Raadsvoorstel Verlenging van de noodopvanglocatie Jacobsweg 10 te Malden

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

26 oktober 2023 Verlenging van de noodopvanglocatie Jacobsweg 10 te Malden Joerie Minses

Voorstel 1. In te stemmen met het verzoek van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers om verlenging van de openstelling van de tijdelijke noodopvang op de St. Jacobsweg 10 te Malden. 2. Aan de verlenging de volgende voorwaarden te verbinden: a. Voor maximaal 800 personen waarvan 50 AMV-ers b. Een kwalitatief goede huisvesting om privacy, leefbaarheid en veiligheid waarborgen c. Aansluiten bij bestaand lokaal en regionaal onderwijsaanbod d. Het voorkomen van huisvesting van vluchtelingen met heel weinig kans om hier te blijven (zogenoemde veiligelanders) e. Volledige realisatie en exploitatie voor rekening van het COA f. Een looptijd van maximaal zes maanden tot 1 juni 2024. Inleiding Tijdens de raadsvergadering van 30 maart 2023 heeft uw raad ingestemd met het voorstel medewerking te verlenen aan het verzoek van het COA om een noodopvang te realiseren aan de St. Jacobsweg, tot uiterlijk 1 december 2023. Op 11 juli 2023 heeft ons college ingestemd met de bestuursovereenkomst. Er is plaats voor 800 bewoners, waarvan 50 alleenreizende minderjarige vluchtelingen (AMV-ers). Op 26 augustus 2023 zijn de eerste bewoners aangekomen op deze locatie. Op dit moment zijn er circa 750 bewoners, in de loop van oktober zal de locatie naar verwachting vol zijn. Noodopvang tot 1 december 2023 Er is bij de start gekozen voor huisvesting voor beperkte duur, tot 1 december.

Het perceel en het omliggende gebied lenen zich niet voor langdurige grootschalige huisvesting. Er is afgeweken van de vigerende bestemmingsplanregels. Het gebied heeft hoge natuurwaarden en vormt als onderdeel van Malden Noord onderwerp van politieke discussie over het toekomstig gebruik en de invulling ervan. Op basis van een ecologische nul-meting en ecologisch verdiepingsonderzoek heeft de provincie Gelderland, gekoppeld aan het raadsbesluit, een ontheffing van de wet Natuurbescherming verleend. Aan de direct omwonenden zijn toezeggingen gedaan over de beperkte duur van de huisvesting tot 1 december 2023. Het COA verzoekt om verlenging Het COA heeft ons college op 6 september 2023 (ontvangen 7 september) een brief gestuurd met het formele verzoek de noodopvanglocatie te verlengen met tenminste een half jaar. De argumenten het COA voor dit verzoek zijn:

Zaak Document

: :

186071 186048

-

-

De opvangcapaciteit is nog steeds een complexe aangelegenheid, het COA ziet zich gesteld voor grote uitdagingen bij de realisatie van voldoende opvangplekken. De verlenging draagt bij aan het behouden van benodigde opvangplekken en voorkomt schrijnende situaties en onnodig vaak verhuizen van de bewoners en in het bijzonder van de kwetsbare groep minderjarigen. Voor de efficiënte inzet van de publieke middelen is het wenselijk langer van de locatie gebruik te kunnen maken.

Uw raad besluit over de gevraagde verlenging Het besluit tot het al dan niet verlengen van de termijn voor het openhouden van de noodopvang dient door de gemeenteraad van Heumen te worden genomen. Door middel van een informatieve raadsavond op 3 oktober en een bezoek op de locatie Noodopvang is uw raad in staat gesteld te komen tot een afgewogen oordeel. Initiële medewerking was gericht op verwacht gebruik van zes maanden Zowel in de voorbereiding als de gesprekken met omwonenden, de besluitvorming in de raad en andere afspraken met partners is bij het initiële verzoek van het COA door het college van burgemeester en wethouders beoordeeld of een dergelijke noodopvangvoorziening voor de duur van zes maanden acceptabel kan worden geacht. Hoewel daaraan de datum van 1 december 2023 is gekoppeld, is de noodopvang uiteindelijk geen zes maanden operationeel geweest. De reden hiervoor ligt buiten de invloedssfeer van de gemeente, maar was het gevolg van de procedure rondom de provinciale ontheffing voor de wet Natuurbescherming en de juridische procedure die daarmee samenhing. Beoogd effect De gemeente Heumen levert een substantiële bijdrage aan de tijdelijke opvang van vluchtelingen, het ontlasten van de asielketen en draagt bij aan regionale afspraken.

2

Argumenten 1.1 De regio Rijk van Nijmegen neemt aandeel in verantwoordelijkheid Er zijn in ons land ook nu nog niet voldoende opvangplekken voor asielzoekers, de noodopvanglocatie in Malden biedt ruimte aan 800 bewoners en levert daarmee een substantiële bijdrage. De huisvesting en de voorzieningen zijn van goed niveau en naar onze overtuiging ook ‘winterhard’, waardoor verblijf op de locatie voor een langere periode mogelijk is. Door de periode van huisvesting te verlengen werken we mee aan een efficiëntere opvang, aan het voorkomen van schrijnende situaties door een tekort aan opvangplekken en aan minder verhuizing en meer rust voor de bewoners, waaronder een groep minderjarigen. 2.1 Verlenging van de huisvesting voor maximaal een half jaar Het gebrek aan voldoende opvangplekken blijft groot en het COA vraagt dan ook verlenging van de opvanglocatie voor de duur van minimaal 6 maanden. Op het moment van schrijven is de druk op de asielketen zodanig hoog dat de zwaarwegende maatschappelijke omstandigheden niet zijn afgenomen. Sterker nog op zeer korte termijn is in heel Nederland noodopvanglocatie capaciteit dringend noodzakelijk. Nu de druk op de gehele asielketen toeneemt en andere noodlocaties sluiten is er behoefte om de huidige locatie aan de St. Jacobsweg een periode langer open te houden.

Op grond van bovenstaande en in lijn met de eerder beoogde duur van de huisvesting tot 1 december 2023 zouden wij eventuele verlenging willen beperken tot een half jaar, tot 1 juni 2024. De gemeente Heumen neemt haar verantwoordelijkheid op dit moment al, maar zou met een verlenging een additionele bijdrage kunnen leveren aan het verlichten van de druk op de asielketen. 2.2 De privacy, leefbaarheid en veiligheid zijn geborgd De leefomstandigheden op de locatie zijn goed, er is ten tijde van de besluitvorming in de raad ongeveer 2 maanden ervaring mee opgedaan. Alle bewoners zijn gehuisvest in units die meer comfort en privacy bieden dan de paviljoens die in het verleden zijn gebruikt. De algehele veiligheid op de locatie is tot op heden goed, er zijn enkele kleine incidenten geweest binnen de locatie welke door COA zijn aangepakt. Bij de behandeling van het initiële verzoek is de einddatum bepaald door de negatieve ervaringen met de opzet van Heumensoord. De paviljoens van Heumensoord waren destijds ongeschikt voor huisvesting in de winter, waardoor huisvesting na 1 december 2023 niet aan de orde was. De noodopvanglocatie is wezenlijk anders van opzet en biedt huisvesting in units die beter zijn geïsoleerd en geconditioneerd. Dit maakt deze vorm van opvang ook geschikt om als noodopvanglocatie in de wintermaanden te benutten.

2.3 Ondersteuning bij onderwijsaanbod Bij de besluitvorming van het initiële verzoek is aangegeven dat de gemeente Heumen, hoewel wettelijk verantwoordelijk voor het aanbieden van onderwijs, geen ondersteuning kan bieden op het gebied van (primair) onderwijs en hiervoor zou aansluiten bij een voorgenomen pilot. Deze pilot is niet van de grond gekomen, maar vanuit het primair onderwijs zijn gesprekken gaande om het eventuele basisonderwijs voor kinderen tussen 4 en 12 jaar voor een geprognotiseerd aantal van 18 kinderen te kunnen verzorgen. Voor kinderen vanaf 12 jaar is er in onze gemeente geen 3

onderwijsaanbod en worden hiervoor door het COA gesprekken gevoerd met het Merletcollege in Grave. 2.4 Overheidsgeld wordt efficiënter benut Door de opvanglocatie langer in stand te houden is er meer maatschappelijk rendement van de grote investeringen die zijn gedaan voor de opbouw van de opvanglocatie. 2.5 Noodopvang is effectief nog geen zes maanden open Oorspronkelijk was het bedoeling dat de huidige opvangvoorziening eerder in gebruik genomen zou worden, waardoor de opvanglocatie op 1 december in totaal ongeveer 6 maanden in gebruik zou zijn geweest. Door procedurele vertraging in de aanloop naar ingebruikname is hier slechts een periode van 3 maanden van overgebleven, waardoor de efficiëntie onder druk is komen te staan. Voor een sluitende begroting van de kosten voor de noodopvang aan de St. Jacobsweg 10 heeft het COA destijds aangegeven tenminste zes maanden als minimale duur nodig te hebben. Het college heeft in haar voorbereiding op de besluitvorming van maart deze zes maanden als uitgangspunt genomen en daarop de afweging gemaakt en de impact beoordeeld. Het college constateert dat deze periode van zes maanden met de huidige opvang nog niet is benut en beoordeelt een eventuele verlenging tot 1 maart 2024 als voorstelbaar en geeft deze gedachte als ‘tussenweg’ graag in overweging aan uw raad.

Kanttekeningen 2.1 De buurtbewoners zijn tegen de verlenging, mede om ecologische redenen In de directe omgeving van de noodopvanglocatie is er broos draagvlak. Moreel voelen de direct aanwonenden zich verantwoordelijk om de noodopvanglocatie te gedogen, maar zij maken zich zorgen om de effecten op hun leefomgeving op langere termijn. Met name op ecologische aspecten zijn er grote zorgen over de impact van de noodopvanglocatie binnen dit gebied en de gevolgschade ervan. Op 15 september 2023 hebben de omwonenden opnieuw hun zorgen over een verlenging van de termijn kenbaar gemaakt. 2.2 Er lopen bezwaarprocedures, waaronder van Das en Boom, bij de voorzieningenrechter De hoorzitting is gepland op 10 oktober. De bezwaren richten zich tegen onzorgvuldigheden in de besluitvorming, foutieve aannames bij de stikstofdepositie, schending van eigendomsrecht, niet onderzoeken van alternatieve locaties, de risico’s voor het waterwingebied, onvolledigheid van en onzorgvuldigheden in het ecologisch onderzoek, onvoldoende en oneigenlijke mitigerende maatregelen, de ecologische schadelijke effecten op de aanwezige ondernemers. 2.3 De buurtbewoners beroepen zich op gedane toezeggingen Er is herhaaldelijk toegezegd dat de opvanglocatie doorloopt tot 1 december. Het verbreken van deze toezegging schaadt het vertrouwen in de gemeente.

4

2.4 Risico op toenemende overlast Binnen de opvanglocatie zijn er tot op heden enkele kleine incidenten geweest. Daarnaast waren er ook signalen dat de druk op de wijk Grootstal (Nijmegen) toeneemt. De ervaring is dat naarmate bewoners langere tijd op een locatie aanwezig zijn, er meer spanningen kunnen ontstaan. De veiligheid op de opvanglocatie wordt binnen de locatie en in de omgeving strak gemonitord. De straatcoaches en politie zijn betrokken bij de monitoring van de veiligheid in de omgeving van de noodopvanglocatie. Bij een verlenging zullen de genomen maatregelen worden gecontinueerd. 2.5 Toestemmingen van derden Voor een continuering van de openstelling na 1 december zijn publiek- en privaatrechtelijke toestemmingen nodig. Zo zullen de ontheffing van de wet Natuurbescherming en verschillende privaatrechtelijke toestemmingen rondom de ontsluiting en het gebruik door het COA moeten worden geregeld. Hiervoor zullen de noodzakelijke procedures moeten worden doorlopen en overeenkomsten moeten worden gesloten. Bij de realisatie van de noodopvang is gebleken dat deze toestemmingen geen vanzelfsprekendheid waren. Er bestaat een risico dat op een of meerdere aspecten deze toestemming niet wordt verleend. De invloed van de gemeente Heumen hierop is beperkt en de verantwoordelijkheid ligt volledig bij het COA.

Financiën De verantwoordelijkheid voor de realisatie en exploitatie van de noodopvang ligt bij het COA. Indien door de vestiging van de opvanglocatie voor de gemeente kosten ontstaan, worden deze door het Rijk dan wel het COA vergoed.

burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlagen: • Brief COA met verlengingsverzoek • Brief College aan COA • Brieven (2x) omwonenden aan raad en college

5