RV Uitkomsten septembercirculaire 2025 en Eerste begrotingswijziging 2026

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

6 november 2025 Septembercirculaire 2025 en Eerste begrotingswijziging 2026 Pepijn Baneke

Voorstel De Eerste begrotingswijziging 2026 vast te stellen. Inleiding Op 16 september 2025 is de septembercirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd. Deze bevat de aanpassingen in het gemeentefonds op basis van de Miljoenennota 2026 en de Macro Economische Verkenning van het CPB. De uitkomsten van de septembercirculaire 2025 hebben gevolgen voor de begroting. Omdat de Programmabegroting 2026 in november door de raad wordt behandeld, is het van belang dat de raad tijdig inzicht krijgt in deze financiële effecten. Zo kan de raad de informatie uit de septembercirculaire betrekken bij de besluitvorming over de Programmabegroting 2026. Via een raadsmededeling bent u over de hoofdlijnen geïnformeerd. We stellen u voor om de begroting aan te passen via de Eerste begrotingswijziging 2026. Beoogd effect De raad inzicht geven in de financiële gevolgen van de septembercirculaire 2025 voor de gemeente Heumen. Argumenten 1.1 Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeente. Het gemeentefonds wordt een aantal keer per jaar bijgesteld. Op Prinsjesdag is de septembercirculaire 2025 verschenen. We informeren u hierover omdat de bijstelling van het gemeentefonds de meerjarenbegroting beïnvloedt. 1.2 De meerjarenbegroting 2026 e.v.

wordt aangepast via de Eerste begrotingswijziging 2026 De gevolgen van de septembercirculaire worden verwerkt in de meerjarenbegroting via een begrotingswijziging. De raad heeft hiermee een actueel beeld van zowel het gemeentefonds als het begrotingsresultaat. Het gemeentefonds wijzigt met name door hoeveelheidsverschillen en door middelen voor klimaaten energiebeleid.  Uitkeringsfactoren Accres: De omvang van het gemeentefonds volgt de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) en het Centraal Planbureau heeft de raming van de volume- en prijsontwikkeling van het bbp neerwaarts bijgesteld. Het accres wordt neerwaarts bijgesteld door een negatievere inschatting (vanuit het CPB) van de economische groei, wat leidt tot lagere groei van het gemeentefonds vanaf 2026. Dit leidt tot een begrotingsnadeel in de jaren vanaf 2026. Gemeenten ontvangen de komende jaren honderden miljoenen euro's minder dan eerder verwacht. Zaak Document

: :

283335 285226

Hoeveelheidsverschillen: Door hoeveelheidsverschillen groeit het gemeentefonds voor de gemeente, oplopend naar € 361.000 in 2030. Voor nadere uitleg staat genoemd in het kopje onder jaar 2025. Uitkeringsbasis: Als gevolg van een landelijke stijging in aantallen bij de maatstaven en een hogere vastgestelde WOZ-waarde, daalt de uitkeringsfactor per saldo met 1 punt (Heumen: -€ 23.000) in de jaren 2026-2029 en met 2 punten (Heumen: -€ 46.000) in 2030  Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid Deze uitkering vervangt de Specifieke Uitkering (SPUK) CDOKE. De gemeente ontvangt een bijdrage voor klimaat- en energiebeleid. De gemeente ontvangt een basisfinanciering ten behoeve van de vergroting van hun capaciteit (bemensing) voor de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. Daarnaast zijn aanvullend middelen beschikbaar voor gemeenten die in 2024 of 2025 planfinanciering hebben aangevraagd voor bijvoorbeeld het instellen van een zero emissie-zone, het aanleggen van zonneweiden of windparken en het aardgasvrij maken van woningen. Voor de gemeente Heumen gaat het in 2026 om een bedrag van € 574.000. Omschrijving

Bedrag

CDOKE-middelen 2026 op basis van septembercirculaire 2025

574

CDOKE-middelen al voor het jaar 2026 begroot

235

Bijstellen bijdrage van het Rijk m.b.t. CDOKE-middelen jaar 2026

339

Opnemen stelpost voor toekomstige kosten CDOKE

339

Gevolgen voor het begrotingsjaar 2026

0

 Loon en prijsbijstelling Jeugdhulp Dit betreft een loon- en prijsbijstelling voor Jeugdzorg vanaf 2026 die gereserveerd was in het Coalitieakkoord Rutte IV.  Indexatie WMO demografie Er moet een nieuwe financieringsvorm voor de Wet maatschappelijke ondersteuning worden uitgewerkt die beter rekening houdt met o.a. demografische ontwikkeling / vergrijzing. Vooruitlopend daarop worden er extra middelen voor de Wmo beschikbaar gesteld. Dit was voor het jaar 2030 nog niet in het gemeentefonds verwerkt. Voor de gemeente Heumen gaat het in 2030 om een bedrag van €58.252.  Overheidsbrede dienstverlening De gemeente ontvangt een bijdrage voor laagdrempelige ondersteuning bij regelzaken met de (digitale) overheid.

2

Tabel verloop gemeentefonds jaren 2026 en verder De onderstaande tabel laat zien wat de bijstelling van het gemeentefonds is. Daarbij wordt de septembercirculaire 2025 afgezet tegen de meicirculaire 2025. De bedragen zijn in duizendtallen. 2026 Berekening beginstand 32.586 Uitkeringsfactoren Accres: Volume accres historisch Bbp + LPO accres prijs Bbp -68 Overige ontwikkelingen uitkeringsfactor (o.a. afronding) 23 Hoeveelheidsverschillen 193 Ontwikkeling uitkeringsfactoren en uitkeringsbasis -23 Subtotaal: 125 Taakmutaties Wet integrale suïcidepreventie 7 Loon- en prijsbijstelling middelen op de AP jeugdhulp 15 Indexatie Wmo demografie Toezicht gastouderopvang 1 Implementatie Participatiewet in balans 10 Subtotaal: 34 IU/DU/SU Participatie (IU) 26 Versterking omgevingsveiligheidsdiensten 5 Register Externe Veiligheidsrisico's 2 Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) jaar 2026 574 Overheidsbrede Dienstverlening Subtotaal: Totaal verschil Berekening eindstand

15 622 780 33.366

2027 33.621

2028 33.947

2029 35.147

2030 36.622

-92

-113

-136

-228

230 -23 115

265 -23 129

301 -23 142

361 -46 87

7 13

8 14

8 14

1 3 25

1 1 23

1 1 24

8 14 64 1 1 89

28 5

1 4

1

1

15 47 187 33.808

15 19 172 34.120

15 16 181 35.328

15 16 191 36.813

3

Tabel verdeling bedragen gemeentefonds De inkomsten vanuit het gemeentefonds nemen toe. Deze inkomsten zijn voor een groot deel nodig voor de uitvoering van wettelijke taken. Per saldo resteert een klein begrotingsvoordeel. Dit voordeel wordt meerjarig toegevoegd aan het begrotingssaldo. We verwerken dit als onderdeel van de Eerste begrotingswijziging van 2026 Verdeling middelen Septembercirculaire 2026 (jaren 2026 en verder) Toename gemeentefonds (septembercirculaire 2025 vergeleken met meicirculaire 2025) Vergroten stelpost loon- en prijsstijgingen

2026

2027

2028

2029

2030

Vertaling in begroting

780

187

172

181

191

Toegevoegd inkomst aan begroting

-/- 125

-/- 115

-/- 129

-/- 142

-/- 87

Wet integrale suïcidepreventie

-/- 7

-/- 7

-/- 8

-/- 8

-/- 8

Loon en prijsbijstelling Jeugdhulp

-/- 15

-/- 13

-/- 14

-/- 14

-/- 14

Toezicht gastouderopvang

-/- 1

-/- 1

-/ 1

-/- 1

-/- 1

Vormen budget in programma dienstverlening Vormen budget in programma sociale leefomgeving Vormen budget in programma sociale leefomgeving Vormen budget in programma sociale leefomgeving Vormen budget in programma sociale leefomgeving Vormen budget in programma sociale leefomgeving Vormen budget in programma fysieke leefomgeving Vormen budget in programma fysieke leefomgeving Vormen budget in programma fysieke leefomgeving

Indexatie Wmo demografie

-/- 64

Implementatie Participatiewet in balans

-/- 10

-/- 3

-/- 1

-/- 1

-/- 1

Versterking omgevingsveiligheidsdiensten

-/- 5

-/- 5

-/- 4

Register externe veiligheidsrisico’s

-/- 2

Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) jaar 2026 Overheidsbrede Dienstverlening

-/- 574

-/- 15

-/- 15

-/- 15

-/- 15

-/- 15

Toevoegen aan de algemene dekkingsmiddelen (het begrotingssaldo) van 2025

26

28

0

0

1

als de

Vormen budget in programma dienstverlening Toevoegen aan het begrotingsresultaat 2026 t/m 2030

4

Kanttekeningen 1.1 De structurele effecten van het accres en de uitkeringsfactor zijn onzeker, omdat ze afhankelijk zijn van de economische ontwikkeling. Financiën Saldo meerjarenbegroting 2026 en verder 2026 Saldo ontwerpbegroting 2026-2029 13 Vrij besteedbaar deel 26 septembercirculaire 2025 Begrotingsresultaat 2026-2029 39

2027 88 28

2028 188 0

2029 232 0

116

188

232

Structureel begrotingsresultaat Een structureel begrotingsresultaat laat zien of de inkomsten en uitgaven van de gemeente op de lange termijn met elkaar in balans zijn. Het gaat hierbij niet alleen om de cijfers van één jaar, maar om de structurele (terugkerende) baten en lasten. Een sluitend structureel begrotingsresultaat betekent dat de gemeente haar vaste kosten kan dekken uit vaste inkomsten zoals het gemeentefonds en lokale belastingen. Voor de toezichthouder, de provincie Gelderland, is dit van groot belang. Zij ziet erop toe dat gemeenten hun financiën op orde hebben en dat er sprake is van een reëel evenwicht: de begroting moet niet alleen op papier sluitend zijn, maar ook in de praktijk haalbaar. Als een gemeente structureel en reëel evenwicht kan aantonen, geeft dat vertrouwen dat de gemeente haar taken duurzaam kan uitvoeren zonder telkens te hoeven ingrijpen met bezuinigingen of incidentele meevallers. De gemeente heeft een structureel sluitende meerjarenbegroting vanaf 2027. 2026 ontwerpbegroting -82

Saldo 2026-2029 Vrij besteedbaar deel 26 septembercirculaire 2025 Structureel -56 begrotingsresultaat

2027 158

2028 219

2029 263

28

0

0

186

219

263

Communicatie & participatie De uitkomsten worden verwerkt in de Eerste begrotingswijziging 2026. Via de planning&controlcyclus wordt de raad geïnformeerd over de uitvoering van de begroting 2026. burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester 5