Schriftelijke bijdrage mevr. Mengde raadsvergadering 26 oktober

Geachte leden van de gemeenteraad van Heumen,

Namens het Erfgoed Platform gemeente Heumen wil ik aandacht vragen voor de waarde(n) van ons erfgoed. Ik had het onderstaande graag mondeling aan u willen overdragen, maar uw agenda laat dat helaas niet toe. Vanavond behandelt u de Omgevingsvisie. Een belangrijke stap in een langdurig en ingewikkeld proces. De visie moet integrale afwegingen mogelijk maken bij nieuwe ontwikkelingen in het fysieke domein: integraal, terwijl nu nog uit allerlei verschillende beleidsstukken kaders bij elkaar moeten worden gescharreld en vervolgens onderling afgewogen. Inhoudelijk is voor u dit traject al begonnen bij het opstellen van een strategische visie. En het proces wordt na vandaag nog vervolgd met stappen als het vaststellen van een omgevingsplan en zo voort. En nu denkt u, dat ik het nog ingewikkelder wil maken door te pleiten voor het met zijn allen vooral koesteren van oude dingen. Zonder u te kunnen verblijden met de spectaculaire ontdekking van een oogverblindend roofridderslot of iets anders wat uw fantasie op hol kan brengen….. Maar nee, ik wil het niet ingewikkelder maken, maar u wel tot nadenken stemmen over de verschillende waarden van ons erfgoed. Het Erfgoed Platform heeft, zoals veel anderen, een zienswijze ingestuurd op het concept van de Omgevingsvisie. Op punten kon het college wel instemmen met onze inbreng en dat is positief. Maar niet met een meer principieel aspect.

De rode draad van ons verhaal is, dat het Erfgoed Platform vindt, dat ook het koesteren van Heumens erfgoed, in de vier kernen, bij het afwegen van ruimtelijke ontwikkelingen een rol moet spelen als leidend en inspirerend principe. (Daarmee willen wij aansluiten op de begrippenhiërarchie in de integrale visie. Die kent nu immers vijf leidende principes en wij vinden dit prima in dat rijtje thuis horen.) Het college stelt in zijn reactie dat “Anders dan bij steden als Zutphen of Delft, cultuurhistorie niet zo overheersend zichtbaar is, dat dit het eerste is waar men aan denkt” bij het typeren van onze gemeente. Dit, onder andere door het ontbreken van clusters van monumenten. Dat valt niet te ontkennen en het Erfgoed Platform is het hier het volkomen mee eens. De waarde van ons aller Heumens erfgoed zit hem dan ook in iets anders. Het gaat er om dat de huidige fysieke omgeving van Heumen, met zijn 4 kernen aan de Maas, door de historie vorm heeft gekregen: hoe zijn dingen tot stand gekomen, waarom heeft een dorp of buurt een bepaald kenmerk gekregen, welke herinneringen kleven er aan? Het verhaal daar achter, dat is wat ons verbindt, dat draagt bij aan de samenhang in onze samenleving. Dat is cultureel erfgoed. Daarom is het van belang om erfgoed levend en beleefbaar te houden. Fysiek erfgoed is de tastbare vorm van datgene wat ons bindt.

Dat is waarschijnlijk ook de reden waarom al die honderden vrijwilligers (molenaars, museummedewerkers, wandelgidsen, ect.) zich er graag voor inzetten. En erfgoed kan ook heel goed een inspiratiebron zijn bij het ontwerpen van fysieke ingrepen (en zal zo mogelijk een bijdrage leveren aan het verbeteren van de verblijfskwaliteit in het Centrum van Malden). Als erfgoed in de integrale belangenafweging bij fysieke ontwikkelingen alleen als zachte, abstracte waarde zou worden gezien en daarom terzijde worden geschoven, dan is dat voor de samenleving een gemiste kans.

Vanwege deze waarden van erfgoed hadden wij graag gezien dat het mede als leidend principe zou worden toegevoegd aan het rijtje. Het college vind dát niet raadzaam. Het college benoemt wél dat “bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen de cultuurhistorische kenmerken van het landschap en ons immateriële erfgoed (verleden) als uitgangspunt moeten worden genomen.” Hier zijn wij het van harte eens. Met deze laatste passage in het achterhoofd zullen wij als Erfgoed Platform met alle betrokken vrijwilligers blijven werken aan het koesteren en beleefbaar maken van ons erfgoed. In de vervolgstappen van dit omvangrijke proces en bij concrete nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zullen wij steeds onze inbreng leveren over de waarde van ons erfgoed en de kansen die dat kan bieden.

Ik dank u voor uw aandacht en wens u veel wijsheid toe in uw beraadslagingen.

Namens het Erfgoed Platform Gemeente Heumen Annette Mengde, voorzitter