260618 Presentatie Transitiestrategie Omgevingswet.pdf

Transitiestrategie Omgevingswet Gemeenteraad Hillegom 18 juni 2026

Inhoud 1. Doel Omgevingswet; 2. Instrumenten Omgevingswet; 3. Praktijk; 4. Uitdagingen; 5. De integrale aanpak van HLTsamen;

6. Middelen; 7. Vragen.

Hillegom | Lisse | Teylingen

2

1

Doel Omgevingswet

Omgevingswet – De grootste wetswijziging ooit

Hillegom | Lisse | Teylingen

4

Doelen van de Omgevingswet

Pas écht merkbaar voordeel voor inwoners na afloop transitiefase

De beleidscyclus

Hillegom | Lisse | Teylingen

6

2

Instrumenten Omgevingswet

Omgevingswet – de 6 instrumenten

Hillegom | Lisse | Teylingen

8

Omgevingsvisie • Strategisch beleidskader op hoofdlijnen • Lange termijn visie

• Voor de gehele fysieke leefomgeving • Verplicht instrument

• Zelf bindend • Bevoegd gezag gemeenteraad • Voor 1 januari 2027

Hillegom | Lisse | Teylingen

9

Omgevingsprogramma • Uitvoering strategische kaders uit de omgevingsvisie • Integrale benadering • Niet alle beleidsonderwerpen zullen in een omgevingsprogramma passen • Gebiedsgericht of thematisch • Bevoegd gezag college

Hillegom | Lisse | Teylingen

10

Omgevingsplan • Eén omgevingsplan • Verplicht instrument • Juridische regels • Bindend voor iedereen • Van bestemmingen naar activiteiten en functies

• Activiteiten zijn in principe toegestaan tenzij ze verboden zijn (= ja, mits)

Hillegom | Lisse | Teylingen

11

Tijdelijk omgevingsplan naar permanent omgevingsplan

Hillegom | Lisse | Teylingen

12

De Bruidsschat

Hillegom | Lisse | Teylingen

13

Transitieperiode – vertaling naar het DSO

Hillegom | Lisse | Teylingen

14

3

Praktijk

Verlenen / weigeren evt. nadeelcompensatie

Hoe toetsen we initiatieven? -

Verlenen zonder afwegingsruimte OPA / vergunningsvrij

Ja

-

Toetsen aan: Regels Rijk, provincie, waterschap omgevingsvisie Beleid (beleidsregels/omgevingsprogramma’s) ETFAL

BOPA - Beperkte reikwijdte - Wijzigt functie niet - Verwerken in OP

Nee

Wijziging OP - Wijzigt functie

Nee

Past in Omgevingsplan?

Initiatief Hillegom | Lisse | Teylingen

16

Keuzes hebben belangrijke gevolgen • Concrete visie/ planregels met duidelijke kaders; • De raad zit stevig aan het stuur; • Duidelijkheid voor inwoner, ondernemer & initiatiefnemer; • Vaker maatwerk nodig; • Hierdoor kunnen er vervolgacties worden genomen zoals heldere beleidsregels, juridische regels en soepele processen.

Hillegom | Lisse | Teylingen

17

Keuzes hebben belangrijke gevolgen • Globale visie zonder strakke kaders; • De raad laat het proces wat meer los; • De meedenkende houding wekt de indruk van ruimte, maar leidt in de praktijk juist tot onduidelijkheid en extra werk voor inwoners en ondernemers; • De onduidelijkheid kan leiden tot een remmend effect op processen, kan spanning veroorzaken en brengt het risico van oplopende kosten met zich mee.

Hillegom | Lisse | Teylingen

18

Open normen buitengebied • 2021 open normen plan vastgesteld in dat plan is geëxperimenteerd met de mogelijkheden van de Crisis- en herstelwet (Chw); • 2021 Belvédère uitspraak; • Er wordt gewerkt aan een voorstel voor raad / college over de gevolgen.

Hillegom | Lisse | Teylingen

19

Bindend adviesrecht • Besluit raad altijd n.a.v. aanvraag; • Inventariseren wensen; • Voorstel voor aanscherping / nieuwe procedure

Hillegom | Lisse | Teylingen

20

Pauze

Hillegom | Lisse | Teylingen

21

4

Uitdagingen

Wat merkt de inwoner? •

Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden nadat het Rijk de infrastructuur fors heeft afgeschaald (alleen wettelijk minimum);

•

Het Omgevingsloket is de front office van de infrastructuur;

Daardoor… •

Veel regels op één locatie , welke van toepassing?

•

Onduidelijkheid;

•

Inwoner heeft hulp nodig;

•

Ambtelijke organisatie ondersteunt

Noodzaak om het goed te regelen voor onze inwoners (extra inzet nodig) Hillegom | Lisse | Teylingen

23

Uitdagingen Omgevingsplan •

1 januari 2032: 3 omgevingsplannen;

•

Hillegom: 51 bestemmingsplannen en beheersverordeningen; - Bestemmingsplannen zijn niet uniform opgesteld; - Open normen in regels in het buitengebied;

•

Lisse: 81 bestemmingsplannen en beheersverordeningen; - Bestemmingsplannen zijn niet uniform opgesteld; - Veel actualisatie nodig;

•

Teylingen: 129 bestemmingsplannen en beheersverordeningen; - Bestemmingsplannen zijn uniform opgesteld.

Hillegom | Lisse | Teylingen

24

Uitdagingen Beleid Om goed te kunnen werken met de Omgevingswet moeten we ons beleid beter organiseren en op elkaar afstemmen.

Daarvoor gaan we: • al het beleid overzichtelijk vastleggen en beter met elkaar verbinden • een duidelijk “beleidshuis” inrichten • heldere werkwijzen ontwikkelen • de omgevingsvisies verbeteren en actueel houden

• Programma's maken voor bijvoorbeeld volkshuisvesting en bedrijventerreinen Hillegom | Lisse | Teylingen

25

Uitdagingen voor de komende tijd Doorlopende verantwoordelijkheden

Werken in ontwikkeling

Bestuurlijke wensen blijven faciliteren

Processen zijn nog ontwikkeling

Initiatieven mogelijk blijven maken

Werkwijzen nog niet uitgekristalliseerd

Verordeningen omzetten naar omgevingsplan

Toenemende vragen van inwoners

Bijgestelde ambitie van het Rijk

Randvoorwaarden

Uitgangspunt was sterke verbetering van het niveau van dienstverlening

Beperkte middelen (geen knaken, wel taken)

Uiteindelijk resultaat: wettelijk minimum, DSO afgeschaald

Krappe arbeidsmarkt

Lager niveau dienstverlening dan de situatie vóór 1-1-24

Hillegom | Lisse | Teylingen

De landelijke ambitie is bijgesteld: van verbetering van dienstverlening naar een minimaal werkend stelsel, met beperkte middelen. 26

5

De integrale aanpak van HLTsamen

Transitiestrategie Om deze opgave haalbaar te maken, werken we met een transitiestrategie. Daarin maken we bewuste keuzes: • Duidelijke processen en afspraken - Helder wie wat doet en wanneer. • Prioriteren - Niet alles tegelijk, maar stap voor stap naar gewenst eindbeeld. • Efficiënter werken - Slim gebruik van kennis, standaarden (bijv. Basisversie OP) en samenwerking binnen HLTsamen. Hillegom | Lisse | Teylingen

28

Uitgangspunten van de strategie • Leren door doen; • Beleidsarme insteek voor omgevingsplannen: we volgen de beleidscyclus; • In hoofdzaak gefaseerde gebiedsgerichte aanpak (omgevingsvisie), soms per thema (bijvoorbeeld parkeerbeleid); • Fasering qua eindbeeld (niet alles kan in één keer); • We werken parallel aan drie omgevingsplannen;

• Samenhang HLT: eenheid op proces, regelstructuur en inhoud met ruimte voor lokaal maatwerk. Hillegom | Lisse | Teylingen

29

Planning noodzakelijke werkzaamheden Omgevingsplan

2026

Basisversie OP (standaarden)

2027

Woongebieden

2028

Centrumgebieden

2029

Bedrijventerreinen

2030

Buitengebied

2031

Verwerken verordeningen + finetunen

Daarna meer ruimte voor verwezenlijken ambities

Hillegom | Lisse | Teylingen

30

Visie op instrumenten + rollen Instrument

Bevoegdheid

Functie

Omgevingsvisie

Raad

Strategisch beleid fysieke leefomgeving. Bevat een zekere mate van concreetheid om richting te kunnen geven aan programma’s en planregels.

Koersdocument/ startnotitie

Nvt

Mogelijkheid voor raad om kaders te stellen voor omgevingsprogramma.

Omgevingsprogramma Alternatief: beleidsregels

College

Tactisch beleid fysieke leefomgeving, uitwerking van de koers.

Omgevingsplan Alternatief: verordening/ BOPA met beleidsregel

Raad

Juridisch sluitstuk van de beleidscyclus Borgen bestaand beleid* en juridische regels. Verwerken BOPA’s.

Omgevingsvergunning

College

*Bepalen doelen, voorwaarden waaronder een activiteit kan plaatsvinden, onderzoeken naar ETFAL en participatie op inhoud vinden plaats bij de beleidsvorming

Hillegom | Lisse | Teylingen

31

Initiatieven en bestuurlijke wensen blijven mogelijk Daarbij gelden spelregels: • We zijn terughoudend met nieuwe OP-regels (eventueel alternatieven) • Nieuw beleid op basis van de gemeentelijk standaarden • Initiatiefnemers worden gestimuleerd om volgens die standaarden te werken. Hoe minder afwijking, hoe sneller en efficiënter het proces.

Hillegom | Lisse | Teylingen

32

6

Middelen

Middelen & inzet Context •

Verwachtingen vanuit het Rijk niet waar gemaakt

•

DSO afgeschaald bij oplevering Omgevingswet (wettelijk minimum)

•

Gevolgen voor dienstverlening

•

Landelijk beeld: ruwbouw staat, nu verder afbouwen en inrichten

Wat heeft de organisatie tot nu toe al gedaan •

Veel werk verricht om te kunnen werken met de Omgevingswet, hierin pionieren we met landelijke partijen

•

Omgevingsvisies, verwerken kruimelregeling

•

We waren klaar voor de inwerkingtreding, (beperken hinder inwoners)

Hillegom | Lisse | Teylingen

34

Middelen & inzet (voorlopige schatting) Gevolgen transitie voor organisatie •

Taken nemen toe, middelen vanuit het Rijk ontoereikend

•

Extra inzet en capaciteit nodig

•

Noodzakelijk om het goed te kunnen regelen voor onze inwoners -> route naar meer ja, mits

•

Tegelijkertijd lobby richting het Rijk voor extra middelen

Inzet

•

Capaciteit: 6 FTE omgevingsplan & 3 FTE beleidscyclus

•

Werkbudget: opleiding en inhuur specifieke kennis

•

Extra kosten: beleidsvorming & BOPA’s

•

Conform verdeelsleutel HLTsamen (“1 – 1 – 2”)

Hillegom | Lisse | Teylingen

35

Vervolgproces •

Raadsvoorstel waarin uitgewerkt is wat de transitie aan middelen vraagt

•

Commissie: 3 september

•

Raad: 24 september

•

Periodieke voortgang van de transitiestrategie (begrotingsraad + projectenavond)

Hillegom | Lisse | Teylingen

36