 2026 verder ontwikkeld. Rekeningresultaat 2025 Er is een positief resultaat van € 2,56 miljoen,

-1-

Voordeel bestaat van links naar rechts:    

Uit regulier resultaat voornamelijk veroorzaakt door (rijks)opbrengsten, goedkopere invulling van formatie en lagere uitputting materieel budget. De CAO ontwikkeling heeft een positief effect zoals al gemeld in de berap 2 Covid najaarscampagne, heeft geleid tot een positief resultaat door een efficiënte uitvoering en hoge bate vanuit het RIjk. Tot slot een positief rentesaldo dan begroot, wegens hogere saldi en rente.

Resultaatbestemming Hiervan wil Samen Twente € 1,647 miljoen reserveren voor de strategische agenda, € 515.000 is een positief resultaat op de COVID werkzaamheden, maar er is geen duidelijkheid of we dit mogen houden. Dit wordt ook gereserveerd. Tot slot is het saldo van € 398.000 (€ 0,62 per inwoner) aangemerkt als terugbetaling. In een toegevoegde bijlage staat een onderbouwing waar en hoe het bedrag van € 1,647 miljoen is opgebouwd. Dit bedrag bestaat voor het grootste deel uit vervangende inhuur omdat medewerkers in de projecten van de strategische agenda. De stukken zijn eind april gecontroleerd door de accountant tijdens schrijven dan deze samenvatting hebben we nog geen gecontroleerd stuk ontvangen. Begroting 2027 De organisatie SamenTwente is ontstaan vanuit de voormalige Regio Twente en is opgericht door 14 Twentse gemeenten. De organisatie bestaat uit de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Twente (GGD Twente), Veilig Thuis Twente (VTT) en de Organisatie voor inkoop van Zorg en Jeugd in Twente (OZJT). Zowel Kennispunt Twente als Samen14 zijn als gast ondergebracht.

-2-

Voor de gemeente Hof van Twente stijgt de deelnemersbijdrage van € 2.343.873 in 2026 (begroting na wijziging) naar € 2.567.235 in 2027. Voor de gemeente Hof van Twente betekent dit een stijging van € 223.362. Het structurele financieel effect op de begroting van de gemeenten tezamen is € 2.319.000. Dit bestaat op hoofdlijnen uit:

  

Loon- en prijsindexatie cf. Gemeentelijke uitgangspunten € 1.413.000 Structureel effect eenmalig effect in 2026 wegens vrijval voorziening en risicoreserve € 552.000 N.a.v. van AZWA o Structureel voorzetten van de Gezonde School aanpak € 76.000 o Structureel voorzetten MBO ziekteverzuimbegeleiding JGZ 18+ € 90.000 o Structureel voorzetten Nu niet Zwanger € 188.000

Toelichting structureel effect van € 2.319.000 (financieel effect begroting) Loon en prijsindexatie In de Ontwikkelingenbrief en de kaders voor de begroting 2027 zijn de uitgangspunten voor de loon- en prijsindexatie toegelicht. De basis hiervoor is een nieuwe systematiek voor loon- en prijsindexatie. Deze systematiek is naar aanleiding van zienswijzen van gemeenteraden bij de begroting 2026, in de loop van 2025 vernieuwd en in januari 2026 door het algemeen bestuur vastgesteld. De systematiek geldt uniform voor de gemeenschappelijke regelingen. De lonen zijn geïndexeerd met 3,13%. Dit is iets lager dan het percentage van 3,39% dat in de Ontwikkelingenbrief was opgenomen. Dit heeft te maken met de impact van de cao op onze organisatie. De loonontwikkeling blijft echter een inschatting, omdat nog niet bekend is hoe de nieuwe cao eruit zal zien en in hoeverre toekomstige cao-afspraken de prijsinflatie volgen. Via de Bestuursrapportages 2027 informeren we in hoeverre de werkelijke ontwikkeling afwijkt van de begrote bedragen. Voor de prijsontwikkeling hanteren we een indexatiepercentage van 2,20%. Structureel effect van de eenmalige vrijval voorziening risicoreserve In de begroting 2026 en in de Kerntakendiscussie is toegelicht dat de gemeentelijke bijdrage in 2026 eenmalig is verlaagd door vrijval van de voorziening voor het derde WWjaar en de risicoreserve van het MKB-fonds.

Het algemeen bestuur heeft hiertoe op 12 maart 2025 besloten. Vanaf 2027 vervalt dit incidentele voordeel en stijgt de gemeentelijke bijdrage weer structureel. -3-

Structureel voortzetten van de Gezonde Schoolaanpak Met de Gezonde Schoolaanpak (GSA) wordt gewerkt aan het bevorderen van een gezonde leefstijl, met specifieke aandacht voor mentaal welbevinden, zodat kinderen en jongeren veilig en gezond kunnen opgroeien. Op 26 maart 2025 heeft het algemeen bestuur besloten om de GSA niet structureel op te nemen, maar voort te zetten tot en met 2026, in afwachting van de ontwikkelingen rond het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Inmiddels is de GSA expliciet opgenomen in dit akkoord en heeft het Rijk hiervoor structurele middelen beschikbaar gesteld aan gemeenten. Het algemeen bestuur heeft op 14 januari 2026 het voornemen uitgesproken om GSA structureel voort te zetten en de financiering op te nemen in de begroting 2027. Dit besluit kan definitief worden nadat de gemeenteraden de mogelijkheid hebben gehad een zienswijze in te dienen en het algemeen bestuur de begroting heeft vastgesteld. Structureel voortzetten MBO ziekteverzuimbegeleiding JGZ 18+ De MBO-ziekteverzuimbegeleiding is gericht op het voorkomen en terugdringen van voortijdige schooluitval door ziekteverzuim bij studenten van 18 jaar en ouder. Jeugdartsen bieden hiervoor begeleiding aan studenten op het MBO in Twente. Sinds 2018 voert GGD Twente deze taak op verzoek van de Twentse gemeenten uit.

De financiering vindt tot nu toe plaats op incidentele projectbasis, waarbij gemeenten jaarlijks een separate factuur ontvangen. Het algemeen bestuur heeft op 14 januari 2026 het voornemen uitgesproken om deze begeleiding structureel voort te zetten en de financiering op te nemen in de begroting 2027. Structureel voortzetten Nu Niet Zwanger Met het structureel voortzetten van het programma Nu Niet Zwanger blijft deze regionale interventie beschikbaar om inwoners te ondersteunen bij het maken van bewuste keuzes rond kinderwens en het voorkomen van onbedoelde zwangerschappen. Alle veertien Twentse gemeenten maken gebruik van dit programma. Tot en met 2026 is dit een incidentele maatwerktaak met separate financiering. In het AZWA wordt Nu Niet Zwanger expliciet genoemd als taak voor gemeenten, waarvoor het Rijk structurele middelen beschikbaar stelt. Het algemeen bestuur heeft op 14 januari 2026 het voornemen uitgesproken om het programma structureel voort te zetten en de financiering vanaf de begroting 2027 op te nemen. Toelichting incidenteel effect van € 1.561.000 voordelig (financieel effect begroting) Daarnaast is er een incidenteel effect van € 1.561.000 dit wordt hier onder nader toegelicht. Prioritaire Agenda Jeugdzorg (€ 1.561.000) -4-

De jeugdzorgopgave in Twente is groot. In vergelijking met het landelijk gemiddelde kent Twente een langere trajectduur, meer gebruik van verblijf en jeugdbescherming en een relatief hoge instroom via crisis. Ondanks diverse pilots, verbeterde datainrichting en investeringen in samenwerking is de vraag naar jeugdzorg niet afgenomen. Dit maakt structurele veranderingen en duidelijke regionale sturing noodzakelijk. In de begroting 2026 is aangegeven dat het algemeen bestuur bij de kerntakendiscussie Jeugd als duidelijke prioriteit heeft benoemd. Hiervoor is een bestuurlijke opdracht gegeven om een prioritaire agenda op te stellen. Dit heeft geleid tot de Prioritaire Agenda Jeugdzorg 20262030. Deze agenda vormt het gezamenlijke kader waarmee de veertien Twentse gemeenten en SamenTwente/OZJT de komende jaren sturen op een toekomstbestendig jeugdzorglandschap. In de vergadering van het algemeen bestuur van 14 januari 2026 is unaniem ingestemd met de inhoud van de agenda. Daarnaast is besloten om de gemeenteraden actief te betrekken. Voor de financiering is een tussenstap opgenomen. In 2026 en 2027 wordt incidenteel geïnvesteerd om via een implementatieplan de structurele financiering juridisch, inhoudelijk en financieel verder uit te werken. De uitwerking wordt besproken in de vergadering van het algemeen bestuur van 9 september 2026.

Het algemeen bestuur heeft de intentie uitgesproken om de financiering vanaf de begroting 2028 structureel op te nemen. Hierover moet dus nog besluitvorming plaatsvinden. De stijging van de gemeentelijke bijdrage in 2027 bedraagt € 1.561.000. Van dit bedrag is € 174.000 al structureel gedekt vanuit Duurzame Gezinsvormen. Dit bedrag wordt momenteel via separate facturatie aan gemeenten in rekening gebracht. Vanaf de begroting 2027 wordt dit bedrag opgenomen in de gemeentelijke bijdrage. De feitelijke extra bijdrage voor gemeenten bedraagt daarmee € 1.387.000.

Suicidepreventie Per 1 januari 2026 treedt de Wet integrale suïcidepreventie in werking als wijziging van de Wet publieke gezondheid. Gemeenten krijgen hiermee een wettelijke taak en ontvangen hiervoor structurele middelen van het Rijk. Gemeenten moeten binnen één jaar na inwerkingtreding van de wet lokaal beleid voor integrale suïcidepreventie vaststellen. Dit beleid is nog niet aanwezig. SamenTwente is daarom gevraagd om samen met de gemeenten een regionale beleidsvisie en een projectplan op te stellen. Hiervoor is incidenteel budget beschikbaar gesteld voor 2026 en 2027. Dit budget maakt geen onderdeel uit van de gemeentelijke bijdrage en wordt separaat aan de gemeenten gefactureerd. Weerstandsvermogen -5-

Om het weerstandsvermogen te berekenen, dient de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet te worden tegen de benodigde weerstandscapaciteit. Als we dit doen, dan komen we uit op een ratio van afgerond 0,8. De ratio bevindt zich hiermee op de ondergrens van de door het algemeen bestuur vastgestelde gewenste norm van 0,8 - 1,0. Bij deze berekening is geen rekening gehouden met de resultaatbestemming van de jaarrekening 2025. Besluitvorming hierover vindt in juli 2026 plaats.

Kernpunten QuickScan Gemeenschappelijke Regelingen Twente In dit onderdeel zijn de vragen uit de Quickscan en bijbehorende antwoorden weergegeven. De antwoorden zijn geformuleerd door de gemeenschappelijke regeling. De term ‘wij’ ziet dus toe op “wij als gemeenschappelijke regeling” en niet op de gemeente Hof van Twente. Algemene opmerkingen over GR-en 1. Personele bezetting In de Quick Scan wordt aangegeven dat het zinvol is om de verwachte of gerealiseerde bezetting weer te geven. Dit in relatie tot onderbezetting bij deelnemende gemeenten van 5% van de toegestane formatie in 2024. Samen met ziekteverzuim in 2024 van ongeveer 6%. Samen geeft dit een 10% capaciteitsverlies in de organisatie gemiddeld. Dit is bijvoorbeeld op te vangen met inhuur, maar dit is duurder. Bezettingscijfers kunnen een beter inzicht geven aan bestuurders en raadsleden of extra taken als organisatie zijn uit te voeren. Reactie: Het geschetste punt ten aanzien van personele bezetting en de spanning op de arbeidsmarkt is herkenbaar. Tegelijkertijd constateren wij dat het ons over het algemeen in toenemende mate lukt om vacatures sneller te vervullen dan in voorgaande jaren. Hierdoor is het budgettair voordeel als gevolg van onderbezetting geringer dan voorheen. Invulling van vacatures is wel sterk afhankelijk van de functie.

Medische functies (met name artsen) en IT-functies zijn nog steeds lastig in te vullen. Wij geven in onze jaarstukken via de paragraaf Bedrijfsvoering (pagina 46) reeds inzicht in de verhouding tussen formatie en feitelijke bezetting, evenals in het gemiddelde ziekteverzuim. Hiermee is voor de lezer beschikbaar hoe de personele capaciteit zich verhoudt tot de opgaven van de organisatie. 2. Knelpuntenbrieven Bij de Rijksoverheid is het steeds gebruikelijker dat de uitvoeringsorganisaties jaarlijks 1 keer terugkoppelen waar regelgeving knelpunten oplevert. Dit zou lokaal ook een instrument kunnen zijn samen met met de al bestaande kaderbrieven. Reactie: Wij zien ook de meerwaarde van een knelpuntenbrief. Sinds het begrotingsjaar 2023 werkt SamenTwente met een Ontwikkelingenbrief en begrotingskaders voor het volgende begrotingsjaar. Via deze brief maken we voor -6-

ons bestuur en de gemeenteraden de eventuele knelpunten en uitvoeringsvraagstukken reeds inzichtelijk. 3. Onderbesteding Ontvangt een gemeenschappelijke regeling extra Rijksbijdragen of bijstelling van geraamde lasten is het dan nog realistisch dat de bijbehorende taken nog zijn uit te voeren in datzelfde jaar. Concreet wordt voorgesteld dan het bedrag via reserves naar de toekomst te reserveren en zo het positieve resultaat te drukken. Verwachtingen over taakuitvoeringen die niet haalbaar blijken worden daarmee niet gewekt. Reactie: De suggestie om niet ingezette budgetten tijdig over te hevelen vinden wij een goed punt en zien de mogelijke meerwaarde hiervan in het beter laten aansluiten van middelen en uitvoering. Wij staan open voor een verdere verkenning van deze werkwijze. Op dit moment hanteren wij met het algemeen bestuur de afspraak dat de resultaatbestemming plaatsvindt bij de vaststelling van de jaarrekening. 4. Overige opmerkingen  Er vinden verschuiving in de kostenstructuur plaats, de overhead wordt daarmee vaker geen onderdeel meer van de uurtarieven. Reactie: Wij herkennen de toenemende afhankelijkheid van ICT (in brede zin), de groeiende complexiteit van opgaven en de daarmee samenhangende kostenontwikkeling, zoals ook door de rekenkamer wordt geschetst.

Tegelijkertijd constateren wij dat dit vraagstuk in relatie tot uurtarieven onze gemeenschappelijke regeling in beperktere mate raakt vanwege onze financieringswijze. Binnen SamenTwente werken wij voornamelijk met een gemeentelijke bijdrage, aangevuld met een beperkter deel op basis van uurtarieven voor specifieke dienstverlening zoals maatwerktaken.  ICT, gegevensuitwisseling, algoritmen en kunstmatige intelligentie komen niet terug in de stukken al thema, terwijl het wel van invloed was gaven de GR's vorig jaar aan.  Reactie: Het verstandig en verantwoord toepassen van AI is voor SamenTwente een expliciet aandachtspunt en maakt onderdeel uit van ons basisprincipe “Samen in control”. In de begroting 2027 (pagina 23) is dit uitgewerkt. Daarbij hebben wij als doel gesteld om in 2027 te komen tot een vastgesteld beleidskader voor het gebruik van AI. Vanaf eind 2025 zijn we onze medewerkers hierop gericht aan het trainen. Daarnaast zoeken wij op dit thema actief de samenwerking met de Twentse gemeenten, onder andere via het IT- platform Twente, zoals ook in onze reactie op Quickscan van vorig jaar is aangegeven.

-7-



Rente en Financiering, geadviseerd wordt om te kijken naar het treasury beleid gericht op de uitvoering (leningen aantrekken) daarvan in samenwerking met de ambtelijke werkgroep Gemeenschappelijke regelingen. Reactie: SamenTwente is geen kapitaalintensieve organisatie en maakt om die reden geen gebruik van externe financiering. In die zin raakt de geschetste ontwikkeling rondom financieringsstrategieën ons beperkt. Het onderwerp rentebaten in relatie tot schatkistbankieren, is voor ons wel relevant. Hierop gaan wij nader in bij de financiële opmerkingen van de rekenkamer.

Opmerkingen/vragen uit de samenvatting specifiek SamenTwente 1.

In de tekst over vaccinatieprogramma's staan opmerkingen over de deelname aan dergelijke programma's (pagina 14 jaarrekening, pagina 28 begroting). Wat opvalt is dat er weinig aandacht is voor de vraag wie er niet worden bereikt en wat er nodig is om die doelgroepen of hun ouders wel te bereiken. Dat geldt ook bij zoiets als voorlichting via digitale instrumenten (pagina 70 jaarrekening). Bereikt de GGD bijvoorbeeld biculturele groepen, arbeidsmigranten of ouderen wel goed genoeg? De politieke vraag die er onder ligt is of er de wens en bereidheid is om daar actiever dan nu het geval is op te sturen. Indien dat het geval is, kan dat aanleiding zijn om een zienswijze in te dienen. Reactie: Om vaccinatiemomenten onder de aandacht te brengen bieden wij ouders, ketenpartners en gemeenten tijdige en gerichte informatie. Op individueel niveau verstrekken we informatie in meerdere talen (zoals Pools, Arabisch en Engels). Daarnaast organiseren we groepsvoorlichtingen voor anderstaligen. Moeilijk bereikbare ouders worden actief opnieuw benaderd. We zetten ook digitale kanalen in en bieden inhaalmomenten voor vaccinaties op laagdrempelige locaties dichtbij inwoners om het bereik te vergroten. Bij twijfel gaan we in gesprek met ouders om extra uitleg te geven over vaccinaties en het Rijksvaccinatieprogramma.

Ook onderzoeken we een andere inrichting van het 22- wekenconsult, zodat ouders al vroeg worden geïnformeerd. Voor specifieke doelgroepen, zoals biculturele inwoners, arbeidsmigranten en ouderen, zetten wij gerichte vaccinatie- en preventieactiviteiten in. Zo organiseren we onder meer gordelroosvaccinatiedagen en de COVID-19-najaarscampagne. In samenwerking met huisartsen wordt gekeken naar het gecombineerd aanbieden van vaccinaties om het bereik te vergroten. Binnen seksuele gezondheid richten we ons op risicogroepen, zoals kwetsbare jongeren, sekswerkers en mannen die seks hebben met mannen. Daarnaast analyseren we deelname aan campagnes, voeren we lokaal overleg om doelgroepen beter te bereiken en is onderzoek gestart naar vaccinatiebereidheid van thuiszorgmedewerkers. Ook landelijk werken GGD’en samen aan het verbeteren van het bereik van specifieke doelgroepen. -8-

2. Waar ligt de balans tussen thuis wonen en wonen met verblijf voor kinderen (pagina 31 begroting)? Is volledig voorkomen van uithuisplaatsing mogelijk als men rekening moet houden met de belasting die dat voor de rest van een gezin betekent? Dit is een ethische vraag, maar gaat ook over grenzen aan wat de politiek de samenleving kan beloven. Reactie: Per situatie moet goed worden gekeken wat de best passende oplossing is voor de jeugdige en het gezin. In de Hervormingsagenda Jeugd, de Wet verbetering jeugdbescherming en de Regiovisie Twente staat ook beschreven dat de visie is dat kinderen zoveel mogelijk thuis opgroeien, mits dit veilig en verantwoord is. In de regiovisie staat ook opgenomen dat we het leidende principe hanteren om jeugdhulp zo aan te bieden dat jongeren thuis kunnen blijven wonen. Thuis is bij voorkeur de ‘gewone gezinssituatie’ bij de ouders. Als uithuisplaatsing onvermijdelijk is, kiezen we voor woonvormen die zo dicht mogelijk aansluiten bij een huiselijke omgeving. Uithuisplaatsing hebben vaak ingrijpende gevolgen, maar kan niet in alle gevallen worden voorkomen. Het voorkomen ervan kan ook leiden tot overbelasting van het gezin. Soms is een (tijdelijke) uithuisplaatsing nodig voor rust en stabiliteit of om een andere reden niet te voorkomen.

Tegelijkertijd zien we dat terugkeer naar huis lastig is met name als het om een langdurige uithuisplaatsing gaat. Langdurig uithuisplaatsen heeft daarnaast ook negatieve effecten op de ontwikkeling van het kind, naast de hoge kosten die hiermee gemoeid gaan. Dit vraagt om een zorgvuldige balans tussen het versterken van gezinnen en het erkennen van grenzen aan wat haalbaar is. De rol die SamenTwente/OZJT hierbij vervult ligt zowel in de basistaak, als in de coalitietaak. In de basistaak wordt ervoor gezorgd dat bovengenoemde werkwijze op de juiste wijze is geregeld in de contractering met verschillende zorgaanbieders. Vervolgens wordt ervoor gezorgd dat contracten volgens de bedoeling van de contracten worden nageleefd. Ook worden nieuwe regionale of landelijke ontwikkelingen, leemtes in het zorgaanbod of innovaties weer verwerkt in de aanpak, werkwijze of in nieuwe inkooptrajecten. In de coalitietaak is beschreven dat er een coördinatiepunt wonen en verblijf bij SamenTwente/OZJT is, waar kinderen door gemeenten worden aangemeld wanneer zij uit huis moeten worden geplaatst.

In dat proces komende verschillende ontwikkeling samen, zoals het werken met een zogenaamde ‘Verklarende Analyse’ die recht doet aan zorgvuldigheid en het inschatten wat de belastbaarheid van het gezin in, het inzetten van ambulante alternatieven die mogelijk de uithuisplaatsing toch kunnen voorkomen, en het zoveel als voorkomen van de situatie waarin een aanvraag als urgent/ een crisis wordt ervaren. Sinds begin 2026 is er een regionale projectleider “wonen en verblijf’ bij SamenTwente/OZJT in dienst, die zich volledig op dit vraagstuk richt. 3. Op diverse plaatsen in de begroting zijn ambities geformuleerd. Soms concreet, soms wat meer abstract. In algemene zin geldt dat gedragsveranderingen van -9-

mensen tijd kosten. Als voorbeeld noemen we hier de ambitie om in 1 jaar te zorgen voor 10% minder instroom in 2026 Jeugdzorg Plus (pagina 31 begroting) te realiseren. Is het niet beter om ambities te formule ren die verder in de tijd liggen en te bezien of de ontwikkeling in de goede richting is? Reactie: In de Quickscan is aangegeven dat de ambities in de begroting soms concreet en soms meer abstract zijn geformuleerd. In de begroting 2027 is in hoofdstuk 3 toegelicht dat wij bij de uitwerking van de ambities binnen het strategisch programma werken met een regiespoor en een adaptief spoor. In het regiespoor zijn ambities, opgaven en resultaten uitgewerkt waarvan al duidelijk is dat deze in 2027 worden opgepakt. Deze zijn daarom concreter geformuleerd. Via het adaptieve spoor houden wij als organisatie ruimte om in te spelen op nieuwe of veranderende opgaven. Deze opgaven zijn in de begroting bewust abstracter geformuleerd. De nadere invulling van het adaptieve spoor vindt plaats in samenspraak met de 14 Twentse gemeenten en is geborgd in het strategisch programma.Ten aanzien van het in de Quickscan genoemde voorbeeld van de ambitie om de instroom in de JeugdzorgPlus met 10% te verminderen, onderschrijven wij dat gedrags- en systeemverandering tijd vraagt, zoals ook benadrukt in de Hervormingsagenda Jeugd.

Tegelijkertijd is ervoor gekozen om, naast lange termijn doelen, ook concrete en kort-cyclische ambities te formuleren. Dit doen wij om urgentie te creëren, het belang te onderstrepen, voortgang zichtbaar te maken en tijdig bij te kunnen sturen. Specifiek voor de JeugdzorgPlus geldt dat de effecten van plaatsingen voor jongeren vaak ingrijpend en negatief zijn. Daarom wordt zowel landelijk als regionaal ingezet op een zo snel mogelijke afbouw richting nul. De ambitie om de instroom te verminderen sluit hier direct op aan. Dit vraagt tegelijkertijd om het gericht ontwikkelen van passende alternatieven in de nabijheid van het gezin, zoals versterkte ambulante ondersteuning en kleinschalige voorzieningen. Wij realiseren ons dat dergelijke doelen niet altijd lineair of binnen één jaar volledig haalbaar zijn. De ambitie moet daarom worden gezien als richtinggevend binnen een bredere beweging naar “zo thuis mogelijk opgroeien”. Daarbij monitoren wij de ontwikkeling en stellen we waar nodig bij, in een balans tussen realisme en de noodzakelijke versnelling. 4. Hoe worden gemeenteraden betrokken bij de Prioritaire Agenda Jeugdzorg? (pagina 21 jaarstukken). Reactie: Vanuit SamenTwente betrekken wij de raden op een passende wijze, in lijn met onze eigen verantwoordelijkheid en die van de gemeenten en de raden.

Concreet betekent dit dat de raden door SamenTwente betrokken worden via onder meer de reguliere P&C cyclus van SamenTwente (ontwikkelingenbrief, begroting, jaarstukken, etc.). Daarnaast is het de intentie van het algemeen bestuur om de bouwstenen van de Prioritaire Agenda Jeugdzorg te zien als noodzakelijke elementen om als Twente tot een meer robuuste Jeugdhulpregio te komen. Het is de wens om als - 10 -

gemeenten meer datagedreven en gezamenlijk te sturen op de jeugdhulp, waarbij er verder wordt geïnvesteerd in de Jeugdhulpregio (OZJT). Voor structurele borging van een deel van deze taken, moet de Gemeenschappelijke Regeling (GR) worden aangepast. Vrijwel alle gemeenteraden zijn begin 2026 door hun college via een raadsbrief geïnformeerd over de Prioritaire Agenda Jeugdzorg en het besluit van het algemeen bestuur dat hierover in januari 2026 is genomen. Indien tot structurele borging wordt besloten, dan wordt de raad uiteraard ook via de afgesproken procedures betrokken bij de GR-wijziging en bij de verwerking hiervan in de begroting 2028. Wanneer blijkt dat hier meer op nodig is in de informatieverstrekking naar de raad, dan zal SamenTwente dit faciliteren. 5. Veilig Thuis: veiligheidsbeoordeling gaat ruim over termijnen heen (16 in plaats van 7 dagen); dat is een landelijk probleem (pagina 26 jaarstukken). Er ligt plan van aanpak, hoe worden raden hierover geïnformeerd en wat betekent dat voor de begroting? 6. Een van de taken van de GGD is publieke gezondheidzorg voor asielzoekers. In de jaarrekening staan opmerkingen over werkdruk bij dit onderwerp (pagina 70). In de begroting staat hier helemaal niets over.

Hoe begroot SamenTwente de aantallen asielzoekers in Twente en hoe groot waren de afwijkingen in de afgelopen jaren? En wat zijn de eventuele effecten van de spreidingswet op de het werk van de GGD? En welke gevolgen hebben ontwikkelingen op dit terrein voor de begroting? Reactie: Zoals aangegeven heeft Veilig Thuis Twente een plan opgesteld voor de aanpak van de wachttijden, wachtlijsten en zicht op veiligheid van de wachtenden. Hiervoor wordt onder meer in 2026 tijdelijk extra personeel aangesteld. Dit plan wordt ook ambtelijk besproken met alle gemeenten. Wij zijn voornemens om ook ons algemeen bestuur hierover aanvullend te informeren via een beeldvormende bijeenkomst in juni 2026. Via onze reguliere planning & control cyclus informeren we de gemeenteraden. De raden kunnen voor informatie ook terecht bij hun algemeen bestuurslid. Het is lastig om het aantal asielzoekers en het verloop hiervan in een vroeg stadium van de begroting goed in te schatten. De instroom van asielzoekers is al jaren sterk wisselend. Daarom begroten wij op basis van ervaringen uit voorgaande jaren. Gedurende het jaar monitoren wij continu de in- en uitstroom en passen wij de personele inzet hierop aan. De effecten van de spreidingswet hebben voor deze taak naar verwachting weinig invloed op de werkzaamheden van de GGD.

De instroom blijft namelijk grillig, onder andere doordat vooraf niet bekend is hoeveel asielzoekers instromen en welke gemeenten opvang verzorgen. Daarnaast is de JGZ-zorg voor kinderen van asielzoekers door het COA landelijk aanbesteed. In april 2026 is duidelijk geworden dat deze opdracht niet gegund is aan de GGD-en. Deze werkzaamheden komen per oktober 2026 voor ons te vervallen. Wij beschouwen deze aanbesteding niet als een positieve ontwikkeling. Voor publieke gezondheidszorgtaken zou volgens ons het uitgangspunt moeten - 11 -

zijn dat deze publiek, samenhangend en vanuit een preventieve benadering worden georganiseerd. Dit punt heeft ook landelijk de aandacht, gezien de vragen die hierover in de Tweede Kamer zijn gesteld.

Financiële opmerkingen 1. De jaarrekening laat een positief resultaat van € 2,56 miljoen zien op € 71,6 miljoen gerealiseerde lasten. De toelichting op pagina 7 van de jaarrekening laat de verschillen ten opzichte van de laatst gewijzigde begroting zien. Ongeveer twee derde van de meevallers wordt als incidenteel gezien. Alleen OZJT heeft volgens dit overzicht nog een tekort op de reguliere activiteiten. Reactie: Het is juist dat circa 70% van het gerealiseerde resultaat wordt verklaard door incidentele gebeurtenissen. De Quickscan verwijst daarbij ook naar het negatieve bedrijfsresultaat van OZJT. Dit resultaat is eveneens van incidentele aard en hangt voornamelijk samen met kosten voor de vervanging van personeel bij langdurig ziekteverzuim. 2. In de begroting 2027 is geen rekening gehouden met rentebaten. In 2025 blijkt uiteindelijk € 0,5 miljoen rentebaten (2024: € 0,9 miljoen) te zijn gerealiseerd. De vraag is of het, nu de rente weer positief is, het wenselijk is om dat wel te gaan doen. Zo kiest GBTwente er voor om tussentijds rentebaten naar gemeenten door te betalen (zie aldaar). Een andere keuze zou kunnen zijn dat rentebaten kunnen worden ingezet om knelpunten in de organisatie op te lossen.

Uit de ambtelijke reactie op de quick scan blijkt dat dit in 2025 is gebeurd voor een incidentele verhoging van de begroting van Veilig Thuis Twente.11 De keuze is aan het bestuur, maar u kunt als raad wel een zienswijze indienen waarin u het bestuur vraagt een gemotiveerd standpunt in te nemen. Reactie: Rentebaten zijn grillig. In 2025 zijn deze bijvoorbeeld circa 50% lager dan in 2024. Zoals ook in de eerdere ambtelijke reactie is aangegeven, gaan wij daarom voorzichtig om met het ramen van deze opbrengsten. Om die reden zijn in de begroting 2027 geen rentebaten opgenomen. In 2025 zijn de rentebaten, na besluitvorming van het algemeen bestuur en zienswijzemogelijkheid voor de gemeenteraden, deels ingezet voor het oplossen van het knelpunt binnen Veilig Thuis Twente. Wij onderschrijven daarmee de lijn van de rekenkamer dat rentebaten ingezet kunnen worden voor interne knelpunten. Dit voorkomt dat achteraf een aanvullend financieel beroep op gemeenten moet worden gedaan. Uiteraard vindt een dergelijke inzet van rentebaten altijd plaats in afstemming met het algemeen bestuur. 3. In de begroting (pagina 61) is een verwijzing opgenomen naar bezuinigingen op pandemische paraatheid. Het nieuwe kabinet heeft eind maart 2026 aangekondigd die bezuiniging terug te draaien. Dat zal op termijn leiden tot een begrotingswijziging bij SamenTwente. - 12 -

Reactie: Wij zijn positief over het besluit van het kabinet om de voorgenomen bezuiniging op pandemische paraatheid terug te draaien. Pandemische paraatheid vraagt volgens ons om een structurele versterking. Tegelijkertijd wachten wij nog op definitieve duidelijkheid vanuit het Rijk, inclusief inzicht in de structurele middelen die hiermee gemoeid zijn en de financieringswijze. Zoals ook door de rekenkamer geschetst, zal deze ontwikkeling leiden tot een begrotingswijziging. 4. De jaarrekening 2025 (pagina 36) van de Coalitions of the Willing laat zien dat ambities te hoog lijken te zijn. De oorspronkelijke begroting was € 9,9 miljoen. Na tussentijdse bijstelling was het € 11,0 miljoen en uiteindelijk is slechts € 9,2 miljoen besteed. Dergelijke patronen zijn ook gesignaleerd in het landelijke rekenkamer onderzoek naar onderbesteding. Zeker, projecten kunnen ook laat in het jaar worden gepland en geautoriseerd, maar wees realistisch op de vraag of het nog kan lukken om gedurende het begrotingsjaar betalingen voor projecten te moeten doen. Reactie: Bij de coalitie Twentse Koers is sprake van een onderschrijding van de gewijzigde begroting van circa € 1 miljoen. Deze onderbesteding wordt met name verklaard door bijdragen van derden met een jaaroverstijgende bestedingstermijn.

In de begroting zijn deze middelen, zowel initieel als via begrotingswijzigingen, volledig opgenomen in het jaar 2025. In de praktijk is echter slechts een deel van de werkzaamheden in 2025 uitgevoerd en daarmee ook een deel van het budget besteed. De uitvoering van het resterende deel is doorgeschoven naar 2026, waarbij de bijbehorende middelen worden meegenomen. 5. In paragraaf 2.2 is in algemene zin gesproken over de relevantie van de zogenaamde paragrafen in de begroting. In dit geval lichten we de paragraaf weerstandsvermogen er toch even uit. Op pagina 42-43 van de jaarrekening worden verklaringen genoemd voor toename van de risico's bij GGD, OZJT en bij VTT. Maar alleen bij GGD komt dat financieel terug. Uit de ambtelijke reactie op de quickscan blijkt dat in 2026 alleen voor de GGD een financiële actualisatie van de risico's heeft plaatsgevonden. SamenTwente benoemt expliciet scenario's voor de ontwikkeling van het weerstandsvermogen. Dat kan een voorbeeld voor andere Gemeenschappelijke regelingen zijn. Reactie: De door de rekenkamer aangehaalde actualisatie van het weerstandsvermogen voor het onderdeel GGD Twente houdt verband met het risico rondom de Wet DBA, in relatie tot de inhuur van forensische zzp- artsen. Ons algemeen bestuur is hierover nader geïnformeerd.

In de paragraaf weerstandsvermogen wordt dit risico en de bijbehorende actualisatie verder toegelicht, inclusief de gehanteerde scenario’s.

- 13 -

6. Als laatste een opmerking over de paragraaf 'Covid 19' (pagina 54 jaarverslag). In de begroting 2026 en 2027 komt de paragraaf niet meer terug. Deze paragraaf is ontstaan om aan dacht te besteden aan ontwikkelingen rondom die pandemie. Covid 19 is niet weg, maar is er wellicht aanleiding om de paragraaf te verbreden naar het thema weerbaarheid en pandemische paraatheid? Bij dit onderwerp is ook een financieel technische opmerkingen te maken. In de jaarrekening (pagina 54) wordt verwezen naar de eindafrekening van subsidies in 2027. Stel dat SamenTwente de overgebleven middelen mag houden, moeten de meevallers op dit thema terugvloeien naar gemeenten of juist worden gebruikt om weerbaarheid en pandemische paraatheid te versterken. Dit kan een onderwerp voor een zienswijze zijn waarmee u het bestuur voorafgaand aan besluitvorming denkrichtingen meegeeft. Reactie: Het verbreden van deze paragraaf vinden wij een goede suggestie. Verbreding naar het thema weerbaarheid en pandemische paraatheid past bij de ontwikkelingen en het belang van structurele aandacht voor dit onderwerp. Wij zullen deze mogelijkheid nader onderzoeken.

- 14 -