Bijlage II Regionaal Risicoprofiel 2024 VRGZ
Tekst van het document
Inleiding
Voorwoord Het voorwoord volgt in de definitieve versie van dit document
Colofon Contactpersoon
Projectgroep Regionaal Risicoprofiel
Datum
16 juni 2023
Versienummer
0.3
Status
Concept
Aantal bijlagen
1
Vastgesteld door
Algemeen Bestuur Veiligheidsregio Gelderland-Zuid, d.d. 29 juni 2023
2
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
3
Inhoud Samenhang Beleidsdocumenten
Regionaal Risicoprofiel
Strategisch
Zorgrisicoprofiel
Tactisch
Brandweerrisicoprofiel
Regionaal Beleidsplan
Meerjarenbeleidsplan OTO
Regionaal Crisisplan
Rampbestrijdingsplannen/ Incidentbestrijdingsplannen
Begroting
VIK
Operationeel
3
Samenhang Beleidsdocumenten
4
Inhoud Regionaal Beleidsplan 2024-2027
5
1. Inleiding
7
1.1
Wet veiligheidsregio’s en risicoprofiel
7
1.2
Het Regionaal Risicoprofiel
7
1.3
Leeswijzer
9
2. Ligging en typering Gelderland-Zuid
11
3. Totstandkoming Risicoprofiel 2024
15
3.1
Meerjarenprogramma’s
Jaarplannen mono & multi
Voorwoord
Operationele monoplannen, handboeken etc.
15
Methode
3.1.1. Risico-inventarisatie
15
3.1.2. Risicobeeld
17
3.1.3. Risicoanalyse
17
3.1.4. Risicoprofiel
18
3.2
Ontwikkeling methode en informatiegestuurd werken
19
KCR2
4. Resultaten
21
4.1
Risico-inventarisatie Gelderland-Zuid
21
4.2
Risicobeeld en -analyse
34
4.3
Risicoprofiel
40
4.4
Verschuivingen RRP 2024 ten opzichte van RRP 2020
42
5. Van risicoprofiel naar beleidsplan
4
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
45
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
5
1
Inleiding 1.1 Wet veiligheidsregio’s
van diverse interne en externe crisis- en samenwerkingspartners en wordt door
Op 1 oktober 2010 is de Wet veiligheids-
het Algemeen Bestuur van de Veiligheids-
regio’s in werking getreden. Deze wet
regio vastgesteld.
heeft als primair doel om de rampenbestrijding en crisisbeheersing in Nederland
1.2 Het Regionaal Risicoprofiel
te verbeteren en te versterken. Door de brandweerzorg, de Geneeskundige
De
Nederlandse
Hulpverleningsorganisatie in de Regio
adequaat
kunnen
(GHOR), de politie en gemeenten op
soorten
veiligheidsrisico’s.
regionaal niveau bijeen te brengen op
storingen,
overstromingen
het terrein van rampenbestrijding en
ongevallen, maar bijvoorbeeld ook infec-
crisisbeheersing, wordt niet alleen de
tieziekten en uitval van nutsvoorzienin-
slagkracht vergroot, maar wordt ook
gen vormen een bedreiging van de vitale
eenheid, eenduidigheid en eenvoud in de
belangen in de samenleving. Elke regio
aanpak bereikt. Daarnaast wordt samen-
herbergt
werking met andere externen (o.a. vitale
gericht beleid van de Veiligheidsregio en
partners) versterkt.
haar partners nodig kan zijn. Mede op basis
specifieke
samenleving
moet
inspringen
vele
risico’s
op
Ordeveren
trein-
waarvoor
van het Regionaal Risicoprofiel kan het
6
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
In artikel 15 van de wet is een verplichting
bestuur van de Veiligheidsregio strategi-
opgenomen om een risicoprofiel op te
sche beleidskeuzes maken over de ambities
stellen. Een dergelijk risicoprofiel bevat
voor de risico- en crisisbeheersing en over
een risico-inventarisatie en -analyse van
de inspanningen voor onderlinge afstem-
de te benoemen dreigingen in de regio.
ming met de crisispartners. Dit geldt voor
Het Regionaal Risicoprofiel voor Gelder-
brandweer en GHOR, maar in het kader van
land-Zuid is opgesteld met betrokkenheid
de multidisciplinaire taken ook voor onze
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
7
inventarisatie omvat een overzicht van
zoals waterschappen, Defensie, vitale infra-
de aanwezige risicovolle situaties en de
structuur en Rijkswaterstaat waar afspraken
soorten incidenten die zich daar kunnen
mee zijn of moeten worden gemaakt. Ook
voordoen. In de risicoanalyse worden
“
biedt het een basis voor de risicocommu-
de geïnventariseerde gegevens nader
1.3 Leeswijzer
nicatie naar de burgers. Deze ambities
beoordeeld, vergeleken en geïnterpre-
worden
Regionaal
teerd. Daarbij worden ze ingedeeld op
Veiligheidsregio.
waarschijnlijkheid en impact. Voor het
vastgelegd
Beleidsplan
van
in de
het
risicoprofiel
relevante
ontwikkelingen
Het Regionaal Risicoprofiel is bedoeld
worden zoveel mogelijk in het regionale
om inzicht in de aanwezige regionale
risicoprofiel verwerkt door middel van
risico’s te krijgen. Het is het resultaat van
een tussentijdse actualisatie. Eenmaal per
een inventarisatie en analyse van de in
vier jaar wordt het Regionaal Risicopro-
een veiligheidsregio aanwezige risico’s
fiel bestuurlijk vastgesteld.
via een specifieke methode. De risico-
Inleiding
gemeenten, de politie en overige partners
Het Regionaal Risicoprofiel (RRP) laat zien wat ons bedreigt en hoe erg dat is.” •
In hoofdstuk 5 wordt de relatie met het Regionaal Beleidsplan toegelicht.
•
Dit rapport heeft de volgende opbouw:
In bijlage 1 staat de uitwerking van relevante
•
crisistypen
en
incident-
In hoofdstuk 1 zijn de aanleiding
typen met scenario’s en impact- en
en achtergrond van het Regionaal
waarschijnlijkheidsanalyse.
Risicoprofiel beschreven. •
In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de ligging en typering van de regio Gelderland-Zuid.
•
In hoofdstuk 3 wordt de totstandkoming toegelicht. Dit betreft een aantal processtappen, conform de landelijke
Handreiking
Regionaal
Risicoprofiel. Daarnaast is een aantal ontwikkelingen
benoemd
op
het
gebied van risicoanalyse en -inventarisatie. •
In
hoofdstuk
ten
per
4
zijn
processtap
de
resulta-
weergegeven.
Deze stappen leiden tot een risicodiagram en -matrix, waarin impact en waarschijnlijkheid van de relevante scenario’s op een onderling vergelijkbare wijze zijn weergegeven. Op een aantal thema’s is daar tevens nadere context beschreven.
8
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
9
Ligging en typering Gelderland-Zuid
2
De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) is een wettelijk verplicht regionaal samenwerkingsverband van veertien gemeenten die nauw samenwerken op het gebied van crisisbeheersing en hulpverlening.
Culemborg
Buren Neder-Betuwe
Tiel Druten
West Betuwe
Beuningen
West Maas en Waal Nijmegen Wijchen
Zaltbommel
Berg en Dal Maasdriel Heumen
Aangrenzende veiligheidsregio’s van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (regionummer 8) zijn: • • • • • •
Gelderland-Midden Utrecht Zuid-Holland Zuid Midden- en West Brabant Brabant-Noord Limburg-Noord
(regionummer 7) (regionummer 9) (regionummer 18) (regionummer 20) (regionummer21) (regionummer 23)
Veiligheidsregio Gelderland-Zuid grenst bij de gemeente Berg en Dal aan Duitsland (Kreis Kleve, Bezirksregierung Düsseldorf).
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
11
Ook kent de regio een aantal Brzo-
het district Gelderland-Zuid dat gelijk
bedrijven. Dit zijn bedrijven die worden
loopt met de grenzen van onze Veilig-
door
aangewezen vanuit het Besluit risico’s
heidsregio. Verder wordt er met diverse
de aanwezigheid van vier belangrijke
zware ongevallen 2015. In onze regio
externe partners samengewerkt, zoals
rivieren: Nederrijn, Lek, Waal en Maas.
betreffen dit 7 zogenaamd hoogdrempe-
het Waterschap Rivierenland, Rijkswa-
De Waal is hierbij de belangrijkste trans-
lige en 3 laagdrempelige bedrijven.
terstaat, Defensie, het Openbaar Minis-
Het
gebied
van
Gelderland-Zuid
de
Veiligheidsregio
kenmerkt
zich
portader over het water in Nederland.
terie en de provincie Gelderland. Ook
Het vervoer van gevaarlijke stoffen van
Partners
Europoort naar Duitsland en vice versa
Binnen
vindt plaats over deze rivieren.
land-Zuid
worden vertegenwoordigers van vitale Gelder-
sectoren,
GHOR,
meer bij de Veiligheidsregio betrokken
GGD en ambulancezorg volgens dezelfde
middels convenanten, afspraken, grote
aantal
territoriale gebiedsindeling. De regio valt
en kleinere trainingen en oefeningen en
snelwegen (A15, A50, A73, A2) in de
binnen het werkgebied van de regionale
accountgesprekken. Daarnaast vindt er
regio en worden er goederen, waaronder
eenheid Oost-Nederland van de Nationale
bovenregionale en landsgrensoverschrij-
gevaarlijke stoffen, vervoerd per spoor
Politie
dende samenwerking en overleg plaats
via de Betuweroute.
en Overijsel bestrijkt. Daarbinnen valt
Daarnaast
bevindt
zich
een
Ligging en typering Gelderland-Zuid
Typering
de
dat
Veiligheidsregio
werken
de
brandweer,
provincies
Gelderland
zoals
nutsbedrijven,
steeds
met de buurregio’s en Duitsland.
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
13
Totstandkoming Risicoprofiel 2024 3.1. Methode
3
door ze uit te werken in realistische, ernstige scenario’s. Na het opstellen
Bij het opstellen van het Regionaal
van de scenario’s zijn deze beoordeeld
Risicoprofiel Gelderland-Zuid 2024 is de
op impact en waarschijnlijkheid.
“Handreiking
Regionaal
Risicoprofiel”
•
Op basis van impact en waarschijn-
(hierna: Handreiking) uit 2009 als leidraad
lijkheid zijn de 23 relevante scenario’s
gebruikt. Daarnaast is voor inhoudelijke
in
onderbouwing
van
Deze matrix maakt in één oogopslag
zoals
duidelijk op basis van de gekozen
de Rijksbrede Risicoanalyse 2022 en de
scenario’s wat er speelt in de regio en
Toekomstverkenning
hoe groot het risico hiervan is.
recente
gebruik
landelijke
gemaakt
documenten
Crisisbeheersing
een
risicomatrix
weergegeven.
2022.
3.1.1. Risico-inventarisatie Hoe is dit profiel tot stand gekomen: Om te komen tot een risicoprofiel is de eerst •
•
•
Er is een risico-inventarisatie gemaakt
stap inzichtelijk te krijgen welke risico’s
van
en
zich kunnen voordoen in onze regio. We
incidenttypen) voor de regio Gelder-
hebben medio 2022 en begin 2023 bij onze
land-Zuid.
netwerkpartners geïnventariseerd welke
Op basis van aanvullende informatie is
belangrijke ontwikkelingen zij zien met
een risicobeeld opgesteld. In dit risico-
betrekking tot de risico’s in de Veiligheids-
beeld is de context en de spreiding
regio. Er is specifiek gevraagd of er aanvul-
van de risico’s uitgewerkt.
lingen of aanpassingen op het Risicoprofiel
In de risicoanalyse worden de geïnven-
2020 noodzakelijk zijn. Ook zijn er begin
tariseerde
2023 interactieve sessies geweest om bevin-
dreigingen
(crisistypen
gegevens
nader
beoor-
deeld, vergeleken en geïnterpreteerd
14
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
dingen en ontwikkelingen op te halen.
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
15
Deze ophaalsessies hebben geleid tot
Volgens de systematiek van de lande-
gens een selectie gemaakt van dreigingen
bestaande scenario’s van de crisispartners
een overzicht van de huidige ingeschatte
lijke handreiking worden de 7 thema’s
(crisistypen en incidenttypen) die voor de
in de regio of vanuit de landelijke risico-in-
risico’s voor Gelderland-Zuid. Verschillen-
vervolgens opgesplitst in 25 crisistypen
regio Gelderland-Zuid relevant zijn. Deze
ventarisatie. Voor het overige deel zijn de
de branden, rampen en crises kunnen we
(bijvoorbeeld ‘overstroming’ onder thema
zijn verder uitgewerkt.
scenario’s tot stand gekomen in overleg
onderbrengen onder maatschappelijke
‘natuurlijke omgeving’). Deze worden
thema’s. In dit risicoprofiel hanteren
onderverdeeld
we de landelijke Handreiking Regionaal
(bijvoorbeeld incidenttype ‘overstroming
Risicoprofiel waarbij onderscheid wordt
vanuit zee’ onder crisistype ‘overstro-
Op basis van aanvullende informatie is
deeld op impact en waarschijnlijkheid in
gemaakt in onderstaande 7 maatschap-
ming’).
vervolgens
een expertsessies op basis van statistische
in
68
incidenttypen
3.1.2. Risicobeeld
hebben van het betreffende scenario. De opgestelde scenario’s zijn hierna beoor-
een
risicobeeld
opgesteld.
In dit risicobeeld wordt de context en Uit de 25 crisistypen is op basis van de
de spreiding van de risico’s uitgewerkt.
1. Natuurlijke omgeving
risico-inventarisatie en het risicobeeld
Zodoende kan er beter worden beoordeeld
2. Gebouwde omgeving
een selectie van 17 crisistypen gemaakt
in welke mate de risico’s bepalend zullen
3. Technologische omgeving
die voor Gelderland-Zuid relevant zijn.
zijn in het Risicoprofiel.
4. Vitale infrastructuur en voorzieningen
Deze zijn ingedeeld volgens de categori-
5. Verkeer en vervoer
sering van maatschappelijke thema’s met
6. Gezondheid
bijbehorende crisis- en incidenttypen uit
7. Sociaal-maatschappelijke omgeving
de Handreiking. Van deze lijst is vervol-
3.1.3. Risicoanalyse
gegevens of de beoordeling van experts.
Tabel 3.1 - Klasse-indeling op basis van gevolgen Klasse
Omvang gevolg
A
Beperkt gevolg
B
Aanzienlijk gevolg
C
Ernstig gevolg
te werken in realistische, ernstige scena-
D
Zeer ernstig
rio’s. Daarbij worden ze ingedeeld op
E
Catastrofaal gevolg
In de risicoanalyse worden de geïnventariseerde gegevens nader beoordeeld, vergeleken en geïnterpreteerd door ze uit
waarschijnlijkheid en impact.
16
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
In de scenario’s wordt een beeld geschetst
Impact
van een aantal mogelijke tot waarschijnlij-
Impactbeoordeling is gedaan op basis
ke effecten (aantal doden en gewonden,
van de methodiek uit de Handreiking,
schade aan economie, ecologie, cultureel
die grotendeels aansluit op de Rijksbrede
erfgoed enz.). Bij het opstellen van de
Risicoanalyse Nationale Veiligheid 2022.
scenario’s is geen rekening gehouden met
Voor de beoordeling van de impact is
domino-effecten, conform de Handreiking.
gekeken naar de gevolgen op het gebied
Waar mogelijk wordt aangesloten bij
van territoriale veiligheid, lichamelijk lijden
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
17
Totstandkomiing Risicoprofiel 2024
pelijke thema’s:
met de partners die de meeste kennis
en letsel, economie, ecologie, sociale stabi-
3.1.4. Risicoprofiel
3.2 Ontwikkelingen methode en informatiegestuurd werken
liteit en cultureel erfgoed. De score kan
het voorliggende risicoprofiel evalueren met de (vermoedelijk) dan beschikbare
Alle uitgewerkte scenario’s met daarin
gevolg’ (score A) tot ‘catastrofaal gevolg’
de impact en waarschijnlijkheid vormen,
Doorontwikkeling methodiek RRP
(score E), zie tabel 3.1.
samen
(literatuur)
Voor het Risicoprofiel wordt de Handrei-
Dynamisch actueel risicoprofiel: VIK en
onderzoek en zicht op ontwikkelingen
king Regionaal Risicoprofiel gehanteerd.
KCR2
Waarschijnlijkheid
die op de regio Gelderland-Zuid afkomen,
We hebben deze echter op sommige
Naast de ontwikkeling van een nieuwe
Evenals bij de impact, is waarschijnlijk-
het risicoprofiel. Deze wordt gevisuali-
vlakken aangevuld met rapportages bij
handreiking werken wij binnen de VRGZ
heidsbeoordeling gedaan op basis van
seerd als risicodiagram en risicomatrix.
de inschatting van de risico’s. Al langere
aan onze doorlopende informatiepositie
de methode uit de Handreiking, deze
Het risicodiagram maakt in één oogopslag
tijd bestaat er bij de veiligheidsregio’s
middels de oprichting van een Veilig-
sluit aan bij het Programma Nationale
duidelijk wat er speelt in de regio en hoe
de wens de huidige methodiek en de
heidsinformatieknooppunt (VIK). Het VIK
Veiligheid. Voor de beoordeling van de
groot het risico hiervan is. Dit risicopro-
Handreiking uit 2009 aan te passen.
moet de informatiepositie ten aanzien
waarschijnlijkheid is gekeken naar de
fiel is daarmee een van de input voor
Er is behoefte aan een methodiek die
van crisisbeheersing verbeteren en infor-
kans van optreden in een periode van
het Regionaal Beleidsplan van Gelder-
beter aansluit bij de huidige beleidsma-
matiegestuurd werken op het gebied van
4 jaar. De score kan variëren van ‘zeer
land-Zuid. Het risicoprofiel dient ook als
tige, maatschappelijke en technologische
veiligheid en gezondheid ondersteunen.
onwaarschijnlijk’
input voor de GHOR en de Brandweer in
ontwikkelingen rond risico-inventarisa-
In het VIK worden de actuele statussen
Gelderland-Zuid. Deze maken op basis
tie, -analyse en -beoordeling. Inmiddels
van mogelijke dreigingen en kwetsbaar-
van het RRP een risicoprofiel toegespitst
is de beweging hiernaartoe ook ingezet.
heden ontsloten, geduid en waar mogelijk
op de sectoren GHOR en Brandweer.
Een verkenning bij alle 25 veiligheidsre-
voorspeld. Binnen het VIK wordt gewerkt
gio’s, het Analistennetwerk Nationale
met een veiligheidsbeeld dat continu
Veiligheid (ANV, verantwoordelijk voor
wordt bijgehouden. Daarmee kan het VIK
de Rijksbrede Risicoanalyse) en diverse
als een dynamisch actueel risicoprofiel
crisispartners heeft tot een adviesrapport
worden beschouwd. Sinds juli 2022 is het
geleid waarin een eenduidig proces voor
VIK VRGZ operationeel.
(score
A)
tot
‘zeer
waarschijnlijk’ (score E), zie tabel 3.2
met
aanvullend
Tabel 3.2 Klasse-indeling voor waarschijnlijkheid Klasse
18
% Waarschijnlijkheid
Kwalitatieve omschrijving
nieuwe handreiking.
risico-inventarisatie en -analyse wordt geadviseerd. Verwacht wordt dat het
Op landelijk niveau wordt gewerkt aan
NIPV in samenwerking met de regio’s en
het KCR2 (Knooppunt Coördinatie Regio’s
A
< 0,05
Zeer onwaarschijnlijk
B
0,05 - 0,5
onwaarschijnlijk
netwerkpartners eind 2023 of begin 2024
en Rijk). Dit moet eind 2023 zijn beslag
C
0,5 - 5
mogelijk
de nieuwe methodiek oplevert. Vanuit de
krijgen. Het wordt een landelijk infor-
D
5 - 50
waarschijnlijk
visie dat de wereld snel verandert en een
matieknooppunt, als opvolger van het
E
50 - 100
zeer waarschijnlijk
nieuwe handreiking meer zal voldoen
huidige LOCC (Landelijk Operationeel
aan de behoefte, zullen wij over twee jaar
Coördinatiecentrum).
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
19
Totstandkomiing Risicoprofiel 2024
per impactcriterium variëren van ‘beperkt
4
Resultaten
In dit hoofdstuk worden de resultaten van de methode met betrekking tot de keuze voor de crisis- en incidenttypen en de context op een aantal onderwerpen nader beschreven. In paragraaf 4.3 is de risicomatrix weergegeven waarin de scenario’s gerangschikt zijn op waarschijnlijkheid en impact. Ook is vanaf paragraaf 4.4 vanuit een aantal specifieke thema’s nadere context beschreven. 4.1 Risico-inventarisatie Gelderland-Zuid Zoals hierboven beschreven categoriseren we incidenten als een van 25 crisistypen en een van de 7 maatschappelijke thema’s uit de Handreiking Regionaal Risicoprofiel. Uit de 25 crisistypen is op basis van de risico-inventarisatie en het risicobeeld een selectie van 17 crisistypen gemaakt
Resultaten
die voor Gelderland-Zuid relevant zijn. Dit is hieronder weergegeven in tabel 4.1.
20
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
21
Tabel 4.1 Relevante ciristypen voor Gelderland-Zuid Maatschappelijke thema
Crisistype
1. Natuurlijke omgeving
1.1
Overstromingen
1.2
Natuurbranden
1.3
Externe weersomstandigheden
1.4
2. Gebouwde omgeving
Crisistypen en incidenttypen die niet zijn
•
Zijn ondergebracht bij een ander
uitgewerkt in Gelderland-Zuid zijn crisis-
crisis- of incidenttype – bijvoorbeeld:
typen die:
‘dierziekten’ zijn ondergebracht bij ‘dierziekte overdraagbaar op mens’.
•
Niet in de regio voorkomen – bijvoorbeeld incidenten in tunnels.
Deze analyse en keuzes staan opgenomen
Nauwelijks/ niet trendmatig in de
in onderstaande tabel 4.2. Per incident-
Aardbevingen
regio
type wordt een onderbouwing gegeven.
1.5
Plagen
aardbevingen.
1.6
Dierziekten
2.1
Branden in kwetsbare objecten
2.2
Instoring in grote gebouwen en kunstwerken
•
voorkomen
–
bijvoorbeeld
Incidenttype is van toepassing op de regio Incidenttypen die niet in de regio voorkomen
3. Technologische omgeving
3.2
Incidenten met giftig stof in open lucht
3.3
Kernincidenten
4. Vitale infrastructuur en
4.1
Verstoring energievoorziening
voorzieningen
4.2
Verstoring drinkwatervoorziening
4.3
Verstoring rioolwaterafvoer
4.4
Verstoring telecommunicatie en ICT
4.5
Verstoring afvalverwerking
4.6
Verstoring voedselvoorziening
5.1
Luchtvaartincidenten
5.2
Incidenten op of onder water
5.3
Verkeersincidenten op land
5.4
Incidenten in tunnels
5. Verkeer en vervoer
6. Gezondheid
6.1
Bedreiging volksgezondheid
6.2
Ziektegolf
7. Sociaal maatschappelijke
7.1
Paniek in menigten
omgeving
7.2
Verstoring openbare orde
22
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
Incidenttypen die nauwelijks/niet trendmatig in de regio voorkomen Incidenttypen die zijn ondergebracht bij een andere categorie
Tabel 4.2 - Onderbouwing voor de niet uitgewerkte incidenttypen Thema
Crisistype 1
Overstromingen
Incidenttype 10
Overstroming
Gelderland-Zuid is niet gelegen aan
vanuit zee
open zee. Overstromingsdreiging komt vanuit het rivierengebied.
20
Overstromingen
Resultaten
Incidenten met brandbare/explosieve stof in open lucht
1. Natuurlijke omgeving
3.1
Incident van toepassing op de VRGZ.
door hoge rivierwaterstanden
30
Vollopen van
Het scenario “overstromingen door
een poler /
hoge rivierwaterstanden” wordt als
dijkdoorbraak
maatgevend beschouwd voor Gelderland-Zuid.
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
23
2
Natuurbranden
10
Bosbrand
Incident van toepassing op de VRGZ.
6
Dierziekten
10
Ziektegolf
Bij dierziekten wordt primair uitgegaan van gevolgen van dierziekten voor de
20
Heide, (hoog)
In de regio is een trend waarneembaar
veen- en
waarbij meer gemengde vegetatie met
duinbranden
heide voorkomt. Het gaat hier echter om
mens. Er is een apart scenario uitgewerkt voor zoönose (dier op mens) onder het maatschappelijke thema Gezondheid.
geringe oppervlaktes, die op regionale
Vandaar dat daar geen apart scenario in
schaal niet doorslaggevend zijn. 3
Extreme weers-
10
den
Incident van toepassing op de VRGZ.
sneeuw en ijzel 20
Hittegolf
Incident van toepassing op de VRGZ.
30
Storm en
Incident van toepassing op de VRGZ.
windhozen 40
Aanhoudende
Aanhoudende laaghangende mist is geen
laaghangende
veel voorkomend fenomeen in de regio.
mist
Incidenteel is er wel mist, maar er is geen
1 2. Gebouwde omgeving
omstandighe-
Koude golf,
deze context is opgesteld. Branden in
10
Grote brand in
kwetsbare
gebouwen met
objecten
niet of vermin-
Incident van toepassing op de VRGZ.
derd zelfredzame personen 20
sprake van een trend waar de regio rekening mee moet houden in beleidsontwikkeling
Grote brand in
Dergelijke gebouwen zijn in Gelder-
gebouwen met
land-Zuid
een grootscha-
geen apart scenario uitgewerkt voor
lige publieks-
dit incidenttype. Maatgevend is een
functie
scenario met verminderd zelfredzame
aanwezig.
Er
is
echter
personen als uitgangspunt gekozen. 4
Plagen
10
10
Aardbeving
Ongedierte
Grote brand in
In
land-Zuid niet tot een gebied waar bevingen
bijzonder hoge
gebouwen hoger dan 25 meter. In
kunnen plaatsvinden met een intensiteit die
gebouwen of
Nijmegen is er het Erasmusgebouw (21
gevaarlijke (persoonlijke) schade aan of in
ondergrondse
verdiepingen) en 52Nijmegen (18 verdie-
gebouwen veroorzaakt.
bebouwing
pingen). Een grote brand in bijzonder
Volgens de risicokaart behoort Gelder-
30
een
aantal
wing wordt niet als maatgevend gezien
ongedierte relevant. Wel is opgemerkt dat er
in Gelderland-Zuid. Daarom is hier voor
rekening moet worden gehouden met meer
het regionaal risicoprofiel geen scenario
voorkomen van de teek (ziekte van Lyme), en
voor uitgewerkt.
processierups. Voor dit crisistype wordt geen
zal zijn van een crisis. Er zal voornamelijk
is
hoge gebouwen of ondergrondse bebou-
Er zijn in de regio geen specifieke plagen met
scenario uitgewerkt omdat er geen sprake
Gelderland-Zuid
Resultaten
5
Aardbevingen
40
Brand in dichte
Incident van toepassing op de VRGZ.
binnensteden
behoefte zijn aan goede voorlichting.
24
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
25
2
Instorting
10
Instorting door
De
explosie
van bouwwerken door een explosie is
gifitge stof in
gebouwen en
klein, gezien de relatief hoogwaardi-
open lucht
kunstwerken
ge bouwkwaliteit en het preventieni-
in grote
waarschijnlijkheid
van
instorting
2
Incidenten met
10
Incident vervoer
Incident van toepassing op de VRGZ.
weg 20
Incident vervoer
Incident van toepassing op de VRGZ.
water
veau in Gelderland-Zuid. Indien gasex30
plosies optreden zullen de effecten in
betreffende compartiment en de directe
40
In Gelderland-Zuid vinden geen onder-
gebreken in de
grondse werkzaamheden plaats (zoals in
constructie of
Amsterdam/Keulen). Verder is het niet
fundering
waarschijnlijk dat gebouwen in Gelderland-Zuid zomaar instorten door een
3. Technologische omgeving
Incidenten met
10
Incident van toepassing op de VRGZ.
weg
brandbare/ explosieve stof
Incident vervoer
20
in open lucht
Incident vervoer
50
Incident spoor-
3
Kernincidenten
10
Incident trans-
20
Incident van toepassing op de VRGZ.
Gelderland-Zuid heeft geen kernenergie-
A-objecten:
centrale binnen de grenzen van de regio.
centrales
Kernenergiecentrale Dodewaard (gelegen
Incident
nabije centrales grensoverschrijdend
Incident van toepassing op de VRGZ. 30 Incident van toepassing op de VRGZ.
Incident A-objecten: scheepvaart met kernenergie en
gen
nucleair defen50
Incident stationaire inrichting
Incident van toepassing op de VRGZ.
siemateriaal
in gemeente Neder-Betuwe) is buiten werking gesteld in 1997. Er is een rampenbestrijdingsplan voor de gesloten centrale. Hierin staat dat voor het falen van de omhulling van de reactor een zeer zware impact nodig is, vergelijkbaar met bijvoorbeeld de inslag van een (jacht)vliegtuig. Als gevolg van zo’n impact zou brand kunnen
Resultaten
port buisleidin-
Incident van toepassing op de VRGZ.
Incident
A-objecten:
vervoer 40
Incident stationaire inrichting
water 30
Incident van toepassing op de VRGZ.
gen
gebrek in de constructie of fundering.
1
Incident transport buisleidin-
omgeving ervan. Instorting door
Incident van toepassing op de VRGZ.
vervoer
het algemeen beperkt blijven tot het
20
Incident spoor-
ontstaan. Het zich voordoen van een dergelijk scenario is zeer onwaarschijnlijk. De brandlast in de gebouwen is tijdens het instellen van de veilige insluiting tot een minimum gereduceerd. Daarom wordt dit scenario voor het regionaal risicoprofiel
26
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
27
2
Incident
buiten beschouwing gelaten.
gifitge stof in
B-objecten:
Voor zover bekend is er geen scheepvaart
drinkwatervoor-
open lucht
grote eenheden
met kernenergie/nucleair defensiemateri-
ziening
radioactief
aal met relevantie voor Gelderland-Zuid
materiaal
Het transport van nucleair materiaal t.b.v.
Incidenten met
40
50
Incident B-objecten: overige nucleaire faciliteiten brandklasse i Incident B-objecten: overig vervoer en gebruik nucleaire
70
Verstoring
10
van het nucleaire materiaal en de beschermingsmaatregelen beperkt tot een zeer
van nucleair afval plaats over de A2. Voor zover bekend is er geen sprake van militaire opslag/transport van nucleair materiaal in Gelderland-Zuid.
Incident van toepassing op de VRGZ.
Problemen
Incident van toepassing op de VRGZ.
waterinname 30
niet tot grote risico’s leidt. De gevolgen van een incident zijn gegeven de hoeveelheid
Uitval drinkwatervoorziening
20
B-objecten (o.a. medische toepassingen)
lokale schaal. Er vindt regelmatig doorvoer 60
2
Verontreiniging
Incident van toepassing op de VRGZ.
drinkwaternet 3
Verstoring riool-
10
waterafvoer en afvalwaterzuivering
20
Uitval riolerings-
In het verzorgingsgebied van de Veilig-
systeem
heidsregio staat een aantal afvalwater-
Uitval afvalwaterzuivering
zuiveringen. Deze zuiveren het afvalwater voordat dit op de rivieren geloosd word. De zuiveringen verschillen in grote met een zuiverende capaciteit van enkele tienduizenden tot enkele honderdduizenden huishoudens.
materialen
In het geval van b.v. een illegale lozing
(laboratoria
kan de bacteriële huishouding van een
etc.)
zuivering afsterven en hiermee het zuiverende vermogen van de zuivering. Dit
Millitair terein
heeft tot gevolg dat de zuivering twee
en transporten
tot drie weken buiten werking is en het
nucleair material
water van de huishoudens ongezuiverd geloosd word. Uitval heeft grootschalige
Verstoring
10
Incident van toepassing op de VRGZ.
ziening
energievoorziening
Uitval olievoor-
20
Uitval gasvoor-
overstort van rioolwater op oppervlakte water tot gevolg waarbij er grote milieus-
Incident van toepassing op de VRGZ.
ziening
Resultaten
4. Vitale infrastructuur en
voorzieningen
1
chade ontstaat. Op advies van het waterschap is geconcludeerd dat deze verstoringen middels
30
Uitval elektriciteitsvoorziening
Incident van toepassing op de VRGZ.
multidisciplinaire afspraken zijn te bestrijden en niet als crisis in het kader van dit risicoprofiel hoeft te worden beschouwd.
28
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
29
4
Verstoring
10
Uitval voorzie-
Incident van toepassing op de VRGZ.
te komen in de risico-inventarisatie, wordt
telecommunica-
ning voor
in bijlage 1, onder 5 (verkeer en vervoer)
tie en ICT
spraak- en
wel aandacht besteed aan deze risicobron.
datacommuni-
20
catie 5
Verstoring
10
afvalverwerking
Uitval afvalver-
Uitval van afvalverwerking is zeer hinder-
werking
lijk, maar zal in Gelderland-Zuid niet leiden
2
Incidenten op
10
of onder water
voedselvoorzie-
Uitval distribu-
Voedselvoorziening kan mogelijk uitvallen
tiecentra
als gevolg van een ander crisistype zoals
Incident water-
Incident van toepassing op de VRGZ.
Incident
Incident van toepassing op de VRGZ.
beroepsvaart (anders dan
een overstroming. Uitval van voedselvoor-
ning
in Gelderland-Zuid
pleziervaart 20
10
vliegtoestelbij
recreatie en
beleidsmatig op moet voorbereiden.
Verstoring
Er worden geen vliegshow georganiseerd
vliegshows
tot een crisissituatie waar de regio zich
6
Incident
met gevaarlijke
ziening zal dan één van de vele aandachts-
stoffen)
gebieden zijn. Een andere mogelijkheid is 30
een opzettelijke storing (zoals een staking). Gezien de tijdelijke aard van een staking
Incidenten op
Ruim water komt niet voor in Gelder-
ruim water
land-Zuid volgens de definitie zoals die in
en het afbreukrisico voor de stakers is het
project Waterrand wordt gehanteerd.
niet waarschijnlijk dat een staking leidt tot 40
een voedselcrisis. Gezien de strategische geografische sprei-
Grootschalig
Duikincidenten kunnen in de wateren van
duikincident
Gelderland-Zuid plaatsvinden, bijvoorbeeld
ding van voedseldistributiecentra in Neder-
bij recreatief duiken of in geval van een
land wordt voor Gelderland-Zuid geen
ongeval waar duikers aan te pas moeten
acute crisissituatie voorzien.
komen.
Grootschalige
duikincidenten
5. Verkeer en Vervoer
1
Luchtvaartincidenten
10
Incident bij start
Er is geen luchthaven gelegen in Gelder-
of landing op/
land-Zuid.
om een lucht-
Een laagvlieggebied, waar een deel van
vaartterrein
Gelderland-Zuid deel van uit maakt,
Gelderland-Zuid. 3
Verkeersinci-
10
20
30
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
Incident van toepassing op de VRGZ.
Incident trein-
Incident van toepassing op de VRGZ.
verkeer
directe relatie zijn met een luchthaven of
van het laagvlieggebied wel terug dienen
Incident wegverkeer
denten op land
behoort niet tot dit crisistype. Er moet een
start- en landingsbaan. Omdat de risico’s
Resultaten
worden niet als waarschijnlijk geacht voor
4
Incidenten in tunnels
10
Incident in
Treintunnels zijn niet aanwezig in Gelder-
tunnels
land-Zuid.
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
31
20
Incident in
Wegtunnels zijn niet aanwezig in Gelder-
wegtunnels
land-Zuid.
2
Ziektegolf
10
Ziektegolf
Incident van toepassing op de VRGZ.
besmettelijke ziekte
30
Incident in
Tram en metrotunnels en stations zijn niet
tram- en metro-
aanwezig in Gelderland-Zuid.
20
ziekte
stations Besmettings-
Gezien de grote overlap met crisistype
volksgezond-
gevaar via
volksgezondheid is er voor gekozen om
heid
contactmedia
dit incidenttype bij ziektegolf onder te brengen. Er wordt bij ziektegolf (volgens de handreiking) onderscheid gemaakt in voedsel hygiënische problemen (voedsel-
20
50
Paniek in
10
menigten
Paniek tijdens
Incident van toepassing op de VRGZ.
grote festiviteiten, concerten, demonstraties
2
Verstoring
10
openbare orde
Rel rondom
Incident van toepassing op de VRGZ.
demonstraties en andere
radiologische oorzaken.
manifestaties 20
Gewelddadig-
Feitelijke
Ook dit onderdeel kan worden onder-
grootschalige
gebracht bij het crisistype ziektegolf. Bij
heden rondom
besmetting
ziektegolf wordt volgens de handreiking
voetbalwedstrij-
(nog) zonder
ook onderscheid gemaakt in ‘laat ontdekte
den
ziekteverschijn-
ziekte oorzaken (silent release)’.
30
Maatschap-
Incident van toepassing op de VRGZ.
Incident van toepassing op de VRGZ.
pelijke onrust
Besmettelijk-
Besmettelijkheidgevaar vanuit buitenland
en buurtrellen
heidgevaar
is mogelijk, maar wordt niet als onder-
(Ingrijpende
vanuit buiten-
scheidende dreiging beschouwd voor
gebeurtenis)
land
Gelderland-Zuid.
Besmettelijk-
Dierziekten worden meegenomen in de
heidsgevaar in
uitwerking voor incidenttype ‘dierziekte
eigen regio
overdraagbaar op mens’.
Dierziekte
Incident van toepassing op de VRGZ.
Resultaten
40
1
vergiftiging), maar ook chemische en
selen 30
7. Sociaalmaatschappelijke
10
omgeving
6. Gezondheid
Bedreiging
Incident van toepassing op de VRGZ.
besmettelijke
tunnels en
1
Ziektegolf niet
overdraagbaar op mens
32
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
33
4.2.1 Risicobeeld en -analyse
baar) en al bestaande aandacht voor een onderwerp zijn hierbij betrokken. In tabel
In het risicobeeld komt de vraag naar
4.2 is aangegeven welke scenario’s per
voren welke soorten branden, rampen
crisistype zijn uitgewerkt.
en crises zich binnen de regio (en de
Tabel 4.2 Scenariokeuze per crisistype Maatschappelijke thema 1. Natuurlijke omgeving
omliggende gebieden) kunnen voordoen.
Terrorisme
en
cyberverstoringen
Samen met de risico-inventarisatie vormt
-dreigingen kunnen de oorzaak zijn van
dit risicobeeld de basis voor de keuze
veel van de in de bijlage beschreven scena-
van incidentscenario’s. Op basis van de
rio’s. Daarom is er niet voor gekozen deze
voor Gelderland-Zuid relevant geachte
als apart scenario op te nemen, maar als
crisistypen en de aanverwante incident-
generieke mogelijke trigger voor scena-
typen, zijn (incident)scenario’s opgesteld.
rio’s. In bijlage 1 is uitgebreid beschreven
Een scenario wordt gedefinieerd als een
hoe de scenario’s tot stand zijn gekomen
mogelijk verloop van een incident, of –
en hoe ze zijn gescoord op impact en op
meer precies – een verwacht karakteristiek
waarschijnlijkheid.
Crisistype en uitgewerkte scenario’s De nummer is overeenkomstig met de indeling in de nationale handreiking
1.1
en
Overstromingen •
1.2
Natuurbranden •
1.3
2.1
verloop van een incidenttype, vanaf de
Hittegolf
Dierziekten •
2. Gebouwde omgeving
Natuurbrand nabij een kwetsbaar object
Extreme weersomstandigheden •
1.6
Overstromingen door hoge rivierwaterstanden
Dierziekte overdraagbaar op mens (idem 6.1)
Branden in kwetsbare objecten •
Brand in gebouw met verminderd zelfredzame personen
•
Grote brand in dichte binnenstad
basisoorzaken tot en met de einduitkomst. 3. Technologische omgeving
3.1
Incidenten met brandbare/explosieve stof in open lucht
Scenario’s
•
Incident transport brandbare stof (BLEVE)
De gekozen crisistypen zijn nader uitge-
•
Incident spoorverkeer met brandbare vloeistof
werkt met scenario’s. De selectie van de
•
Incident wegverkeer met brandbaar gas
scenario’s is tot stand gekomen met input
3.2
Incident met giftige stof in open lucht
van inhoudelijke experts. Er zijn andere
•
Incidenten met giftige stof in open lucht
scenario’s dan de gekozen scenario’s
•
Scheepsvaartincident met toxische stoffen
denkbaar. De gekozen 23 scenario’s zijn
Kernincidenten •
Resultaten
grote, heftige maar toch nog reële scena-
3.3
Ongeval kernenergiecentrale
rio’s. Het betreffen specifieke scenario’s met een bepaald verloop. Dit is geen harde wetenschap maar vraagt ook om onderbouwde
inschatting:
het
reële
gehalte van het zware scenario, statistische onderbouwing (voor zover beschik-
34
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
35
4. Vitale infrastructuur en
4.1
voorzieningen
4.2
Verstoring energievoorzieining •
Verstoring gasvoorziening
•
Verstoring elektriciteitsvoorziening
Verstoring drinkwatervoorzieining •
4.4
Verstoring telecommunicatie en ICT •
5. Verkeer en vervoer
5.1
5.3
6. Gezondheid
6.1
7. Sociaal maatschappelijke
7.1
recht in de huidige methode. Om die reden
impact en waarschijnlijkheid per scenario
hebben we in de totstandkoming van
ingeschat, zoals beschreven in hoofdstuk
dit profiel aanvullende literatuur benut
3 (zie bijlage 1). De ingeschatte impact en
naar
waarschijnlijkheid is hierna beoordeeld.
die mogelijk de aankomende jaren op de
maatschappelijke
ontwikkelingen
Veiligheidsregio Gelderland-Zuid afkomen
Incidenten op of onder water
pen ‘vangen’ niet langer compleet de risico’s
kelingen die aanleiding kunnen geven tot
•
waar we als maatschappij mee te maken
diverse incidenttypen.
Incident passagiersvaartuig
hebben. Ten eerste zijn risico’s steeds minder
•
als losstaand te zien. Een langdurige crisis
Pandemie
kan tot andere crises of incidenten leiden,
Op dit onderwerp is sinds 2020 de wereld-
een crisis binnen een bepaald thema kan
wijde coronapandemie te benoemen.
overgaan in een crisis of incident van een
Een dergelijk risico staat “hoog” in
ander thema. Hiermee is rekening te houden
de risicomatrix van de VRGZ en ook
vanuit de flexibiliteit van de crisisorganisatie
landelijk. Daar staat het als “grieppan-
maar ook in de continuïteit ervan. Ook kan
demie” opgenomen met het origineel
er sprake zijn van hybride dreigingen die
beschreven en gescoorde scenario. Het
sluimerend van aard zijn en zich niet direct
scenario coronapandemie zal indien dit
laten zien als één evenement of gebeurtenis,
zou worden gescoord hoger uitkomen
zoals bij een ransomware aanval of bijvoor-
in de matrix. Los van de gezondheids-
beeld een oorlog op afstand (denk aan de
crisis leverde deze langdurige crisis ook
oorlog in Oekraïne). Het verbinden van deze
scenario’s op, die onder het maatschap-
zaken regionaal en landelijk is wel belangrijk
pelijk thema “sociaal-maatschappelijke
en is een belangrijke doorontwikkeling van
omgeving” vielen.
Incident wegverkeer
Bedreiging volksgezondheid Dierziekte overdraagbaar op mens
Ziektegolf •
Grieppandemie ernstig
•
Grieppandemie mild
Paniek in menigten Paniek in menigten tijdens grote festiviteiten, concerten
Verstoring openbare orde •
Gewelddadigheden rondom voetbalwedstrijden / verstoring openbare orde
•
Maatschappelijke onrust en buurtrellen / ingrijpende gebeurtenis
het kijken naar risicoprofielen en alles wat daarmee samenhangt. De huidige methodiek
Terrorisme
van het RRP houdt hier geen rekening mee.
Terrorisme kan een oorzaak zijn van (bijna) alle crisistypen en uitgewerkte scenario’s
36
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
Daarnaast komen ervaringen zoals de
die worden behandeld in deze rapportage.
coronapandemie, maar ook de huidige
In deze rapportage is ervoor gekozen om
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
37
Resultaten
Verkeersincidenten op land
en demonstraties 7.2
Op basis van de opgestelde scenario's is de
en schetsen we hieronder enkele ontwik-
•
omgeving
Verstoring telecommunicatie en ICT
cyberdreigingen onvoldoende tot hun
De in de Handreiking benoemde incidentty-
• 6.2
Verontreiniging in drinkwaternet
Impact- en waarschijnlijkheidsbeoordeling
terrorisme niet als een apart crisistype op
waarschijnlijkheid in kaart gebracht. Gecon-
tot onbeheersbare natuurbranden. Extreme
Een ander risico dat specifiek is voor (een
te nemen, zoals hierboven al aangegeven.
cludeerd wordt dat de waarschijnlijkheid
droogte, wateroverlast en overstromingen
deel van) de regio is dat het aantal natuur-
Een crisistype is immers "een categorie van
van de scenario’s sterk uiteenloopt en dat de
hebben op hun beurt als gevolg dat de
branden zal toenemen. Voor de regio
mogelijke branden, rampen en crises die
impact over het algemeen relatief beperkt
vitale infrastructuur, zoals de drinkwater-,
Gelderland-Zuid is dit relevant onder andere
qua soort effecten en qua ontwikkeling
blijft, met een korte duur en beperkt tot een
elektriciteits-, gas- en telecomvoorziening,
vanwege enkele bosrijke gebieden, met
in de tijd op elkaar lijken." Dit betekent
specifieke groep gebruikers of diensten. De
verstoord kan raken. Daarnaast kunnen te
daarin gelegen kwetsbare objecten zoals
dat een andere aanleiding (terrorisme)
impact die ontstaat vanuit cyberdreigingen
hoge of te lage waterstanden, als gevolg van
zorginstellingen.
voor hetzelfde incident (bijvoorbeeld een
is divers en verspreid over alle veiligheidsbe-
extreem weer, leiden tot verstoring van de
explosie) niet als een apart crisistype wordt
langen en impactcriteria. Door de breedte
handelsverbindingen en daarmee de knoop-
Klimaat-
opgevat. Dit laat onverlet, dat de maatschap-
van het thema en de dreigingscategorieën is
puntfunctie van Nederland bedreigen. Gelet
hebben een sterke koppeling met vitale
pelijke verontwaardiging en gevolgen voor
het moeilijk om generaliserende conclusies
op de klimaatverwachtingen uit de publi-
processen, als elektriciteits-, drinkwater- en
het gevoel van veiligheid na een terroris-
te trekken over de omvang en aard van de
caties van het IPCC en het KNMI zullen de
gasvoorziening en telecommunicatie. Dit
tische aanslag bijzondere aandacht zullen
impact van de onderliggende fenomenen in
komende decennia het aantal zomerse en
geldt niet alleen binnen het direct getroffen
vragen.
relatie tot specifieke veiligheidsbelangen of
tropische dagen met droge oostenwinden
gebied maar ook daarbuiten kunnen vitale
criteria.
sterk toenemen, afgewisseld door perioden
processen uitvallen door cascade-effecten.
Cyberdreigingen
In de regio kan er een rol zijn voor de
met zware regenval.
Digitale systemen vormen inmiddels het
VRGZ als er gevolgen in het fysieke domein
‘zenuwstelsel’ van onze maatschappij. Dat
plaatsvinden. Om die rol goed te kunnen
Het gebied van de Veiligheidsregio Gelder-
weersomstandigheden als scenario hittegolf
biedt veel kansen, maar het brengt ook risico’s
vervullen, dienen de partners en de specifie-
land-Zuid kenmerkt zich door de aanwe-
opgenomen. De verwachting is dat de
met zich mee. Ondanks de inspanningen om
ke risico’s op dit terrein in zicht te zijn. Daar
zigheid
extremen mogelijk nog heftiger kunnen
de cyberweerbaarheid te verhogen, is er
wordt momenteel samen met de regio’s in
Nederrijn, Waal en Maas, met de Waal als
sprake van scheefgroei met de toenemende
Gelderland en Overijssel (Oost-5) maar ook
belangrijkste transportader over het water
dreiging. Die scheefgroei vergroot het risico
op landelijke schaal aandacht aan gegeven.
in Nederland. Het vervoer van gevaarlijke
op ontwrichting van onze samenleving. In
van
drie
belangrijke
rivieren:
en
-crises
worden.
stoffen van Europoort naar Duitsland en vice versa vindt plaats over deze rivieren. De
bijvoorbeeld de gemeente Buren in 2022 en
De verandering van het klimaat heeft
aanwezigheid van deze grote rivieren kan
de Radboud Universiteit Nijmegen in 2021
directe invloed op Gelderland-Zuid. De Rijks-
een dreiging voor overstromingen in zich
ermee te kampen gehad. In de themarap-
brede Risicoanalyse Nationale Veiligheid
houden bij extreme weersomstandigheden.
portage Cyberdreigingen (2022), onderdeel
noemt weersextremen een dreiging voor
Aan de andere kant levert droogte risico’s
van de Rijksbrede Risicoanalyse Nationale
de nationale veiligheid. Extreme neerslag
op doordat vaargeulen ondieper en smaller
Veiligheid, zijn binnen het thema cyberdrei-
kan bijvoorbeeld leiden tot overstromingen
worden.
gingen voor vijf scenario’s de gevolgen en
en extreme hitte en droogte kunnen leiden
Resultaten
Klimaatverandering
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
natuurrampen
In bijlage 1 paragraaf 1.3 zijn extreme
de VRGZ hebben in het recente verleden
38
en
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
39
4.3 Risicoprofiel
diagram (categorie IV). De categorie I-risico’s
Het risicoprofiel kan als volgt worden weergegeven als matrix:
verdienen in principe meer aandacht dan de Op basis van waarschijnlijkheid en impact
overig benoemde categorieën. De scenario’s
kunnen de 23 scenario’s in het risicodi-
overstromingen,
agram in vier categorieën verdeeld worden
ongeval
(figuur 4.1). De uitgewerkte scenario’s met
transport brandbare stof (BLEVE), verstoring
de grootste impact en waarschijnlijkheid
telecommunicatie en ICT en natuurbrand
staan rechtsboven in de figuur (categorie
nabij kwetsbaar object zullen de grootste
I). Een kleine waarschijnlijkheid en impact
samengestelde impact hebben.
ZEER ONWAARSCHIJNLIJK
•
Ongeval kernenergiecentrale
•
Incident met brandbare stof (BLEVE)*
•
Verstoring telecommunicatie en ICT
•
(Griep)pandemie ernstig
Categorie IV
Categorie III
Lage waarschijnlijkheid, impact laag/aanzienlijk/ernstig
Hoge waarschijnlijkheid, impact beperkt/aanzienlijk/ernstig
•
Incident spoor brandbare vloeistof
•
Natuurbrand nabij kwetsbaar object
•
Incident met giftige stof in open lucht
•
Hittegolf
•
Verstoring elektriciteitsvoorziening
•
(Griep)pandemie mild
•
Incident wegvervoer brandbaar gas
•
Ingrijpende gebeurtenis
•
Scheepvaart incident met toxische stof
•
Incident wegverkeer
•
Grote brand in gebouw met verminderd
•
Grote brand in dichte binnenstad
ERNSTIG
Overstroming door hoge waterstanden
CATEGORIE II
ZEER WAARSCHIJNLIJK
CATEGORIE I
overstroming door hoge rivierwaterstanden
grieppandemie ernstig
incident met brandbare stof
incident met giftige stof in open lucht
verstoring telecommunicatie en ICT
natuurbrand nabij kwetsbaar object
verstoring elektriciteitsvoorziening verstoring openbare orde
incident weg vervoer brandbaar gas AANZIENLIJK
•
WAARSCHIJNLIJK
incident spoor brandbare vloeistof
BEPERKT
hoge waarschijnlijkheid, impact zeer ernstig/catastrofaal
GEVOLGEN VAN EEN INCIDENT
Categorie I
lage waarschijnlijkheid, hoge impact zeer ernstig/catastrofaal
MOGELIJK
ongeval kernenergiecentrale
leidt tot een plaats linksonder in het
Categorie II
ONWAARSCHIJNLIJK
incident
ZEER ERNSTIG
kernenergiecentrale,
WAARSCHIJNLIJKHEID DAT EEN INCIDENT ZICH VOORDOET
ernstig, CATASTROFAAL
grieppandemie
hittegolf ingrijpende gebeurtenis
grieppandemie mild
scheepvaartincident met toxische stof grote brand in gebouw met verminderd zelfredzamen/paniek in menigten dierziekte overdraagbaar op mens
incident wegverkeer
grote brand in dichte binnenstad incident passagiersvaartuig
verstoring gasvoorziening
CATEGORIE III
CATEGORIE IV verontreiniging in drinkwaternet
•
Paniek in menigten
•
Incident passagiersvaartuig
•
Verstoring gasvoorziening
•
Verontreiniging drinkwaternet
•
Dierziekte overdraagbaar op mens
Resultaten
zelfredzamen
Figuur 4.1 Risicodiagram * Boiling Liquid Expanding Vapour Explosion (kokende vloeistof-gasexpansie-explosie): explosie die kan voorkomen als een houder (tank) met een vloeistof onder druk openscheurt.
40
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
41
4.4 Verschuivingen RRP 2024 ten opzichte van RRP 2020
elektriciteit en de snelle opkomst van
veronderstellen dat het aantal grote
duurzame
en mogelijk onbeheersbare natuur-
energieopwekking
met
wind- en zonneparken zorgen voor
branden
ten
drukte op het elektriciteitsnet. Zelfs
Voor de regio Gelderland-Zuid is
opzichte van het profiel van 2020 verschui-
zo druk dat het elektriciteitsnet in
dit relevant onder andere vanwege
vingen op de scenario’s verstoring telecom-
veel gebieden vol zit. Door de grotere
enkele bosrijke gebieden, met daarin
municatie en ICT, verstoring elektriciteits-
druk op het elektriciteitsnetwerk en
gelegen kwetsbare objecten zoals
voorziening, verstoring openbare orde en
de verdergaande digitalisering van
zorginstellingen.
natuurbrand nabij kwetsbaar object. Alle
onze samenleving, wordt de impact
vier de scenario’s zijn hoger ingeschaald
van een verstoring steeds groter.
Het
op
Risicoprofiel
impact
en
2024
vertoont
waarschijnlijkheid
ten
opzichte van het RRP van 2020. •
•
we steeds vaker incidenten waarbij sprake is van toenemende maatschap-
leven in. Ook de Veiligheidsregio is
pelijke onrust en waarbij de openbare
in toenemende mate afhankelijk van telecommunicatie en ICT. Doordat de omvang van risico’s toeneemt, is de verwachting dat met name de mobiele telecommunicatievoorzieningen vaker uit zullen vallen door overbelasting of instabiliteit van netwerken. Ondanks de inspanningen om de cyberweervan scheefgroei met de toenemende dreiging. Die scheefgroei vergroot het risico op ontwrichting van onze samenleving.
42
elektriciteitsvoorziening: toenemende
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
vraag
naar
orde wordt verstoord. •
Natuurbrand nabij kwetsbaar object: De afgelopen jaren is, mede door de droge en hete jaren 2018, 2019 en 2020, het urgentiebesef bij alle actoren van de noodzaak tot het beheersen van het natuurbrandrisico gegroeid. Gelet op de klimaatverwachtingen uit de publicaties van het
Resultaten
baarheid te verhogen, is er sprake
snel
door
dalend vertrouwen in de overheid zien
steeds grotere plaats in het dagelijks
de
orde:
toenemen.
van gedrag in de maatschappij en een
Verstoring telecommunicatie en ICT:
Verstoring
openbare
zal
toenemende polarisatie, verharding
Telecommunicatie en ICT nemen een
•
Verstoring
eveneens
IPCC en het KNMI zullen de komende decennia
het
aantal
zomerse
en
tropische dagen met droge oostenwinden sterk toenemen, afgewisseld door perioden met zware regenval. Door deze extremen is het reëel te
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
43
Van risicoprofiel naar beleidsplan
5
Het Risicoprofiel geeft een weergave van de regionale risico’s op basis van waarschijnlijkheid en impact. Het risicoprofiel dient daarmee als een hulpmiddel bij het opstellen van het Regionaal Beleidsplan. Een uitwerking hiervan is het inzichtelijk maken van de beïnvloedingsmogelijkheden die de Veiligheidsregio en haar partners kunnen inzetten om deze risico te beperken: welke maatregelen zijn mogelijk om het risico te beheersen? Welke extra voorbereidingen zouden kunnen worden getroffen? Deze aspecten komen terug in het Regionaal Beleidsplan.
Van risicoprofiel naar beleidsplan
44
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
REGIONAAL RISICOPROFIEL 2024
45