A79 Bijlage - Begrotingsanalyse 2021

Begrotingsanalyse 2021 Gemeente Heumen In de onderstaande twee tabellen wordt Heumen vergeleken met vier verschillende categorieën gemeenten. Tabel 1; 1. Een vergelijking met soortgenoten, sociale structuur: goed, centrumfunctie: weinig. Dat zijn gemeenten met een soortgelijke sociale structuur en soortgelijke centrumfunctie; 2. Een vergelijking met groottegroep 10.000 - 20.000 inwoners. Dat zijn gemeenten met 10.000 tot 20.000 inwoners; Tabel 2; 3. Een vergelijking met gemeenten in provincie Gelderland. Dit zijn de andere Gelderse gemeenten. 4. Een vergelijking met selectiegroep. Dit betreffen 10 gemeenten die zowel in qua sociale structuur en centrumfunctie (vergelijking 1) als qua inwoneraantal (vergelijking 2) overeenkomen met de gemeente Heumen. Tabel 1

Vergelijking 1

Vergelijking 2

S o o rtg e no te n Ge me e n H e ume n te : S o c ia le s truc tuur: Go e d Inwo ne rs : 16.454 Clus te rs Nettolast en

Ce ntrumfunc tie :

( x € 1)

-

20000

inwo ne rs

W e inig

Nettolast Nettolast V e rs c hil en per en per per inwoner inwoner inwo ne r

( x € 1.000 ) ( x € 1)

Gro o tte g ro e p 10001

Nettolast V e rs c hil Verschil en per per absoluut inwoner inwo ne r

Verschil absoluut

( x € 1) ( x € 1.000 )

( x € 1)

( x € 1) ( x € 1.000 )

Onroerendezaakbelastingen

4.550

277

227

50

823

226

51

839

Overige eigen middelen (OEM)

122

7

34

-27

-444

60

-53

-872

Mutaties reserves

113

7

36

-29

-477

54

-47

-773

Gemeentefondsuitkering

22.188

1.348

1371

-23

-378

1465

-117

-1.925

T o ta a l ink o ms te nc lus te rs

26.974

1.639

1.668

-29

-477

1.805

-166

-2.731

Bestuur en algemene ondersteuning

-4.555

-277

-270

-7

-115

-312

35

576

Openbare orde en veiligheid

-2.129

-129

-100

-29

-477

-104

-25

-411

Infrastructuur en gebiedsontwikkeling

-3.861

-235

-251

16

263

-274

39

642

-999

-61

-90

29

477

-89

28

461

Cultuur en ontspanning

-2.808

-171

-204

33

543

-208

37

609

Inkomen en participatie

-3.297

-200

-176

-24

-395

-231

31

510

Samenkracht en burgerparticipatie

-2.773

-169

-145

-24

-395

-155

-14

-230

Jeugd

-3.002

-182

-236

54

889

-227

45

740

Maatschappelijke ondersteuning

-3.329

-202

-192

-10

-165

-197

-5

-82

Volksgezondheid

-691

-42

-42

0

0

-45

3

49

Riolering en Reiniging

468

28

38

-10

-165

37

-9

-148

-26.974

-1.640

-1.668

28

461

-1.805

165

2.715

Educatie

T o ta a l uitg a v e nc lus te rs

1

Tabel 2

Vergelijking 3

Vergelijking 4

Ge me e n H e ume n te :

Ge me e nte n in p ro v inc ie

S e le c tie g ro e p

Inwo ne rs : 16.454

Ge ld e rla nd

Clus te rs Nettolast en

Nettolast Nettolast V e rs c hil en per en per per inwoner inwoner inwo ne r

( x € 1.000 ) ( x € 1)

( x € 1)

Verschil absoluut

Inwo ne r 16.086 s: Nettolast V e rs c hil Nettolast Verschil en per per en absoluut inwoner inwo ne r

( x € 1) ( x € 1.000 ) ( x € 1.000 ) ( x € 1)

( x € 1) ( x € 1.000 )

Onroerendezaakbelastingen

4.550

277

256

21

346

3.581

223

54

889

Overige eigen middelen (OEM)

122

7

35

-28

-461

1.422

88

-81

-1.333 -1.086

Mutaties reserves

113

7

32

-25

-411

1.176

73

-66

Gemeentefondsuitkering

22.188

1.348

1767

-419

-6.894

23.054

1.433

-85

-1.399

T o ta a l ink o ms te nc lus te rs

26.974

1.639

2.090

-451

-7.421

29.232

1.817

-178

-2.929

Bestuur en algemene ondersteuning

-4.555

-277

-237

-40

-658

-4.647

-289

12

197

Openbare orde en veiligheid

-2.129

-129

-101

-28

-461

-1.564

-97

-32

-527

Infrastructuur en gebiedsontwikkeling

-3.861

-235

-260

25

411

-4.493

-279

44

724

-999

-61

-111

50

823

-1.545

-96

35

576

Cultuur en ontspanning

-2.808

-171

-236

65

1.070

-4.056

-252

81

1.333

Inkomen en participatie

-3.297

-200

-316

116

1.909

-3.185

-198

-2

-33

Samenkracht en burgerparticipatie

-2.773

-169

-174

5

82

-2.535

-158

-11

-181

Jeugd

-3.002

-182

-302

120

1.974

-3.712

-231

49

806

Maatschappelijke ondersteuning

-3.329

-202

-347

145

2.386

-3.265

-203

1

16

Volksgezondheid

-691

-42

-41

-1

-16

-671

-42

0

0

Riolering en Reiniging

468

28

34

-6

-99

443

28

0

0

-26.974

-1.640

-2.091

451

7.421

-29.229

-1.817

177

2.912

Educatie

T o ta a l uitg a v e nc lus te rs

Op totaalniveau is te zien dat we als gemeente in alle vergelijkingen minder inkomsten genereren dan gemiddeld. Daar staat tegenover dat we ook in alle vergelijkingen in totaal minder uitgeven. Per cluster zijn er wel verschillen, maar over het algemeen is de conclusie dat we het als gemeente goed doen. Hieronder worden de verschillen per cluster geduid. Onroerende zaakbelastingen (OZB) Uit de vergelijking blijkt dat de OZB opbrengst relatief hoog is in de gemeente Heumen. Enerzijds is dit te verklaren door de hoge gemiddelde WOZ-waarde binnen de gemeente. Anderzijds met het hogere OZB-tarief. Overige eigen middelen De overige eigen middelen (opbrengsten) zijn relatief laag. Dit kan worden verklaard doordat de gemeente Heumen bijvoorbeeld geen betaald parkeren heeft en geen toeristenbelastingen heft. Mutaties reserves De gemeente Heumen onttrekt in vergelijking met andere gemeenten minder uit de reserves. Dit betekent dat de gemeente Heumen in vergelijking met andere gemeenten de verwachte lasten in een hogere mate dekt met de in hetzelfde boekjaar verwachte baten. Gemeentefondsuitkering In vergelijking met de andere gemeenten krijgt de gemeente Heumen minder inkomsten uit het gemeentefonds. De opbouw van het gemeentefonds kent vele maatstaven. De verschillen met vergelijking 2 en 3 kunnen grotendeels worden verklaard door de goede sociale structuur in Heumen.

In de vergelijking 1 en 4 kan de hoge gemiddelde WOZ waarde een deel van de verklaring zijn. Een hoge gemiddelde WOZ waarde geeft een gemeente de mogelijkheid meer OZB opbrengst te 2

realiseren. Het Rijk houdt hier rekening mee en verlaagt als gevolg hiervan de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Bestuur en algemene ondersteuning Binnen dit cluster is een groot verschil te zien tussen de vier vergelijkingen. Ten opzichte van de Gelderse gemeenten (vergelijking 3) geeft de gemeente Heumen meer uit, maar ten opzichte van qua inwoners gelijke gemeenten geeft de gemeente juist minder uit. De vergelijking tussen soortgenoten zit daar tussenin. Verklaringen kunnen o.a. worden gevonden doordat de gemeente Heumen de maximaal toegestane formatie wethouders heeft en de algemene projectleiders worden onder dit cluster verantwoord. In de praktijk worden deze projectleiders veelal ingezet op projecten binnen het fysieke domein. Ten opzichte van de begroting 2021 is er reeds een besparing ingeboekt op de organisatie (o.a. evenementenmedewerker) van € 95.000. Zie ook de raadsmededeling die uw raad hierover heeft ontvangen. Openbare orde en veiligheid Op openbare orde en veiligheid geeft de gemeente meer uit dan gemiddeld. Veiligheid is een speerpunt in Heumen en er wordt extra ingezet op het bestrijden van ondermijning. De bijdrage van de gemeente Heumen aan de veiligheidsregio is naar verhouding ook hoger dan gemiddeld. Dit heeft onder andere te maken met de overgang van de brandweerkazernes van de gemeente naar de veiligheidsregio.

Infrastructuur en gebiedsontwikkeling Op dit cluster worden minder dan gemiddeld uitgegeven. Deels is dit te verklaren doordat de algemene projectleiders veelal fysieke projecten trekken, die op het cluster bestuur en algemene ondersteuning worden verantwoord. Er zijn veel ontwikkelingen gaande binnen het fysieke domein. Dat wordt deels opgevangen door het incidenteel inhuren van personeel. Deze inhuur is niet in de primitieve begroting opgenomen en is om die reden ook geen onderdeel van deze begrotingsanalyse. In de voorliggende kadernota wordt overigens voorgesteld om de formatie op dit cluster uit te breiden. Educatie Op dit cluster wordt minder uitgegeven dan gemiddeld. Cultuur en ontspanning Op dit cluster wordt minder uitgegeven dan gemiddeld. De afgelopen jaren is het beleid in dit cluster versoberd. Dit lijkt zijn uitwerking te hebben in deze analyse. Inkomen en participatie In vergelijking met de andere gemeenten geeft de gemeente Heumen minder uit aan inkomensregelingen. Dit heeft een relatie met hetgeen bij de algemene uitkering is verantwoord. De verschillen met vergelijking 2 en 3 kunnen grotendeels worden verklaard door de goede sociale structuur in Heumen. In vergelijking met soortgenoten geven we meer uit. Een verklaring hiervoor kan liggen in het feit dat we het werkdeel hebben uitbesteed bij het werkbedrijf en het inkomensdeel zelf uitvoeren.

Het is mogelijk dat hierdoor meerdere medewerkers (werkconsulenten bij het werkbedrijf en inkomensconsulenten bij de gemeente) dezelfde cliënten spreken. Samenkracht en burgerparticipatie In vergelijking met de andere gemeenten ‘scoort’ de gemeente slechter dan gemiddeld. Alleen de gemiddelde Gelderse gemeente geeft meer uit. Tot 2020 was burgerparticipatie een speerpunt. Bovendien wordt een groot deel van de transformatieagenda van het sociaal domein binnen dit cluster verantwoord. 3

Jeugd In vergelijking met de andere gemeenten geeft de gemeente Heumen minder uit aan Jeugd. Dit heeft een relatie met hetgeen bij de algemene uitkering is verantwoord. Heumen heeft een goede sociale structuur. Ondanks dat ook de gemeente Heumen een tekort op de uitgaven binnen de Jeugdzorg heeft, geven we minder uit dan gemiddeld. Overigens ontvangen we via de algemene uitkering ook minder dan gemiddeld. Maatschappelijke ondersteuning In vergelijking met de andere gemeenten geeft de gemeente Heumen meer uit aan maatschappelijke ondersteuning. Behalve in vergelijking met de andere Gelderse gemeenten. Ook binnen dit cluster speelt de sociale structuur een rol bij de verklaring. De relatief hogere gemiddelde leeftijd zorgt voor een hogere gemiddelde uitgave op dit cluster. Opvallend is dat er nauwelijks verschil is in vergelijking 4. Volksgezondheid Het cluster volksgezondheid ligt redelijk op het gemiddelde. Dit is grotendeels te verklaren uit het feit dat de volksgezondheid grotendeels wordt georganiseerd vanuit een verplichte gemeenschappelijke regeling, de GGD. Opvallend is dat er geen verschil is in vergelijking 1 en vergelijking 4. Riolering en reiniging Dit cluster betreft een gesloten exploitatie. Alle lasten worden gedekt uit de rioolbelasting en de afvalstoffenheffing.

Opvallend is dat alle gemeenten 'winst' lijken te maken op dit cluster, terwijl het maximaal kostendekkend mag zijn. Dit heeft te maken met de BTW die mag worden toegerekend aan rioolbelasting en afvalstoffenheffing, maar niet als last binnen dit cluster wordt verantwoord. Verder valt op dat er geen verschil is in vergelijking 4. Op de volgende pagina treft u een overzicht met welke gemeenten de gemeente Heumen is vergelijken in de verschillende categorieën. Doordat er slechts een selectie van 10 gemeenten mogelijk is zijn in de kolom combinatie gemeenten de geel gearceerde gemeenten opgenomen in vergelijking 4.

4

Soortgenoten Aalsmeer Alblasserdam Altena Ameland Bergeijk Bergen NH Bernheze Beuningen Bladel Bodegraven-Reeuwijk Boekel Borsele Brielle Bronckhorst Bunschoten Castricum Cranendonck Dalfsen De Bilt De Wolden Dinkelland Dongen Drechterland Edam-Volendam Eersel Goeree-Overflakkee Goirle Hattem Heemstede Heerde Hendrik-Ido-Ambacht Heumen Heusden Hilvarenbeek Hof van Twente Hollands Kroon Horst aan de Maas Krimpen aan den IJssel Landerd Langedijk Lansingerland Leiderdorp Leudal Leusden Lingewaard Lisse Lochem Loon op Zand Mill en Sint Hubert Moerdijk Neder-Betuwe Nederweert Nijkerk Nuenen c.a. Oegstgeest Oirschot Oisterwijk Oldebroek Olst-Wijhe Opmeer Oudewater Overbetuwe Peel en Maas Reimerswaal

Reusel-De Mierden Rhenen Scherpenzeel Sint-Anthonis Sint-Michielsgestel Someren Son en Breugel Stichtse Vecht Teylingen Tholen Tynaarlo Uitgeest Uithoorn Utrechtse Heuvelrug Voorschoten Waalre Waddinxveen Wassenaar Westvoorne Wierden Woensdrecht Woudenberg Zaltbommel Zundert Zwartewaterland

Inwoneraantal

Provincie

Combinatie gemeenten

Alblasserdam Asten Beek Beesel Bergeijk Bergen L Bladel Boekel Brielle Bunnik Dantumadiel Doesburg Drechterland Druten Eersel Enkhuizen Gennep Grave Gulpen-Wittem Hardinxveld-Giessendam Harlingen Hattem Heerde Heeze-Leende Heumen Hilvarenbeek Kapelle Landerd Landsmeer Laren Lopik Meerssen Midden-Delfland Mill en Sint Hubert Montfoort Nederweert Oirschot Olst-Wijhe Ommen Opmeer Ouder-Amstel Pekela Reusel-De Mierden Rhenen Simpelveld Sint-Anthonis Someren Son en Breugel Staphorst Texel Uitgeest Urk Valkenburg aan de Geul Voerendaal Waalre Waterland Weesp West Maas en Waal Westerveld Westervoort Westvoorne Wormerland Woudenberg Zandvoort

Aalten Apeldoorn Arnhem Barneveld Berg en Dal Berkelland Beuningen Bronckhorst Brummen Buren Culemborg Doesburg Doetinchem Druten Duiven Ede Elburg Epe Ermelo Harderwijk Hattem Heerde Heumen Lingewaard Lochem Maasdriel Montferland Neder-Betuwe Nijkerk Nijmegen Nunspeet Oldebroek Oost Gelre Oude IJsselstreek Overbetuwe Putten Renkum Rheden Rozendaal Scherpenzeel Tiel Voorst Wageningen West Betuwe West Maas en Waal Westervoort Wijchen Winterswijk Zaltbommel Zevenaar Zutphen

Alblasserdam Bergeijk Bladel Boekel Brielle Drechterland Eersel Hattem Heerde Hilvarenbeek Landerd Mill en Sint Hubert Nederweert Oirschot Olst-Wijhe Opmeer Reusel-De Mierden Rhenen Sint-Anthonis Someren Son en Breugel Uitgeest Waalre Westvoorne Woudenberg

5

6