22.A62 Raadsmededeling Lokale maatregelen energiekosten en geldzorgen

RAADSMEDEDELING

Onderwerp: Datum:

Lokale maatregelen energiekosten en geldzorgen 4 oktober 2022

Samenvatting Hierbij informeren wij u over de lokale maatregelen die het college gaat treffen voor inwoners die te maken hebben met de sterke stijging van de energiekosten en daardoor ernstige geldzorgen hebben. Dit maatregelenpakket is een tijdelijke aanvulling op de bestaande regelingen die het Rijk of wij lokaal al beschikbaar hebben voor inwoners. In de bijlage treft u een overzicht aan van inkomensondersteunende regelingen vanuit het Rijk en ook een overzicht van de lokale regelingen. Maatregelenpakket We treffen tijdelijk lokaal aanvullende maatregelen ten aanzien van de energieproblematiek en geldzorgen. Dit als volgt: 1. Maximale inzet op intensivering van communicatie en coördinatie om, meer nog dan nu al het geval is, bekendheid te geven aan bestaande en nieuwe regelingen op het gebied van armoede en geldzorgen en de toegang hiertoe. 2. Extra ondersteuning aan lokale organisaties: organisaties die direct bijdragen aan hulp voor mensen met energiearmoede zoals met name de Voedselbank en de Kledingbank kunnen extra subsidie aanvragen via een verkorte procedure. 3. Tijdelijk versoepelen van de bestaande regeling individuele bijzondere bijstand bij bovengemiddelde stijging van de energiekosten door ophoging van de toegangsgrens tot 130% van het minimum.

Dit via een Wijzigingsbesluit op de beleidsregels Eenmalige energietoeslag (vastgesteld door het college op 30 augustus 2022) met als einddatum 31 december 2022. Toelichting Door de enorme hoge energieprijzen en inflatie komen steeds meer inwoners in de knel met hun financiën. Daar maken we ons grote zorgen over. Want geldzorgen leiden vaak tot stress, onrust en onzekerheid. Daarom komen we met een gemeentelijk pakket van maatregelen. Het voorgestelde maatregelenpakket is een aanvulling op bestaande regelingen die het Rijk of wij lokaal al beschikbaar hebben voor inwoners. Een gedeelte van de maatregelen beogen een overbrugging te zijn tot het moment dat verdere ondersteuning vanuit het Rijk operationeel wordt. Argumenten 1. Het Rijk komt met een fors pakket koopkrachtmaatregelen dat pas per 2023 inwerking treedt Het Rijk is verantwoordelijk voor inkomensbeleid en het bieden van perspectief aan iedereen. Zo worden er landelijke afspraken gemaakt met energieleveranciers (en andere schuldeisers) over coulance bij achterstanden, het niet direct kunnen voldoen van de eindafrekeningen en/of het kwijtschelden van de eindafrekening. Daarnaast heeft het Rijk een fors pakket aan maatregelen beschikbaar gesteld om de koopkracht te repareren. De meeste maatregelen gelden echter pas vanaf januari 2023.

Zaak Document

: :

140351 140582

2. Lokale maatregelen zijn nu nodig omdat steeds meer inwoners nu al financieel klem zitten Vooruitlopend op de invoering van de rijksmaatregelen per 2023 en aansluitend op de bestaande regelingen volgen nu lokale maatregelen voor huishoudens die ondanks de huidige landelijke maatregelen en bestaande lokale maatregelen niet rond kunnen komen. Naast de extra inzet op communicatie en voorlichting en de financiële ondersteuning aan organisaties die direct bijdragen aan hulp voor mensen met energiearmoede zoals de Voedselbank en de Kledingbank gaan wij nog meer maatwerk bieden via individuele bijzondere bijstand. Er zijn mogelijkheden om de toegang voor bijzondere bijstand uit te breiden, omdat bij de huidige onverwachte en ongekend sterke stijging van de energieprijzen sprake is van extra kosten vanwege bijzondere omstandigheden. Het verlenen van bijzondere bijstand in verband met deze sterk gestegen energieprijzen wordt dan ook toelaatbaar geacht. Door versoepeling van de inkomensgrenzen bij de individuele bijzondere bijstand, in geval van fors stijgende energiekosten, kunnen ook inwoners met een wat hoger inkomen, die financieel in de knel zitten, bij de gemeente terecht voor ondersteuning.

Het college wil deze mogelijkheid benutten en de toegangsgrens bij de individuele bijzondere bijstand tijdelijk verhogen naar 130% van het minimum, zodat we meer inwoners met geldzorgen door de stijgende energiekosten nu al kunnen helpen. Dit doen we via een tijdelijk addendum op de regeling Bijzondere Bijstand met als einddatum 31 december 2022. Dit betekent dat de doelgroep groter wordt voor gemeenten en er meer aanvragen bijzondere bijstand kunnen gaan komen. Hiervoor zijn extra middelen en capaciteit nodig, zie meer onder Financiën. Ook voor de andere maatregelen is extra budget nodig. 3. Energiebesparing gelijktijdig onder de aandacht brengen Naast directe en indirecte vormen van inkomensondersteuning hebben we als gemeente ook de opgave om onze inwoners te wijzen op de maatregelen die zij zelf kunnen treffen om hun energiegebruik te verminderen. Inwoners die ons benaderen voor ondersteuning zullen we daarom ook wijzen op de ondersteuning daarvoor die we in onze gemeente aanbieden, via het Energieloket. Wij dragen de mensen die in aanmerking komen actief over aan het Energieloket. 4. Aanvullende subsidie voor de Voedselbank De Voedselbank ontvangt een jaarlijkse subsidie van de gemeente. De hoogte van dit bedrag is gebaseerd op het aantal huishoudens dat zij ondersteunen. Er geldt een bedrag van € 100 per huishouden.

Dit is een bedrag dat regionaal is afgesproken, maar al jaren niet meer is geïndexeerd. Een indexering van 10% is legitiem. Dat betekent een subsidie van € 110 per huishouden. Uit het gesprek met de Voedselbank, op 28 september, blijkt dat zij het door incidentele donaties het tot op dit moment financieel nog redelijk kunnen redden. Wel zien zij de afgelopen maanden een toename van 24 naar 35 huishoudens uit de gemeente Heumen. Hun subsidieaanvraag voor 2023 dient derhalve te worden bijgesteld, omdat deze nog was gebaseerd op 24 huishoudens. Daarnaast is afgesproken is dat zij zich direct bij ons melden mochten er eventuele tekorten ontstaan, zodat we samen naar een oplossing kunnen zoeken. Financiën Voor de uitvoering van de lokale aanvullende maatregelen komt een Maatwerkbudget Energiekosten met een plafond van € 100.000 beschikbaar. Dit benodigde (aanvullende) budget wordt meegenomen in de maandrapportage van oktober 2022. Zoals bekend wordt de maandrapportage van oktober 2022 als begrotingswijziging in december aan de raad ter formalisering voorgelegd. Mede dankzij de extra middelen verstrekt vanuit de septembercirculaire is er binnen de exploitatie 2022 voldoende dekking voor deze extra uitgaven van € 100.000.

2

Communicatie Het bereiken van huishoudens met energiearmoede is complex. Om de doelgroep te bereiken met informatie over de maatregelen maken we daarom zoveel mogelijk gebruik van de kennis en netwerken van onze maatschappelijke partners als o.a. Leergeld, de Voedselbank en Oosterpoort. Daarbij benutten we ook de signalen met huurachterstanden die wij op basis van Vroegsignalering ontvangen van Oosterpoort, om zo onze inwoners beter te bereiken. Met Oosterpoort hebben wij ook afgesproken dat er geen inwoners wegens financiële redenen uit hun huis worden geplaatst, maar dat gezamenlijk naar een oplossing wordt gezocht. Daarnaast willen we specifieke communicatieprojecten opzetten. Online via gerichte doelgroep benadering op social media. Verder overwegen we het opzetten van fysieke informatiepunten buiten het gemeentehuis. Nadere uitwerking daarvan vindt zo snel mogelijk plaats. 4 oktober 2022 burgemeester en wethouders

Joerie Minses

Garmt Kolhorn Gemeentesecretaris

Burgemeester

Bijlage 1. Regelingen inkomensondersteuning (landelijk en lokaal) In deze bijlage staan de regelingen die reeds verstrekt worden. Deze regelingen worden verdeeld in rijksregelingen en lokale regelingen. Ook wordt aangegeven welke uitbreidingen er zijn doorgevoerd in 2022 en welke uitbreiding of veranderingen eraan gaan komen in 2023. 3

1. Inkomensondersteuning landelijk (vanuit het Rijk) Type ondersteuning

Doelgroep

Uitbreiding 2022 en 2023

Toelichting

Individuele bijzondere bijstand

Iedereen op basis van draagvermogen, inkomen en type vraag. Staat open voor energiekosten in 2022.

Inwoners met een inkomen tot 130%, die door uitzonderlijke omstandigheden hun energie niet meer kunnen betalen, mogen een beroep doen op bijzondere bijstand

Normaliter vallen reguliere woonkosten, in principe, buiten de bijzondere bijstand. In 2022 heeft het Rijk hier een uitzondering in gemaakt.

Voor inkomen tot 120% van de bijstandsnorm

Is van € 800 naar € 1.300 gegaan. Wordt ook aangeboden in 2023 ad € 1.300 per huishouden voor dezelfde doelgroep

Dit is een tijdelijke toeslag sinds 2022

Voor langdurig uitkeringsgerechtig den (+3 jaar) met een inkomen tot 101% van de bijstandsnorm Is gekoppeld aan de Participatiewet (tot pensioengerechtig de leeftijd)

Structureel

Gemeentelijke belastingen

Inkomen rond de bijstandsnorm. De kwijtschelding wordt verleend op grond van de uitvoeringsregeling invorderingswet.

Structureel

Belastingtoeslagen

Tot middeninkomens

In 2023 worden de toeslagen

Energietoeslag

Individuele inkomenstoeslag

Direct of lange termijn Direct

Wordt uitgekeerd via de gemeente; In Heumen geldt een inkomensgrens van 100% voor kosten van levensonderhoud Direct

Wordt uitgekeerd door de gemeente. In Heumen staat de energietoeslag open tot 130% van de bijstandsnorm en wordt rekening gehouden met direct beschikbaar vermogen Direct

Wordt 1x per jaar uitgekeerd via de gemeente

Wordt uitgevoerd door Munitax (regionaal samenwerkingsverband)

Lange termijn

Direct

4

voor huur, zorg en kinderen

opgehoogd voor de lage en middeninkomens die gebruik maken van deze regeling

Loonsverhoging minimum

Voor lage inkomens, AOWers en uitkeringsgerechtig den op de korte termijn

Individuele studietoeslag

Voor studenten met een beperking

In juli 2022 heeft er een ophoging van 2,5% plaatsgevonden. In januari 2023 volgt er nog een ophoging van het minimumloon van 10% Structureel

Wordt maandelijks uitgekeerd door de belastingdienst De loonsverhoging heeft ook effect op de hoogte van de bijstandsuitkering, deze stijgt mee

Direct

Helpt studenten met een beperking om te kunnen blijven studeren.

n.v.t

Wordt uitgekeerd door de gemeente Verlaging BTW op energie van 21% naar 9%

Iedereen

Alleen geldig in 2022

In 2023 komt hier een nieuwe maatregel voor korting op de gas-en stroomprijs

Lange termijn

Wordt verrekend via de energieleveranciers Nieuwe (extra) maatregelen: Miljoenen-nota Vast energietarief tot 1200 m3 gas en 2400 Kwh stroom

Iedereen, vooral gunstig voor kleinere huishoudens

Alleen in 2023

Door een financiële prikkel wordt ook gestuurd op het aanpassen van gedrag. Wordt verrekend via de energieleveranciers

Lange termijn en bij variabel contract, direct

Inkomensbelasting verlaging 0,11%

Voor inkomens tot € 70.000

2023

Wordt verrekend via de belastingdienst

Direct

Ophoging studiefinanciering met 165 euro per maand

Voor studenten

Structureel vanaf 2023

Deze maatregel komt in plaats van een energietoeslag voor studenten.

Direct

Wordt maandelijks uitgekeerd via DUO

5

Naast deze maatregelen komt er ook een noodfonds dat opgezet is door het Rijk en energieleveranciers. Hiermee worden mensen ondersteund die dreigen uit de schuldregeling te vallen omdat er nieuwe energie-gerelateerde schulden ontstaan. Er komt 200 mln. Incidenteel voor voedselbanken, bijzondere bijstand en kinderarmoede. Door deze aanpak armoede en schulden staan de volgende bedragen: • 2023 118 mln. • 2024 102 mln. • 2025 95 mln. • Vanaf 2026 structureel 100 mln. 2. Lokale inkomensondersteuning in Heumen Type ondersteuning

Doelgroep

Uitbreiding 2022 en 2023

Toelichting

Stichting Leergeld

Voor inkomens tot 130% van de bijstandsnorm voor fiets, laptops, zwemmen en overige kosten

Nv.t.

Collectieve zorgverzekering CAZ Heumen

Voor inkomens tot 130% van de bijstandsnorm

N.v.t.

Regeling schoolgaande kinderen (12-18 jaar)

Voor inkomens tot 130% van de bijstandsnorm

N.v.t.

De landelijke toegangsnorm voor Leergeld is 120% van de bijstandsnorm. In Heumen staat Leergeld open voor huishoudens met een inkomen tot 130%. Gemeente draagt bij in de kosten per maand, Hoogte is afhankelijk per pakket € 9, € 18 of € 36 per persoon, per maand Forfaitair bedrag van € 200 per kind, per schooljaar voor bijkomende schoolkosten.

Heumenstegoed

Voor inkomens tot 130% van de bijstandsnorm

N.v.t.

Regeling tegemoetkoming in de zorgkosten

Voor inkomens tot 110% van de bijstandsnorm

N.v.t.

Overige regelingen: Voedselbank Kledingbank

Voor inwoners met een vastgesteld bestaansminimum (landelijke criteria)

Grote toestroom aan de organisatiekant moet worden opgevangen met aanvullende subsidies

Maximaal € 275 per persoon, per jaar om de kosten van mee kunnen doen/participatie te betalen Compensatie van de meerkosten van jaarlijks € 250 aan inwoners met een beperking

Direct of lange termijn Lange termijn

Lange termijn

Lange termijn

Lange termijn

Lange termijn Direct

6

Momenteel wordt het armoede-en schuldenbeleid in onze gemeente integraal herijkt. Daarin worden ook de bestaande regelingen opnieuw beoordeeld op basis van kosten en baten en doeltreffendheid. Ook worden nieuwe toekomstige maatregelen dan voorgesteld. Het beleidsplan voor de komende jaren staat gepland voor de gemeenteraad in december 2022.

7