A107 Raadsmededeling Uitvoering motie bibliotheek

RAADSMEDEDELING

Onderwerp: Datum:

Uitvoering motie bibliotheek 21 oktober 2021

Samenvatting Bij de behandeling van de begroting 2021 is de motie ‘een betaalbare bibliotheek’ (M6) aangenomen. Hierin is aan het college gevraagd om de taakstelling op de voorgestelde besparing op de openbare bibliotheek niet te effectueren, maar eerst met een voorstel te komen voor een invulling van die taakstelling. In het voorstel ‘extra impuls taakvelden n.a.v. de septembercirculaire’ (96583) stelt het college voor om de bezuinigingstaakstelling terug te draaien. Een raadsvoorstel is daarmee overbodig geworden. In deze raadsmededeling wordt u geïnformeerd over de verschillende alternatieve opties voor een bibliotheekfunctie geïnformeerd, zoals wij die hebben onderzocht. Inleiding Er zijn drie alternatieve bibliotheekscenario’s onderzocht: (1) het realiseren van schoolbibliotheken, (2) het creëren van lees- en ontmoetingspunten en (3) het realiseren van een commercieel aanbod. 1. De schoolbibliotheek De Heumense schooldirecties vinden een bibliotheek op school belangrijk, omdat kinderen in de basisschoolleeftijd leeskilometers moeten maken. Daarvoor is een rijk leesaanbod nodig dat kindnabij is. Om die boekennabijheid te bereiken hebben de scholen een eigen schoolbibliotheek. Daarnaast voorziet de huidige bibliotheekvoorziening (OBGZ) in een vraag naar thematisch onderwijs op school en is het aanbod altijd actueel.

Voor de scholen is de nabijheid van boeken in een toegankelijke voorziening buiten schooltijd erg belangrijk. De scholen zijn van mening dat er altijd een bibliotheekvoorziening nodig is, zodat ouders en kinderen ook buiten schooltijd en in de vakanties van een bibliotheek gebruik kunnen maken. Die voorziening moet voldoende titels leveren om zoveel mogelijk kinderen te bereiken. De scholen zien een lees- en ontmoetingspunt overigens meer als een voorziening voor volwassenen en niet zozeer voor de jeugd. Het voorgaande betekent dat er volgens de scholen naast een schoolbibliotheek altijd een voor iedereen toegankelijke bibliotheekvoorziening beschikbaar moet zijn, zodat kinderen en hun ouders een optimaal leesaanbod en leesplezier hebben. Daarbij staan de scholen open voor een andere aanbieder.

Zaak Document

: :

90472 96756

2. Lees- en ontmoetingspunten (LOP’s) In de raadsmededeling van 7 juli 2021 bent u geïnformeerd over het lees- en ontmoetingspunt (LOP) in Molenhoek. In dit LOP staan boeken die geleend kunnen worden en worden avonden georganiseerd rondom diverse thema’s. Het LOP in Molenhoek wordt door vrijwilligers van de dorpsraad in stand gehouden. In Plasmolen is eveneens een LOP gerealiseerd. Met een beperkte gemeentelijke subsidie voor boeken (€ 2.000) en een aanvullende activiteitensubsidie (€ 1.500) wordt met vier vrijwilligers een LOP in stand gehouden. De grootste groep gebruikers zijn in de praktijk ouderen. De jeugd maakt maar zeer beperkt gebruik van het LOP, hoewel er in coronatijd een grotere vraag was. Inmiddels heeft het LOP de jeugdcollectie aan de school geschonken. Bij het LOP wordt geen registratie van uitgeleende boeken bijgehouden. In de praktijk komt 95% van de boeken weer terug. Per keer mogen er twee boeken worden geleend. Sommige boeken maken voordat ze bij het LOP tergkomen een hele ronde langs verschillende lezers. In Middelaar heeft de dorpsraad een leesvoorziening opgezet. Daar zorgen vrijwilligers voor het uitlenen van boeken, die inwoners via internet kunnen reserveren. Aanvankelijk liep dit goed, maar in de loop van de tijd nam de belangstelling af, waarna het contract met de bibliotheekaanbieder is beëindigd.

Ook op de huidige bibliotheeklocaties in Malden en Overasselt zou een LOP gerealiseerd kunnen worden. Daarnaast kan het LOP ingezet worden voor een bredere inzet door bijvoorbeeld lezingen over culturele en levensbeschouwelijke thema’s of lezingen door bijvoorbeeld de stichting heemkunde. Voor de groep nieuwe Nederlanders en Nederlanders die het lezen beter onder de knie willen krijgen is er de mogelijkheid om in het LOP samen te komen en te oefenen in de Nederlandse taal, bijvoorbeeld in de vorm van een taalcafé. Het realiseren van een lees- en ontmoetingspunt is een reële optie, maar is niet voldoende om met name een goed aanbod voor kinderen te realiseren. Zoals uit de vorige paragraaf blijkt, zien de scholen graag dat er naast een LOP een algemeen toegankelijke bibliotheekvoorziening voor kinderen en hun ouders is. Daarbij is het LOP sterk afhankelijk van de inzet van vrijwilligers. Het is dan ook belangrijk dat er een stevige band met de vrijwilligers is. 3. Karmac bibliotheek Vanwege de taakstelling hebben we ons ook georiënteerd op een ander type bibliotheek, namelijk het commerciële aanbod van Karmac bibliotheek. De werkwijze van Karmac is als volgt. Er wordt gestart met een begincollectie van boeken die goed lopen. Denk bijvoorbeeld aan familieromans, historische boeken en thrillers Het aanbod wordt in overleg met de leden en vrijwilligers afgestemd.

In het aanbod van Karmac spelen vrijwilligers een belangrijke rol. Mensen kunnen boeken reserveren, maar ook boeken bestellen. Afhankelijk van het contract dat wordt afgesloten moeten we aan zo’n 200 à 300 boeken per maand denken. Het idee van Karmac is om gebruik te maken van de huidige bibliotheeklocaties in Maldensteijn en het

2

Verenigingsgebouw. In het aanbod van Karmac is sprake van een beperkt pakket, omdat er een beperkter budget beschikbaar is dan voorheen. Over het inrichten van schoolbibliotheken is Karmac helder. Een schoolbibliotheek brengt flinke extra kosten met zich mee. Karmac ziet wel mogelijkheden om op de scholen bijvoorbeeld met thematische leeskisten werken. In de regio waar zij werkzaam is heeft Karmac ervaring met bezuinigingsoperaties die vergelijkbaar zijn met die in onze gemeente. Met die gemeenten is een inkoopcontract voor een bibliotheekaanbod afgesloten. Er is dus geen sprake van een subsidierelatie. We hebben gesproken met vertegenwoordigers van de gemeente Lopik over hun ervaringen met Karmac. Aanvankelijk was er in Lopik veel weerstand tegen een commerciële bibliotheek, maar die lijkt inmiddels overwonnen. De gemeente neemt een basaal bibliotheekpakket af, waarbij de nadruk op de jeugd ligt. Voor de leden is er eigenlijk weinig veranderd, omdat er sprake is van een vergelijkbaar aanbod. Het aanbod van circa 1.500 boeken wordt afgestemd op de vraag en in principe zijn alle titels leverbaar. Alle kinderen tot 12 jaar hebben een gratis abonnement. Dit wordt door de gemeente bekostigd. Het was wel een uitdaging om jongeren in de leeftijd 12-plus en hun ouders binnen te halen.

Ongeveer 10 keer per jaar onderneemt Karmac maatschappelijke activiteiten om het lezen onder de aandacht van de inwoners te brengen. Karmac biedt ondersteuning op de basisscholen door het aanbod van een leesconsulent. Men ziet het wel als een probleem dat de provincie alleen openbare bibliotheken ondersteunt. Er is veel koudwatervrees ten aanzien van een andere vorm van bibliotheekwerk. De gemeenteraad in Lopik was eensgezind in zijn keuze voor Karmac. Dat hing met name samen met de houding van de openbare bibliotheek. Voor minder geld kon het volgens hen niet. Er moest eerder geld bij. Toen heeft de gemeente aan beide aanbieders dezelfde vraag gesteld. Zij hebben vergelijkbare offertes ingediend, waarbij die van Karmac € 50.000 voordeliger was. Met een nieuwe bibliotheek begin je met 0 leden en 0 vrijwilligers, maar uiteindelijk heb je een kwalitatief goed aanbod voor minder geld. De gemeente Lopik heeft samenwerking tussen Karmac en de welzijnsorganisaties gestimuleerd, waardoor er meer gebruik van de bibliotheek wordt gemaakt. Er vindt 4 keer per jaar overleg plaats, om sturing te geven aan de werkwijze van Karmac. In Lopik is men tevreden over het systeem van Karmac. Het advies is wel om de commerciële aanbieder scherp te houden en goede prijsafspraken te maken. Tevens wordt geadviseerd om het werven van vrijwilligers aan de commerciële aanbieder over te laten.

Het heeft tijd nodig om een nieuw bibliotheekaanbod van de grond te krijgen, maar het is volgens de wethouder uit Lopik een reëel alternatief. Op basis van het voorgaande denken we dat Karmac binnen de kaders van de taakstelling - en in combinatie met lees- en ontmoetingspunten in onze gemeente - een kwalitatief goed aanbod zou kunnen realiseren.

3

Tot slot Gelet op de septembercirculaire en onze bestendige subsidierelatie met de Openbare Bibliotheek Gelderland-Zuid (OBGZ) wordt de voorgenomen taakstelling 2023-2025 op de bibliotheek nu niet geëffectueerd, zodat de bibliotheekfunctie in haar huidige vorm blijft voortbestaan. Met OBGZ wordt gesproken over het organiseren van andere maatschappelijke activiteiten in de bibliotheek, waardoor de bibliotheek nog meer dan voorheen een lees- en ontmoetingspunt is.

19 oktober 2021 Burgemeester en wethouders

Dirk van Eeten Gemeentesecretaris

Marriët Mittendorff Burgemeester

4