Raadsvoorstel Vastellen Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte gemeente Heumen 2024-2034

RAADSVOORSTEL

Raadsvergadering: Onderwerp: Wordt behandeld door:

21 september 2023 Vastellen Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte gemeente Heumen 2024-2034 Vincent Arts

Voorstel 1. Het voorliggende Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte 2024 – 2034 vast te stellen, dit betekent: A. bij de inrichting en beheer van de openbare ruimte invulling te geven aan de zeven maatschappelijke thema’s die voorvloeien uit gemeentelijk beleid. B. in te stemmen met het in het plan beschreven werkproces waarbij op basis van resultaten uit schouwen en inspecties een integrale meerjarenplanning wordt opgesteld die is gericht op het in stand houden en verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte. C. de onderhoudniveaus van onze openbare ruimte op basis van beeldkwaliteit vast te stellen zoals weergegeven in de tabel van paragraaf 5.1 in het Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte 2024 – 2034. Inleiding De openbare ruimte is van en voor iedereen. Het is de plek waar mensen elkaar ontmoeten, naar hun werk gaan, spelen, sporten en ontspannen. De gemeente heeft de belangrijke taak de openbare ruimte te beheren, in stand te houden en, waar nodig, te verbeteren, zodat iedereen er gebruik van kan blijven maken. Omdat de openbare ruimte meerdere functies vervuld, moet deze aan veel eisen voldoen: het moet veilig, aantrekkelijk, groen, klimaatadaptief en toegankelijk zijn voor iedereen.

In het beheer en (her)inrichting van de openbare ruimte lopen we tegen een aantal knelpunten aan, namelijk: • Er ontbreekt een integrale visie en aanpak op de inrichting van de openbare ruimte en een bijbehorend beleidskader. • De huidige sectorale en fragmentarische aanpak biedt geen structurele oplossing voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte op langere termijn en is minder efficiënt. • Integrale aanpak van maatregelen in de openbare ruimte komt niet van de grond, omdat een werkwijze, opdracht en organisatie ontbreekt om dit te doen. Daardoor kunnen we niet voldoen aan de eisen voor de openbare ruimte. • De beeldkwaliteit niveaus waarop de openbare ruimte wordt onderhouden, zijn niet bestuurlijk vastgelegd. Het voorliggende Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte gemeente Heumen 2024-2034 (Beleidsplan IBOR) beschrijft op welke wijze de bovengenoemde knelpunten worden aangepakt en hoe we komen tot een toekomstbestendig integraal beheer van de openbare ruimte. De Strategische visie, het koersdocument Omgevingsvisie en het coalitieakkoord “Inwoners centraal en Natuurlijk Samen” zijn als uitgangspunt genomen bij de totstandkoming van het Beleidsplan IBOR. In voorbereiding op het Beleidsplan IBOR is tijdens een informatieavond op 11 mei jl. aan de gemeenteraad een toelichting gegeven op de werkwijze en financiering die in het plan is beschreven.

Voor uitvoering van het Beleidsplan IBOR is in de kadernota extra geld gevraagd voor onderhoud bomen (€ 25.000) en voor uitvoering maatschappelijke thema’s (€ 150.000).

Zaak Document

: :

148689 176796

De extra inzet op de thema’s biedt een maatschappelijke meerwaarde bovenop het alleen herstellen van de openbare ruimte. Bij een reconstructie van de openbare ruimte kan bijvoorbeeld, naast vervanging van het bestaande, een extra inspanning worden gedaan om een trottoir toegankelijker te maken of een verharding te vervangen door extra plantvakken met biodivers groen. Beoogd effect Het invulling geven aan een toekomstbestendig integraal beheer van de openbare ruimte en het vastleggen van ambities, doelen en beeldkwaliteitsniveaus voor de openbare ruimte. Argumenten 1.1 Het plan draagt bij aan de integrale (her)inrichting en beheer van de openbare ruimte. Onderhouds- en herstelwerkzaamheden aan diverse beheergroepen binnen de openbare ruimte, zoals Wegen, Riolering, Groen en Bomen, worden afgestemd en in samenhang uitgevoerd. Integraal beheer is efficiënt en geeft ook een kwaliteitsimpuls aan de openbare ruimte. Het draagt bij aan een duurzame inrichting en een eenduidig beeld van de openbare ruimte die veilig is, toegankelijk, groen, biodivers en klimaatadaptief. 1.2 De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor het beheer van de openbare ruimte. Gemeenten hebben op grond van wetgeving (artikel 21 grondwet) de zorgplicht voor beheer, onderhoud en in stand houden van de openbare ruimte.

Op grond van de Gemeentewet (art 212) moet de gemeente de raad periodiek een meerjarig overzicht geven van de onderhoudsbehoefte van de openbare ruimte. A.1 De thema’s vloeien voort uit gemeentelijke beleid. De Strategische visie, het koersdocument Omgevingsvisie en het coalitieakkoord Inwoners centraal en Natuurlijk Samen zijn als uitgangspunt genomen bij de totstandkoming van het Beleidsplan IBOR. De in het plan genoemde thema’s komen uit deze beleidsdocumenten. De thema’s vormen, naast wettelijke eisen en kwaliteitscriteria, het beleidskader waarbinnen de inrichting, het beheer en onderhoud van de openbare ruimte wordt uitgevoerd. De thema’s zijn: • Sociale cohesie • Gezondheid • Biodiversiteit • Mobiliteit en toegankelijkheid • Klimaatadaptatie • Veiligheid • Duurzaamheid Voor elk van deze thema’s zijn in het plan concrete doelstellingen geformuleerd. Deze doelstellingen geven richting in de te maken keuzen bij het beheer en de inrichting van de openbare ruimte in de gemeente Heumen. Tijdens de raadsinformatie avond van 11 mei jl. over het Beleidsplan IBOR is bij raadsleden gepeild (met stickers) welke van de zeven thema’s prioriteit hebben. Uit die peiling bleek dat alle thema’s gelijk scoren en geen van de thema’s een duidelijke voorkeur heeft. B.1 De meerjaren onderhoudsplanning draagt bij aan een toekomstbestendige openbare ruimte.

Door het frequent schouwen en inspecteren van de openbare ruimte is er een actueel beeld van de kwaliteit van openbare ruimte. Op basis hiervan wordt bepaald wat er aan maatregelen nodig is om het kapitaal in de openbare ruimte in stand te houden. Daarnaast geven schouwen en inspecties inzicht in de levensduurverwachting van de kapitaalwaarde in de openbare ruimte. Die informatie wordt gebruikt voor het plannen en begroten van integrale onderhoudsprojecten die samen de 2

meerjarenplanning en –kostenraming vormen. Per project wordt bepaald op welke wijze invulling wordt gegeven aan de maatschappelijke thema’s, waardoor een extra kwaliteitsverbetering in de openbare ruimte wordt bereikt. Het meerjarenplan wordt tweejaarlijks geëvalueerd en de gemeenteraad wordt hierover door het college geïnformeerd. B.2 In de openbare ruimte ligt veel waarde aan kapitaal dat de gemeente in stand moet houden. De openbare ruimte bestaat uit een verscheidenheid aan objecten en vlakken, zoals lichtmasten, bomen, groenvakken en verhardingen. Deze objecten en vlakken samen vertegenwoordigen een waarde van ca. € 202.000.000 aan kapitaalgoederen. De gemeentewet en het daaruit vloeiende Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) geven aan dat overheden de financiën op orde dienen te hebben en de kapitaalgoederen moeten beheren. Hier vallen ook de investeringen in de openbare ruimte onder. C.1 Het geeft duidelijkheid over het niveau waarop een object of vlak in de openbare ruimte moet worden onderhouden. Het beheer van objecten en vlakken in de openbare ruimte wordt door een beeldsystematiek aangestuurd. Naast beheren met de beeldsystematiek wordt er ook functioneel beheer toegepast. In de onderstaande tabel uit het Beleidsplan IBOR (pagina 20) staan de voorgestelde beeldkwaliteitsniveaus.

Het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau is bepalend voor de wijze waarop beheermaatregelen in de openbare ruimte worden uitgevoerd. En het zorgt voor een eenduidig beeld in de openbare ruimte dat bijdraagt aan de leefbaarheid voor inwoners en bezoekers.

Financiën In de kadernota is jaarlijks voor onderhoud bomen een bedrag van € 25.000 en voor uitvoering van de maatschappelijke thema’s € 150.000 gevraagd. Dit zijn extra benodigde budgetten naast de reeds beschikbare budgetten voor onderhoud en vervanging van de openbare ruimte. Budgetten voor onderhoud en vervanging De beschikbare budgetten voor beheer van de openbare ruimte zijn onderverdeeld in onderhoudsbudgetten en vervangingsbudgetten. In de onderstaande tabel staan per hoofdbeheergroep de bedragen uit de huidige begroting. (zie ook par. 5.3 en 5.4 in Beleidsplan IBOR)

3

Hoofdbeheergroep in openbare ruimte

Onderhoudsbudget

Vervangingsbudget

Wegen (alle soorten verhardingen)

€

683.292

€

800.000

Groenvoorzieningen (bomen, gras, plantvakken)

€

977.012

€

25.000

Reiniging (onkruid vrij maken, vegen, zwerfvuil) Technische installaties (openbare verlichting)

€ €

339.104 43.233

€

223.625

Civiele kunstwerken (bruggen, steigers, keermuren e.d.)

€

13.480

€

4.520

Speelvoorzieningen (speeltuinen, speeltoestellen e.d.)

€

27.083

-

Terreinmeubilair (borden, banken, afvalbakken e.d.) Riool en water (begroting overgenomen uit Beleidsplan Water en Riolering) Totaal

€

38.598

-

€

569.402

€ 1.695.650

€ 2.691.205

€ 2.748.795

De bovenstaande bedragen zijn toereikend voor het beheer van de openbare ruimte op de voorgestelde beeldkwaliteitsniveaus. Deze bedragen liggen beduidend lager (ca. 20%) dan de gemiddelde landelijke normbedragen. Door inventief werk, meelopen in projecten, strategisch inkopen en een goede inzet van de DAR worden de beschikbare budgetten efficiënt en effectief ingezet, waarmee een meerwaarde aan de begroting wordt gegeven. Vanwege het ouder en groter worden van het bomenareaal is echter een tekort op het onderhoudsbudget voor bomen ontstaan. Daarvoor is voor het bomen-budget een verhoging van € 25.000 aangevraagd. Inzet extra budget maatschappelijke thema’s De uitvoering van onderhouds- en vervangingsprojecten wordt bekostigd uit de budgetten die daarvoor in de begroting zijn opgenomen (zie bovenstaande tabel). Hierdoor kan onderhoud en vervanging uitgevoerd worden en kunnen aanpassingen gedaan worden aan de riolering en hemelwatersystemen. Het extra aangevraagde budget, benodigd voor invulling te geven aan de maatschappelijke thema’s, wordt toegevoegd aan de vervangingsprojecten. De extra inzet op de thema’s biedt een maatschappelijke meerwaarde bovenop het alleen herstellen van de openbare ruimte.

Een voorbeeld hiervan is dat bij een vervangingsproject van de rijbaan in een straat, een extra inspanning wordt gedaan om het naastgelegen trottoir toegankelijker te maken of verharding om te vormen naar groenvakken om hittestress te verminderen en meer biodivers groen in de wijk te krijgen. Ook kan het gaan om het uitvoeren van een op zichzelf staande verbetermaatregel, zoals de aanleg van een veilige oversteekplaats. Het extra budget voor de maatschappelijke thema’s wordt dus gebruikt voor het toevoegen van extra meerwaarde in de openbare ruimte, naast alleen het vervangen ervan. burgemeester en wethouders

mr. J. de Graaf Gemeentesecretaris

mr. J.W.M.S. Minses Burgemeester

Bijlage: Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte 2024 – 2034 4