Gemeente Heumen, accountantsverslag

Papendorpseweg 75-79 3528 BJ UTRECHT telefoon (088) 236 95 00 e-mail Audit@flynth.nl

VERTROUWELIJK Aan de leden van de gemeenteraad van de gemeente Heumen Kerkplein 6 6581 AC MALDEN

Kenmerk 661077186/RB/2650

Behandeld door: drs R. Buiteman RA

Datum 4 juli 2023

Onderwerp Accountantsverslag 2022

Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2022. Dit verslag bevat de belangrijkste uitkomsten van de door ons tot op heden uitgevoerde werkzaamheden, waarvan wij vinden dat die voor u relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening 2022, en voor het beoordelen van de financiële positie van uw gemeente. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2022 gecontroleerd. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2022 van de gemeente Heumen. Wij hebben deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 20 juni 2022 met uw auditcommissie besproken en eventuele vragen die er waren, beantwoord. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is, zoals hiervoor reeds verwoord, bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2022. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole.

Wij bedanken de medewerkers van de gemeente voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken.

Hoogachtend, Flynth Audit B.V.

Digitaal ondertekend door Roelant Buiteman

drs. R. Buiteman RA

Flynth Audit B.V. is lid van BKR International. Bankrekeningnummer IBAN NL67 RABO 0106 6642 20 - BIC: RABONL2U. Handelsregister 09063021. www.flynth.nl. Dienstverlening vindt plaats onder algemene voorwaarden, op aanvraag verkrijgbaar en gedeponeerd bij de KvK in Arnhem

Accountantsverslag 661077186/RB/2650

Gemeente Heumen – Boekjaar 2022

1

1.

Inleiding

In het kader van de door de raad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Heumen brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze eindejaarscontrolewerkzaamheden die wij onlangs hebben uitgevoerd.

Het accountantsverslag is als volgt opgebouwd:

Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2022. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van uw gemeente. Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2022 van de gemeente Heumen en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw organisatie. De bevindingen in deze brief zijn daarom beperkt tot de punten die voortvloeien uit de controle van de jaarrekening. Wij hebben onze controlewerkzaamheden afgerond en verstrekken een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2022 voor de getrouwheid en de rechtmatigheid. In hoofdstuk 2.1 lichten wij dit nader toe.

Hoofdstuk 1

Inleiding

Hoofdstuk 2

Kernpunten van de controle

Hoofdstuk 3

Analyse vermogen en resultaat

Hoofdstuk 4

Voorzieningen

Hoofdstuk 5

Sociaal domein

Hoofdstuk 6

Interne beheersing en automatisering

Hoofdstuk 7

Rechtmatigheid

Hoofdstuk 8

Overige bevindingen (jaarrekeningcontrole 2022)

Bijlagen: A.

Niet-gecorrigeerde controleverschillen

B.

SiSa - Fouten en onzekerheden 2022

C.

Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening

Wij hebben deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 20 juni met uw audit commissie besproken.

Fusie Astrium Overheidsaccountants en Flynth Audit B.V. Graag informeren wij u over de juridische fusie tussen Astrium Overheidsaccountants en Flynth Audit B.V. per 1 september jl. Door deze fusie is de schaalgrootte van onze accountantsorganisatie toegenomen, waardoor wij als breed full service accountantskantoor nog beter kunnen bedienen en adviseren. Als gevolg van deze juridische fusie wordt de dienstverlening aan uw gemeente nu formeel uitgevoerd vanuit Flynth Audit B.V. en heeft de fusie geleid tot enkele verschuivingen in onze teambezetting. De heer Schuitemaker, die voorgaand jaar reeds betrokken was bij de controle van de gemeente Heumen heeft zijn werkzaamheden overgedragen. Met ingang van dit boekjaar zal de her Buiteman optreden als eindverantwoordelijk accountant van uw gemeente met de ondersteuning van de heer Smit. Beide heren kunt u benaderen met vragen. De werkwijze zal verder grotendeels gelijk blijven en de manier van samenwerken blijft zoals u dat van ons gewend was.

661077186/RB/2650

2

2. Kernpunten van de controle 661077186/RB/2650

3

2.

Kernpunten van de controle

2.1 Controle-verklaring

De jaarrekeningcontrole is uitgevoerd zoals overeengekomen in de opdrachtbevestiging. In november 2022 hebben wij de interim-controle verricht, die gericht is op de processen binnen de organisatie. De interim-controle hebben wij afgesloten met een managementletter. De controle in het voorjaar 2023 is gericht op het uitbrengen van een oordeel omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening 2022 van de gemeente Heumen. Wij hebben op 4 juli 2023 een goedkeurende controleverklaring voor de getrouwheid en de rechtmatigheid bij de jaarrekening 2022 verstrekt. Deze controleverklaring hebben wij u separaat toegezonden. Als gevolg van de herziening van Standaard 700 is onze controleverklaring met ingang van dit boekjaar uitgebreid met de onderdelen frauderisico’s en aangelegenheden met betrekking tot continuïteit. In onze controleverklaring rapporteren wij over de werkzaamheden en uitkomsten die wij met betrekking tot frauderisico’s en continuïteit hebben uitgevoerd. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar de paragraven 8.7 en 8.8 van dit verslag.

2.2 Reikwijdte van de controle

2.3 Grondslagen en verantwoording conform BBV

2.4 Onafhankelijkheid

Met de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Er is gedurende het verloop van de controle over 2022 op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle. De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de juistheid van de grondslagen in de jaarrekening. Naar onze mening zijn de door het college gekozen grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar, conform wet- en regelgeving en consistent toegepast. In het boekjaar 2022 zijn geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van de belangrijkste verslaggevingsgrondslagen in het BBV en relevante notities uitgebracht door de Commissie BBV. •

Flynth Audit B.V. (hierna: Flynth) is onafhankelijk van de gemeente Heumen en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels en het beleid ten aanzien van onafhankelijkheid.

•

Ons zijn geen relaties bekend tussen Flynth en de gemeente Heumen, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.

Bijlage C bevat een nadere uiteenzetting van onze onafhankelijkheid. 2.5 Schattingen

661077186/RB/2650

Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel.

4

2.6 Goedkeuringsen rapporteringstolerantie

De materialiteit bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole 2022 is € 500.000. Deze materialiteit vloeit voort uit de wettelijk voorgeschreven (minimum)vereisten, zoals opgenomen in de Bado en het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol, hetgeen voldoet aan de wettelijke minimumvereisten. Goedkeuringstoleranties Fouten

1% van de totale lasten

€ 500.000

Onzekerheden

3% van de totale lasten

€ 1.500.000

Rapporteringstoleranties Fouten

Controleprotocol

€

50.000

Onzekerheden

Controleprotocol

€

50.000

Realisatie fouten en onzekerheden

Getrouwheid

Rechtmatigheid

Fouten

€ 25.000

€ 147.000

Onzekerheden

€ 539.000

€ 539.000

Zie bijlage A van deze rapportage

Rapporteringstoleranties In het controleprotocol 2022, welke d.d. 6 oktober 2022 door de raad is vastgesteld, is een rapporteringstolerantie van € 50.000 opgenomen. Op basis van de van de toepassing zijnde materialiteit rapporteren wij bevindingen vanaf € 25.000. Strekking controleverklaring goedkeurend De totale omvang van de fouten voor de getrouwheid en rechtmatigheid is lager dan de tolerantie van 1% van de totale lasten (€ 500.000) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. De totale omvang van de onzekerheden is lager dan de tolerantie van 3% van de totale lasten (€ 1.500.000) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. Voor een nadere toelichting op fouten en onzekerheden verwijzen wij naar bijlage A. 2.7 Analyse vermogen en resultaat

661077186/RB/2650

Het gerealiseerde resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt circa € 3,6 miljoen positief versus een begroot resultaat (na wijziging) van € 2,2 miljoen. Dit overschot ten opzichte van de begroting wordt grotendeels veroorzaakt door een hogere algemene uitkering (€ 0,8 miljoen) en vrijval pensioenvoorziening (€ 0,4 miljoen). Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij u naar het hoofdstuk financiële analyse programma 1 tot en met 3 in de jaarstukken 2022. In hoofdstuk 3 gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands)vermogen.

5

2.8 Grondexploitaties

Door uw gemeente zijn de grondexploitaties in 2022 afgesloten. Ultimo 2022 zijn er derhalve geen actieve grondexploitaties meer. In het kader van de controle hebben wij vastgesteld of de inschattingen rondom de waardering ultimo 2021 juist waren. De conclusie is dat dit het geval is. In 2022 is de afsluiting in lijn met de in het verleden getroffen verliesvoorziening.

2.9 Voorzieningen

2.10 Sociaal Domein

Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van uw gemeente toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Voor een nadere toelichting verwijzing wij naar hoofdstuk 4 van dit verslag. Kosten Jeugdwet en Wmo Inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo nieuwe taken steunt de gemeente voornamelijk op productieverantwoordingen van zorgaanbieders welke zijn voorzien van een controleverklaring. Van een aantal zorgaanbieders is geen controleverklaring ontvangen of is geen goedkeurend oordeel opgenomen in de controleverklaring. Daarnaast geldt dat een aantal zorgaanbieders hoeven overeenkomstig het landelijk controleprotocol geen accountantsverklaring hoeven aan te leveren, omdat de omzet van deze aanbieders lager is dan € 125.000. Dit leidt tot een onzekerheid van € 529.000 bij Jeugdzorg en € 10.000 bij WMO. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat de verplichting en daarmee ook de lasten jeugd/ wmo op basis van de controleverklaringen van de zorgleveranciers € 25.000 te laag zijn verantwoord. Dit is een fout voor de controle. PGB-budget De totale kosten inzake de PGB-budgetten zijn door uw gemeente gebaseerd op de schatting van de SVB.

Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Hierdoor ontstaat initieel een onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering. Deze onzekerheid is echter ondervangen doordat de gemeente aanvullende interne controles heeft verricht op de prestatielevering. Hiermee is deze onzekerheid ondervangen en derhalve niet meegenomen in de foutenevaluatie.

2.11 EUaanbestedingen

De gemeente dient te voldoen aan de EU-aanbestedingsregels zoals eveneens middels uw eigen normenkader is vastgesteld. Bij één leverancier is vastgesteld dat de geleverde dienst ten onrechte niet Europees is aanbesteed. In hoofdstuk 7.2 lichten wij dit nader toe. In bijlage A hebben wij een onrechtmatigheid ten aanzien van de aanbestedingsregels opgenomen van € 122.000.

661077186/RB/2650

6

3. Analyse vermogen en resultaat 661077186/RB/2650

7

3.

Analyse vermogen en resultaat

3.1 Eigen vermogen

Het BBV kent een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling (het gerealiseerde saldo van baten en lasten) en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. De gemeente mag geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. Om het resultaat van de jaarrekening goed te kunnen begrijpen, is het van belang dat u inzicht heeft in wat het effect op de reserves van uw gemeente is geweest (x € 1.000).

Resultaat 2022

(x € 1.000)

De totale baten van uw gemeente over 2022 bedragen:

€ 53.641

De totale lasten van uw gemeente over 2022 bedragen:

€ 49.448

Het resultaat bedraagt (saldo baten en lasten programma’s voor reservemutaties):

4.193

Gedurende het jaar heeft u reeds voor diverse zaken besloten gelden te reserveren. Deze gelden zijn in de reserves gestort:

€

797

Tevens hebt u besloten tot het dekken van diverse uitgaven uit de reserves. Deze gelden zijn uittrokken uit de reserve:

€

216

Per saldo gedurende het jaar gelden gedoteerd (minder onttrokken aan de reserves dan toegevoegd):

€

581

Gerealiseerd resultaat 2022 na reservemutaties

661077186/RB/2650

(-/-) €

€

3.612

8

3.2 Financiële positie

Het eigen vermogen van uw gemeente is in 2022 met € 0,9 miljoen toegenomen naar een omvang van € 11,5 miljoen, conform het saldo van baten en lasten (exclusief mutaties in bestemmingsreserves) zoals dat is verantwoord in de programmarekening. Daarnaast heeft de gemeente in 2022 per saldo voor een bedrag van € 0,6 miljoen gedoteerd aan de reserves, waardoor het eigen vermogen toeneemt. Het resultaat na mutaties in de reserves bedraagt € 3,6 miljoen. In de balans is dit afzonderlijk onder het eigen vermogen gepresenteerd (“Gerealiseerd resultaat”). De totale vermogenspositie wordt onder andere tot uitdrukking gebracht door middel van het solvabiliteitspercentage. Dit percentage wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Ultimo 2022 bedraagt dit solvabiliteitspercentage 28% (2021: 22% waarmee de norm van > 50% (minst risicovol) welke als landelijke signaalwaarde wordt gehanteerd nog niet wordt behaald. Uw gemeente valt in de categorie B (20%-50%) en derhalve wordt de financiële positie op basis van de solvabiliteit als een gemiddeld risico onderkend. De netto schuldquote bedraagt 28% (2021: 50%). De ratio geeft aan in hoeverre de schulden meer bedragen dan de jaarlijkse inkomsten. Wij stellen vast dat ruim wordt voldaan aan de norm van < 90% welke als landelijke signaalwaarde wordt gehanteerd.

Dit kengetal valt derhalve positief uit voor de gemeente en wordt als een laag risico onderkend. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar het hoofdstuk financiële kengetallen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.

3.3 Weerstandsvermogen

Ten einde een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente dienen naast het eigen vermogen ook de risico’s zoals opgenomen in de risicoparagraaf te worden betrokken. In de jaarrekening zijn de risico’s weergegeven in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing. Evenals voorgaande jaren worden de risico’s periodiek geactualiseerd zodat een actueel inzicht bestaat in de risico’s. In de jaarrekening 2022 is de actuele stand van zaken ten aanzien van de risico’s opgenomen en laat zich als volgt samenvatten: Bedrag Benodigde weerstandscapaciteit op basis van risicosimulatie

€ 4.474.400

Weerstandscapaciteit

€ 12.777.797

Wij zijn van mening dat de integrale risicobenadering en de financiële vertaling van de verwachte risico’s in 2022 op een adequate wijze heeft plaatsgevonden. Op basis van een weerstandratio van 2,82 kan de weerstandcapaciteit van de gemeente kan als ‘uitstekend’ worden aangemerkt. Uw gemeente heeft voldoende ruimte om de risico’s met de algemene reserve en specifieke bestemmingsreserve te kunnen opvangen. Bij bovenstaande berekening is geen rekening gehouden met de stille reserves die de gemeente heeft. Indien dit wel wordt gedaan komt de ratio uit op 5,04. 3.4 Conclusie financiële positie

661077186/RB/2650

De gemeente Heumen beschikt over een voldoende gezonde financiële positie en is derhalve goed in staat om toekomstige tegenvallers, zoals nu onderkend op geld en op kans van het vóórkomen, op te vangen.

9

4. Voorzieningen

661077186/RB/2650

10

4.

Voorzieningen

4.1 Voorzieningen algemeen

Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Naam toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: 1. Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten. 2. Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. 3. Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. 4. Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Voor de opgenomen voorzieningen in de jaarrekening hebben wij deze ontvangen. Hieronder hebben wij de uitkomsten inzake de controle van de voorzieningen opgenomen.

4.2 Voorzieningen voor verplichtingen en risico’s

De gemeente heeft een aantal voorzieningen gevormd die vallen onder de categorie voorzieningen voor verplichtingen/ risico’s. Vanuit de controle hebben wij de volgende uitkomsten: 1.

Voorziening pensioen oud-wethouders; de gemeente laat de berekening door een externe opstellen. Hierbij is het van belang dat de gemeente zelf een controle doet op de opgestelde berekeningen waarbij de gemeente vaststelt of de gehanteerde uitgangspunten juist zijn/ door de gemeente worden begrepen. Belangrijk aandachtspunt is de volledigheid van deze voorziening. Zijn alle oud wethouders meegenomen in de berekening. Dit wordt nu nog gedaan op basis van ervaring. Wij adviseren de gemeente om hier een centrale registratie voor te hebben.

661077186/RB/2650

2.

Wachtgeld oud wethouders; wij hebben vastgesteld dat de gehanteerde uitgangspunten ten aanzien van deze voorziening conservatief zijn. Dit betekent dat de voorziening voor het maximale bedrag is gevormd waarbij de gemeente geen rekening heeft gehouden met eerdere uitstroom uit de voorziening.

3.

Verlofsparen; deze voorziening is nieuw en is ontstaan door de wijziging in de CAO. De gemeente heeft deze voorziening op een juiste wijze bepaald. Bij het bepalen van de voorziening zijn die medewerkers meegenomen die hebben aangeven deel te willen nemen aan deze regeling.

4.

Personele regelingen; primair is deze voorziening gevormd voor WW rechten van oud medewerkers. In 2022 is er een extra dotatie aan de voorziening gedaan van € 50.000 vanwege een ontslagvergoeding. De hoogte van deze ontslagvergoeding was ultimo 2022 middels een ondertekende VSO bekend. Op grond hiervan is er formeel gezien geen sprake van een voorziening maar een verplichting. Gezien het feit dat het beeld van de jaarrekening niet materieel wordt beïnvloed kunnen wij ons verenigen met de gehanteerde verwerkingswijze.

11

Wel adviseren wij de gemeente in het vervolg vast te stellen wat de te hanteren verwerkingswijze is conform het BBV en indien er onduidelijkheid is op voorhand met ons de afstemming te hebben. 4.3 Onderhoudsvoorzieningen/ egalisatievoorzieningen

De gemeente heeft een aantal voorzieningen gevormd voor het egaliseren van groot onderhoud. In de notitie materiele vaste activa zijn de voorwaarden opgenomen waaraan voldoen moet worden om een voorziening voor groot onderhoud te mogen vormen. De belangrijkste zijn: a. De raad dient ingestemd te hebben met de vorming van de voorziening. b. De voorziening wordt gevoed op basis van een recent beheerplan:

c.

-

In principe niet ouder dan 5 jaar.

-

Worden door raad vastgesteld.

-

Wordt binnen die 5 jaar bijgesteld indien belangrijke afwijkingen ontstaan.

Klein onderhoud mag niet ten laste van de voorziening worden gebracht en dient derhalve ook niet te worden meegenomen bij het bepalen van de voorziening.

d. De gemeente dient zichtbaar een relatie te kunnen leggen tussen het saldo volgens het onderhoudsplan en het saldo van de voorziening in de jaarrekening. Bij de controle hebben wij vastgesteld dat de beheersing en de naleving van bovenstaande voorwaarden vanuit het BBV dienen te worden aangescherpt. Wij willen de gemeente hier het jaar 2023 de tijd voor geven. Mocht de gemeente ultimo 2023 niet aan de gestelde voorwaarden kunnen voldoen adviseren wij de gemeente de voorzieningen tijdig om te zetten naar een bestemmingsreserve. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden hebben wij de volgende bevindingen: 1. Op basis van het onderhoudsplan sportcentrum Malden verwachten wij een jaarlijkse dotatie van € 249.000. De werkelijke dotatie in 2022 bedroeg € 117.000. Dit betekent dat als de gemeente het onderhoud zoals opgenomen in het onderhoudsplan conform planning uitvoert er binnen afzienbare tijd onvoldoende middelen in de voorziening beschikbaar zullen zijn. 2. Op basis van het onderhoudsplan wegen verwachten wij een jaarlijkse dotatie voor groot onderhoud van € 383.000. De werkelijke dotatie in 2022 bedroeg €432.000. Verschil ontstaat doordat het gemeente het onderhoudsbudget, zowel klein als groot onderhoud, als één budget benaderd. Dit kan echter is het wel zaak dat in de verwerkingswijze het BBV wordt gevolgd.

In dit kader is het zaak dat gemeente in de verwerkingswijze het juiste onderscheid maakt tussen investeren (activeren), groot onderhoud (voorzienig) en klein/ regulier onderhoud (exploitatie). Het huidige onderhoudsplan wegen beslaat de periode 2021 tot en met 2025. Dit is een relatief korte periode waardoor er geen rekening wordt gehouden met mogelijke hoge onderhoudskosten na deze periode. Hierdoor kan de voorziening bij actualisatie te laag zijn. 3. Algemeen aandachtspunt is dat er in de huidige onderhoudsplannen beperkt tot niet rekening wordt gehouden met inflatie. Dit betekent dat naar verwachting de werkelijke kosten voor het uit te voeren onderhoud hoger zullen zijn dan het bedrag dat in de onderhoudsvoorziening is opgenomen.

661077186/RB/2650

12

Wij adviseren de gemeente bij het actualiseren van de onderhoudsplannen rekening te houden met de bepalingen zoals opgenomen in de notitie materiele vaste activa (onderscheid groot/ klein onderheid en wel/ niet activeren) alsmede de hier genoemde aandachtspunten.

4.4 Voorziening pensioen wethouders

Voorziening pensioen wethouders Deze voorziening heeft per ultimo 2022 een stand van € 1,7 miljoen. Daarnaast is voor € 0,9 miljoen een pensioenverzekering afgesloten. Aan de pensioenvoorziening wethouders liggen actuariële berekeningen ten grondslag. Deze zijn gemaakt door Bakertilly. Bij het opstellen van de berekeningen gebruikt Bakertilly de volgende parameters: Berekeningsdatum:

31 december 2022

Rekenrente:

2,472%

Sterftetabel:

GBM/GBV 2015/2020

Leeftijdsterugstelling:

Man: 3/ 5 jaar, Vrouw: 1/ 3 jaar

De berekeningsdatum en gebruikte rekenrente zijn in lijn met de van toepassing zijnde verslaggevingsrichtlijnen. Ten aanzien van de gebruikte sterftetabel is de meest recente tabel gehanteerd. In 2022 heeft een vrijval plaatsgevonden van circa € 0,4 miljoen van de voorziening in verband met actualisatie van de pensioenverplichting, waarbij rekening is gehouden met een aanpassing van de rekenrente. Deze vrijval is veroorzaakt door de stijging van de rente.

4.5 Voorziening riolering en afvalstoffenheffing

Voorzieningen afvalstoffenheffing en riolering De gemeente Heumen classificeert de voorzieningen riolering en afvalstoffenheffing als een voorziening artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De mutatie op deze voorzieningen betreft het resultaat op het product riolering en afvalstoffenheffing. Het resultaat op deze producten bestaat enerzijds uit de ontvangen heffingen en anderzijds uit de kapitaallasten van de geïnvesteerde bedragen in riolering en afvalstoffenheffing en de kosten voor klein en groot onderhoud aan de rioleringen. Deze verwerkingswijze is conform het BBV. In 2022 is het tarief van de rioolheffing en afvalstoffenheffing kostendekkend gebleken, waardoor het overschot op het product riolering en afvalstoffenheffing is toegevoegd aan de voorziening. Wij adviseren u om jaarlijks te monitoren op basis van het GRP of de omvang van de voorziening riolering toereikend is c.q. blijft om de resultaten uit het product Riolering te kunnen dekken.

661077186/RB/2650

13

4.6 Schattingen

Schattingen Het college is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant beoordelen wij deze schattingen: Belangrijke schattingen

Mate van subjectiviteit

Onze beoordeling

Toelichting

2022

661077186/RB/2650

Waardering van grond en gebouwen inclusief afschrijvingen

Laag

De afschrijvingstermijnen zijn vergelijkbaar met die wij bij andere gemeenten zien. Er zijn geen indicaties dat de afschrijvingstermijnen niet zijn afgestemd op de economische levensduur van de activa.

Waardering van de in exploitatie genomen gronden

NVT

Voorzieningen onderhoud egalisatie

Gemiddeld

Wij hebben hierboven uiteengezet dat de beheerplannen niet in alle gevallen actueel zijn alsmede dat de dotaties niet in lijn zijn met de beheerplannen. Dit kan beteken dat de voorziening ontoereikend is om alle toekomstige onderhoudswerkzaamheden uit te kunnen voeren.

Voorzieningen verplichtingen en risico’s

Gemiddeld

De conclusie voorzichtig heeft vooral betrekking op de voorziening wachtgeld wethouders waarbij geen rekening is gehouden met tussentijdse uitstroom.

NVT

Ultimo 2022 heeft de gemeente geen actieve grondexploitaties meer derhalve zijn er geen schattingen meer.

14

Waardering van deelnemingen en uitzettingen (Financiële Vaste Activa)

Laag

Er zijn geen indicaties dat een afwaardering van de boekwaarde van een deelneming of uitzetting noodzakelijk is.

Waardering debiteuren

Laag

Minimaal jaarlijks wordt de voorziening voor dubieuze debiteuren geactualiseerd. Wij kunnen ons vinden in de wijze waarop de voorziening voor de diverse soorten vorderingen bepaald is.

Controleverschil

Voorzichtig

Evenwichtig

Optimistisch

Aanvaardbare bandbreedte – gebaseerd op materialiteitsoverwegingen

661077186/RB/2650

15

5. Sociaal domein 661077186/RB/2650

16

5.

Sociaal domein

5.1 Sociaal domein - Algemeen

5.2 Persoonsgebonden budgetten WMO en jeugdzorg

Het college van de gemeente Heumen is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Voor het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen, zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen. Dit uit zich in de bevindingen in de volgende paragrafen. Overeenkomstig voorgaand jaar blijkt uit de controleverklaring die door de accountant van de SVB is afgegeven, dat er geen zekerheid kan worden verkregen omtrent de geleverde zorg in de vorm van PGB’s. De totale besteding aan PGB’s bedraagt voor 2022 voor de gemeente Heumen: 2022

2021

Jeugdzorg

€

67.000

€ 115.000

WMO

€

81.000

€ 62.000

Totaal

€ 148.000

€ 177.000

Als gevolg hiervan heeft uw gemeente zelfstandig werkzaamheden verricht omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten. De werkzaamheden bestonden uit het aansluiten van declaraties en zorgovereenkomsten en het toetsen van herindicatie verslagen, zorgplannen, meldingen en telefonisch/ fysiek contact met de klant. Uit deze controle blijken geen bijzonderheden en hiermee is uw gemeente in staat geweest om voldoende zekerheid te verkrijgen omtrent de getrouwheid van de Pgb-last en de rechtmatigheid van de verstrekkingen/ toekenningen alsmede de prestatielevering. Er is geen sprake van resterende onzekerheden die wij moeten meenemen in onze oordeelsvorming.

5.3 Sociaal domein – Kosten WMO en Jeugdzorg

Uw gemeente heeft voor de financiële verantwoording van de Jeugdzorg en WMO een aansluiting gemaakt tussen de financiële administratie en zorgadministratie op basis van het berichtenverkeer. Tot slot is er aansluiting gezocht met de ontvangen productieverantwoordingen van de zorgleveranciers. Het verschil tussen administratie van de gemeente en productieverantwoordingen voor 2022 bedraagt € 25.000. Voor dit bedrag is een te lage verplichting opgenomen. Dit betekent dat we dit bedrag als fout meenemen in de controle. Deze productieverantwoordingen worden voorzien van een controleverklaring. Op het moment dat de controleverklaring een goedkeurend oordeel heeft hebben wij voldoende zekerheid over de getrouwheid en rechtmatigheid van deze kosten WMO en Jeugdzorg inclusief prestatieverklaring.

661077186/RB/2650

17

Jeugdzorg

WMO

€ 43.311

€ 15.236

€ 3.643.864

€ 1.945.848

0

€ 536.707

Totale uitgaven

€ 3.687.175

€ 2.497.791

Productieverantwoording inclusief een goedkeurende controleverklaring

€ 3.158.565

€ 1.935.562

€ 528.610

€ 10.286

Nagekomen kosten 2021 in 2022 verwerkt Kosten 2022 WMO hulpmiddelen (geen onderdeel van prestatieverklaring via controleverklaring)

Ontbreken van c.q. geen goedkeurende controleverklaring bij de productieverantwoording (onzekerheid in de controle)

De gemeente heeft zelf aanvullende werkzaamheden verricht om zekerheid te verkrijgen over de prestatielevering. Deze werkzaamheden hebben bestaan uit het versturen van beperkte vragenlijsten met gesloten vragen. Deze werkzaamheden geven onvoldoende zekerheid om de prestatielevering vast te kunnen stellen op het moment dat de productieverantwoording met controleverklaring ontbreekt. Wij onderschrijven de eerste stappen die de gemeente heeft gezet om zelfstandig zekerheid te krijgen over de prestatielevering maar nadere diepgang en combinatie van werkzaamheden is noodzakelijk om niet meer afhankelijk te zijn van de productieverantwoordingen. Voor nadere informatie over de combinatie van werkzaamheden verwijzen wij naar de SDO notitie controle interne beheersing Jeugd en WMO voor gemeenten en accountant van 21 januari 2019.

661077186/RB/2650

18

6. Interne beheersing en automatisering 661077186/RB/2650

19

6.

Interne beheersing en automatisering

6.1 Samenvatting bevindingen managementletter 2022

Als onderdeel van de jaarrekeningcontroles 2022 hebben wij in het najaar van 2022 de tussentijdse (interim)-controle uitgevoerd. Deze interim-controle is primair gericht op de bedrijfsvoering binnen de gemeente met name de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen, voortvloeiend uit de interim-controle, zijn vastgelegd in onze managementletter aan het college van 1 december 2022. Uit onze interim-controle blijkt dat de organisatie haar administratieve organisatie en interne beheersing (de controles binnen de processen), voor zover wij dat beoordelen in het licht van de jaarrekeningcontrole van voldoende niveau zijn om de controle uit te voeren. Ons beeld is dat de administratie organisatie van dat niveau is dat achteraf kan worden aangetoond dat de transactie juist en terecht is verwerkt. Aandachtspunt hierbij is wel dat transacties in voldoende mate worden onderbouwd. Bij de uitvoering van de interim-controle zijn nog wel verbeterpunten geconstateerd ten aanzien van de kwaliteit van de interne beheersing. Dit betekent dat wij in belangrijke mate een gegevensgerichte controle hebben uitgevoerd.

Wij constateren dat het college aandacht heeft voor onze aanbevelingen en al werkt aan de opvolging daarvan.

661077186/RB/2650

20

6.2 Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving

Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de controle van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen. Aandachtspunt is dat gemeente Heumen een deel van de werkzaamheden/ beheersing heeft uitbesteed aan Rijk van Nijmegen. Het is van belang dat gemeente Heumen zelf vaststelt of vanuit de uitvoeringsorganisatie voldoende zekerheid verkrijgt over de kwaliteit van de werkzaamheden die op afstand worden uitgevoerd.

Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij geen ISAE 3402 mogen ontvangen. Wij adviseren de gemeente afstemming te hebben met en toezicht te houden op een tijdige uitvoering.

661077186/RB/2650

21

7. Rechtmatigheid 661077186/RB/2650

22

7.

Rechtmatigheid

7.1 Begrotingsrechtmatigheid

De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet. Deze normen dient de gemeenteraad zelf nader in te vullen en te concretiseren. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat de gemeenteraad hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Een overschrijding van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn oordeel. In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat de accountant deze kostenoverschrijdingen betrekt bij de beslissing of hij al dan niet een goedkeurend rechtmatigheidsoordeel kan afgeven. Essentieel is dat de raad nadere regels kan stellen wanneer: 1.

Lastenoverschrijdingen zijn gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten. 2. Lastenoverschrijdingen passen binnen het beleid. 3. Lastenoverschrijdingen bij open einde regelingen. Daarnaast moet de accountant deze lastenoverschrijdingen – waarvan het college in de jaarrekening moet aangeven dat de raad deze nog dient te autoriseren – in het verslag van bevindingen aan de orde stellen. Extra lasten die zijn gemaakt omdat extra opbrengsten daarvoor de ruimte bieden, terwijl deze extra lasten niet direct zijn gerelateerd aan de extra opbrengsten en waarbij de raad nog geen besluit heeft genomen over de aanwending van deze extra opbrengsten, zijn onrechtmatig. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid kijkt de accountant naar de lastenoverschrijdingen per programma die de rapportagetolerantie overschrijden. Wij stellen vast dat er geen sprake is van lastenoverschrijdingen. Wij hebben vastgesteld dat er 3 kredietoverschrijdingen zijn. Deze overschrijdingen hebben betrekking op investeringen waarvan de kosten uiteindelijk hoger zijn dan het krediet dat door de Raad ter beschikking is gesteld. De grootste overschrijding bedraagt € 15.000. In de financiële verordening (artikel 7) zijn afspraken gemaakt tussen het college en de Raad wanneer het college toestemming moet vragen voor investeringen. De afspraak is dat dit bij € 100.000 moet.

Aangezien deze overschrijding ruimschoots onder dit bedrag is, is er geen sprake van een kredietonrechtmatigheid.

661077186/RB/2650

23

7.2 Europese aanbestedingen

Het normenkader voor de rechtmatigheidscontrole, zoals vastgesteld door de raad, bevat onder andere de Europese aanbestedingswetgeving. Bij onze jaarrekeningcontrole hebben wij aan de hand van een door uw organisatie uitgevoerde crediteurenanalyse gecontroleerd of de Europese aanbestedingswetgeving gedurende het boekjaar 2022 is nageleefd. Naast inzicht in de rechtmatigheid van individuele dossiers geeft deze analyse ook inzicht in de beheersing van het inkoopproces, die (ook) het naleven van de aanbestedingswetgeving moet waarborgen. Daarbij zijn ons de volgende zaken opgevallen: 1.

De kwaliteit en de onderbouwingen van de uitgevoerde spendanalyse en daarmee de controleerbaarheid voor ons als accountant dient te worden doorontwikkeld. Wij adviseren de gemeente om het werkprogramma zoals op de website van Pianoo is gepubliceerd te hanteren.

2.

Het is noodzakelijk dat gehanteerde uitgangspunten/ standpunten van de gemeente zijn onderbouwd met objectieve informatie. Dit is nu onvoldoende gebeurd. Met aanvullende werkzaamheden en analyses hebben wij deze controle kunnen afronden.

3.

Complexe dossiers vragen nadere onderbouwing en analyse van de gemeente. Dossiers waarbij hier sprake van kan zijn is rondom software, inhuur personeel of exploitatie constructies.

4.

De organisatie heeft tijdens de controle uiteindelijk zelf een inkoopanalyse uitgevoerd. De nu uitgevoerde analyse is inclusief BTW terwijl de spendanalyse exclusief BTW dient te worden uitgevoerd. Uit de intern uitgevoerde analyse kwamen geen bevindingen. Wij komen op basis van de uitgevoerde werkzaamheden voor één dossier tot een andere conclusie. Wij hebben hieronder uiteen gezet waarom wij tot een andere conclusie komen. Het is noodzakelijk dat de beheersing alsmede de interne controle op de aanbestedingen wordt doorontwikkeld. A. Dit betreft de inhuur van een persoon waarvan het contract is verlengd. Bestedingen tot en met eind 2022 bedragen € 256.000 (excl. BTW). Hiermee is de grens voor EU aanbestedingen overschreden. Hierdoor zijn de bestedingen 2022 ad € 122.000 fout. Aandachtspunt bij het aangaan van contracten is de raming van de opdrachtwaarde voor aanvang van het aanbestedingstraject. De raming dient als basis voor op welke wijze de aanbesteding dient te gebeuren. Wij hebben vastgesteld dat de opdrachtwaarde veelal niet door de gemeente wordt geraamd. Hierdoor wordt de opdrachtwaarde berekend op basis van het gesloten contract. Bij deze berekening dienen alle verlengingsopties te worden meegenomen tot uiteindelijk een contractperiode van 4 jaar.

Als uit deze berekening blijkt dat de contractwaarde boven de EU aanbestedingsgrens uitkomt had de overeenkomst, ook als de bestedingen onder de EU aanbestedingsgrens blijven, EU worden aanbesteed. Wij adviseren de gemeente in dit kader de gesloten overeenkomsten na te gaan en daar waar verleningsopties zijn opgenomen de contracten aan te passen zodat de opdrachtwaarde onder de EU aanbestedingsgrens blijft. B. Gemeente heeft een contract gesloten voor klein onderhoud en dit als werk gekwalificeerd zonder nadere onderbouwing in eerste instantie.

661077186/RB/2650

24

Op basis van de regelgeving kwalificeert klein onderhoud als een dienst waardoor er een lagere aanbestedingsgrens geldt. Werkzaamheden kwalificeren als een werk indien onderhoudswerkzaamheden verder gaan dan het enkel in stand houden van het werk. Bij klein onderhoud gaat juist om werkzaamheden om het werk in stand te houden. De gemeente heeft uiteindelijk gerealiseerde kosten geanalyseerd en gekwalificeerd of het een dienst of werk is. Uitkomst hiervan is dat het merendeel van de kosten een werk zijn waardoor de hogere aanbestedingsgrens geldt. Dit in combinatie met het verkregen startformulier geeft voldoende zekerheid dat het contract rechtmatig is aanbesteed. Wij adviseren de gemeente duidelijk onderscheid te maken tussen werk, diensten en leveringen en de overwegingen waaronder de werkzaamheden vallen te documenteren. Daarnaast adviseren wij ook gedurende de looptijd van een overeenkomst zichtbaar vast te stellen of de werkzaamheden vallen onder het contract dat is aanbesteed en werkzaamheden zo kwalificeren als tijdens de aanbesteding is ingeschat. C. Aandachtspunt is dat de gemeente monitort dat indien bestedingen jaarlijks toenemen de bestedingen over een periode van 4 jaar boven de aanbestedingsgrens kunnen komen. Indien dit gebeurt is het noodzakelijk dat de gemeente tijdig een EU aanbesteding start.

Voorbeeld hiervan is het verzekeringspakket wat jaarlijks duurder wordt.

7.3 Rechtmatigheidsverklaring vanaf 2023

De formele wetswijziging waarmee de inwerkingtreding van rechtmatigheidsverantwoording is geregeld is in 2022 vastgesteld en het BBV zal hierop in de komende periode worden aangepast. Dit betekent dat het college van de gemeente Heumen verplicht is om met ingang van de jaarrekening over het boekjaar 2023 een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening op te nemen. De accountant zal met ingang van het boekjaar 2023 zijn/haar oordeel geven over de getrouwheid van de jaarrekening waar de rechtmatigheidsverantwoording van het college onderdeel van uitmaakt. De accountant verstrekt geen afzonderlijk rechtmatigheidsoordeel meer. Binnen de gemeente wordt gewerkt aan de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording. Net als de gemeente concluderen wij dat de uitvoering van de werkzaamheden van de rechtmatigheidsverklaring voor 2022 nog onvoldoende zijn. Aandachtspunt is dat de gemeente zelfstandig en met voldoende diepgang de interne controle werkzaamheden uitvoert. Concreet aandachtspunt hierbij is bijvoorbeeld de controle van de prestatielevering bij inkopen. Deze controle is nu onvoldoende geborgd in het proces. Dit betekent dat achteraf moet worden aangetoond dat de prestaties zoals op de factuur staan conform de gemaakte afspraken zijn geleverd.

Vanuit het BADO is er een notitie opgesteld, vastlegging en onderbouwing prestatielevering bij inkopen door decentrale overheidsorganisaties, d.d. 24 juli 2020, die kaders geeft welke onderbouwing er nodig is. Voor de controle 2023 is het van belang deze notitie als uitgangspunt te hanteren bij de (verbijzonderde) interne controle. Hiervoor is het zaak om het normenkader te vertalen in een toetsingskader en met de gegevensgerichte werkzaamheden zichtbaar aan te tonen dat de toetspunten zijn gecontroleerd. Tevens dienen de gegevensgerichte werkzaamheden navolgbaar te worden gedocumenteerd zodat wij als accountant de werkzaamheden achteraf eenvoudig kunnen controleren. Wij adviseren de gemeente een interne controleplan op te stellen waarbij op basis van de verwachte euro’s in relatie tot het normenkader en de onderkende risico’s de omvang en diepgang van de werkzaamheden worden bepaald.

661077186/RB/2650

25

Met de invoering van de rechtmatigheidsverklaring zullen in 2023 nog de benodigde verordeningen (controleverordening en financiële verordening) en het controleprotocol geactualiseerd moeten worden, waarin door de gemeenteraad keuzes en besluiten inzake de rechtmatigheidsverantwoording worden geformaliseerd. De organisatie heeft deze documenten in voorbereiding.

661077186/RB/2650

26

8. Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2022 661077186/RB/2650

27

8.

Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2022

8.1 Wijziging in verslaggevingsvoorschriften en overige wet- en regelgeving 8.2 Bevestiging van het college 8.3 Beperking in reikwijdte van de controle 8.4 Wet Normering Topinkomens (WNT)

In de jaarrekening 2022 zijn geen stelsel- of schattingswijzigingen verwerkt. Hier was ook geen aanleiding toe. De gemeente heeft de jaarrekening opgesteld conform de vereisten in het BBV. Aandachtspunt is dat de gemeente op alle punten van het BBV op voorhand zelf vaststelt dat de jaarrekening voldoet aan het BBV. Gedurende de controle zijn er aanpassingen doorgevoerd in de jaarrekening ten einde er voor te zorgen dat deze voldoet aan het BBV. Aandachtspunt hierbij is het op een juiste wijze onderscheid maken tussen vorderingen (uitzettingen < 1 jaar) en de overlopende activa. Wij hebben van het college een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen.

Er zijn geen meningsverschillen met het management noch het college geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers en het college van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad. De Wet Normering Topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd, beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 216.000 niet te boven gaan. Daarnaast dient u het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000.

Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2022 voor de topfunctionarissen (gemeentesecretaris en griffier) en overige medewerkers geen sprake van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken. Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met de Regeling Controleprotocol WNT 2022 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. In onze controleverklaring hebben wij bovenstaande expliciet opgenomen.

661077186/RB/2650

28

Complexiteit WNT regelgeving Wij hebben naar aanleiding van de controle op de WNT verantwoording verschillende correcties moeten laten doorvoeren. Ondanks dat de WNT regelgeving complex is vragen wij van u waarborgen te treffen die er voor zorgen dat WNT verantwoording juist wordt opgenomen in de jaarrekening. Voor 2023 onderkennen wij als specifiek aandachtspunt dat de gemeentesecretaris wordt ingehuurd. Hiervoor gelden specifieke voorwaarden die afhankelijk zijn van de duur dat deze externe wordt ingehuurd. 8.5 Single Information Single Audit (SiSa-Bijlage)

De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien documenten aan het CBS te leveren. De SiSa-bijlage die opgenomen is in de jaarrekening, is opgesteld door de gemeente Heumen. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022. Hierbij hebben wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa -bijlage bij de jaarrekening 2022 van de gemeente vastgesteld. Ten opzichte van voorgaand jaar is het aantal SiSa- regelingen in de jaarrekening significant toegenomen. Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze terecht is ingevuld. Medewerkers van uw gemeente hebben dit aan ons bevestigd. In het kader van de totstandkoming van de SiSa-bijlage merken wij nog het volgende op. Bij de meest recente review van de Audit Dienst Rijk (ADR) van de accountantscontrole van de SiSa-bijlagen (de zogenaamde single review) hebben wij gemerkt dat deze dienst (zeer)kritisch is op de kwaliteit van de aangeleverde SiSabijlagen door de gemeenten en de hierop uitgevoerde accountantscontroles.

Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2022 in het kader van SiSa zijn verantwoord. Wij doen dit met een tabel, die wij ook opnemen als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke, financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Wij hebben de tabel opgenomen in bijlage B van dit rapport. Wij adviseren de gemeente om per SISA regeling een controle-/ werkprogramma op te stellen zodat er een uniforme en navolgbare aanleverwijze is. Onderdeel van deze werkprogramma’s dient ten minste een risicoanalyse, relatie met de wet- en regelgeving, aansluitingen op de financiële administratie en sub administratie, zichtbare aansluiting balanspositie en zichtbare toets dat de indicatoren juist zijn ingevuld.

8.6 Wet open overheid (Woo)

8.7 Fraude als onderdeel van de

661077186/RB/2650

Op grond van de Wet open overheid (Woo) zijn bestuursorganen met ingang van het boekjaar 2022 verplicht om in de jaarstukken een openbaarheidsparagraaf op te nemen waarin verslag wordt gedaan over de uitvoering van de beleidsvoornemens op dit gebied. De gemeente Heumen heeft aan deze verplichting voldaan door in paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag te rapporteren over het beleid en de uitgevoerde activiteiten ten aanzien van de Woo. In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Hoewel wij een kritische houding hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, willen wij opmerken dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van

29

accountantscontrole

frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht en met ingang van het boekjaar 2022 rapporteert de accountant in de controleverklaring specifiek over de verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd binnen het controleteam en met de ambtelijke organisatie van de gemeente en hebben als uitwerking daarvan risico’s geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening die het gevolg is van fraude. Als onderdeel van ons proces voor het identificeren van risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening die het gevolg zijn van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie. Daarnaast hebben wij de opzet en de implementatie van de relevante aspecten van het frauderisicomanagementsysteem van Heumen geëvalueerd. Het college heeft in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag gerapporteerd over de getroffen maatregelen ter preventie van fraude, waaronder de aanwezigheid van gedragscodes, beheersingsmaatregelen en borging.

Wij constateren dat Heumen voldoende aandacht heeft voor fraude en misbruik en oneigenlijk gebruik, onder andere doordat er in processen, procedures en systemen aandacht is voor maatregelen om fraudes en misbruik te voorkomen. Gemeente Heumen heeft voldoende aandacht voor risicomanagement in brede zin, ook in relatie tot de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Aandachtspunt is dat de gemeente komt tot een eigen overkoepelende frauderisicoanalyse. Tijdens overleggen met medewerkers en het college en management van de gemeente Heumen is gesproken of het management aanwijzingen en of vermoedens heeft gehad voor de mogelijke aanwezigheid materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of de werknemers zijn betrokken die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing, of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn voor de jaarrekening. Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd gericht op de geïdentificeerde frauderisico’s. In onderstaande tabel geven wij een nadere toelichting op de geïdentificeerde risico’s, de uitgevoerde werkzaamheden en de uitkomsten daarvan. Geïdentificeerde frauderisico’s

Onze controlewerkzaamheden en observaties

Het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management (inclusief superusers)

Het doorbreken van beheersingsmaatregelen door het management is op basis van de controlestandaarden altijd een significant risico. Interne beheersingsmaatregelen, ongeacht hoe goed in opzet en bestaan, kunnen risico’s van materiële onjuistheden in de jaarrekening slechts beperken, en niet volledig mitigeren, wegens de inherente beperkingen van interne beheersingsmaatregelen. Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing in de processen voor het genereren en verwerken van journaalposten en het maken van schattingen. Tevens hebben wij specifieke aandacht gegeven aan de toegangsbeveiligingen in het IT-systeem en de mogelijkheid dat hierdoor functiescheidingen worden doorbroken. Wij hebben journaalposten geselecteerd op basis van risicocriteria en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht. Deze werkzaamheden omvatten onder meer inspectie

661077186/RB/2650

30

van informatie uit brondocumenten. Wij hebben geen significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening geïdentificeerd. Tevens hebben wij specifieke controlewerkzaamheden verricht ten aanzien van belangrijke schattingen van het college zoals de waardering van vaste activa en debiteuren en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door het college. Frauderisico dat de Europese en/of interne aanbestedingsrichtlijnen niet worden nageleefd om gunning aan een bevriende partij mogelijk te maken

De aanbestedingsrichtlijnen zijn complex en het risico op mogelijke gunning aan bevriende partijen is doorgaans, gelet op de veelvoud aan leveranciers en grote diversiteit in inkoop van goederen en diensten, een verhoogd risico voor overheden. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij gecontroleerd of er voldoende functiescheiding is gehanteerd bij aanbestedingstrajecten en bij het aangaan van contracten. We hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden enkele onrechtmatigheden geconstateerd (zie hoofdstuk 7.2), echter deze bevindingen hebben geen relatie met fraude.

Frauderisico in de inkomende subsidies (juiste afgrenzing en voldoen aan voorwaarden)

Het frauderisico in deze opbrengstenstroom is gerelateerd aan de algemene tendens om begrotingsoverschrijdingen zoveel mogelijk te vermijden. Wij hebben werkzaamheden verricht op de afgrenzing van inkomende subsidies waarbij wij de aan het boekjaar 2022 toegerekende subsidies hebben gecontroleerd. Uit onze werkzaamheden zijn geen bevindingen gebleken.

Het risico dat een medewerker zelfstandig crediteurenstamgegevens muteert en / of valse inkoopfacturen in de administratie verwerkt en / of betalingen aan crediteuren omleidt voor persoonlijk gewin.

Het wijzigen van crediteurenstamgegevens wordt in het proces geborgd door het 4-ogen principe waarbij altijd een tweede medewerker de mutatie autoriseert. Wij hebben o.a. aan de hand van de logging van het administratief pakket geïdentificeerd voor welke crediteuren één of meerdere stamgegevens zijn gewijzigd. Van de crediteuren waarvan de stamgegevens in het boekjaar zijn gewijzigd, hebben wij de wijzigingen gecontroleerd aan de hand van onderliggende documentatie, zoals inkoopfacturen (waarop veel ‘vaste’ gegevens zoals adres en bankrekeningnummer zijn vermeld). Wij hebben daarnaast een cijferanalyse uitgevoerd op de overige bedrijfskosten, waarbij relevante afwijkingen ten opzichte van onze verwachting nader (in detail) zijn uitgezocht. Daarnaast hebben we een deelwaarneming verricht op de bedrijfskosten en hebben we vastgesteld dat de prestaties geleverd zijn en de betalingen zijn verricht aan het juiste bankrekeningnummer. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voor frauduleuze betalingen naar voren gekomen.

Conclusie: Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2022 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude.

661077186/RB/2650

31

8.8 Continuïteit als onderdeel van de accountantscontrole 8.9 Controleproces

Naast fraude rapporteren wij ook apart over continuïteit in onze controleverklaring. In dat kader hebben wij verschillende werkzaamheden uitgevoerd ten einde vast te kunnen stellen of de continuïteit van gemeente Heumen in voldoende mate is gewaarborgd. Op basis van deze werkzaamheden, waaronder het vaststellen van de financiële positie versus de risico’s (zie hoofdstuk 3), concluderen wij dat de continuïteit van gemeente Heumen in voldoende mate is gewaarborgd. We hebben een goed maar ook intensief controleproces gehad met de organisatie. Wij gaan de proces met de organisatie evalueren om na te gaan wat wij beter/ anders kunnen doen maar ook wat wij van de gemeente verwachten om de controle op een goede en efficiënte wijze uit te kunnen voeren. Belangrijk aandachtspunt is de navolgbaarheid van de ontvangen informatie alsmede de onderbouwing met objectieve controle informatie. Tot slot is het van belang om tijdig te beschikken over de informatie waarvan je afhankelijk bent van derden. Denk hierbij aan de informatie van de verbonden partijen die in de jaarrekening opgenomen dient te worden maar ook voor de belastingopbrengsten en de verklaringen van de zorgleveranciers.

8.10 Administratieve verwerkingswijze

De gemeente heeft een eigen systematiek op welke wijze de administratie wordt gevoerd. Dit is iets wat de gemeente geheel vrij staat. Wel is het van belang dat de gemeente na afloop kan aantonen op welke wijze de bedragen in de jaarrekening tot stand zijn gekomen alsmede dat de presentatie en toelichting in overeenstemming met het BBV is. De zaken die ons zijn opgevallen zijn de volgende: Materiele vaste activa