Raadsvoorstel Vestigen voorkeursrecht Eendenpoelseweg

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp:

Wordt behandeld door:

6 juni 2024 Vestigen van het voorkeursrecht (voorkeursrechtbeschikking) op de percelen gelegen in het ontwikkelingsgebied Kanaalzone, gelegen in de kadastrale gemeente Heumen, op basis van artikel 9.1 lid 1 sub c Omgevingswet Rob Engels

Voorstel: 1. Kennis te nemen van de voorkeursrechtbeschikking van 19 maart 2024 inhoudende het besluit van het College van B&W tot voorlopig vestigen van het voorkeursrecht op grond van artikel 9.1 lid 2 Omgevingswet op percelen nabij de Eendenpoelseweg in het ontwikkelgebied Kanaalzone. 2. Op grond van artikel 9.1 ld 1 sub c Omgevingswet een voorkeursrecht te vestigen op drie percelen nabij de Eendenpoelseweg in het ontwikkelgebied Kanaalzone zoals vermeld op de bij dit besluit behorende en daarvan onderdeel uitmakende en als zodanig ondertekende kadastrale kaart met kenmerk GPN.0210.24.822 van 1 maart 2024 en de perceelslijst vermeldende hun kadastrale aanduiding, hun grootte en de namen van de eigenaren en de rechthebbenden op de daarop rustende beperkte rechten, een en ander volgens de registers van het Kadaster naar de stand per 28 februari 2024. 3. Dit besluit te nemen zodat de rechtsgevolgen in stand blijven van het besluit van 19 maart 2024 van het College van B&W, welk besluit van rechtswege vervalt, zodra dit raadsbesluit ingaat. 4. Het College van B&W op te dragen de uitvoering en bekendmaking van dit besluit op de in de Omgevingswet (en het Omgevingsbesluit) voorgeschreven wijze door: a. de voorkeursrechtbeschikking bekend te maken door toezending of uitreiking aan de in het besluit vermelde eigenaren en beperkt gerechtigden; en, b.

de voorkeursrechtbeschikking op gebruikelijke wijze ter inzage te leggen in het gemeentehuis en van deze terinzagelegging kennis te geven door publicatie in het elektronische mededelingenblad; en c. de voorkeursrechtbeschikking binnen vier dagen na bekenmaking ter inschrijving aan te bieden bij de openbare registers van het Kadaster 5. Te concluderen dat er geen zienswijze is ingediend en geen aanleiding bestaat om het raadsvoorstel en/of -besluit hierop aan te passen. Inleiding De regio kampt met een woningtekort. Het ontwikkelingsgebied Kanaalzone is aangewezen als woningbouwlocatie met een gedifferentieerd woningbouwprogramma dat bereikbaar is voor woningzoekenden uit de hele regio. De gemeente heeft voor de ontwikkeling van deze woningbouwlocatie een subsidie van het Rijk gekregen van € 2,9 mln. De gemeente heeft de ambitie om op deze locatie 614 woningen te realiseren. Het toevoegen van 614 woningen in het gebied van Zaak Document

: :

208389 208398

de Kanaalzone vraagt om een verkeersveilige en goede ontsluiting van de locatie. In het kader van klimaatadaptie moet de capaciteit van het regenwaterafvoer vergroot worden om te zorgen dat de woningbouwlocatie niet onder water komt te staan. Om te zorgen dat de woningbouwlocatie aan de zuidkant is gegarandeerd en daarmee goed ontsloten wordt, zijn de bij dit besluit betrokken percelen nodig voor de realisatie van de nieuwe ontsluiting van de woningbouwlocatie. Daarnaast zijn deze percelen ook nodig voor de waterhuishouding en inrichting van een groenzone voor de woningbouwlocatie. Voor het beter functioneren van het afvoeren van regenwater en toevoeging van zichtbare kwaliteit in het gebied is het de wens van de gemeente om de betrokken percelen -naast de verkeersontsluiting van het gebied- te gebruiken om de watergang aan de oppervlakte te halen in plaats van de huidige situatie door middel van ondergrondse duikers te handhaven. De huidige functie van de percelen kunnen de toebedachte functie -zijnde niet agrarisch- kunnen vervullen. Beoogd effect Met het voorkeursrecht krijgt de gemeente een voorkeurspositie op de bij de voorkeursrechtbeschikking betrokken percelen in het ontwikkelingsgebied Kanaalzone die geen eigendom van de gemeente zijn, c.q. een eerste recht van koop op de in het besluit betrokken percelen.

De eigenaren van de percelen dienen hun eigendom op het perceel bij voorgenomen vervreemding eerst aan de gemeente te koop aan te bieden. Het gemeentelijk voorkeursrecht maakt het de gemeente mogelijk om zelf volledig de regie te houden op de realisatie van de toebedachte functie van infrastructuur, waterhuishouding en groen, dan wel een andere bestemming, alle geen agrarische functie zijnde. Het voorkeursrecht voorkomt, dat een andere partij zich in het gebied een positie verschaft, waardoor de gemeentelijke regierol kan worden verstoord en daardoor het plan onevenredig kan worden beïnvloed. Bovendien zorgt het voorkeursrecht er voor dat de gemeente in de positie wordt gesteld om de bij de voorkeursrechtbeschikking betrokken perceel van de Staat in eigendom te verkrijgen zonder dat zij een bestuurlijke overeenkomst heeft met de Staat. Argumenten 2.1 De argumenten om het voorkeursrecht te vestigen, zijn de volgende: • Het voorkeursrecht verschaft de gemeente een betere uitgangspositie op de grondmarkt. Hierdoor wordt de gemeente beter in staat gesteld een grondstrategie te voeren. Het voorkeursrecht, als passief verwervingsinstrument, kan een ondersteuning betekenen van het te voeren verwervingsbeleid. De gemeente kan hierdoor een centrale regierol uitoefenen bij de ontwikkeling van plannen in dit gebied.

• Het voorkeursrecht vormt gedurende het planontwikkelingsproces (van ontwerp tot uitvoering) een beschermingsinstrument, waardoor ongewenste verkopen (al dan niet bedoeld als grondspeculatie of met als oogmerk een bouwclaim te verwerven) kunnen worden tegengegaan. • Het voorkeursrecht voorkomt buitensporige grondprijsstijgingen (buiten de normale markteconomische prijsstijgingen). • Het voorkeursrecht maakt het in deze de gemeente mogelijk om te interveniëren in het natuurlijke proces van aan- en verkoop binnen de locatie. Bij een voorgenomen gewenste verkoop van een eigenaar is in deze als eerste de gemeente aan bod om 2

•

aan te kopen. Door deze interventie in het natuurlijke proces van aan- en verkoop kan de gemeente zo mogelijk een langdurig en kostbaar verwervingsproces of onteigening voorkomen. Als de mogelijkheden van het voorkeursrecht niet of onvoldoende worden benut, bestaat de kans dat de te ontwikkelen gronden op de beoogde voorkeurslocaties in handen van marktpartijen overgaan. Hierdoor kan een evenwichtige ontwikkeling van de plannen door de gemeente worden verstoord.

2.2

Uit jurisprudentie volgt dat de uit de vestiging van het voorkeursrecht volgende plicht die op de eigenaren wordt gelegd, niet onevenredig zwaar op hen rust in verhouding tot het met de vestiging gediende algemeen belang. Daarbij is meegewogen dat in de belangen van de eigenaren en zakelijk gerechtigden die bij de besluitvorming dienen te worden betrokken door de wetgever reeds op uitvoerige wijze is voorzien. Gedacht wordt daarbij onder meer aan het feit dat: • de vestiging van het voorkeursrecht een uitgebreide rechtsbescherming kent voor de gerechtigden van het aangewezen perceel; • de vestiging van het voorkeursrecht reeds in voldoende mate heeft voorzien in de gevallen waarin de gemeente bestaande rechtsverhoudingen dient te respecteren, en de aanbiedingsplicht derhalve niet van toepassing is; • eigenaren en beperkt gerechtigden niet worden verplicht hun rechten te verkopen, zij zijn vrij te bepalen of, en wanneer zij tot verkoop wensen over te gaan; • de gerechtigden, wanneer zij in beginsel tot verkoop aan de gemeente willen overgaan, een reële prijs krijgen voor hetgeen zij verkopen en wanneer de eigenaar en de gemeente geen overeenstemming kunnen bereiken over de prijs, de rechter een oordeel zal vellen over een reële prijs.

3.1

Voor het vestigen van het voorkeursrecht dient de gemeente aan te geven dat de huidige functie afwijkt van de toegedachte functie. De percelen zijn op dit moment in gebruik als groenstrook en bedrijfs cq. kantoorlocatie.

3.2

Aan de onderhavige percelen worden de functies van wegen, groen en waterberging toegedacht of een functie in die context, alle niet-agrarisch en nader uit te werken.

3.3

De planologische grondslag voor de vestiging van het voorkeursrecht kan derhalve niet gevormd worden door het vigerende bestemmingsplan, omdat dit bestemmingsplan niet voorziet in de mogelijkheid tot realisering van de toekomstige functies.

3.4

De voorkeursrechtbeschikking geldt voor een periode van drie jaar. Binnen deze periode dient een omgevingsvisie dan wel omgevingsplan voor de percelen cq ontwikkelgebied Kanaalzone -waartoe de onderhavige percelen behoren- te worden vastgesteld. Op basis daarvan wordt het voorkeursrecht automatisch verlengd.

5.1

Gelet op artikel 4:8 van de Algemene wet bestuursrecht zijn belanghebbenden in de gelegenheid gesteld om gedurende zes weken met ingang van 21 maart 2024 hun zienswijze ten aanzien van het ontwerp-raadsvoorstel naar voren te brengen. 3

5.2

belanghebbende heeft zijn zienswijzen wel/niet naar voren gebracht tegen het voorgenomen besluit. Ten aanzien van de naar voren gebrachte zienswijze heeft het college het volgende overwogen.

Kanttekeningen Risico's van de vestiging van het voorkeursrecht zijn nauwelijks aanwezig. Echter, de vestiging van het voorkeursrecht kan betekenen dat de percelen aan de gemeente te koop wordt aangeboden. In geval van voorgenomen verwerving zal de eventuele aankoop dienen te geschieden conform de daarvoor staande normen (de werkelijke waarde), hetgeen op dat moment uiteraard wel financiële consequenties heeft. Indien de gemeente niet reageert binnen de termijn van 6 weken na een aanbod van de eigenaar, dan volgt sanctie: de eigenaar is dan gedurende drie jaar vrij om zijn perceel aan een andere partij te vervreemden. Verder is het van belang dat de termijnen in van het voorkeursrecht in de Omgevingswet worden nageleefd, aangezien dit zonder uitzondering allemaal fatale termijnen betreffen. De 'sanctie' is dat als deze termijnen niet worden nageleefd de eigenaar/beperkt gerechtigde gedurende een periode van drie jaar mag vervreemden aan een willekeurige derde. burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlagen: 1. Collegebesluit van 19 maart 2024 2. Kadastrale tekening van de betreffende percelen 3. Perceelslijst aangewezen gronden 4. Publicatie Het Gemeenteblad

4