Bijlage I Woonzorgvisie gemeente Heumen 2026-2034

Woonzorgvisie gemeente Heumen 2026-2034

Januari 2026

1

Samenvatting Waarom een woonzorgvisie? De gemeente Heumen vergrijst sneller dan gemiddeld. Door de verschuiving van zorg binnen een instelling naar zorg (dichtbij) thuis wonen steeds meer mensen met een zorgvraag zelfstandig. Dit vraagt om een integrale visie op wonen en zorg. Doel: voor iedereen een passende woning of woonplek – afgestemd op woonwensen, financiële mogelijkheden en gezondheid. Vanuit het wetsvoorstel Wet Versterking regie volkshuisvesting zijn gemeente verplicht om een woonzorgvisie op te stellen. Belangrijkste uitdagingen • Toenemende zorgvraag en personeelstekort. • Krapte op de woningmarkt, vooral voor aandachtsgroepen (ouderen, mensen met beperkingen, uitstroom beschermd wonen, maatschappelijke opvang). • Druk op sociale netwerk. Doelgroepen • Ouderen (65+). • Mensen met lichamelijke, verstandelijke of psychische beperkingen. • Uitstromers uit instellingen (Jeugdzorg, Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang). Mantelzorgers, statushouders en andere groepen volgen aparte beleidslijnen. Ambities 1. Voldoende en passend woonaanbod • Minimaal 30% van nieuwbouw geschikt voor senioren (levensloopbestendig, geclusterd, zorggeschikt). • Uitbreiding sociale huur (van 19% naar ±30%). • Stimuleren doorstroming ouderen (verhuiscoaches, bewustwordingscampagnes). 2. Sterke sociale basis • Ontmoeting en verbinding in wijken (groenvoorzieningen, ontmoetingsruimten).

• Ondersteuning sleutelfiguren en buurtcirkels. 3. Samenwerking versterken • Doorbreken van domein-denken: integrale samenwerking Ruimte & Sociaal. • Versterken van samenwerking tussen informele en professionele ondersteuning en zorgpartijen. Regionale & landelijke context • Aansluiting bij landelijke programma’s Een thuis voor iedereen en Wonen en zorg voor ouderen. • Wettelijke verplichting tot integrale woonzorgafspraken (Wet Versterking regie volkshuisvesting, 2025). • Regionale afspraken via Groene Metropoolregio (bouwopgave, spreiding, zorggaranties). Kernboodschap Heumen bouwt aan een inclusieve, toekomstbestendige woonomgeving waarin iedereen – jong en oud, zelfstandig of zorgbehoevend – prettig kan wonen en meedoen.

2

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Heumen: een passende woning voor iedereen 1.1 Waarom een woonzorgvisie? 1.2 Visie: stip op de horizon 1.3 Over wie hebben we het in deze visie? 1.4 Positie Woonzorgvisie

blz. 4 blz. 4 blz. 4 blz. 5 blz. 7

Hoofdstuk 2. Huisvestingsvraag in beeld 2.1 Inleiding 2.3 Senioren en mensen met een lichamelijke beperking 2.3 Mensen met een verstandelijke beperking 2.4 Mensen met (ernstige) psychische problematiek 2.5 Uitstroom richting de reguliere woningmarkt

blz. 9 blz. 9 blz. 9 blz. 11 blz. 12 blz. 13

Hoofdstuk 3. Ambitie 1. Er is voldoende en passend woonaanbod Opgave 1: Toevoegen van levensloopgeschikte woningen in verschillende prijsklassen Opgave 2: Vergroten van de sociale woningvoorraad Opgave 3: Stimuleren doorstroming ouderen

blz. 14 blz. 14

Hoofdstuk 4. Ambitie 2. Onze inwoners maken onderdeel uit van een sociaal netwerk en kijken naar elkaar om Opgave 1: Creëren van ondersteuning in de buurt Opgave2: Stimuleren van ontmoeting in de openbare ruimten

blz. 16 blz. 16 blz. 17 blz. 17 blz. 18

Hoofdstuk 5. Ambitie 3. We doen het samen Opgave 1: Doorbreken van domein-denken Opgave 2: Versterken van samenwerking tussen informele en professionele ondersteuning en zorgpartijen

blz. 19 blz. 19 blz. 20

Bijlage 1: Definitielijst Bijlage 2: Landelijke, regionale en lokale voorstellen wonen, zorg en welzijn Bijlage 3: Overzicht woonzorgcentra/zorgwoningen Bijlage 4: Proces Woonzorgvisie Bijlage 5: Taak- en rolverdeling rondom wonen en zorg

blz. 22 blz. 25 blz. 27 blz. 29 blz. 30

3

Hoofdstuk 1. Heumen: een passende woning voor iedereen 1.1 Waarom een woonzorgvisie? Vergrijzing, toenemende zorgvraag en personeelstekort Wij hebben een woonzorgvisie nodig omdat onze inwoners langer zelfstandig blijven wonen. Ook als zij vanwege lichamelijke of psychische beperkingen zorg nodig hebben. Om hierop goed voorbereid te zijn stellen wij een integrale visie op die richting geeft op dit snijvlak van wonen en zorg. Het opstellen van een Woonzorgvisie door gemeenten is een verplichting vanuit het Wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting, dat op 3 juli 2025 is aangenomen. De woonzorgvisie raakt zowel het sociaal en ruimtelijk beleid. Daar waar een relatie ligt met al vastgesteld beleid zal hiernaar worden verwezen, zoals bijvoorbeeld de Kadernota Doorontwikkeling Transformatie Sociaal Domein of ons Woonbeleid. We zien dat er in onze gemeente, meer dan gemiddeld, sprake is van een toenemende vergrijzing. Landelijk is het aantal inwoners van 65 jaar en ouder 20,8% op 1 januari 20251. In onze gemeente is dat 25,8%. Door landelijk beleid van extramuralisering en het scheiden van wonen en zorg, wonen steeds meer mensen met een zorgvraag zelfstandig. Dit heeft gevolgen voor de manier waarop zorg wordt aangeboden én voor de kijk op geschikte huisvesting.

Extramuralisering betekent het verplaatsen van zorg van een zorginstelling (intramuraal) naar de eigen leefomgeving van een cliënt. Hierdoor kan men langer zelfstandig wonen met zorg thuis of zorg dat op afspraak wordt geleverd. Met name ouderen en mensen met een lichamelijke beperking hebben vaak vergelijkbare woonwensen. Zij zijn op zoek naar toegankelijke, betaalbare en levensloopbestendige woningen, die hen in staat stellen zelfstandig te wonen met passende ondersteuning. Door krapte op de woningmarkt bestaan er lange wacht- en zoektijden. Dit geldt voor iedereen die op zoek is naar woonruimte, en in het bijzonder aandachtsgroepen. Dit zijn mensen die extra ondersteuning nodig hebben. Denk hierbij aan personen die willen en kunnen uitstromen uit beschermd wonen, maatschappelijke opvang, jeugdhulp, statushouders en dak- en thuislozen. Zij zijn vaak aangewezen op schaarse betaalbare of aangepaste woonruimten in onze regio. Deze gedeelde woonbehoefte vraagt om een integrale woonzorgvisie die inspeelt op de veranderende vraag én het groeiende personeelstekort in de zorg. Als regio Rijk van Nijmegen trekken wij hierin solidair op en willen wij als gemeente Heumen onze verantwoordelijkheid nemen.

1.2 Visie: stip op de horizon Deze woonzorgvisie is opgesteld met als stip op de horizon dat er voor iedereen in de gemeente Heumen een passende woning of woonplek beschikbaar is. Dit gedachtengoed is in de gemeente 1 Ouderen | CBS

4

Heumen niet nieuw. De gemeente Heumen werkt al jarenlang samen met verschillende organisaties aan wonen, zorg en welzijn. Met de woonzorgvisie willen we voortbouwen op de kennis en ervaring die in de afgelopen jaren is opgedaan. We maken gebruik van de goede contacten met onze partners, zodat we samen kunnen zorgen voor passende woonvormen, welzijnsvoorzieningen én goede zorg voor iedereen in Heumen. Passend betekent: afgestemd op iemands woonwensen, (financiële) mogelijkheden én lichamelijke en mentale gezondheid. Het gaat daarbij zowel om reguliere woningen, zowel koop als huur — al dan niet geschikt gemaakt voor of door de bewoner — als om woonvormen waarin zorg en ondersteuning dichtbij beschikbaar zijn. Sommige mensen hebben baat bij een woning in een meer beschutte omgeving, bijvoorbeeld met gelijkgestemden of in een gemengde woonvorm. Anderen kunnen zelfstandig wonen met lichte ondersteuning. Deze visie kijkt daarom integraal naar wonen en zorg: hoe zorgen we ervoor dat mensen in elke levensfase en met uiteenlopende ondersteuningsbehoeften kunnen wonen op een plek die bij hen past? Voor de termijn van deze woonzorgvisie sluiten we zoveel mogelijk aan op die van de Woondeal voor de regio Arnhem-Nijmegen. Deze loopt tot en met 2034 (Woondeal 2.1). In deze Woondeal zijn afspraken gemaakt over de bouwopgaven in deze regio.

Aandacht voor inclusie Een goed woonzorgconcept is voor iedereen. Dat betekent dat we niet alleen kijken naar ouderen of mensen met zorg, maar naar een woonomgeving waarin jong en oud, met en zonder zorg, zelfstandig samen kunnen wonen en leven. Inclusie gaat hierbij verder dan sociale samenhang: het vraagt ook om fysieke toegankelijkheid en slimme bouwkundige keuzes. Denk aan woonwijken waar generaties elkaar helpen en waar ontmoeting en verbinding worden gestimuleerd. Ook moeten woningen toegankelijk zijn. Bijvoorbeeld door brede deuren, drempelloze vloeren en flexibele indelingen voor verschillende diverse levensfasen en zorgsituaties. In onze Inclusie-agenda ‘Heumen voor iedereen!’, is afgesproken dat ervaringsdeskundigen worden ingezet om te achterhalen waar direct verandering nodig is om de woonomgeving toegankelijker te maken. Ook is afgesproken dat toegankelijkheid wordt meegenomen in de vergunningverlening.

1.3 Over wie hebben we het in deze visie? In de regio Arnhem-Nijmegen zijn afspraken gemaakt over de huisvesting van ouderen en van aandachtsgroepen. Voor de verschillende aandachtsgroepen hanteren we de definities uit het volkshuisvestingsprogramma ‘Een thuis voor iedereen’. In bijlage 1 bij deze visie zijn deze definities opgenomen. In hoofdstuk 2 gaan wij in op de grootte van deze groepen en hun huisvestingsvraag. Als je kijkt naar onze gemeente dan is de groep ouderen verreweg de grootste groep. De woonbehoeften van de overige groepen mensen met een ondersteunings- of zorgvraag komen voor

5

een groot deel overeen met de behoeften van ouderen. Om die reden richten wij onze ambities in deze woonzorgvisie voornamelijk op de volgende groepen: • Ouderen (65+); • Mensen met een lichamelijke beperking, verstandelijke beperking of psychische kwetsbaarheid; • Mensen die uitstromen vanuit een instelling (beschermd wonen, jeugdzorg, maatschappelijke opvang). Voor de andere aandachtsgroepen geldt dat er soms aparte (beleids)sporen en afspraken zijn. Hieronder gaan we daar kort op in. Daarnaast is het zo dat voor een groot deel van de aandachtsgroepen gezocht wordt naar betaalbare zelfstandige woonruimte. Voor deze groepen is de specifieke en/of urgente woonbehoefte niet direct gekoppeld aan een zorgbehoefte. Mantelzorgers en mantelzorgontvangers In 2022 is 1 woning toegewezen op basis van mantelzorgurgentie. In 2023 en 2024 waren er geen toewijzingen. We verwachten dat deze groeit richting 2030/2040. Sinds maart 2025 is het in de gemeente Heumen voor inwoners mogelijk om extra woonruimte te maken voor een naaste om ondersteuning of zorg te geven of te krijgen. Dit heet een prémantelzorgwoning2. Een pré-mantelzorgwoning kan als woonunit in de tuin, als aanbouw aan de bestaande woning, of door een garage of ander bestaand bouwwerk om te bouwen. Er zijn ook landelijke regels voor mantelzorgwoningen.

Het verschil tussen een mantelzorgwoning en een pré-mantelzorgwoning zit vooral in wanneer je de woning mag plaatsen en de zorgsituatie. In 2025 zijn er 2 aanvragen gedaan voor pré-mantelzorgwoningen.3 Het ondersteunen van mantelzorgers is één van de actiepunten die worden opgepakt in het kader van de versterking van de ‘sociale basis’. Onze welzijnsorganisatie Synthese ontvangt een structurele subsidie om invulling te geven aan mantelzorgondersteuning. Dit doen zij o.a. door de inzet van een mantelzorgconsulent. Statushouders Statushouders vormen geen aparte doelgroep in de woonzorgvisie van de gemeente, omdat ze geen specifieke zorg nodig hebben. In 2024 was de taakstelling 33 personen. We hebben dat jaar 39 personen gehuisvest, maar hadden een achterstand van 10 uit 2023. Voor 2025 is de taakstelling 29 personen. In totaal moeten er in 2025, 34 personen worden geplaatst.4 We hebben met Oosterpoort prestatieafspraken gemaakt over het aandeel huurwoningen dat aan statushouders wordt toegewezen. Oosterpoort streeft ernaar om de taakstelling te halen. In 2025 is ook gekeken naar creatieve oplossingen zoals kamerbewoning of tijdelijk kleinere woonruimte bij statushouders die in een later stadium na-reizigers verwachten. Woonwagenbewoners In de gemeente Heumen is 1 woonwagenlocatie met in totaal 12 standplaatsen.

2 Beleidsregel pré-mantelzorgwonen 2025 gemeente Heumen | Lokale wet- en regelgeving 3 Informatie verkregen vanuit de ODRN

4 Begin oktober 2025 zijn er in het jaar 2025, 15 statushouders geplaatst.

6

Arbeidsmigranten Als het gaat om arbeidsmigranten dan zijn de werkgevers de feitelijke aanbieders van huisvesting. Gemeenten hebben hierin een regierol, met name om misstanden te voorkomen. In 2022 had onze gemeente volgens de Basisregistratie Personen 95 arbeidsmigranten.5 Hoeveel dit er daadwerkelijk zijn is niet bekend. Afspraken rondom arbeidsmigranten vallen niet binnen de reikwijdte van deze woonzorgvisie. De woonzorgvisie richt zich op inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag en op het realiseren van passende woonvormen voor deze doelgroepen. Arbeidsmigranten hebben doorgaans geen zorgvraag die binnen deze visie valt. Hun huisvesting volgt een eigen beleidsroute, via het Omgevingsplan of – indien nodig – separaat beleid. Studenten Omdat de vraag naar studentenhuisvesting zeer beperkt is en studenten zich meer richten op de stad Nijmegen, heeft de gemeente hier geen specifiek beleid voor ontwikkeld.

1.4 Positie Woonzorgvisie Landelijk De veranderingen op het gebied van wonen en zorg worden landelijk erkend. In de programma’s ‘Een thuis voor iedereen’ en ‘Wonen en zorg voor ouderen’6, die onderdeel zijn van de Nationale Woon- en Bouwagenda, wil het Rijk zorgen voor genoeg geschikte woningen voor aandachtsgroepen en ouderen. Daarbij hoort ook een aanbod van voorzieningen. Met het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting, dat op 3 juli 2025 is aangenomen, moeten alle gemeenten woonzorgafspraken maken. Deze afspraken horen bij het volkshuisvestingsprogramma. Vanuit het sociaal domein is er het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA).7 Dit akkoord wil dat zorg en welzijn toegankelijk, betaalbaarheid en van goede kwaliteit is. Dit gebeurt door het werken aan een sterke sociale basis en algemene voorzieningen die makkelijk bereikbaar zijn. Onder ‘sociale basis’ verstaan wij het geheel van informele sociale verbanden (buurten, groepen, verenigingen, netwerken, gezinnen) aangevuld en ondersteund vanuit de lokale overheid, organisaties, diensten en voorzieningen. Hierdoor hebben inwoners de mogelijkheden om te participeren in sociale relaties op een manier die hun welzijn, capaciteiten en individueel potentieel verbetert (benadering vanuit Positieve Gezondheid8).

5 Huisvesting voor Aandachtsgroepen - Arbeidsmigranten in de BRP - Heumen

6 Programma Wonen en zorg voor ouderen | Home | Volkshuisvesting Nederland 7 Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord | Rapport | Rijksoverheid.nl 8 Positieve Gezondheid - Institute for Positive Health (iPH)

7

Het AZWA is een aanvulling op het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Het bouwt verder op eerder gemaakte afspraken. Regionaal In het wetsvoorstel ‘Versterking regie volkshuisvesting’ is opgenomen dat gemeenten regionaal afstemmen over het huisvesten van aandachtsgroepen en ouderen. De Groene Metropoolregio loopt hierin voorop. De 17 regiogemeenten hebben binnen de Groene Metropoolregio een regionaal afsprakenkader ontwikkeld9. Hierbij zijn zowel woningcorporaties als zorg- en welzijnsorganisaties betrokken. Het doel van het regionale afsprakenkader is dat in 2026 elke gemeente haar bijdrage levert in de huisvestingsopgave (naar rato van het aantal inwoners). We werken hieraan via 4 thema’s: 1. Vitale wijken (spreiding, preventie & Community Up) 2. Toewijzing (evenwichtig, effectief en spreiding) 3. De taart vergroten (nieuwbouw & bestaande bouw) 4. Wonen & Zorg Ouderen (bouwopgave, doorstroom bevorderen & zorggaranties)

Heumen Deze gemeentelijke woonzorgvisie is een integrale visie op het gebied van wonen en zorg in Heumen. Het geeft nadere invulling aan het Regionaal Afsprakenkader Huisvesting Aandachtsgroepen. De Woonzorgvisie gaat over veel onderwerpen in het sociale en ruimtelijke domein. Naast het bouwen van woningen willen we volgens onze omgevingsvisie zorgen voor levensvatbare basisvoorzieningen in elk dorp. Wij hebben aandacht voor eenzaamheid en zorgen voor plekken om elkaar te ontmoeten (thema ‘Vitale en verbonden dorpen’). In de Kadernota Doorontwikkeling Transformatie Sociaal Domein staan onze doelen: ondersteuning die passend is en nabij, voor jong en oud (speerpunt 3) en; er zijn voldoende passende woningen zijn voor diverse doelgroepen (speerpunt 5). In bijlage 2 wordt nader inzicht gegeven in het aanpalende landelijke, regionale en gemeentelijk beleid. Vervolg De visie is bedoeld om richting te geven en de belangrijkste opgaven en ambities te schetsen. Het vaststellen van concrete doelen en indicatoren vraagt om een nadere uitwerking, waarbij ook gekeken wordt naar haalbaarheid, prioritering en beschikbare middelen. Deze uitwerking vindt plaats in de uitvoeringsagenda.

In die agenda leggen wij niet alleen de concrete acties en meetbare resultaten vast, maar maken wij ook expliciet de verbinding met andere beleidsafspraken en programma’s die bijdragen aan het realiseren van de opgaven uit de woonzorgvisie. Op die manier zorgen we voor samenhang en een praktische vertaling van de visie naar uitvoering.

9 Regionaal Afsprakenkader Huisvesting Aandachtsgroepen

8

Hoofdstuk 2. Huisvestingsvraag in beeld 2.1 Inleiding Zoals in het vorige hoofdstuk aangegeven sluiten we in deze lokale visie aan op de twee landelijke programma’s: ‘Een thuis voor iedereen’, en ‘Wonen en zorg voor ouderen’. Als we kijken naar de huisvestingsvraag dan zien wij dat senioren met een ondersteunings- en/of zorgvraag behoefte hebben aan levensloopgeschikte, geclusterde, rolstoelgeschikte en zorggeschikte woonruimten. Dit geldt ook voor mensen met een lichamelijke beperking. Om het huisvestingsvraagstuk overzichtelijk te houden zien wij dit in dit hoofdstuk als één groep. Daarbij wordt wel opgemerkt dat bij senioren, meer dan bij mensen met een lichamelijke beperking, in alle prijscategorieën behoefte is aan passende woonruimte, zowel in de huur- als koopsector. Vervolgens gaan wij in op mensen met een verstandelijke beperking. Deze mensen hebben vaak een indicatie van de Wet langdurige zorg (Wlz). Daarnaast wonen mensen met een psychische kwetsbaarheid steeds vaker zelfstandig in de wijk. Denk hierbij aan inwoners die wonen in een woonvorm vanuit Beschermd Wonen. Tot slot maken wij een inschatting van de jaarlijkse vraag naar woningen voor mensen die uitstromen vanuit een instelling en de huisvesting van dak- en thuislozen.

2.2 Senioren en mensen met een lichamelijke beperking De groep senioren is heel divers. Niet alleen in leeftijd maar ook in vitaliteit, zorgbehoefte en het eigen leven. De ene bewoner doet op 80-jarige leeftijd nog vrijwilligerswerk en zorgt voor een naaste terwijl een andere 70-jarige inwoner vanwege dementie steeds meer ondersteuning nodig heeft. Onderstaand geven we een inzicht in de ontwikkeling en diversiteit aan woonbehoefte van deze groep. De meeste ouderen zonder of met een lichte zorgvraag wonen in een gewone woning, soms aangepast. Het aantal ouderen (65+) in Heumen groeit de komende jaren sterk. In Heumen is het aandeel alleenwonende senioren iets lager (32,3%) dan landelijk (39,4%). In 2022 woonden er 4.265 ouderen in onze gemeente10. Dat is 24,5% van alle inwoners (landelijk 19,4%). Volgens het CBS zijn dat in 2040 ongeveer 5.060 ouderen, bijna 28% van alle inwoners (landelijk 25%). In 2022 woonden 4.120 ouderen zelfstandig en 145 ouderen in een instelling, zoals een verpleeghuis. Verpleeghuiszorg valt onder de Wet langdurige zorg (Wlz). In deze woonzorgvisie gaan we hier niet uitgebreid op in, omdat landelijk beleid is om het aantal verpleeghuisplekken gelijk te houden. Dit betekent wel dat meer mensen thuis verpleeghuiszorg krijgen. Zie meer over de Wlz en verpleeghuiszorg in onderstaand blauwe kader.

10 Huisvesting voor Aandachtsgroepen - Ouderen - Heumen

9

In 2024 hadden 203 inwoners van Heumen een Wlz-indicatie. Dit zijn niet alleen ouderen, maar alle inwoners die 24 uur per dag zorg of toezicht nodig hebben. Deze zorg kan in een instelling (intramuraal) of thuis (extramuraal) worden gegeven. We verwachten geen extra plekken in woonzorgcentra zoals Malderburch, omdat steeds meer mensen langer thuis blijven wonen. De groei van Wlz-indicaties moet worden opgevangen in nieuwe woonvormen waar ook zorg mogelijk is. Woonwensen van ouderen11 De woonbehoefte verschilt per leeftijdsgroep. Ouderen willen graag: • Dichtbij voorzieningen en bekenden wonen. • Meer comfort en toegankelijkheid naarmate ze ouder worden. • Vaak in hun eigen omgeving blijven. Hoe ouder, hoe groter de voorkeur voor een woning speciaal voor ouderen, vaak in een complex: • 55-64 jaar: 26% wil zo’n woning. • 65-74 jaar: 47% wil zo’n woning. • 75 jaar en ouder: 67% wil zo’n woning. Wonen met een Wlz-indicatie of een Wmo-indicatie: waar hebben we het over? Een indicatie op basis van de Wet langdurige zorg (Wlz) is een officiële toestemming van het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg) die bevestigt dat iemand blijvend recht heeft op langdurige zorg, verpleging en/of toezicht vanuit de Wlz. Deze indicatie is nodig voor mensen die 24 uur per dag zorg in de buurt of permanent toezicht nodig hebben vanwege een ziekte, stoornis of handicap.

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) biedt hulp om zelfstandig te blijven wonen en deel te nemen aan de samenleving. De Wmo is gericht op beperkte duur en de gemeente bepaalt wie hiervoor in aanmerking komt. Mogelijkheden voor wonen met een Wlz-indicatie zijn: In een zorginstelling Dit is een instelling die geschikt is voor de benodigde zorg, zoals een verpleeghuis, een instelling voor gehandicapten of een ggz-instelling. Thuis wonen Onder voorwaarden kan de zorg ook thuis ontvangen worden. Dit kan op verschillende manieren: • Volledig pakket thuis (vpt): Hierbij ontvangt u thuis dezelfde zorg als in een instelling. • Modulair pakket thuis (mpt): Hierbij worden delen van de zorg thuis geboden, mogelijk door verschillende zorgaanbieders. • Persoonsgebonden budget (pgb): Met een pgb regelt u de benodigde zorg zelf.

Aantal geschikte woningen Het programma ‘Wonen en zorg voor ouderen’ wijst uit dat er de komende jaren landelijk 290.000 woningen extra nodig zijn die geschikt zijn voor senioren; als onderdeel van de 900.000 nieuw te bouwen woningen. Van die 290.000 seniorenwoningen zijn 170.000 nultredewoningen, 80.000 geclusterd en 40.000 zorggeschikt. Op landelijk niveau zijn afspraken gemaakt met Aedes dat woningcorporaties zich in de sociale huursector inspannen voor de realisatie van de helft van de geclusterde en zorggeschikte woningen. 11 Blz. 8 Programma “Wonen en zorg voor ouderen”.

Programma Wonen en zorg voor ouderen 10

De overige 50% zal met name een opgave zijn voor marktpartijen. Voor de opgaven in Heumen nemen we dit uitgangspunt over. In lijn met de ambities op Rijksniveau willen we in Heumen dat minimaal 30% van de nieuwbouwwoningen geschikt is voor senioren. Dit komt overeen met de richtlijnen nieuwbouwopgave vanuit het Afsprakenkader Huisvesting Aandachtsgroepen 2024 (inclusief de actualisatie vanuit de Woondeal 2.1). Dit betekent dat de gemeente Heumen de volgende opgave heeft voor de periode tot en met 2034. Bij nieuwbouw gaat het dus om zowel particuliere woningen als sociale huur (verdeling 50/50). Het aantal 980 is de totale opgave als het gaat om nieuwbouwwoningen. Opgave nieuwbouwwoningen Woondeal 2.0 + 2.1 (t/m 2034)

Senioren geclusterd wonen

Opgave zorggeschikte woningen (verpleegzorg)

Opgave nultrede woningen

980

130

51

221

De vraag van mensen met een lichamelijke beperking naar geclusterde of gespikkelde woningen neemt in de regio Arnhem-Nijmegen licht toe.12 In 2022 ging het om 285 plekken in geclusterde woonvormen en 55 zelfstandige woningen waar men al dan niet met begeleiding woont (gespikkeld wonen). De verwachting is dat dit zal stijgen naar z’n 300 plekken in geclusterde woonvormen. De vraag naar zelfstandige woningen (gespikkeld wonen) blijft naar verwachting op het huidige niveau. Deze aantallen zijn meegenomen in de afspraken die zijn gemaakt in de Woondeal.

2.3 Mensen met een verstandelijke beperking Ook de woonvraag van mensen met een verstandelijke beperking neemt de komende jaren licht toe. In 2022 was er in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen een behoefte van bijna 5.100 plekken in een geclusterde woonvorm. Deze vraag neemt toe naar 5.270 plekken in 2030 en neemt

12 Woonbehoefteonderzoek Groene Metropoolregio Arnhem Nijnegen 2022, Companen

11

daarna weer licht af. De vraag naar gespikkeld wonen met begeleiding aan huis is kleiner. In 2022 was dit 390 plekken. Deze vraag neemt toe tot 660 plekken in 2030 en 760 plekken in 2035. Het aandeel gespikkeld wonen neemt toe en geclusterd wonen neemt af. Dit komt doordat: • Mensen met een verstandelijke beperking meer zelf willen bepalen hoe ze wonen. Ze willen vaker zelfstandig wonen dan in een instelling. • Er is een tekort aan zorgpersoneel en minder geld. Daarom wordt meer gekozen voor gespikkeld wonen.

Specifieke cijfers voor de gemeente Heumen zijn er niet, maar in bijlage 3 is een overzicht opgenomen met de zorginstellingen die onze gemeente gevestigd zijn.

2.4 Mensen met (ernstige) psychische problematiek Beschermd Wonen (BW) is hulp voor mensen vanaf 18 jaar die veel zorg nodig hebben door een ernstige psychische aandoening of kwetsbaarheid. Er zijn drie vormen: • Beschermd Wonen intramuraal: wonen in een instelling. • Beschermd Thuis: zelfstandig wonen met begeleiding en toezicht, zorg is 24 uur per dag bereikbaar. • Trainingshuis: leren om zelfstandig te wonen. Als iemand niet meer in een instelling kan blijven, moet die persoon verhuizen. Steeds vaker wonen mensen met een BW-indicatie thuis in de wijk. In 2024 hadden 22 inwoners van Heumen een BW-indicatie. 13 Er kwamen 12 nieuwe meldingen, waarvan 7 een BW-indicatie kregen. Deze mensen wonen verspreid in Gelderland-Zuid. Het aantal plekken voor BW is regionaal afgesproken. Heumen voldoet hieraan en hoeft nu niet uit te breiden. De meeste voorzieningen zijn in Nijmegen. De regio wil BW-plekken beter verdelen, omdat

13 Het betreft hier wel BW op basis van een Wmo-indicatie.

12

mensen na BW graag in dezelfde gemeente blijven wonen. Daar hebben zij vaak een sociaal netwerk opgebouwd. Maatschappelijke Opvang (MO) is opvang en hulp voor mensen en gezinnen die dakloos of thuisloos zijn. Dit is niet altijd door psychische problemen. In 2024 meldden 9 inwoners van Heumen zich voor MO.

2.5 Uitstroom richting de reguliere woningmarkt Een verblijf in Beschermd Wonen (BW), Maatschappelijke Opvang (MO) en Jeugdzorg is meestal tijdelijk. Elk jaar gaan mensen uit deze voorzieningen weer naar de woningmarkt. In de regio Nijmegen helpt de Werkgroep Bijzondere Bemiddeling (WWB) bij het vinden van een woning, behalve voor mensen uit de Maatschappelijke Opvang. Hoeveel woningen er elk jaar nodig zijn, is moeilijk te zeggen. Dit hangt af van veel dingen, zoals: • Hoe goed we inzetten op preventie (wie niet instroomt, hoeft ook niet uit te stromen). • Hoe lang mensen gemiddeld in een voorziening blijven. De tabel hieronder laat een schatting zien van de vraag naar woningen in Heumen. Deze cijfers komen uit het Regionaal Afsprakenkader Huisvesting Aandachtsgroepen 2024 en zijn berekend op basis van het aantal inwoners per gemeente. Voor Heumen zijn er ongeveer 38 woningen of kamers per jaar nodig voor mensen die uitstromen. Zij hebben behoefte aan betaalbare, zelfstandige woonruimte (huur tussen €400 en €500), waar zij eventueel begeleiding kunnen krijgen. Doelgroep Uitstroom Beschermd Wonen Uitstroom Jeugdzorg met verblijf Uitstroom Maatschappelijke opvang (Dreigend) dakloze mensen incl. uitstroom MO, bankslapers en mensen op niet-conventionele woonplekken Totaal

Schatting jaarlijkse behoefte aan zelfstandige woonruimte (t/m 2030) 9 9 8 12 Circa 38

13

Hoofdstuk 3. Ambitie 1. Er is voldoende en passend woonaanbod Ambitie Elke dorpskern in onze gemeente kent een gevarieerd aanbod van woonvormen, passend bij de behoeften van ouderen en zorgbehoevenden, zodat zij zelfstandig en veilig thuis kunnen blijven wonen. Wat we al doen In de gemeente Heumen dragen verschillende initiatieven en voorzieningen bij aan het passend maken van het woonaanbod. Bij een groot deel van de ouderen is behoefte aan een kleinere of gelijkvloerse woning. Vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning zijn er mogelijkheden voor woningaanpassingen, zoals het plaatsen van een traplift. Voor huiseigenaren bestaat daarnaast ook nog de Toekomstbestendig Wonen Lening. Deze lening wordt aangevraagd via de gemeente en wordt verstrekt door het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SvN). Al eerder noemde we de mogelijkheid van (pré-) mantelzorgwoningen. Om doorstroming te bevorderen zijn er in de sociale huur verschillende mogelijkheden, zoals: • voorrangsregeling ‘Van groot naar beter’ • Meeneemhuur • verhuiskostenregeling14 (gesprek met een verhuiscoach en een vast bedrag per verhuizing) Bij nieuwbouwprojecten wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de geschiktheid van woningen voor ouderen, zoals bij het project Steenhuijs. Op verschillende locaties zijn er plannen voor nieuwbouw.15 De grootste daarvan is de Kanaalzone.

Deze plannen geven ons de kans om meer soorten woningen te bouwen. De gemeente heeft geen actief grondbeleid. Dit betekent dat wij meestal niet de eigenaar zijn van de grond waar gebouwd wordt (behalve de Kanaalzone). Daarom kunnen wij niet altijd bepalen welk type woningen er komen. Onze invloed zit vooral in het stedenbouwkundig kader. Dit leggen we vast in het omgevingsplan. Onze opgaven Om deze ambitie waar te maken zien wij, naast hetgeen al gebeurt, de volgende opgaven: 1. Toevoegen van levensloopgeschikte woningen (nultredewoningen) in verschillende prijsklassen 2. Vergroten van de sociale woningvoorraad 3. Stimuleren doorstroming ouderen

14 Beleidsregel Verhuiskostenregeling Gemeente Heumen 2025 | Lokale wet- en regelgeving 15 Projecten in kaart | Gemeente Heumen

14

Opgave 1: Toevoegen van levensloopgeschikte woningen (nultredewoningen) in verschillende prijsklassen De meeste ouderen wonen in hun eigen woning en hebben de wens dat ook in de toekomst te blijven doen. Het is daarom belangrijk om voldoende aanbod te hebben van een gevarieerd aanbod van woonvormen die geschikt zijn voor ouderen in verschillende prijsklassen. Ook uit voorzorg, vanwege een behoefte aan sociaal contact of comfort kiezen ouderen voor een nultredewoning. Gedeelde voorzieningen stimuleren ontmoeting en kan eenzaamheid tegengaan. Dit bevordert een grotere zelfredzaamheid. Hierdoor kan de stap naar zwaardere zorg worden uitgesteld of worden voorkomen. Zoals al eerder vermeld zullen ouderen met een zorgvraag langer thuis blijven wonen. 1.1 Nieuwbouw voor senioren In lijn met de landelijke ambities willen wij dat minimaal 30% van alle nieuwbouwwoningen (zowel koop als huur) geschikt is voor senioren. Deze woningen voldoen aan specifieke eisen op het gebied van toegankelijkheid, veiligheid en comfort. Door nultredewoningen te bouwen, bevorderen we de doorstroming en besparen we op de lange termijn kosten omdat achteraf minder woningaanpassingen nodig zijn. 1.2 Vernieuwende woonvormen We willen ruimte bieden aan vernieuwende woonvormen die inspelen op de veranderende woonbehoeften.

Denk hierbij aan collectieve en geclusterde woonvormen die bijdragen aan gemeenschapszin en veiligheid. Passende zorg kan worden ingekocht. Bij geclusterde woonvormen denken we breder dan alleen aan senioren. Ook mensen met een beperking (verstandelijk en lichamelijk) of psychosociale problematiek (GGZ) kunnen, willen en moeten door de extramuralisering zelfstandig gaan wonen. 1.3 Aandacht voor slimme toepassingen/technologie Technologie biedt steeds meer mogelijkheden om zorg op maat te leveren. Bijvoorbeeld domotica (huisautomatisering) die verlichting en verwarming automatisch aanpassen of gasdetectie en valdetectie. In een goed woon(zorg)concept moet al vroegtijdig worden nagedacht over technologie die het woon- en leefklimaat kan verhogen. Opgave 2: Vergroten van de sociale woningvoorraad Om beter aan de woonbehoeften van kwetsbare groepen te voldoen, blijven we inzetten op een verdere uitbreiding van de sociale woningvoorraad in gemeente Heumen. Dit betekent dat er meer betaalbare huurwoningen beschikbaar komen voor mensen die daar het meest behoefte aan hebben. Concreet willen we dat minimaal 30% van de totale nieuwbouw bestaat uit sociale huurwoningen en gaan we het aandeel van alle sociale huurwoningen (nu 19%), meer in lijn brengen met het regionale en landelijke gemiddelde van 30%.

Om dit te realiseren, maken we afspraken met woningcorporatie Oosterpoort en initiatiefnemers van woningbouw. Opgave 3: Doorstroming ouderen stimuleren Een deel van de ouderen in gemeente Heumen woont in een koop- of huurwoning die niet geschikt is om te blijven wonen bij een stijgende zorgbehoefte. De gemeente wil ouderen daarom stimuleren om te verhuizen naar een geschiktere woning. Dit kan bijvoorbeeld door de inzet van verhuiscoaches (zoals nu alleen nog maar bij sociale huur gebeurt), seniorenverhuisservice of rondleidingen in 15

complexen. Door ouderen een concreet project te laten zien, krijgen ze een beter beeld wat er mogelijk is, waardoor ze eerder geneigd zijn om te verhuizen. In het verleden bestond in onze gemeente het project ‘Wij blijven hier wonen!’. In dit project, dat onderdeel was van het programma Passend Wonen, boden woonadviseurs en een huistest ondersteuning bij het toekomstbestendig maken van de woning. De ervaringen uit dit project kunnen worden betrokken bij deze opgave. Het is van belang om tijdig te beginnen met bewustwording en mensen te laten wennen aan het idee om te verhuizen. Kinderen van ouderen kunnen hier een rol in spelen door de mogelijkheden van verhuizing bespreekbaar te maken. Een van instrumenten daarbij is de landelijke campagne ‘Praat vandaag over morgen’. Ook een Praktijkondersteuner Huisartsen Ouderen (POH-O), casemanager, wijkverpleegkundige of dementieconsulent kunnen hier een rol in hebben. Wanneer ouderen doorstromen naar een geschikte woning, zorgt dit tegelijkertijd voor het vrijspelen van woningen voor bijvoorbeeld starters of gezinnen.

16

Hoofdstuk 4. Ambitie 2. Onze inwoners maken onderdeel uit van een sociaal netwerk en kijken naar elkaar om Ambitie Wij werken samen met onze partners aan het stimuleren van ontmoeting in de openbare ruimte waardoor inwoners zelf sociale contacten opbouwen en elkaar helpen. Samen zorgen we voor buurten waar inwoners zich thuis voelen, elkaar kennen en samen dingen doen. Een fijne wijk of dorp begint met verbinding tussen bewoners. Wat we al doen Zoals in hoofdstuk 1 is aangegeven hebben wij vanuit AZWA de opdracht om de ‘sociale basis’ te versterken en in te zetten op algemene voorzieningen die makkelijker bereikbaar zijn en goede ondersteuning bieden. Vanuit het sociaal domein werken we hier samen met onze partners al hard aan. Onze Welzijnspartner Synthese zorgt dat mensen elkaar ontmoeten en naar elkaar omkijken. Voorbeelden zijn het ‘BOS-project’ (bezoek- en opvangservice), de jaarlijkse ‘Week van de Ontmoeting’, Buurtvervoer Heumen en de website ‘Doen in Heumen’16. Ook wijkconsulenten van woningcorporatie Oosterpoort werken aan een fijne buurt. Daarnaast helpt de Stichting Kamers met Aandacht al sinds 2020 jongeren van 18 tot 23 jaar die geen netwerk hebben en dakloos dreigen te raken. In onze gemeente zien we ook veel kracht bij inwoners. Actieve inwoners en vrijwilligersorganisaties zorgen dat er veel te doen is.

In de kerkdorpen Heumen, Overasselt en Nederasselt is de gemeenschap heel actief. Het is belangrijk om dit te blijven steunen en waar mogelijk sterker te maken. Elkaar ontmoeten helpt om een sociaal netwerk op te bouwen. In Malden zijn veel informele groepjes actief. Mensen met dezelfde interesses doen samen leuke dingen. Vooral senioren ontmoeten elkaar zo. Veel inwoners van Malden richten zich ook op Nijmegen. De gemeente heeft subsidies, bijvoorbeeld voor nieuwe ideeën van inwoners. In Malden is ook een Inlooppunt. Daar kunnen alle inwoners terecht voor een luisterend oor en vragen over het leven. De vrijwilligers kennen de sociale kaart en verwijzen mensen goed door. Onze opgaven Om deze ambitie waar te maken zien wij de volgende opgaven: 1. Creëren van ondersteuning in de buurt 2. Stimulering van ontmoeting in de openbare ruimten

16 Homepage - Doen In Heumen

17

Opgave 1: Creëren van ondersteuning in de buurt 1.1 (Onder)steunen van ‘sleutelfiguren’ in de wijk/straat, creëren van voorzorgcirkels (buurt/straatcirkels) Een straat, buurt of wijk kent vaak al sleutelfiguren. Sleutelfiguren zijn individuen die een centrale rol spelen in het verbinden van bewoners en het organiseren van activiteiten in de wijk. Ze fungeren als aanspreekpunt en bruggenbouwers tussen verschillende groepen en initiatieven. Sleutelfiguren kunnen bijvoorbeeld buurtcoördinatoren, vrijwilligers of lokale leiders zijn die zich inzetten voor het welzijn van de gemeenschap. Hun betrokkenheid en leiderschap zijn essentieel voor het stimuleren van participatie en het creëren van een hechte en ondersteunende omgeving. We willen als gemeente meer inzicht in welke straten en/of wijken dergelijke ‘sleutelfiguren’ kennen. Desgewenst willen wij deze ‘sleutelfiguren’ ondersteuning bieden. Dit kan door training en scholing. Daarnaast willen we inwoners stimuleren/inspireren om zelf straat-/buurt-cirkels op te starten. Dit zijn netwerken van 10-15 personen die met elkaar afspraken maken over aanbieden en ontvangen van onderlinge hulp. 1.2. Centraal inlooppunt in iedere kern Een inlooppunt in iedere kern waar mensen terecht kunnen met vragen over ondersteuningsvragen en mantelzorg. Het huidige inlooppunt in Maldensteijn kan als voorbeeld worden genomen.

1.3 Kleinschalige woonprojecten We zien kansen in kleinschalige woonprojecten. Een voorbeeld daarvan is ‘Thuishuis’. Dit is een gezamenlijke woonvorm voor ouderen. Vrijwilligers helpen hierbij en ook anderen uit de wijk kunnen worden betrokken. Dit voorkomt eenzaamheid. Wij vinden dit een goede ontwikkeling. Samen met onze partners willen wij kijken of zulke projecten mogelijk zijn. We zien ook kansen in kleinschalige woonprojecten waarin bijvoorbeeld studenten samenleven met ouderen, mensen uit de maatschappelijke opvang of mensen met een beperking. Opgave 2: Stimuleren van ontmoeting in de openbare ruimte Met de ontwikkeling dat mensen langer en (weer) zelfstandig wonen, is het nodig dat mensen de mogelijkheid hebben om elkaar te ontmoeten. We zorgen dat in elke kern en wijk de mogelijkheid tot ontmoeting is in de openbare ruimte en/of ontmoetingsruimten: want naar elkaar omkijken, faciliteer je door elkaar te ontmoeten. Groen- en speelvoorzieningen spelen een belangrijke rol als het gaat om ontmoeting tussen jong en oud in de openbare ruimte. Bij de ontwikkeling van nieuwe woningen in in– en uitbreidingslocaties denken we aan de voorkant al na over het faciliteren van ontmoeting.

In het geval aanpassingen of onderhoud in de openbare ruimte staan gepland (wijk- of straat) stemmen we met onze partners op het gebied van Wonen en Welzijn af of dit moment kan worden benut om inwoners met elkaar in contact te brengen. Dit kan bijvoorbeeld door gezamenlijk ideeën op te halen voor de inrichting. De opening van een speeltuintje te vieren of bankjes onder bomen te plaatsen (ook goed tegen hittestress) of een buitengym of beweegtoestellen.

18

Hoofdstuk 5. Ambitie 3. We doen het samen Ambitie Er is een samenwerking tussen gemeente, inwoners(organisaties), zorgpartijen, zorgkantoor, welzijnsorganisatie en woningcorporatie waarin zij gezamenlijke verantwoordelijkheid nemen. Hierbij staan inwoners zoveel mogelijk zelf aan het roer voor eigen woon-, welzijns- en zorgbehoeften. Wat we al doen Op lokaal niveau zijn er verschillende samenwerkingen met partners op het gebied van wonen, zorg en welzijn. Met woningcorporatie Oosterpoort zijn prestatieafspraken gemaakt over onder andere de beschikbaarheid en geschiktheid van woningen voor specifieke doelgroepen. Op het gebied van welzijn is Synthese onze uitvoerende partner. Via subsidieverlening krijgt Synthese opdracht tot uitvoering van gemeentelijk beleid, met een focus op welzijnsactiviteiten en ondersteuning van inwoners. Afstemming met zorgprofessionals vindt plaats in diverse overlegvormen, zoals het NEO (Nijmegen e.o.)-overleg met huisartsen. Dit is een domein overstijgend casusoverleg, waarin complexe situaties gezamenlijk worden besproken. Daarnaast is er structureel contact met vertegenwoordigers van inwoners, zoals de Burger Advies Raad, het Inclusiepanel en lokale afdelingen van de Katholieke Ouderenbond (KBO). Zo wordt Burger Advies Raad geconsulteerd bij ontwerpen voor herinrichtingen in de openbare ruimte.

Het Lokale Inclusiepanel wordt gevraagd om mee te denken over de inrichting van de openbare ruimte met name voor het aspect van toegankelijkheid. Bij ruimtelijke plannen is het verplicht om een participatietraject op te zetten. Daarbij wordt gekeken welke wijze van participatie passend is. De initiatiefnemer geeft hier (mede) vorm aan. In de Werkconferentie Wonen, Zorg en Welzijn ontmoeten professionals en (vertegenwoordigers van) inwoners elkaar. Aan de hand van een gekozen thema gaan zij met elkaar aan de slag om een concreet project of activiteit op te pakken ten behoeve van de inwoners van Heumen. Onze opgaven Om deze ambitie waar te maken zien wij de volgende opgaven: 1. Doorbreken van domein-denken 2. Het versterken van samenwerking tussen informele en professionele ondersteuning en zorgpartijen Opgave 1: Doorbreken van domein-denken De opgaven binnen wonen, welzijn en zorg raken zowel het fysieke als het sociale domein. Om de woonzorgvisie succesvol uit te voeren, is het essentieel dat de afdeling Ruimte en de afdeling Sociaal intensiever gaan samenwerken en hun beleid op elkaar afstemmen. Het beeld van de boom, zoals weergegeven in de illustratie, laat treffend zien hoe deze domeinen met elkaar verweven zijn. De takken van de boom vertegenwoordigen het fysieke domein – zoals wonen, mobiliteit, infrastructuur

19

en energie – terwijl de wortels staan voor het sociale domein, waaronder gezondheid, mantelzorg, vrijwilligerswerk en emancipatie.

Deze metafoor benadrukt dat een gezonde en leefbare samenleving alleen kan ontstaan als beide domeinen elkaar voeden en versterken. Ruimtelijke keuzes hebben directe invloed op sociale structuren, en andersom: sociale behoeften vragen om fysieke aanpassingen in de leefomgeving. Daarom zetten we in op integrale gebiedsgerichte samenwerking, waarin beide afdelingen gezamenlijk optrekken bij het ontwikkelen van woonvormen, het inrichten van de openbare ruimte en het versterken van de ‘sociale basis’. De sociale (woon)behoeften zouden door de afdeling Sociaal beter kenbaar worden gemaakt bij de beoordeling van initiatieven die aan de Omgevingstafel worden besproken en vis versa. Door deze samenwerking in onze werkprocessen te verankeren, kunnen we beter inspelen op de behoeften van inwoners en bouwen aan een netwerksamenleving waarin iedereen mee kan doen. Opgave 2: Het versterken van samenwerking tussen informele en professionele ondersteuning en zorgpartijen Het woonzorglandschap is ingewikkeld. Er zijn verschillende wetten en geldstromen, zoals de Wet maatschappelijke ondersteuning, Zorgverzekeringswet, Wet langdurige zorg en de Jeugdwet. Daarbij zijn er ook veel organisaties betrokken zoals de woningcorporatie, zorginstellingen, welzijnsorganisaties en de gemeente). Voor inwoners is dit niet makkelijk. In bijlage 5 staat een overzicht van wie welke taak heeft.

We vragen inwoners om steeds meer zelf te doen. Zo kunnen we zorg blijven geven aan mensen die nu of later hulp nodig hebben. Inwoners moeten op tijd nadenken over hun toekomst en zelf stappen zetten om mee te blijven doen in de samenleving. Niet alleen professionals moeten hierover praten.

20

Ook familie, mantelzorgers en anderen hebben een rol. We moeten elkaar voorbereiden op wat komt en daar op tijd iets mee doen. Het maken van de woonzorgvisie is een goede stap om beter samen te werken. Maar om echt aan de slag te gaan, is een duidelijke aanpak nodig. Gemeente, zorgorganisaties, zorgkantoor, welzijn, woningcorporaties en inwonersorganisaties moeten samen plannen maken. Hoe richten we samen de zorg in? Hoe verdelen we taken per gebied? Hoe zorgen we dat budgetten beter gebruikt worden? De gemeente heeft hierin een belangrijke rol als verbinder. Bijvoorbeeld door gebiedstafels te organiseren of samen een uitvoeringsagenda te maken. Denk aan afspraken zoals we die nu al hebben met Oosterpoort.

21

Bijlage 1: Definitielijst Voor woningen en woonvormen worden verschillende termen en definities gehanteerd. Op basis van onze huisvestingsverordening en ons Woonbeleid kiezen wij voor onderstaande termen en definities. Vanaf 2028 kunnen deze definities wijzigen omdat er dan een nieuwe huisvestingsverordening zal worden opgesteld.

Begrippen voor woningen en woonvormen Rolstoelgeschikte woonruimte: woonruimte die geschikt is voor een bewoner die is aangewezen op een rolstoel, als bedoeld in bijlage 2 van de Huisvestingsverordening gemeente Heumen 2024 Levensloopgeschikte woning: Een zelfstandige woning die geschikt is voor bewoning in alle levensfases met minimale fysieke inspanningen en minimale kans op ongevallen. Dit is gelijk aan de richtlijnen voor een levensloopgeschikte woonruimte zoals omschreven bijlage 2 van de Huisvestingsverordening gemeente Heumen 2024. Binnenkort wordt voor dit type woningen vanuit de Rijksoverheid alleen nog de term Nultredewoning gebruikt. Nultredewoningen:

Reguliere woningen die zowel intern als extern toegankelijk zijn. Dit houdt in dat je de woningen kan bereiken zonder trap te lopen (extern toegankelijk) en dat keuken, badkamer, toilet en minimaal één slaapkamer zonder trappen te bereiken zijn (intern toegankelijk).

Geclusterd wonen:

Ruimtelijk geclusterde wooneenheden (minimaal vijf) waar zelfstandig wonen mét een fysieke, gezamenlijke ruimte voor ontmoeting in de nabijheid (pantoffelafstand – 200 meter) (Bron: onderzoek RIGO i.o.v. ministeries BZK en VWS). Ontmoeting moet vanuit de woongemeenschap worden gefaciliteerd. Voor de wooneenheden gelden de richtlijnen voor levensloopgeschikt zoals beschreven in bijlage 2 van de Huisvestingsverordening gemeente Heumen 2024.

Gespikkeld wonen:

Wonen in een reguliere, niet-geclusterde woning, die vaak in nabijheid staat van een woonvorm waarvandaan lichtere zorg en begeleiding kan worden geboden (definitie uit Woonbehoefteonderzoek Groene Metropoolregio ArnhemNijmegen, Companen 2022).

Zorggeschikte woningen

(Geclusterde) Woningen waar intensieve zorgverlening mogelijk is. De woningen zijn toegankelijk en hebben voorzieningen waardoor verpleegzorg geboden kan worden. Hiervoor gelden de richtlijnen voor rolstoelgeschikte woonruimte als omschreven in bijlage 2 van de Huisvestingsverordening gemeente Heumen 2024. 22

Middeldure huurwoning:

*Huurprijs: Aanvangshuurprijs op of hoger dan de maximale sociale huurgrens en maximaal de huurprijsgrens voor zelfstandige woningen behorende bij 186 punten WWS. De maximale aanvangshuurprijs wordt jaarlijks geïndexeerd overeenkomstig de indexatie van het WWS. *Doelgroep: Huishoudens met een jaarlijks inkomen van maximaal de inkomensgrens voor ‘hoge middeninkomens’ uit het circulaire huurprijsbeleid. Dit betreft de maximale inkomensgrens behorend bij de betreffende huishoudenssamenstelling en bij aanvang van het huurcontract.

Sociale huurwoning:

* Huurprijs: Aanvangshuurprijs van maximaal de maximale sociale huur. *Doelgroep: Huishoudens met bij aanvang huurcontract een jaarlijks inkomen van maximaal de DAEB-norm. Dit betreft de maximale inkomensgrens behorend bij de betreffende huishoudenssamenstelling en bij aanvang van het huurcontract.

Goedkope koopwoning:

*Prijs: Maximale koopprijs van € 302.000 (prijspeil 2024). Bij nieuwbouw gaat het om een vrij op naam prijs. De koopprijs wordt jaarlijks per 1 januari geïndexeerd op basis van rijksindexatie. *Doelgroep: Huishoudens met een jaarlijks inkomen van maximaal 1,7 x de hoge inkomensgrens van de DAEB-norm. *Kwaliteit: minimummetrage van 40 m2 gbo.

Betaalbare koopwoning:

*Prijs: Minimale koopprijs vanaf 302.000 euro en maximale koopprijs van € 390.000 (prijspeil 2024). Bij nieuwbouw gaat het om een vrij op naam prijs. De koopprijs wordt jaarlijks per 1 januari geïndexeerd op basis van rijks indexatie. *Doelgroep: Huishoudens met een jaarlijks inkomen van maximaal 2x de hoge inkomensgrens van de DAEB-norm. *Kwaliteit: minimummetrage van 40 m2 gbo.

Begrippen voor doelgroepen Aandachtsgroepen:

De definities van aandachtsgroepen sluiten aan op de regionale definities in de Groene Metropoolregio. Deze zijn te vinden in het document: Begrippenbepaling aandachtsgroepen en ouderen

Senioren:

Mensen van 65 jaar en ouder, in deze visie ook wel ‘ouderen’ genoemd. 23

Beschermd wonen:

Een vorm van ondersteuning met onplanbare zorg voor cliënten die als gevolg van een ernstige psychiatrische aandoening en/of kwetsbare inwoners die vanwege een licht verstandelijke beperking niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving en 24-uurs toezicht, bereikbaarheid, beschikbaarheid en intensieve ondersteuning nodig hebben in verband met risico op (zelf)verwaarlozing of overlast. Binnen Beschermd Wonen kennen we drie productcategorieën: Beschermd Wonen intramuraal, Beschermd Thuis en het Trainingshuis. (definitie uit de dienstverleningsovereenkomst Bescherm Wonen).

Toewijzing sociale huurwoningen in de gemeente Heumen Reguliere toewijzing: de toewijzing van huurwoningen via Entree (op basis van inschrijfduur voor starters en woonduur voor doorstromers en loting). Oosterpoort kan een woning labelen die bij voorrang kan worden toegewezen aan: leeftijdscategorie (bv voor ouderen), ter bevordering van doorstroming (Van Groot naar Beter) en indicaties voor levensloopgeschikt en rolstoelgeschikt. Ook bij nieuwbouwwoningen kan Oosterpoort 50% labelen met voorrang voor inwoners van de gemeente Heumen. Naast reguliere toewijzing zijn er twee alternatieve toewijzingen gebruikt voor het toekennen van woningen, namelijk middels urgentie of bemiddeling. Urgentie: De urgenties worden toegewezen door een onafhankelijke urgentiecommissie. In de huisvestingsverordening zijn urgentiecategorieën en voorwaarden beschreven. Belangrijke redenen voor urgentie zijn: vrouwenopvang, medische urgentie, mantelzorg, echtscheiding, en herhuisvesting vanwege renovatie of sloop van een huurwoning. Een bewoner krijgt 4 maanden voorrang op reguliere woningzoekenden bij Entree. Het grote voordeel van een urgentie is dat de woningzoekende vrij is om op een woning te reageren, die het meest geschikt is. Bemiddeling: Hieronder vallen onder meer uitstroom Beschermd Wonen/Jeugdzorg, tweedekansbeleid en huisvesting van statushouders.

De woningzoekenden uit instellingen worden bemiddeld via de Werkgroep bijzondere bemiddeling (Wbb). Een woningzoekende krijgt een specifieke woning aangeboden door Oosterpoort. Oosterpoort poogt, binnen het vrijkomende huuraanbod, een geschikte woning te vinden. Daarbij wordt, naast betaalbaarheid voor de huurder, de (draagkracht van de) directe omgeving meegewogen.

24

Bijlage 2. Landelijke, regionale en lokale voorstellen wonen en zorg Zowel landelijk, regionaal en lokaal niveau bestaan beleidstukken en wetsvoorstellen om nadere invulling te geven aan wonen en zorg. In deze bijlage wordt een korte toelichting gegeven over het wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting (landelijk) en het Regionaal Afsprakenkader Huisvesting Aandachtsgroepen 2024 (Groene Metropoolregio) en ons lokale beleid op het gebied van wonen en zorg. De uitvoeringsagenda van de Woonzorgvisie zal in samenhang met de acties die volgen uit de verschillende kaders worden opgesteld. Landelijk Op 3 juli 2025 is het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting door de Tweede Kamer aangenomen. Zodra de Eerste kamer instemt met deze wet wordt het maken van integrale woonzorgafspraken als onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma een verplichting voor iedere gemeente. Deze woonzorgvisie geeft invulling aan die verplichting. Regionaal Groene Metropoolregio – Regionaal afsprakenkader Huisvesting Aandachtsgroepen Vanuit de Groene Metropoolregio is een afsprakenkader uitgewerkt over voorwaarden en huisvesting van aandachtsgroepen in de 17 aangesloten gemeenten. Hierbij zijn zowel woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties betrokken.

Het doel van het afsprakenkader is: ‘in 2026 levert elke gemeente haar bijdrage in de huisvestingsgave naar rato van het aantal inwoners’. Op dit moment kan niet elke gemeente hieraan voldoen, daarom gunnen we elkaar tijd om er te komen. In het regionale afsprakenkader staan 4 thema’s centraal: 1. 2. 3. 4.

Vitale wijken (spreiding, preventie & Community Up) Toewijzing (evenwichtig, effectief en spreiding) De taart vergroten (nieuwbouw & bestaande bouw) Wonen & zorg ouderen (bouwopgave, doorstroom bevorderen & zorggarantie)

Regionaal Actieplan dak- en thuisloosheid 2026-2032, Gelderland Zuid Dit Regionaal Actieplan is opgesteld door de projectgroep Dak- en Thuisloosheid Gelderland-Zuid, in samenwerking met gemeenten en andere betrokken organisaties. Met dit plan willen we samen de oorzaken en gevolgen van dak- en thuisloosheid aanpakken en terugdringen. Een deel van de acties valt onder de centrumfunctie of betreft regionale afspraken; dit wordt uitgewerkt in het Regionale Uitvoeringsplan. Daarnaast zijn er lokale acties nodig, waarbij elke gemeente bepaalt wat zij inzet, wanneer en in welke vorm. Dit wordt vastgelegd in de lokale uitvoeringsplannen. Het Regionaal Actieplan en het Regionale Uitvoeringsplan geven richting en ondersteunen gemeenten bij het opstellen van hun lokale plannen. Zo kunnen bijvoorbeeld regionale kennis en ‘best practices’ gedeeld worden om de uitvoering te versterken.

25

Gemeentelijk Coalitieakkoord In het Coalitieakkoord Inwoners centraal, Natuurlijk samen 2022-2026 staat het volgende beschreven: “We zien enorme vergrijzing, ambulantisering van de GGZ en een toenemende vraag naar buisvesting van bijzondere doelgroepen. Integrale oplossingen op het gebied van wonen, welzijn en zorg zijn nodig. De gemeente staat voor een omvangrijke woonzorgopgave voor bijzondere doelgroepen.” Strategische Visie gemeente Heumen De woonzorgvisie draagt bij aan de primaire beleidsdoelen van de gemeente Heumen zoals verwoord in onze Strategische Visie 2030 ‘Natuurlijk met iedereen’. Hierin staat dat wij een inclusieve samenleving willen behouden en ontwikkelen. Daarbij hoort dat de gemeente Heumen een gemeente is waar iedereen prettig kan leven en wonen. De impact daarvan gaat verder dan onze gemeente en vraagt om een goede aansluiting bij de regio. Omgevingsvisie, oktober 2023 In onze omgevingsvisie (oktober 2023) is een van de vier thema’s ‘Vitale en verbonden dorpen’. Daarin staat dat wij streven naar levensvatbare basisvoorzieningen in elk dorp. Wij hebben aandacht voor eenzaamheid en dat er voldoende plekken zijn om elkaar te ontmoeten. Woonbeleid gemeente Heumen 2024-2030 In ons woonbeleid staat benoemd dat wij aan de slag moeten met een woonzorgvisie. Als uitgangspunt staat daarin vermeld dat wij de categorie ouderen specifieke aandacht geven.

Onder deze doelgroep is een vraag van appartementen van ouderen die in een (te grote) eengezinswoning wonen. In ons woonbeleid zetten wij in op het bevorderen van de doorstroming door ouderen te stimuleren om te verhuizen naar meer passende woonruimte. Kadernota Doorontwikkeling Transformatie Sociaal Domein 2023-2026 In ons sociaal beleid richten wij ons o.a. op dat onze inwoners tevreden zijn met hun leefomgeving. Hierin willen wij bereiken dat: • inwoners een prettige leefomgeving met voorzieningen die passen bij hun behoeften. • Er voldoende passende woningen zijn voor diverse doelgroepen • Er zijn voldoende passende voorzieningen nabij inwoners om zo lang als mogelijk thuis te wonen. • Voor inwoners is een plek in de buurt beschikbaar voor ontmoeting. Inclusie Agenda Heumen voor iedereen, juni 2023 Het uitgangspunt in de Inclusieagenda ais dat iedereen recht heeft op een fijne woning en een passende en uitnodigende leefomgeving. Van daaruit kunnen mensen meedoen aan de samenleving waarbij meer betekenisvol contact bijdraagt aan de preventie van eenzaamheid en uitsluiting.

26

Bijlage 3. Overzicht woonzorgcentrum/zorgwoningen Instelling Dichterbij

Woonvorm Broeksingel 13 appartementen Totaal 17 personen

Doelgroep Begeleid Wonen Volwassenen (30-49 jaar) Jongvolwassenen (18-29 jaar) Ouderen (50+ jaar)

Plaats Malden

Dichterbij

Grote Loef 2 woningen die zijn verbonden door een tussendeur én 2 appartementen Totaal 8 personen

Begeleid Wonen Volwassenen (30-49 jaar) Ouderen (50+ jaar)

Malden

Dichterbij

Klaproosstraat Woningen Totaal 12 personen

Beschermd en Begeleid Wonen Ouderen (50+ jaar)

Overasselt

Dichterbij

Korenbloemstraat Woningen Totaal 13 personen

Begeleid Wonen Volwassenen (30-49 jaar) Jongvolwassenen (18-29 jaar) Ouderen (50+ jaar)

Overasselt

DWI

8 personen

Beschermd Wonen Jongvolwassenen (18-27 jaar)

Malden

Groepswonen van ouderen Oase

Jonckherenhof

Ouderen

Malden

Malderburch

Verpleeghuis Appartementen en (via Oosterpoort) aanleunwoningen 125 Bewoners in appartementen

Ouderen

Malden

Malderburch

De Lage Hof 2 woningen Totaal 12 personen

Mensen met een verstandelijke beperking, 24-uurszorg met verblijf

Overasselt

Pluryn

Iepenhof Trainingshuis Maximaal 4 personen

Mensen met een licht verstandelijke beperking of nietaangeboren hersenletsel

Malden

Pluryn

De Horst Totaal 25 personen

Niet-aangeboren hersenletsel en complexe zorgvragen (NAH+), Lichamelijke beperking

Malden

27

Pluryn

Kloosterstraat Totaal 12 bewoners

Licht verstandelijke beperking en complexe (gedrags)problemen (LVB+)

Malden

Pluryn

Hoogenhof Totaal 6 personen

Niet-aangeboren hersenletsel en complexe zorgvragen (NAH+), Lichamelijke beperking, Autismespectrumstoornis (ASS), Licht verstandelijke beperking en complexe (gedrags)problemen (LVB+)

RIBW

De Horst Groepsvoorziening, circa 10 personen 6 satellietwoningen

Beschermd Wonen

Malden

Tweede Huis

Leefgemeenschap Circa 35 personen

Nederasselt

De Wende

Particuliere Woonzorg

Opvanghuis voor mensen die tijdelijk niet meer in hun thuissituatie kunnen blijven of geen woonruimte hebben. Dementiezorg

Overasselt

28

Bijlage 4. Proces Woonzorgvisie Voor het opstellen van dit visiedocument zijn er verschillende bijeenkomsten georganiseerd: •

•

•

•

Raadsavond 15 oktober 2024. Tijdens deze raadsavond zijn de raads- en commissieleden bijgepraat over het Regionaal Afsprakenkader en zijn ideeën opgehaald voor de lokale Woonzorgvisie. Werkconferentie Wonen, Zorg en Welzijn 28 november 2024. Tijdens deze bijeenkomst met partners op het gebied van wonen, zorg en welzijn is input opgehaald aan de hand van de centrale vraag: Hoe kunnen senioren en aandachtsgroepen die op enig moment hulp nodig hebben op een fijne manier wonen in de gemeente Heumen? Werkconferentie Wonen, Zorg en Welzijn 27 maart 2025. Dit was een vervolg op de Werkconferentie van 28 november 2024. De input die we toen hebben opgehaald hebben we teruggebracht naar 4 ambities die we met elkaar hebben verdiept. Dit waren de volgende ambities: 1. Zo lang mogelijk zelfstandig wonen in je eigen huis 2. Voldoen aan de groeiende vraag aan (nieuwe)woonvormen, met name voor ouderen. 3. We zetten nog meer in op ondersteuning van en waardering voor mantelzorgers. 4. We zetten ons, in om te stimuleren dat mensen meer naar elkaar omkijken, zodat het sociaal netwerk in de wijk/dorpskern wordt versterkt. Intern afstemmingsoverleg met de afdeling Ruimte en de afdeling Sociaal op 6 oktober 2025.

29

Bijlage 5. Taak- en rolverdeling rondom wonen en zorg

30