RV Kaderbrief 2027

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

9 juli 2026 Kaderbrief 2027 Ton Herings

Voorstel 1. De Kaderbrief 2027-2030 vast te stellen. 2. De meerjarenbegroting 2027-2030 bij te stellen met een begrotingswijziging en deze bijgestelde begroting te gebruiken als uitgangspunt van de Programmabegroting 2027. Inleiding De Kaderbrief 2027 vormt het uitgangspunt voor de opstelling van de Programmabegroting 2027. Conform artikel 4 van de Financiële verordening bieden burgemeester en wethouders vóór 1 juli een nota aan waarin het beleid en de financiële kaders voor het komende begrotingsjaar en de meerjarenraming worden voorgesteld. De gemeenteraad stelt deze brief vóór het zomerreces vast. Beoogd effect De gemeenteraad tijdig inzicht bieden in de beleidsmatige en financiële kaders, zodat zij haar kaderstellende rol effectief kan uitoefenen en het college richting heeft voor de verdere uitwerking van de begroting. Argumenten 1.1 De kaderbrief vormt een onmisbare schakel in de P&C-cyclus en borgt tijdige betrokkenheid van de raad bij de strategische keuzes. De kaderbrief stelt de raad in staat om vroegtijdig richting te geven aan beleid en prioriteiten. Hiermee wordt het kaderstellende en controlerende vermogen versterkt en kunnen beleidsmatige en financiële keuzes integraal en expliciet worden afgewogen voordat de programmabegroting wordt opgesteld. De kaderbrief laat het bestuur het beleidsmatig en financieel perspectief zien voor de komende 4 jaar.

1.2 Er zijn geen beleidswensen in de kaderbrief opgenomen. Nieuwe beleidsvoornemens worden alleen doorgevoerd als daar financiële dekking voor is, via herprioritering van bestaand beleid of aanvullende middelen. Kanttekeningen 2.1 De meicirculaire 2026 is nog niet beschikbaar. De meicirculaire wordt eind mei verwacht. Het coalitieakkoord van het landelijke kabinet biedt geen oplossing voor de financiële problematiek in de jeugdzorg. Vanaf 2028 wordt dan ook verwacht dat gemeenten structureel minder geld ontvangen uit het gemeentefonds. Dit wordt het ravijnjaar genoemd. Zaak Document

: :

1043317 1044281

De oorzaak ligt in landelijke keuzes van het Rijk, zoals veranderingen in de manier waarop gemeentelijke inkomsten meegroeien met de rijksuitgaven en het aflopen van tijdelijke compensaties die de afgelopen jaren zijn ingezet om tekorten bij gemeenten te beperken. De meicirculaire 2026 (die eind mei verschijnt) laat zien hoe het gemeentefonds zich de komende jaren ontwikkelt. Gemeenten, ook Heumen, blijven opereren in een context van onzekerheid en tijdelijke oplossingen. De exacte financiële implicaties volgen na publicatie van de meicirculaire 2026. Uw raad wordt hierover separaat geïnformeerd via een raadsmededeling. 2.2 Beleidswensen zijn niet verwerkt als onderdeel van het financieel kader Beleidswensen zijn uit de kaderbrief gehouden doordat de politieke richting na de gemeenteraadsverkiezingen bij het opstellen van de kaderbrief nog niet duidelijk was. Bovendien zijn de financiële middelen niet aanwezig om beleidswensen op te nemen in de begroting. Door beleidswensen buiten het financieel kader te houden, wordt voorkomen dat de gemeente zich op voorhand vastlegt op ambities zonder structurele dekking. Deze benadering borgt voorzichtig financieel beleid, maar betekent ook dat realisatie van beleidswensen afhankelijk is van meevallende middelen of herprioritering.

Zolang structurele dekking ontbreekt, kunnen deze ambities niet worden meegenomen in de begroting, wat spanning kan opleveren tussen bestuurlijke verwachtingen en uitvoerbaarheid. Financiën Voor de komende jaren worden de onderstaande saldi gepresenteerd. Omschrijving Eindstand kaderbrief 2027-2030 Totaal sporen 1 t/m 4 Saldo kaderbrief inclusief sporen

2027

2028

2029

2030

-523 393

-1.299 856

-1.027 957

-1.315 1.098

-130

-443

-70

-217

De autonome ontwikkelingen leiden tot een negatief financieel perspectief. Daarom zijn er maatregelen (via zogenaamde ‘sporen’ uitgewerkt) genomen om het financiële uitgangspunt op weg naar de Programmabegroting 2027 te verbeteren: • Spoor 1: Op basis van de jaarrekening 2025 zijn de mogelijkheden onderzocht om het structurele begrotingssaldo te verbeteren door een analyse uit te voeren op (structurele) onderuitputting van de budgetten • Spoor 3: Verhogen van de lokale belastinginkomsten via de onroerendezaakbelasting met de jaarlijkse indexatie van het centraal planbureau (CPB) • Spoor 4: Financieel-technische uitgangspunten (stelpost kapitaallasten op basis van dataonderzoek en inzetten van toekomstige winsten van de grondexploitatie Zilverbergweg ter versteviging van de algemene reserve). 2

Het uitgangspunt is dat er op weg naar de Programmabegroting 2027-2030 wordt toegewerkt naar een gezond financieel perspectief waarin de begroting financieel sluitend is. De grootste risico’s liggen in de volgende domeinen: Kostenstijgingen in het ruimtelijk domein Door geopolitieke spanningen schoten de inflatieverwachtingen bij consumenten in het voorjaar van 2026 omhoog. De inflatieverwachting over twaalf maanden steeg in doorsnee van 2,5% naar 4%. De driejaarsinflatieverwachting schoot omhoog van 2,5% naar 3%. Ook de gemeenten krijgen te maken met stijgende kosten door inflatie. De compensatie vanuit het gemeentefonds voor prijsstijgingen is de afgelopen jaren niet afdoende om de hele inflatie af te dekken. Binnen het ruimtelijk domein spelen meerdere ontwikkelingen die naar verwachting structureel kostenverhogend werken. Het betreft onder andere de noodzakelijke vervanging en instandhouding van civiele infrastructuur, de toenemende problematiek rond netcongestie en de beperkingen als gevolg van stikstofregelgeving. Daarnaast leidt de woningbouwopgave tot aanvullende structurele lasten voor gemeenten. Open einderegelingen: Ontwikkeling WMO-uitgaven Uit de raadsmededeling Budgetontwikkeling Wmo 2025 (29 oktober 2025) blijkt dat de gemeente rekening moet houden met een structureel tekort binnen de Wmo.

Deze ontwikkeling past bij een landelijke trend, maar is in Heumen extra zichtbaar door de sterke vergrijzing van de bevolking. Gemeenschappelijke regelingen De bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen (verbonden partijen) nemen autonoom toe. Dit betekent dat de kosten stijgen door ontwikkelingen waar de gemeente zelf slechts beperkte invloed op heeft. Instandhouding van gemeentelijke voorzieningen. De instandhouding van sportaccommodaties, maatschappelijk vastgoed inclusief onderwijshuisvesting en de openbare ruimte vraagt om structurele investeringen in onderhoud en verduurzaming. Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor het onderwijs is vastgesteld. Dit plan geeft richting aan de benodigde investeringen in schoolgebouwen voor de komende jaren. Niet alle toekomstige investeringen en bijbehorende kosten zijn volledig verwerkt in de meerjarenraming.

3

De omvang van het weerstandsvermogen De weerstandsratio van de gemeente Heumen voldoet op dit moment precies aan de norm (rond de 1,0 in de jaarstukken 2025). Daardoor is er geen ruimte voor tegenvallers. Bij tekorten of onverwachte kosten, zoals bij een calamiteit of waardeafboeking, is er geen weerstandsvermogen aanwezig. Dit vormt een risico voor de financiële wendbaarheid van de gemeente, zeker in een tijd van toenemende onzekerheid en beperkte mogelijkheden tot belastingverhoging of beleidsreductie. Bij de Programmabegroting 2026 is daarom voorgesteld om de algemene reserve weer te versterken. Communicatie & participatie - De Kaderbrief 2027-2030 wordt besproken in de auditcommissie van 23 juni 2026, behandeld in de raadsvergadering van 9 juli 2026 en gepubliceerd op de website van de gemeente. - Na het verschijnen van de meicirculaire 2026 wordt deze doorgerekend en wordt uw raad via een raadsinformatiebrief op de hoogte gebracht. - Bij meevallende rijksbijdragen (of andersoortige dekking) worden scenario’s uitgewerkt waarin beleidswensen worden ingepast in de Programmabegroting 2027. - De Kaderbrief 2027-2030 wordt uitgewerkt in de Programmabegroting 2027-2030 welke op 5 november 2026 in uw raad wordt behandeld.

burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlage: • Kaderbrief 2027

4