Bijlage I ANG rapport

MEMO

Onderwerp

: Onderzoek forfaitaire berekening toeristenbelasting

Datum

: Augustus 2024

Van

: ANG

Opgesteld door

: K. van den Brink & V. Maltha

Ontvangers

: Gemeente Heumen

De gemeente Heumen heeft aan ANG verzocht een onderzoek uit te voeren ten behoeve van de onderbouwing van een forfaitaire berekeningswijze van de maatstaf van heffing zoals deze wellicht opgenomen gaat worden in de verordening toeristenbelasting. Dit in het kader van de invoering van de heffing van toeristenbelasting in de gemeente. In deze memo wordt hierop ingegaan.

Inleiding In deze memo wordt allereerst ingegaan op de algemene beginselen van de forfaitaire berekeningswijze. Vervolgens komen de resultaten van de gesprekken ter plaatse aan bod en zal ANG een advies uitbrengen over het invoeren van een stelsel van vaste tarieven voor de heffing van de toeristenbelasting. Juridisch kader De heffing van de toeristenbelasting is geregeld in artikel 224 van de Gemeentewet. Deze wettelijke bepaling biedt de gemeente veel ruimte voor de invulling van de heffingsmethode en de bepaling van het belastbaar feit. De wettekst geeft geen voorschriften met betrekking tot de tarifering van de belasting. Vanuit de historie van de toeristenbelasting dient er wel een verband te zijn tussen het verblijf, de omvang ervan en het tarief c.q. de belasting, maar verder geniet de gemeenteraad ruime beleidsvrijheid in het bepalen van het tarief of de differentiatie daarvan. De beleidsvrijheid is evenwel niet onbeperkt, want de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en behoorlijke wetgeving zijn uiteraard wel van toepassing. Vooral het gelijkheidsbeginsel speelt een grote rol in een juridisch houdbare differentiatie van tarieven, maar ook het verbod op willekeur en de rechterlijke toetsing op onredelijke belastingheffing.

ANG024-0256KvdB pagina 1 van 8

MEMO Forfaitaire berekeningswijze Momenteel heft de gemeente Heumen geen toeristenbelasting. In de praktijk is de basisregel dat de heffing van de toeristenbelasting geschiedt naar het aantal malen dat verblijf wordt gehouden per persoon. Omdat dit in diezelfde praktijk lastig uitvoerbaar / controleerbaar bleek bij vaste standplaatsen (jaar en/of seizoen) is een situatie ontstaan waarin een gemiddeld aantal malen verblijf werd gehanteerd. Dit had als gevolg dat de registratieplicht van de werkelijkheid werd afgezwakt en verschillen tussen het gemiddelde en de werkelijkheid werden geaccepteerd. Dat is de forfaitaire berekeningswijze van de heffingsgrondslag, ook wel de forfaitaire heffing of de forfaitaire berekeningswijze. De wijze van het heffen via een forfaitaire berekening van de heffingsgrondslag is gebonden aan de voorschriften welke zijn gevolgd uit het welbekende Arrest Aalsmeer. Het niet (kunnen) voldoen aan de voorschriften bedreigt de verordening met onverbindendheid. Bij het opstellen of vervangen van de forfaits is een periodiek duur, tijdrovend en inbreuk op de privacy makend statistisch onderzoek nodig.

Waar voorheen bleek dat een dergelijk statistisch onderzoek, inclusief een tussentijdse validatie, een houdbaarheid van circa 5 tot 8 jaren had, is dat inmiddels door de sterke wijzigingen in de wijze waarop recreatief verblijf wordt gehouden veel korter geworden. Het is tevens de vraag of het volume van het statistisch onderzoek wel een representatieve weergave van de werkelijkheid oplevert. De vaste stand- en ligplaatsen nemen in aantal steeds verder af zodat een verantwoord gemiddelde uit de verblijfsritmen steeds lastiger te onderbouwen wordt. Daarnaast wordt de klassieke manier om een berekening te onderbouwen aan de hand van een verblijfsritme-onderzoek in de praktijk niet als betrouwbaar gezien. Tijdens een dergelijk onderzoek wordt er namelijk gebeld met de verblijfhouders om te bepalen hoeveel personen er hoeveel nachten verblijven. De personen waarmee gebeld wordt stellen dit (heel) vaak niet op prijs. En dat is nog zacht uitgedrukt. In het beste geval roept het vragen op hoe aan het telefoonnummer is gekomen. Daarnaast hebben de betrokkenen contact met elkaar, waardoor naarmate het onderzoek vordert de antwoorden steeds meer op elkaar gaan lijken. Dit helpt niet mee aan de betrouwbaarheid van de cijfers die daarna voor de forfaitaire berekeningswijze worden gebruikt. Ook is vaak het volume van de onderzoeksgroep feitelijk te klein voor een representatieve uitkomst.

Hierdoor worden excessen onvoldoende verdisconteert in de uitkomsten. De gemeente kan dit risico wegnemen door een stelsel van vaste bedragen per (soort) standplaats of arrangement in te voeren. Bij vaste tarieven per situatie vindt door de rechtspraak slechts een marginale toetsing plaats op de onderbouwing van het vaste bedrag. Die toetsing betreft de onredelijke of willekeurige heffing. Dat is bij een bestreden forfait heel anders, omdat dan en de rekeneenheden en het onderzoek waaruit de rekeneenheden zijn gevolgd in relatie tot de actualiteit worden getoetst. ANG adviseert de gemeente dan ook om geen forfaitaire berekeningswijze in te voeren maar gebruik te maken van een stelsel van vaste tarieven.

ANG024-0256KvdB pagina 2 van 8

MEMO Om deze reden heeft ANG twee accommodaties verzocht een afspraak te accepteren om de wensen en inzichten van de belastingplichtigen in kaart te brengen. Voor het draagvlak is het van belang dat zowel de gemeente als de belastingplichtigen zich kunnen vinden in hetgeen in de verordening toeristenbelasting is opgenomen. De belastingplichtigen zijn immers degenen die ermee dienen te werken en draagvlak - ook al willen de meesten liever geen belasting betalen voorkomt bezwaarschriften. In de genoemde gesprekken zijn er vragen gesteld hoe de situatie nu is bij de belastingplichtigen en hoe zij de vaste tarieven mogelijk voor hen zien. Met deze gegevens is het mogelijk een betrouwbaar beeld te krijgen van de praktijk en een verordening op te stellen die hierop aansluit en tevens juridisch houdbaar is.

ANG024-0256KvdB pagina 3 van 8

MEMO Benchmark ANG heeft ook een onderzoek verricht naar de toeristenbelasting in de omliggende gemeenten Wijchen, Berg en Dal, Beuningen, Nijmegen, Mook en middelaar, Land van Cuijk, Oss Uit dit onderzoek is gebleken dat al deze gemeentes toeristenbelasting heffen en allen op een andere wijze. Zoals in onderstaande tabel te zien zijn er een aantal gemeenten welke gebruik maken van een forfaitaire berekeningswijze. Daarnaast zijn er ook een aantal gemeenten die geen aparte arrangementen hebben voor langer verblijf. Gemeente

Arrangement

Berg en Dal

Mobiele kampeeronderkomens en stacaravans op vaste standplaatsen

Wijchen

Kampeermiddelen op vaste standplaatsen

Beuningen

Kampeermiddelen op vaste standplaatsen

Mobiele kampeeronderkomens, vakantieonderkomens en stacaravans op vaste jaar en/of seizoenplaatsen Maashorst

Mobiele kampeeronderkomens op seizoenplaatsen Mobiele kampeeronderkomens, vakantieonderkomens op niet-vaste of seizoenplaatsen

Oss Land van Cuijck Nijmegen Lingewaard

Geen forfait Geen forfait Geen forfait Kampeermiddelen op vaste standplaatsen

Tarief € 90,64 € 124,63 € 135,96 € 147,29 € 66,00 € 99,00 € 99,00 € 107,25 € 134,40 € 168,00 € 184,80 € 201,60

Tarief extra

€ 235,20 € 294,00 € 323,40 € 352,80

Opmerkingen 2 of 3 personen x 40 nachten (tot 3 maanden) x € 1,03 2 of 3 personen x 55 nachten (3 tot 6 maanden) x € 1,03 2 of 3 personen x 60 nachten (6 tot 9 maanden) x € 1,03 2 of 3 personen x 65 nachten (9 tot 12 maanden) x € 1,03 2 of 3 personen x 40 nachten (tot 3 maanden) x € 0,75 2 of 3 personen x 40 nachten (3 tot 6 maanden) x € 0,75 2 of 3 personen x 60 nachten (6 tot 9 maanden) x € 0,75 2 of 3 personen x 80 nachten (9 tot 12 maanden) x € 0,75 2 of 3,5 personen x 40 nachten (tot 3 maanden) x € 1,68 2 of 3,5 personen x 50 nachten (3 tot 6 maanden) x € 1,68 2 of 3,5 personen x 55 nachten (6 tot 9 maanden) x € 1,68 2 of 3,5 personen x 60 nachten (9 tot 12 maanden) x € 1,68

€ 148,77 € 156,24 € 59,40 € 80,73 € 35,64 € 22,68 €€€€ 147,00

2,8 personen x 62 nachten x € 0,90 2,2 personen (voorseizoenarrangement) x 30 nachten x € 0,90 2,3 personen (verlengd voorseizoenarrangement) x 39 nachten x € 0,90 2,2 personen (naseizoensarrangement) x 18 nachten x € 0,90 2,1 personen (maandarrangement) x 12 nachten x € 0,90

2,1 personen x 70 nachten x €1,00

ANG024-0256KvdB pagina 4 van 8

Toelichting

2 personen indien het aantal slaapplaatsen drie of minder bedraagt 3 personen indien het aantal slaapplaatsen meer dan drie bedraagt

MEMO Resultaten bezoeken Voor het onderzoek is ANG in gesprek gegaan met in totaal twee ondernemers aangezien dit de enige ondernemers zijn in de gemeente die baat zouden hebben bij een stelsel van arrangementen voor langere perioden van verblijf. Met deze ondernemers is ANG in gesprek gegaan om wensen en inzichten van de toekomstige belastingplichtigen in kaart te brengen. Forfaitaire berekeningswijze Uit de bezoeken aan de locaties is gebleken dat ze blij zijn met het feit dat er voor arrangementen afgeweken kan worden van het aangifte doen op basis van het werkelijk aantal overnachtingen aangezien het bijhouden van wie er dagelijks verblijft in de praktijk niet uitvoerbaar is. Tijdens de bezoeken is gevraagd wat voor arrangementen er momenteel worden gehanteerd bij de ondernemers. Daarnaast is gekeken wat dan het verblijfsritme is binnen de gemeente Heumen bij gasten die gebruik maken van arrangementen waarbij sprake is van lang verblijf. Hieruit is gebleken dat er bij één locatie vrijwel bij alle arrangementen veel echtparen verblijven. Zo komt ook bij de jaarplaatsen erg duidelijk naar voren dat er enkel echtparen verblijven maar dat dit aantal helaas steeds meer daalt naar één persoon. Daarnaast is duidelijk dat hoe korter de arrangementen zijn, hoe vaker de gasten verblijven.

Een gast die een jaarplaats heeft komt wanneer het lekker weer is naar de camping, terwijl iemand met een korter arrangement er vermoedelijk ieder weekend en af en toe doordeweeks verblijft. Bij de andere locatie is gebleken dat het aantal personen dat verblijf houdt wisselt. Er verblijven echtparen maar ook vaak grote gezinnen. Uit de gesprekken met de twee ondernemers is verder gebleken dat bij de camping en het recreatiecentrum jaarplaatsen, (voor-na) seizoenplaatsen en maandplaatsen worden aangeboden. Daarnaast komt het HePi arrangement en een arrangement van drie maanden ook een aantal keer ter sprake. Tijdens de gesprekken hebben de ondernemers zelf ook meegedacht over eventuele alternatieve manieren voor de forfaitaire berekeningswijze. Zo is er bijvoorbeeld naar voren gebracht; Tarief differentiatie tussen verschillende accommodatie soorten. Dit is een objectiveerbare en uitvoerbare differentiatie waar de gemeente op voort zou kunnen bouwen. Een forfait afhankelijk maken van het aantal personen wat gebruik maakt van het arrangement. Dit zou zorgen voor een veelvoud aan tarieven en arrangementen en zou de heffing zeer complex en onuitvoerbaar maken.

ANG024-0256KvdB pagina 5 van 8

MEMO Conclusie Forfaitaire berekeningswijze/ vaste tarieven Zoals hierboven aangegeven zijn de ondernemers er voorstander van dat de gemeente Heumen vaste tarieven wil opstellen voor verschillende arrangementen. Aangezien het voor langere arrangementen praktisch niet uitvoerbaar is om deze aan te geven op basis van het werkelijk aantal overnachtingen. ANG adviseert om vaste tarieven op te nemen in de verordening toeristenbelasting in plaats van de forfaitaire berekeningswijze. Naast dat dit ook nog eens de verordening verduidelijkt staat de gemeente ook sterker bij een eventuele gang naar de rechtbank aangezien er dan louter een marginale toetsing plaatsvindt op de redelijkheid van de tarieven waarbij de gemeente geen grootschalig onderzoek hoeft uit te voeren ter onderbouwing. Zoals hierboven reeds vermeld, is er tijdens de bezoeken met de ondernemers ook gesproken over de opbouw van de vaste tarieven. Er is gevraagd aan de ondernemers wat het verblijfsritme is per arrangement en welke arrangementen er per locatie worden aangeboden. De reden hiervoor is om te kijken welke arrangementen er dienen te worden opgenomen in het stelsel van vaste tarieven zodat er geen overbodige arrangementen zijn. Verder is van belang dat de opbouw van de cijfers voor de vaste tarieven overeenkomt op de praktijk.

Uit de gesprekken is gebleken dat er veel gebruik wordt gemaakt van de arrangementen; HePi, maand, voorseizoen, seizoen en jaarplaatsen. Arrangementen voor drie en zes maanden zijn ook benoemd door de ondernemers omdat deze makkelijk zouden zijn in gebruik. ANG adviseert de gemeente Heumen om één van de twee onderstaande vaste tarieven stelsels toe te passen in de verordening toeristenbelasting. Scenario 1 HePi vakantie (van Hemelvaart tot en met Pinksteren) 0 maanden tot 3 maanden 3 maanden tot 6 maanden 6 maanden tot 9 maanden 9 maanden tot en met 12 maanden

Tarief

Scenario 2 HePi vakantie (van Hemelvaart tot en met Pinksteren) 1 maand 0 maanden tot 3 maanden

Tarief

Arrangement 1: € 25,00 Arrangement 2: € 165,00 Arrangement 3: € 215,00 Arrangement 4: € 275,00 Arrangement 5: € 330,00 *De bovenstaande tarieven zijn een gemiddelde gebaseerd op de grondslagen uit verordeningen uit omliggende gemeenten.

Arrangement 1: Arrangement 2: Arrangement 3:

€ €

25,00 55,00

€ 165,00 Arrangement 4: € 215,00 Arrangement 5: € 275,00 Arrangement 6: € 330,00 *De bovenstaande tarieven zijn een gemiddelde gebaseerd op de grondslagen uit verordeningen uit omliggende gemeenten. 3 maanden tot 6 maanden 6 maanden tot 9 maanden 9 maanden tot en met 12 maanden

Hierbij dient dan onderscheid gemaakt te worden in het tarief om tot een eerlijke vorm van belastingheffing te komen. De reden hiervoor is dat het verblijfsritme, en dan met name het aantal personen dat verblijft, enorm uit elkaar ligt op de verschillende locaties.

ANG024-0256KvdB pagina 6 van 8

MEMO Uitleg berekening scenario 1: Bij de berekening van de arrangementen is uitgegaan van het gemiddelde van de cijfers die uit het onderzoek zijn voortgekomen in combinatie van de gemiddeldes van omliggende gemeenten. Arrangement 1, gemiddeld 2,2 personen, gemiddeld 6 nachten, tarief € 1,90 Arrangement 2, gemiddeld 2,3 personen, gemiddeld 38 nachten, tarief € 1,90 Arrangement 3, gemiddeld 2,3 personen, gemiddeld 50 nachten, tarief € 1,90 Arrangement 4, gemiddeld 2,3 personen, gemiddeld 63 nachten, tarief € 1,90 Arrangement 5, gemiddeld 2,3 personen, gemiddeld 76 nachten, tarief € 1,90 De bedragen zijn vervolgens afgerond naar werkbare bedragen. Voor scenario 2 is slechts een maandtarief toegevoegd. Het toevoegen van een eventueel maandtarief is uiteraard een keuze van de gemeente. Ervaringen die ANG heeft opgedaan bij de vele onderzoeken in geheel Nederland, geven aan dat het over het algemeen niet noodzakelijk is om een dergelijk tarief toe te voegen. Bij dit soort arrangementen is men vaak 100% aanwezig en kan er dus eenvoudig op basis van werkelijke aantallen aangifte gedaan worden. Verder wil ANG nog benadrukken dat het doorbelasten van de toeristenbelasting vanuit de ondernemer aan de gasten een regres recht is en geen verplichting.

De ondernemer heeft dus altijd de keuze om geen gebruik van de vaste tarieven te maken, in het geheel niet de toeristenbelasting door te berekenen of om deze op een andere wijze aan de gast door te belasten. Het advies van ANG aan de gemeente Heumen is te kiezen voor scenario 1 voor het stelsel van vast tarieven. Hiermee blijven de verschillende tarieven beperkt en de heffing uitvoerbaar en eenvoudig. Tariefdifferentiatie Voor de tariefdifferentiatie zou dan gekozen kunnen worden tussen de volgende twee opties aangezien tijdens de gesprekken is gebleken dat dit een eerlijk verschil zou zijn voor de twee verschillende locaties nu niet alleen het aantal personen sterk afwijkt maar ook het soort accommodatie waar men gebruik van maakt. Tariefdifferentiatie op basis van het soort accommodatie Hierbij kan een tarief worden gehanteerd voor vakantieonderkomens/ chalets en een tarief voor mobiele kampeeronderkomens. Er wordt dan geen onderscheid gemaakt in het aantal personen maar toch wordt hier rekening mee gehouden aangezien op het ene park vooral vakantieonderkomens/ chalets aanwezig zijn en op het andere park eigenlijk alleen maar mobiele kampeeronderkomens. Dit is een objectiveerbaar verschil.

Tariefdifferentiatie op basis van een gehuurd bed of een meegenomen bed Hierbij kan een tarief worden gehanteerd voor wanneer men een bedje huurt en een tarief voor wanneer men een eigen bedje meeneemt. Er wordt dan wederom geen onderscheid gemaakt in het aantal personen maar toch wordt hier rekening mee gehouden aangezien op het ene park vooral bedden worden gehuurd en op het andere park eigenlijk alleen maar bedden worden meegenomen. Dit is ook een objectiveerbaar verschil. Tarief differentiatie algemeen Indien de gemeente Heumen zou willen kiezen voor een differentiatie binnen de tarieven dan dient hierbij rekening gehouden te worden dat de tariefstelling die gekozen wordt wel in de praktijk uitvoerbaar is. Verder dient deze rechtvaardig en rechtsgelijk te zijn. Vaak is een differentiatie niet eenvoudig te bepalen. Wat is immers tegenwoordig nog het verschil tussen een B&B en een hotel. Vaak zijn de B&B-kamers luxer en duurder dan de hotelkamers. Het onderscheid tussen beide

ANG024-0256KvdB pagina 7 van 8

MEMO soorten locaties begint daardoor steeds meer te vervagen. Indien er onderscheid gemaakt kan worden dan is het onderscheid tussen “ik neem mijn bed mee” en “ik huur een bed ter plaatse” het meest duidelijk en op elke soort locatie van toepasbaar. Op campings brengt men de eigen voorzieningen vaak mee in een tent, caravan of stacaravan. In een hotel, een B&B of een huisjesterrein maakt men gebruik van de slaapplaatsen die aanwezig zijn. Wel of niet differentiëren Het effect van een mogelijke differentiatie binnen de tarieven van de toeristenbelasting is momenteel niet op detail onderzocht en hierover kan op dit moment geen sluitend oordeel gegeven worden. Wel dient de gemeente rekening te houden dat met een dergelijke differentiatie feitelijk de heffing ingewikkelder wordt en daardoor minder goed uitvoerbaar. Niet alleen voor de ondernemers maar ook voor uitvoeringsorganisatie Munitax. Daarnaast is het ook niet in lijn met de gedachte dat iedereen die van de gemeentelijke voorzieningen gebruik maakt hiervoor een (gelijke) bijdrage levert. Het advies van ANG aan de gemeente is bij de invoering van de toeristenbelasting geen tariefdifferentiatie in de verordening op te nemen. Veranderen betekent informeren Wanneer de verblijfsbelasting wordt ingevoerd dan is dit een natuurlijk moment om de potentiële belastingplichtigen te informeren.

ANG024-0256KvdB pagina 8 van 8