Rekening 2021 jaarstukken 2021.pdf
Tekst van het document
Rekening 2021
Inhoudsopgave
Rekening 2021
Inhoudsopgave
INHOUDSOPGAVE JAARSTUKKEN 2021 DEEL A: ALGEMEEN Inleiding 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.
Financieel resultaat 2021 Verschillen ten opzichte van eerdere prognoses Voorstel tot resultaatbestemming 2021 Recapitulatie: overzicht lasten en baten Analyse mutaties in reserves 2021 Verklaring accountantscontrole Leeswijzer Samenstelling van het gemeentebestuur Kerngegevens
: : : : : : : : :
5 5 7 10 11 11 11 12 13
: : : : : : : : : : : :
18 19 32 38 46 51 56 63 73 80 86 87
: : : : : : : : :
93 100 115 120 123 131 144 146 147
:
150
: : : :
176 177 178 180
SiSa-verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen 2021
:
181
Controleverklaring
:
DEEL B: JAARVERSLAG Verantwoording per programma Opbouw programma’s Programma 0: Bestuur en ondersteuning Programma 1: Veiligheid Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat Programma 3: Economie Programma 4: Onderwijs Programma 5: Sport, cultuur en recreatie Programma 6: Sociaal domein Programma 7: Volksgezondheid en milieu Programma 8: Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing Recapitulatie programma’s en Overzicht lasten en baten Recapitulatie uitgebreid
Paragrafen Paragraaf Paragraaf Paragraaf Paragraaf Paragraaf Paragraaf Paragraaf Paragraaf Paragraaf
1: 2: 3: 4: 5: 6: 7: 8: 9:
Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Taakstellingen Corona
DEEL C: JAARREKENING Jaarrekening Balans en toelichting op de balans
Overzichten Overzicht van baten en lasten Tabel begrotingsrechtmatigheid Overzicht incidentele baten en lasten per programma WNT-verantwoording
Single information Single audit (SiSa)
DEEL D: BIJLAGEN Bijlage 1: Overzicht lopende en afgesloten kredieten Bijlage 2: Rapportage Sociaal domein – Wmo en Jeugd Bijlage 3: ENSIA-verklaring Bijlage 4: Gewaarborgde geldleningen
: : : :
186 188 196 198
Raadsbesluit
:
203
Rekening 2021
Inhoudsopgave
Rekening 2021
Inhoudsopgave
DEEL A: ALGEMEEN
Rekening 2021
Deel A: Algemeen
1
Rekening 2021
Inleiding
2
INLEIDING
Rekening 2021
Inleiding
3
Rekening 2021
Inleiding
4
INLEIDING Dit is het jaarverslag over 2021 van de gemeente Heemstede. Hiermee legt het college van B&W verantwoording af over het gevoerde beleid, en de financiële lasten en baten van de gemeente die daar in 2021 uit voortvloeiden. 2021 was een intensief jaar waarin corona, net als vorig jaar, een grote invloed heeft gehad op onze samenleving en ook op onze organisatie, zowel bij het realiseren van beleid als bij het uitvoeren van projecten. Als organisatie hebben we veel extra taken moeten uitvoeren en verschillende projecten liepen vertraging op. Om de gevolgen van de pandemie het hoofd te bieden, hebben we ook dit jaar weer financiële steun- en herstelpakketten ontvangen van het Rijk. Om alle budgetten zo effectief en doelmatig mogelijk in te zetten hebben we een coronabegroting gemaakt die de raad in juni 2021 heeft vastgesteld. Naast deze middelen zijn diverse uitgaven gedaan op andere plekken in de organisatie waar geen budget was geraamd, maar wel de impact van corona voelbaar was. In paragraaf 9 Corona vindt u een overzicht van de geraamde budgetten en gerealiseerde uitgaven, en lichten we deze toe.
1. Financieel resultaat 2021 De jaarrekening 2021 sluit met een positief saldo voor resultaatbestemming van afgerond € 2.639.000. Voorgesteld wordt een bedrag van € 804.000 over te hevelen naar 2022. Het restant wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Samengevat geeft de jaarrekening het volgende beeld: (+ = voordeel, - = nadeel)
2021
x € 1.000
Baten Lasten Gerealiseerd saldo van baten en lasten (excl. reservemutaties) Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Saldo van reservemutaties
2020
€
69.574
€
98.719
€
-68.649
€
-65.126
€
925
€
17.450
€
5.565
€
-15.736
€
-38.370
€
33.593
€
1.714
€
-32.805
REKENINGRESULTAAT voor bestemming (incl. reservemutaties)
€
2.639
€
788
RESULTAATBESTEMMING: Over te hevelen naar volgend jaar Onttrekking(+)/ toevoeging(-) aan de algemene reserve
€
-804
€
-1.013
€
-1.835
€
225
REKENINGRESULTAAT na bestemming
€
-
€
-
De mutaties in de reserves zijn door de raad al bepaald bij de begroting, via tussentijdse besluiten en bij de voor- en najaarsnota. Dit is een standaardwerkwijze, de hoogte van de mutaties in de reserves is niet afhankelijk van de actuele financiële positie. Een specificatie van de mutaties in de reserves vindt u in de toelichting op de balans in deel C van de jaarrekening.
2. Verschillen ten opzichte van eerdere prognoses In de begrotingsraad van 6 november 2020 is een sluitende begroting 2021 vastgesteld. In het kader van de planning-en-controlcyclus is in 2021 twee keer gerapporteerd over de financiële stand van zaken van het lopende jaar. Dit is gebeurd bij de voorjaarsnota (juni 2021) en de najaarsnota (oktober 2021). Schematisch ziet dit er als volgt uit: x € 1.000
Begroting 2021 vastgesteld in (nov 2020) €
179
positief
1e prognose 2021 Voorjaarsnota (juni 2021) €
1.092
positief
2e prognose 2021 Najaarsnota (okt 2021) €
1.499
positief
Rekeningresultaat 2021 €
2.639
positief
De jaarrekening 2021 heeft een positief resultaat van € 2.639.000.
Rekening 2021
Inleiding
5
Analyse van het resultaat Bij de analyse van het jaarrekeningresultaat hebben wij ook het resultaat van de voorjaarsnota en dat van de najaarsnota meegenomen. De resultaten van de voorjaarsnota en najaarsnota – samen een bedrag van € 1.499.000 - worden bijna volledig verklaard doordat we van het Rijk meer inkomsten hebben gekregen dan we hadden begroot. Zo was in de voorjaarsnota een voordeel verwerkt van € 799.000 op basis van de decembercirculaire 2020 en de maartbrief 2021. In de najaarsnota was de meicirculaire 2021 verwerkt met een voordelig effect van € 427.000. In collegebrieven en raadsvoorstellen is college en raad over deze ontwikkelingen geïnformeerd en zijn de voordelige effecten toegelicht. Het verschil van het rekeningresultaat ten opzichte van de prognose bij de najaarsnota is € 1.140.000. Dit resultaat is gesplitst in resultaat dat meegaat naar 2022 en resultaat dat niet meegaat in de resultaatbestemming en wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Saldo begroting 2021 inclusief 1e begrotingswijziging
179.000
Gemeentefonds - effecten decembercirculaire 2020 en maartbrief 2021
799.000
Overige afwijkingen
114.000
Resultaat voorjaarsnota
913.000
Gemeentefonds - effecten septembercirculaire 2021
427.000
Overige afwijkingen
-20.000
Resultaat najaarsnota
407.000
Saldo najaarsnota
1.499.000
Saldo jaarrekening
2.639.461
Verschil prognose
1.140.000
Resultaatbestemming
804.000
Grote afwijkingen na resultaatbestemming
336.000
Een verklaring voor de grote verschillen die niet zijn meegenomen in de resultaatbestemming, staat in het overzicht hierna. Programma 0 Burgerzaken leges
49.000
0 OZB
-110.000
2 Afrekening Meerlanden
-102.000
2 Oversteekplaats
50.000
4 Onderwijshuisvesting
40.000
4 Peuterspeelzalen
48.000
4 Brede impuls combinatiefuncties
121.000
6 Lagere lasten Plein 1
51.000
6 Sociaal domein
-310.000
6 Sociaal domein domein afrekeningen zorgaanbieders
381.000
6 Reïntegratie
128.000
Saldo overige verschillen
Voordeel bestaat uit meeropbrengsten van de dienstverlening. De opbrengst OZB woningen en niet-woningen is lager dan geraamd. De oorzaak hiervan is een lagere waardeontwikkeling dan geprognosticeerd. De afrekening van Meerlanden over 2020 en 2021 leidt tot een nadeel van in totaal € 102.000. Omdat voor de oversteekplaats Glipperdreef-Sportparklaan een apart krediet is aangevraagd, is niet het gehele exploitatiebudget ‘verkeersmaatregelen’ in 2021 benut. In 2018 heeft schoolbestuur TWijs voor de plaatsing van noodlokalen bij de Nicolaas Beetsschool een budget ontvangen waaruit de plaatsingskosten en een deel van de jaarlijkse huur moest worden betaald. In 2020 is aanvullend op dit budget een bedrag voor de huur in 2019 en 2020 geraamd. Dit bedrag was al aan het schoolbestuur overgemaakt maar moest nog verantwoord worden. Dit heeft in 2021 plaatsgevonden waarna bleek dat er nog budget van € 40.000 over was. Voor het tweede jaar op rij zijn de uitgaven voor de peuteropvang lager dan begroot doordat de vraag naar de opvang is gedaald. Brede impuls combinatiefuncties: omdat er voor de uitvoering van de combinatiefuncties, met inzet van de Rijkssubsidieregeling Brede Impuls Combinatiefuncties voldoende structurele middelen beschikbaar zijn kan dit incidentele budget vrijvallen. Ook omdat het Rijk en de VNG een Nationaal Sportakkoord hebben gesloten.
Tussen het Rijk en de VNG zijn afspraken gemaakt over voortzetting van de Brede Impuls Combinatiefuncties binnen het Nationaal Sportakkoord, te weten verhoging van de Rijksbijdrage en verbreding van de doelstellingen. De ambitie is het verder verbreden van de combinatiefunctionarissen naar cultuur en leefstijl. Omdat hier structureel geld voor is geraamd in de begroting kan het restant van het budget van € 121.000 vrijvallen. Als gevolg van de verminderde openstelling door corona zijn de lasten lager dan geraamd. Bij de najaarsnota hebben we op basis van onze prognose over het eerste halfjaar de budgetten voor Wmo en Jeugd in totaal met € 800.000 verhoogd. Aan het eind van het boekjaar blijkt dat zelfs na deze bijstelling ultimo 2021 de open-einde regelingen tezamen een negatief saldo hebben van -€ 310.000 Het sociaal domein kent ook een paar flinke meevallers door eindafrekeningen met zorgaanbieders. Zo levert een correctie op een aan een zorgaanbieder verleende subsidie over 2020 een voordeel op van € 170.000. De voor 2021 verstrekte subsidie is € 280.000 lager dan begroot doordat een groep dagbesteding minder is opgenomen dan afgesproken. Daarnaast hebben we middelen ontvangen van het innovatiefonds Beschermd Wonen ad € 31.000. In 2020 hebben wij door de stagnerende arbeidsmarkt ten gevolge van de corona uitbraak minder re-integratie middelen kunnen inzetten.
Uit het overschot 2020 hebben wij toen €119.000,- overgeheveld naar 2021 om bij een aantrekkende arbeidsmarkt de re-integratie trajecten in te halen en om de tekorten op nieuw beschut werk te financieren. Nu de coronamaatregelen zo goed als achter ons liggen en de re-integratie trajecten weer volop ingezet worden kunnen wij de balans opmaken over de afgelopen periode. Er blijft in totaal een overschot op de re-integratie middelen. Dit overschot zal niet meer worden besteed en valt vrij.
-10.000 336.000
Rekening 2021
Inleiding
6
Een integraal overzicht van alle voor- en nadelen (groter dan € 25.000) die hebben gezorgd voor het voordelig resultaat vindt u in het onderdeel Wat heeft het programma gekost, bij de paragrafen over de programma’s in Deel B van dit jaarverslag. Voor een beknopte toelichting kunt u terecht in deel C Jaarrekening.
3. Voorstel tot resultaatbestemming 2021 Alle resultaatbestemmingen zijn incidenteel van aard. In de samenvatting is aangegeven dat wordt voorgesteld het rekeningresultaat van € 2.639.000 als volgt te bestemmen: a. € 804.000 over te hevelen naar 2022 (zie tabel Budgetoverheveling hierna), en daarnaast € 77.250 budgetneutraal over te hevelen naar 2022 door een onttrekking aan de coronareserve. b. Storting van het restant van het resultaat ad € 1.835.000 in de algemene reserve.
Rekening 2021
Inleiding
7
Tabel Budgetoverheveling €
Nr. Pr. Omschrijving voorstellen overheveling van 2021 naar 2022 Resultaatbestemming in het kader van corona gelden. Handhaving (inhuur)
1
1 Naast het reguliere budget voor inhuur van € 112.000 is er € 106.000 ontvangen vanuit het Rijk op grond van de
Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving (in het kader van Corona). Van het budget algemene middelen resteert € 60.000. Voorgesteld wordt het restant mee te nemen naar 2022.
60.000
Lokale cultuur en buurt- en dorpshuizen
2
Voor de lokale cultuur en buurt- en dorpshuizen heeft het kabinet € 60 miljoen beschikbaar gesteld, waarvan € 50 6 miljoen voor cultuur en € 10 miljoen voor buurt- en dorpshuizen, ter compensatie van de extra uitgaven als gevolg van de coronacrisis. Dit betekent een bij de septembercirculaire ontvangen bedrag van € 73.600 voor Heemstede. Omdat dit geld pas bij septembercirculaire is ontvangen, stellen wij voor om dit geld toe te voegen aan de coronareserve, om het geld in 2022 te besteden.
73.600
6e corona com pensatiepakket: com pensatie voor continuïteit van zorg Jeugd en Wm o
3
6 De bedragen die wij bij de decembercirculaire 2021 hebben ontvangen voor de continuïteit van de zorg Jeugd en
Wmo hebben we nog niet kunnen besteden. We willen deze bedragen dan ook toevoegen aan de reserve corona en meenemen naar 2022.
54.400
6e corona com pensatiepakket: lokaal cultuuraanbod 2e halfjaar 2021
4
6 De bedragen die wij bij de decembercirculaire 2021 hebben ontvangen voor lokaal cultuuraanbod hebben we nog niet kunnen besteden. We willen deze bedragen dan ook toevoegen aan de reserve corona en meenemen naar 2022.
51.600
Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (Tonk) excl. uitvoeringskosten
5
6 De wethouders Sociale Zaken van Heemstede en Bloemendaal hebben afspraken gemaakt om de
bedrijfsvoering van de IASZ in 2022 te borgen. Conform deze notitie "Borgen bedrijfsvoering IASZ 2022" wordt voorgesteld het overschot op de Tonk middelen via resultaatbestemming 2021 mee te nemen naar 2022.
93.000
Restant budget uitvoeringskosten IASZ 2021 (incl. Tozo en Tonk)
6
In 2022 heeft de IASZ nog te maken met een aantal langdurig zieken en andere voorzienbare personeelsuitval die opgelost moet worden met (externe) inhuur om de bedrijfsvoering te kunnen borgen. Ook moeten er nog taken worden uitgevoerd in 2022 die een uitvloeisel zijn van de Tozo-regeling . Daarom wordt voorgesteld het overschot 6 op de Tozo uitvoeringskosten IASZ (Bloemendaal en Heemstede) van € 250.000 en het overschot op de Tonk uitvoeringskosten IASZ (Bloemendaal en Heemstede) van € 2.000, totaal € 252.000 via resultaatbestemming 2021 mee te nemen naar 2022. Het Heemsteedse deel bedraagt hiervan € 136.000. Dit is conform de notitie "Borgen bedrijfsvoering IASZ 2022" waarin de wethouders sociale zaken van Heemstede en Bloemendaal afspraken hebben gemaakt om de bedrijfsvoering van de IASZ in 2022 te borgen.
SUBTOTAAL
136.000
468.600
Nr Pr. Overige voorstellen resultaatbestemming Digitalisering P&C cyclus
7
0 Dit budget is in de begroting 2021 beschikbaar gesteld ten behoeve van de digitalisering van de P&C cyclus. Dit project is eind 2021 gestart en loopt in 2022 door. Daarom wordt voorgesteld het budget mee te nemen naar 2022.
32.000
Studiekosten raad
Conform de Regeling rechtspositie raads- en commissieleden is er jaarlijks € 6.300 beschikbaar voor
8
0 studiekosten voor raadsleden (raad 29 mei 2019). Van dit budget is in 2021 geen gebruik gemaakt. In 2022 start
6.300
er een nieuwe raad. Om aan een ruimere opleidingsbehoefte te kunnen voldoen wordt daarom voorgesteld dit budget mee te nemen naar 2022. Beheerplan w egen
9
2 Bij de voorjaarsnota hebben wij incidenteel een bedrag van € 30.000 ontvangen voor het maken van het
beheerplan wegen dat is gestart in 2021 maar nog niet geheel is afgerond. Voorgesteld wordt voor afronding van dit plan dit restantbudget mee te nemen naar 2022.
10.000
Onderzoek (constructieve) veiligheid bruggen en beschoeiingen
De middelen voor dit onderzoek ad € 40.000 zijn bij de voojaarsnota 2021 beschikbaar gesteld maar het
10
2 onderzoek kon niet geheel worden afgerond in 2021. Voorgesteld wordt het restantbudget mee te nemen naar
37.000
2022 zodat het onderzoek naar de (constructieve) veiligheid kan worden afgerond met als doel de veiligheid van deze assets te borgen. Aanpak invasieve soort Japanse Duizendknoop op park Meerm ond
Op Meermond is het probleem met het voorkomen en verder verspreiden van een invasieve plantensoort, de
11
4 Japanse Duizendknoop. In samenwerking met Natuurlijke Zaken is een voorstel gemaakt om de soort grondig uit
80.000
te roeien zonder gebruik te maken van gif of chemische middelen. Door corona heeft de uitvoering nog niet plaats kunnen vinden. Aanpak in 2022 is inmiddels gestart.
Rekening 2021
Inleiding
8
Nr Pr. Overige voorstellen resultaatbestemming Vlindertuin Laan van Insulinde
Bij de najaarsnota 2021 is voor dit bewonersinitiatief € 15.000 overgeheveld vanuit het budget "Heemstede maakt
12
5 het mogelijk". Het definitief ontwerp van dit bewonersinitiatief komt uit op € 25.000. Voor het meerdere van €
10.000 is budget vrijgemaakt uit het reguliere budget "wandelplaatsen en plantsoenen" 2021. Uitvoering kan pas plaats vinden in mei 2022. Daarom wordt voorgesteld het in 2021 beschikbaar gestelde budget mee te nemen naar 2022.
25.000
Im plem entatie nieuw e Wet inburgering
13
Voor de implementatie van de nieuwe Wet inburgering zijn in 2020 en 2021 via het gemeentefonds 6 invoeringsgelden ontvangen. Na aftrek van de in 2021 uitgegeven € 13.000 resteert nog € 65.000. Voorgesteld wordt het restant van € 65.000 via resultaatbestemming 2021 mee te nemen naar 2022 hiermee kunnen de resterende inrichtingskosten en het tekort op de uitvoeringskosten van de Wet inburgering 2022, van naar verwachting € 40.000 eenmalig worden opgevangen.
65.000
Veranderopgave Inburgering (verhoging taalniveau statushouders)
14
6 Deze rijksmiddelen zijn bedoeld om inburgeringsplichtigen, die te maken hebben met de onvolkomenheden van
Wet inburgering, activiteiten aan te bieden met meer kansen op snelle en duurzame integratie en participatie in de samenleving. De resterende middelen worden gedurende de looptijd jaarlijks overgeheveld (t/m 2026).
38.000
Oorm erk breed offensief
Het wetsontwerp Breed offensief beoogt processen te stroomlijnen en te harmoniseren om op die manier meer
15
6 mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te krijgen. Hiervoor is in 2021 via het gemeentefonds € 11.000
11.000
ontvangen. Deze geoormerkte middelen zijn in 2021 nog niet ingezet. Voorgesteld wordt deze middelen via resultaatbestemming 2021 mee te nemen naar 2022. Oorm erk Noodzakelijke voorbereidingen nieuw e Wet kw aliteitsborging
Op 1 januari 2023 treedt de nieuwe Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. De Wkb heeft als
16
8 doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Hiervoor
31.100
is in 2021 via het gemeentefonds € 31.100 ontvangen. Deze geoormerkte middelen zijn in 2021 nog niet ingezet. Voorgesteld wordt deze middelen via resultaatbestemming 2021 mee te nemen naar 2022.
SUBTOTAAL
335.400
TOTAAL VOORSTELLEN BUDGETOVERHEVELING
804.000
Tabel budgetneutrale overheveling in verband met coronareserve In 2021 zijn er corona-gerelateerde uitgaven geraamd, die betaald zouden worden uit de coronareserve. Niet al deze budgetten zijn volledig besteed en daarom is niet de volledige raming aan de coronareserve onttrokken. De uitgaven zullen in 2022 worden gedaan. Wij stellen voor de kosten opnieuw te ramen in 2022, met de coronareserve als dekking. Daarom spreken we hier van een budgetneutrale overheveling.
Rekening 2021
Inleiding
9
€
Nr. Pr. Omschrijving voorstellen overheveling van 2021 naar 2022 Budgetneutrale overhevelingen in verband met Corona Inzet econom ie
In het collegebesluit "stimulans duurzamere terrasverwarming horecaondernemers" (C-stuk) is besloten ten laste
17
3 van de coronareserve warmtekussens in te zetten op terrassen. Het komt ten laste van de post "inzet economie"
18.150
binnen de coronabegroting 2021. De kussens zijn echter begin 2022 geleverd. Voorgesteld wordt het beschikbaar gestelde budget mee te nemen naar 2022. Inzet econom ie (onttrekking aan coronareserve)
18
0 De resultaatbestemming "stimulans duurzamere terrasverwarming horecaondernemers" wordt overeenkomstig
-18.150
de coronabegroting onttrokken aan de reserve corona (inzet economie). Veranderde functie en herstel buitenruim te (schelpenpad en verbeteren toegankelijkheid Slottuin)
19
5 Het project is gestart in 2021 maar kan pas verder door de aannemer worden uitgevoerd in 2022. Voorgesteld
20
0 De resultaatbestemming schelpenpad en verbeteren toegankelijkheid Slottuin wordt overeenkomstig de
wordt het restant van het in 2021 beschikbaar gestelde budget dat gedekt wordt vanuit de coronareserve mee te nemen naar 2022.
12.000
Veranderde functie en herstel buitenruim te (onttrekking coronareserve)
-12.000
coronabegroting onttrokken aan de reserve corona (veranderende functie en herstel buitenruimte). Coronam iddelen jeugd en jongeren
21
6 Het budget voor jeugd en jongeren dat was geraamd bij de coronabegroting is in 2021 niet tot besteding
22
0 De resultaatbestemming jeugd en jongeren wordt overeenkomstig de coronabegroting onttrokken aan de reserve
gekomen, echter de planvorming is in volle gang. Wij stellen voor om het niet bestede deel toe te voegen aan de reserve corona en te besteden in 2022.
25.000
Jeugd en jongeren (onttrekking coronareserve)
-25.000
corona (jeugd en jongeren). Maatregelen coronaproof m aken gebouw en
23
Het budget voor het coronaproof maken van gebouwen dat was geraamd bij de coronabegroting is in 2021 niet volldedig tot besteding gekomen, echter een deel van de herinrichting vindt pas in 2022 plaats. Wij stellen voor om het niet bestede deel toe te voegen aan de reserve corona en te besteden in 2022.
22.100
Maatregelen coronaproof m aken gebouw en (onttrekking coronareserve)
24
-22.100
De resultaatbestemming coronaproof maken gebouwen wordt in 2022 overeenkomstig de coronabegroting onttrokken aan de reserve corona.
0
TOTAAL
4. Recapitulatie: overzicht baten en lasten Hierna vindt u een overzicht van baten en lasten per programma van de begroting 2021, na wijziging en de rekening 2021. Begroot 2021 ultim o Lasten
Baten
Rekening 2021 Saldo
Lasten
49.458.061 -33.192.564
16.431.182
Baten
Saldo
Programma 0 Bestuur en ondersteuning
16.265.497
Programma 1 Veiligheid
2.149.862
5.800
2.144.062
2.122.400
15.450
2.106.950
Programma 2 Verkeer, vervoer en w aterstaat
5.388.089
173.280
5.214.809
5.391.357
206.301
5.185.056
Programma 3 Economie
285.581
46.030
239.551
430.103
172.024
258.079
Programma 4 Onderw ijs
3.507.104
968.286
2.538.818
3.277.119
955.836
2.321.283
Programma 5 Sport, cultuur en recreatie
6.138.162
1.234.662
4.903.500
7.088.240
2.512.555
4.575.685
Programma 6 Sociaal domein
24.072.047
7.556.078 16.515.969
23.321.972
7.309.612 16.012.360
Programma 7 Volksgezondheid en milieu
8.118.186
7.699.422
418.764
8.001.842
7.811.038
190.804
Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuw ing
2.924.120
1.395.029
1.529.091
2.584.429
1.072.778
1.511.651
Totaal saldo van baten en lasten voor m utaties reserves
68.848.648
68.536.648
312.000
68.648.644
69.573.912
-925.268
Mutaties reserves
15.676.541
17.889.391
-2.212.850
15.736.286
17.450.480
-1.714.194
Totaal saldo van baten en lasten na m utaties reserves
84.525.189
86.426.039
-1.900.850
84.384.930
87.024.392
-2.639.462
Gerealiseerd resultaat
Rekening 2021
-1.900.850
Inleiding
49.518.318 -33.087.136
-2.639.462
10
5. Analyse mutaties in reserves 2021 In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) worden mutaties in reserves niet gezien als baten of lasten. Daarom is voorgeschreven dat zowel bij de begroting als bij de rekening eerst een overzicht wordt gegeven van het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten (exclusief mutaties reserves). Daarna wordt het gerealiseerde resultaat (inclusief mutaties reserves) bepaald. In 2021 heeft de gemeente Heemstede € 69.574.000 ontvangen en € 68.649.000 uitgegeven. De mutaties in de reserves zijn al door de raad bepaald bij de begroting en via tussentijdse besluiten, zoals de voor- en najaarsnota. Per saldo wordt een bedrag van € 1.714.000 onttrokken aan de reserves. De nagekomen reserve mutaties na het opstellen van het boekwerk zijn hierin nog niet verwerkt. (+ = voordeel, - = nadeel)
Toevoeging reserves
x € 1.000
€
1.1 Mutaties Algemene reserve
Onttrekking reserves
Saldo
117 €
-14.482 €
-14.365
€
-788 €
-788
1.2 Mutaties rekeningresultaat 2.1-2.5 Mutaties bestemmingsreserves ter dekking kapitaalslasten
€
13.927 €
-261 €
13.666
3.1-3.12 Mutaties Overige bestemmingsreserves
€
1.692 €
-1.919 €
-227
Totaal Mutaties
€
15.736 €
-17.450 €
-1.714
Totaal Mutaties (excl. Rekeningresultaat 2020)
€
15.736 €
-16.662 €
-926
6. Verklaring accountantscontrole De externe accountant moet een expliciet oordeel uitspreken over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties die in de jaarrekening zijn opgenomen.
7. Leeswijzer De jaarstukken over 2021 bestaan uit verschillende onderdelen, die we hierna kort toelichten. Bij de samenstelling van het jaarverslag 2021 is aangesloten bij de begroting van het overeenkomstige jaar. Dit betekent dat er in het jaarverslag verantwoording wordt afgelegd over de in de begroting 2021 gepresenteerde programma’s, aangevuld met een aantal paragrafen. Jaarverslag In deel B Jaarverslag doen we verslag van het gerealiseerde beleid van de negen programma’s waarmee de gemeente Heemstede in 2021 werkte. De negen paragrafen zijn hierin opgenomen en ook dit jaar heeft het jaarverslag een paragraaf over corona. Jaarrekening Deel C Jaarrekening bestaat uit een recapitulatie van de baten en lasten per programma, de balans per 31 december 2021 en per 31 december 2020 en de ontvangen controleverklaring van onze accountant Publieke Sector Accountants. Ook wordt in dit deel aandacht geschonken aan de SiSa-verantwoording. De afkorting SiSa staat voor Single information Single audit. SiSa is ingevoerd om de administratieve lasten te verminderen. Tot slot is in dit onderdeel de verantwoording over beloningen en vergoedingen opgenomen conform de WNT (Wet normering topinkomens). Het doel van de WNT is het tegengaan van bovenmatige beloningen en ontslagvergoedingen bij instellingen in de (semi)publieke sector.
Bijlagen De jaarstukken bevatten de volgende bijlagen: • Overzicht lopende kredieten • Overzicht afgesloten kredieten • Overzicht incidentele baten en lasten jaarrekening 2021 • Collegeverklaring ENSIA. Tot slot is het raadsbesluit over de vaststelling van de jaarstukken 2021 opgenomen.
Rekening 2021
Inleiding
11
8. Samenstelling van het gemeentebestuur in het verslagjaar Samenstelling van de gemeenteraad Het aantal leden van een gemeenteraad is afhankelijk van het aantal inwoners. De raad van Heemstede telt 21 leden (zetels) die om de vier jaar door de kiesgerechtigde inwoners worden gekozen. De huidige gemeenteraad van Heemstede is gekozen op 21 maart 2018. De zetelverdeling is als volgt: HBB: VVD: D66: GroenLinks: CDA: PvdA:
7 raadsleden 5 raadsleden 3 raadsleden 3 raadsleden 2 raadsleden 1 raadsleden
Samenstelling van het College van burgemeester en wethouders Mw. mr. A.C. (Astrid) Nienhuis Burgemeester Portefeuille: • Veiligheid, openbare orde en integrale handhaving • Ambtelijke samenwerking • Coördinatie regionale samenwerking • Bedrijfsvoering exclusief financiën • Dienstverlening • Omgevingswet • Duurzaamheid • Bestuurlijke vernieuwing en participatie Mw. drs. A.P. (Annelies) van der Have HBB wethouder Portefeuille: • Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing • Openbare ruimte en onroerend goed • Parkeerbeleid • Omgevingswet (coördinerend portefeuillehouder) • Duurzaamheid en afval • Bestuurlijke vernieuwing en participatie (coördinerend portefeuillehouder) Mw. drs. N.F. (Nicole) Mulder GroenLinks wethouder Portefeuille: • Financiën • Verkeer, vervoer en waterstaat • Economie, inclusief vertegenwoordiging in deelnemingen • Landschap, natuur en recreatie • Omgevingswet • Duurzaamheid en milieu, inclusief energietransitie (coördinerend portefeuillehouder) • Bestuurlijke vernieuwing en participatie Dhr. drs. J.F. (Sjaak) Struijf PvdA wethouder Portefeuille: • Sociaal domein • Sport en cultuur • Onderwijs • Omgevingswet • Duurzaamheid en warmtetransitie • Bestuurlijke vernieuwing en participatie
Rekening 2021
Inleiding
12
9. Kerngegevens 2018 werkelijk
2019 werkelijk
2020 werkelijk
2021 werkelijk
27.080
27.286
27.234
27.545
254
241
240
265
965 ha.
965 ha.
965 ha.
965 ha.
16 ha.
16 ha.
16 ha.
16 ha.
Aantal woonruimten per 1 januari
12.874
12.860
12.879
13.062
Lengte landwegen Lengte waterwegen
88 km. 4 km.
88 km. 4 km.
88 km. 4 km.
88 km. 4 km.
Openbaar groen waarvan: wandelplaatsen en plantsoenen wandelbos 'Groenendaal begraafplaats
132 ha.
132 ha.
132 ha.
132 ha.
46 ha. 76 ha. 10 ha.
46 ha. 76 ha. 10 ha.
46 ha. 76 ha. 10 ha.
46 ha. 76 ha. 10 ha.
54.606
57.874
65.853
71.288
Opbrengst onroerendezaakbelastingen
6.207
6.240
6.372
6.521
Algemene uitkering gemeentefonds ultimo boekjaar
28.021
30.674
32.743
35.890
Boekwaarde geactiveerde kapitaaluitgaven (per 1 januari) waarvan: - materiële vaste activa met economisch nut - materiële vaste activa met maatschappelijk nut - immateriële vaste activa - financiële vaste activa
58.364
60.538
59.731
57.922
40.378 15.707 0 2.279
42.402 15.941 0 2.195
41.837 15.718 0 2.176
40.085 15.737 0 2.100
Vaste schuld (per 1 januari) Aflossing langlopende geldleningen o/g: - reguliere aflossing
23.280
28.705
33.357
21.184
2.575
2.348
10.348
8.428
Reserves algemene dienst (per 1 januari) Voorziening algemene dienst (per 1 januari)
22.372 9.013
22.616 9.203
23.044 9.730
56.638 10.835
A. Sociale structuur Aantal inwoners per 1 januari Aantal uitkeringsgerechtigden per 1 januari B. Fysieke structuur Oppervlakte gemeente waarvan: binnenwater
C. Financiële structuur (bedragen x € 1.000) Uitgaven exploitatie ultimo boekjaar (exclusief mutaties reserves, inclusief resultaat)
Rekening 2021
Inleiding
13
Rekening 2021
Inleiding
14
DEEL B: JAARVERSLAG
Rekening 2021
Deel B: Jaarverslag
15
Rekening 2021
Deel B: Jaarverslag
16
VERANTWOORDING PER PROGRAMMA
Rekening 2021
Verantwoording per programma
17
Opbouw programma’s Inleiding Op basis van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) dient een jaarverslag opgesteld te worden dat bestaat uit programma's en paragrafen. Ook dienen de ramingen van het begrotingsjaar 2021 en de jaarrekeningcijfers 2021 in beeld gebracht te worden. Het is verplicht om ook de jaarrekeningcijfers van het voorgaande jaar (2020) op te nemen. In de begroting 2021 en het jaarverslag 2021 van de gemeente Heemstede wordt gewerkt met negen landelijk uniforme programma’s en negen paragrafen. Elk programma is ingedeeld in de volgende onderdelen: - Wat hebben we bereikt? Hierin geven we aan wat de ambities zijn per programma. Daarnaast ziet u welke beleidsnotities en verordeningen op de uitvoering van het programma van toepassing zijn. - Wat hebben we ervoor gedaan? Per programma beschrijven we het gerealiseerde beleid 2021 per beleidsdoel. Elk beleidsdoel is vertaald in concrete activiteiten. - Wat hebben we gemeten? Het gerealiseerde beleid 2021 is zoveel mogelijk voorzien van te leveren prestaties/indicatoren. Naast de eigen beleidsindicatoren zijn ook de wettelijk verplichte indicatoren per programma opgenomen. De wettelijke indicatoren zijn afkomstig uit www.waarstaatjegemeente.nl. Het zijn geen streefwaarden, maar waarden op een bepaald meetmoment. Het jaar van meting verschilt per indicator.
- Wat heeft het gekost? Bij dit onderdeel wordt aangegeven hoeveel geld is uitgegeven om het gemeentelijk beleid in 2021 te realiseren. De lasten en baten per programma zijn nader onderverdeeld naar de wettelijk verplichte taakvelden. De wettelijke taakvelden zijn vervolgens nader uitgesplitst naar de gemeentelijke subtaakvelden. Financiële afwijkingen op taakveldniveau tussen de begroting 2021 en de rekening 2021 worden toegelicht als ze groter zijn dan of gelijk zijn aan € 25.000. De totale lasten en baten per programma worden grafisch uitgedrukt in een ‘taartpunt’. De lasten en baten per programma in deze grafiek zijn inclusief de mutaties in de reserves. Aandachtspunt: De (algemene) overheadkosten staan, conform de BBV-wetgeving, centraal verantwoord in de begroting en het jaarverslag (programma 0). Onder (algemene) overheadkosten wordt verstaan: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces (lasten ondersteunende afdelingen zoals financiën, P&O, facilitair, hiërarchisch leidinggevenden primair proces, huisvesting en ICT). De overheadkosten primair proces (personeelskosten afdelingen primair proces) worden, conform wetgeving, wel toegerekend aan de subtaakvelden. Daarnaast gaan we in de paragrafen via dwarsdoorsneden in op belangrijke beheersmatige aspecten die niet onder één programma vallen.
Opgenomen zijn de voorgeschreven paragrafen: lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen en grondbeleid. Daarnaast is de paragraaf Taakstellingen opgenomen op advies van onze toezichthouder Provinciale Staten Noord-Holland en de extra paragraaf corona.
Rekening 2021
Opbouw programma’s
18
aa Jaarrekening 2021 Programma 0
Bestuur en ondersteuning 1. Wat hebben we bereikt?
2. Wat hebben we ervoor gedaan?
3. Hoe hebben we dit gemeten?
4. Wat heeft het gekost?
Inleiding De wereld om ons heen is aan verandering onderhevig, Complexe maatschappelijke vraagstukken op het gebied van klimaat, immigratie, woningbouw, gezondheidszorg en democratie vragen om strategische afwegingen. Dit valt samen met een maatschappij die transformeert naar een digitale samenleving. Deze ontwikkelingen vragen om een andere rol van de overheid die in samenwerking problemen aanpakt. Het vertrouwen staat onder druk en daarom zijn nieuwe vormen van democratie nodig, met veel ruimte voor participatie. Ook goede en voor iedereen toegankelijke dienstverlening is daarbij belangrijk. Daarnaast stimuleert de digitalisering van de samenleving dat ook onze organisatie digitaal transformeert. Dit alles vraagt om een wendbare organisatie met uitvoeringskracht om opgaven te realiseren, met weerbare professionals en een stevige bedrijfsvoering. In dit programma Bestuur en ondersteuning vindt u een terugblik hierop en kijken we hiernaar vanuit de context van duurzaam verantwoord financieel beleid.
DIENSTVERLENING Wat hebben we bereikt? Ondanks de coronabeperkingen bleef ook het afgelopen jaar excellente dienstverlening ons uitgangspunt. We volgden daarbij de aanbevelingen uit het onderzoek Relatie burger overheid 2030 van de Nationale ombudsman. Hierin komt naar voren dat mensen het contact met de overheid vooral ingewikkeld, ver weg en complex vinden. Wij willen een gemeente zijn die dicht bij haar inwoners staat en duidelijk communiceert. Daarom zorgen we dat iedereen mee kan doen en op een eenvoudige manier toegang heeft tot de dienstverlening. Op verschillende vlakken zijn stappen gezet zoals u hieronder ziet. Zoals voor de nieuwe Omgevingswet die op ons afkomt. En vanuit het motto ‘digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet’ hebben we onze online dienstverlening en communicatie verder uitgebreid. In de VNG benchmark ‘Waar staat je gemeente’ scoorde Heemstede in 2021 een 7,5 (landelijk 6,8). Wat hebben we ervoor gedaan? Corona Uiteraard had de coronacrisis ook in 2021 grote gevolgen voor onze dienstverlening. Maar ondanks de steeds wisselende beperkingen hebben onze loket- en baliemedewerkers onafgebroken diensten aan burgers verleend, niet alleen digitaal maar ook fysiek. En konden we ondernemers net als in 2020 snel helpen bij het aanvragen van landelijke en lokale steun.
Eenvoudig vergunningsproces Omgevingswet Hoewel de invoering van de nieuwe Omgevingswet opnieuw is uitgesteld, hebben we ons binnen verschillende werkgroepen verder hierop voorbereid. Met als doel dat inwoners en ondernemers in de geest van de nieuwe wet laagdrempelig initiatieven kunnen starten en eenvoudig (online) een omgevingsvergunning kunnen aanvragen. Zowel voor de initiatieffase als de fase van vergunningverlening, is het werkproces en de samenwerking tussen teams in beeld gebracht en afgestemd op de vereisten van de nieuwe wet. Deze uitwerking dient ook als basis voor een gebruiksvriendelijk ontwerp van het digitale loket op de website, waarbinnen vergunningen aangevraagd worden (denk aan verbouwingen om het huis, dakkapel, kappen, e.d.). Digitalisering burgerzakenproducten De gemeente biedt steeds meer producten digitaal aan, zoals reisdocumenten, rijbewijzen, geboorteaangiftes en overlijdensaangiftes door uitvaartondernemers. Het afgelopen jaar is het online regelen van huwelijken ingevoerd en zijn extra uittreksels beschikbaar gemaakt. In de backoffice is het online doorgeven van een verhuizing geoptimaliseerd, waarbij persoonsgegevens automatisch worden ingevoerd in de basisregistratie personen (BRP). Dit vermindert de kans op fouten.
Rekening 2021
Programma 0
19
Teamontwikkeling voor dienstverlening publiekszaken/burgerzaken Het vakgebied publiekszaken/burgerzaken is sterk in ontwikkeling. Deels wordt de dienstverlening verder gedigitaliseerd en deels wordt deze complexer door nieuwe eisen die gesteld worden aan informatiebeveiliging en adres- en persoonsfraude. Daarnaast neemt het klantcontact toe via andere kanalen zoals sociale media. Dit vraagt om het aanpassen van werkprocessen en het verder ontwikkelen van kennis en vaardigheden bij medewerkers. Op basis van een uitgevoerde scan onder medewerkers is het ontwikkelplan vorig jaar uitgevoerd met gerichte trainingen. Verkiezingen In 2021 zijn de verkiezingen voor de Tweede Kamer succesvol georganiseerd. Corona had wel een grote impact op de organisatie door het grote aantal maatregelen dat genomen moest worden. Er kon per brief en op meerdere dagen gestemd worden, het aantal stembureaus werd uitgebreid, de inrichting van de stembureaus moest worden aangepast en grote aantallen extra stembureauleden en tellers werden aangetrokken. Dit trok een forse wissel op het team publiekszaken, dat verantwoordelijk is voor de organisatie van de verkiezingen. Quickscan lokale democratie In 2021 werd de Quickscan lokale democratie (QSLD) in Heemstede uitgevoerd. Naast raadsleden, collegeleden en ambtenaren is ook inwoners gevraagd wat er goed gaat en wat er beter kan.
Er zijn twee bijeenkomsten geweest. Eén in het raadhuis in september en een online in december. Er zijn vragen besproken zoals: Hoe maken we samen beleid? en: hoe kunnen we beter samen in de wijk aan de slag? maar ook: Hoe houden we elkaar op de hoogte? en: Hoe communiceren we eigenlijk met elkaar? Op basis van de uitkomsten zijn een aantal verbeterpunten direct opgepakt en is er een verbeteragenda opgesteld met de volgende acht onderwerpen: 1. Gewonemensentaal 2. Weten wat er speelt 3. Tijdige beantwoording van vragen 4. Iedereen doet mee! 5. Makkelijk een initiatief of idee inbrengen 6. Samen naar betere besluitvorming 7. Een gemeente die (en een gemeentebestuur dat) u kent 8. Een gemeenteraad en college die helder communiceren Met deze onderwerpen zijn drie werkgroepen met inwoners, ambtenaren en raadsleden inmiddels aan de slag gegaan. Onderzoek herinrichting publiekshal Dit onderzoek wordt betrokken bij de uitkomsten van de QuickScan lokale democratie en hiermee samenhangende nieuwe wensen voor participatie en contact. En bij het nieuwe werk-/kantoorconcept dat ontwikkeld wordt op basis van nieuwe inzichten door de coronacrisis (met meer hybride werken). Daarnaast is de voortschrijdende digitalisering van invloed en de daarmee samenhangende keuzes voor welke dienstverleningskanalen we uiteindelijk kiezen. Hoe hebben we dit gemeten? Dienstverlening
Oordeel dienstverlening door burger (totaalbeleving) Oordeel dienstverlening aan de balie
2020
2021
7,4 8,5
7,5 8,8
Landelijk 2021
6,8 Geen onderdeel benchmark
Bron: VNG-benchmark Waarstaatjegemeente.nl, 2021. Dit onderzoek voert onderzoeksbureau PON & Telos om het jaar uit. In 2019 is gestart met een nieuwe onderzoeksopzet. Het balieonderzoek voert het bureau in opdracht van de gemeente uit en dit maakt geen deel uit van de benchmark. Het volgende onderzoek is in het najaar van 2023.
Rekening 2021
Programma 0
20
PARTICIPATIE Wat hebben we bereikt? Het jaar 2021 stond vooral in het teken van de vele inwonersinitiatieven die tot stand zijn gekomen vanuit de initiatievenbudgetten. Daarnaast is gewerkt aan de verdere implementatie van het participatiebeleid en is de basis gelegd voor digitale participatie via de opensourcesoftware van Open Stad. Ook is er in 2021 specifiek aandacht geweest voor jeugdparticipatie. Wat hebben we ervoor gedaan? In 2021 zijn veel bewonersinitiatieven gestart en uitgevoerd Na een wat rustiger jaar 2020, zijn in 2021 weer meer initiatieven ingediend. Zowel grotere initiatieven die via ‘Heemstede maakt het mogelijk’ zijn ondersteund, als kleinere initiatieven die gesteund zijn vanuit het stimuleringsbudget. In oktober was het hele budget van Heemstede maakt het mogelijk (€150.000) toegekend aan in totaal acht initiatieven. Om tot de verkiezingen meer initiatieven te kunnen ondersteunen, heeft de gemeente in november € 25.000 extra budget beschikbaar gesteld. Hiervoor is eind december 2021 al een initiatief ingediend en de verwachting is dat er in februari 2022 nog een initiatief volgt. Dan is ook dit bedrag volledig toegekend. Vanuit het stimuleringsbudget is in 2021 voor zo’n € 35.000 toegekend aan in totaal 14 initiatieven. Het reguliere bedrag voor het stimuleringsbudget is € 25.000 per jaar.
In 2021 was er meer budget beschikbaar dankzij de aanvulling vanuit de reserve nieuwe initiatieven. Eerste projecten gestart volgens het proceskader voor complexe opgaven In 2021 is het proceskader voor complexe opgaven (volgend uit het nieuwe participatiebeleid) van kracht geworden. Belangrijk onderdeel van het proceskader is dat het bevoegd gezag vóóraf een participatieplan vaststelt. In 2021 is bij het Wegcategoriseringsplan en bij het project ‘Zon op parkeerplaatsen sportpark Groenendaal gestart met het werken volgens dit proceskader. Daarnaast is bij niet-complexe opgaven gestart met advisering op basis van het nieuwe beleid. Digitale participatietool klaar om te gebruiken In 2021 is onderzocht welke digitale tool een goede aanvulling kon zijn op de middelen die de gemeente al had. De keus is gevallen op de opensourcesoftware van Open Stad. Zowel de technische implementatie als de basis voor het interne proces voor Open Stad zijn gereed. Traject Young Leaders Met behulp van een subsidie (ZonMW) is in Heemstede in het voorjaar een project uitgevoerd onder de naam Young Leaders. Jongeren konden hieraan meedoen en onder begeleiding een zelfgekozen activiteit uitvoeren. Helaas zorgden de kaders van het budget in combinatie met de coronamaatregelen ervoor dat er nauwelijks jongeren deel hebben kunnen nemen.
Wel is met dit traject een goede gespreksbasis ontstaan tussen alle betrokken jeugdpartijen.
ORGANISATIEONTWIKKELING Wat hebben we bereikt? • • • • • •
Het opgavegericht werken in de organisatie heeft een groter accent gekregen, waardoor projecten meer integraal worden opgepakt. De medewerkers in de organisatie zijn verder gefaciliteerd in het hybride werken, wat onze kracht als aantrekkelijke werkgever vergroot en een bijdrage levert aan de ontlasting van het woon-werkverkeer. De medewerkers zijn zich bewust van het grote belang van integer handelen en kunnen weerstand bieden aan ondermijning, waarmee we voldoen aan verwachtingen van inwoners over onze rol als overheid. De medewerkers hebben naar aanleiding van het medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) training kunnen volgen over hoe om te gaan met de hoge werkdruk die wordt ervaren. Dit draagt bij aan de borging van duurzame inzetbaarheid en vitaliteit van medewerkers. De gemeenschappelijke regeling Digitale Informatievoorziening en Technologie (DIT) is tot stand gekomen. Daarmee is het advies van de Rekenkamercommissie opgevolgd om informatisering en GRIT samen te voegen. De regionale samenwerking is versterkt, waardoor de bestuurskracht is toegenomen en de zelfstandigheid verder is geborgd.
Rekening 2021
Programma 0
21
•
In de bedrijfsvoering is, na € 30.000 in 2020, in 2021 € 50.000 vrijgespeeld (programma Slimmer Werken) ten behoeve van omzetting naar flexibel budget, waarmee de wendbaarheid van de organisatie is toegenomen.
Wat hebben we ervoor gedaan? Samenwerking in de regio De samenwerking in Zuid-Kennemerland (ZKL) heeft het afgelopen jaar verder vorm gekregen. Tussen de vier gemeenten Haarlem, Heemstede, Bloemendaal en Zandvoort is een convenant getekend om de samenwerking te verstevigen om de Zuid-Kennemer Agenda te realiseren. Voor de vier gemeenten is een regisseur ZKL aangesteld om de raden en colleges te ondersteunen deze governance verder vorm te geven en de ZKL-agenda te realiseren. Het afgelopen jaar is ook de ambtelijke samenwerking tussen deze vier gemeenten verder versterkt door kennisuitwisseling en het samen optrekken in dossiers. De regisseur is in dienst bij de gemeente Heemstede, de financiën worden naar rato gedeeld over de vier gemeenten. Over de van de inzet regisseur en verdere ondersteuning governance raden zijn de financiële bijdragen voldoende voor het totaal van 2021 en 2022, echter niet gelijkelijk over de jaren verdeeld. Omdat de samenwerking in 2021 nog in een opstartfase was, zijn de kosten van de samenwerking in 2021 lager uitgevallen. Dit overschot van € 25.000 valt met de jaarrekening 2021 in de algemene middelen. In 2022 zullen de kosten niet geheel gedekt kunnen worden uit de afgesproken bijdragen van de deelnemende gemeenten.
Vanwege het overschot van 2021 zal Heemstede de meerkosten van € 20.000 voor de samenwerking in het jaar 2022 voor haar rekening nemen. Organisatieontwikkeling en corona In het jaarverslag van 2020 schreven we nog dat de coronacrisis de organisatie op haar kop heeft gezet. In 2021 waren we al meer gewend aan het thuiswerken, digitaal vergaderen en op anderhalve meter werken in de buitendienst. De leidinggevenden en medewerkers konden elkaar goed vinden. We hebben laten zien dat we een wendbare organisatie zijn, met weerbare en lenige professionals, de drie pijlers van onze organisatieontwikkeling. De organisatiestructuur met het werken in domeinen en daardoor kortere lijnen met duidelijke verantwoordelijkheden maken het makkelijker om opgavegericht te werken. Meer projecten werden projectmatig en integraal opgepakt. Ook participatie wordt nu bij complexe opgaven projectmatig aangepakt met een participatieplan. Het aanbieden van interne klussen stimuleert de individuele ontwikkeling. Projectleiders voor verschillende opgaven werden intern geworven. Thema’s zoals integriteit, informatiebeveiliging en privacy vragen om bewustwording, waarbij voor 2021 het accent is gelegd op integriteit, het voorkomen van ondermijning en informatiebeveiliging. Met online workshops, trainingen en team-overleggen hebben we gewerkt aan deze bewustwording.
Voor het thema ondermijning hebben we meegedaan aan een weerbaarheidsscan van de provincie Noord-Holland. In het medewerkerstevredendheidsonderzoek (MTO) van januari 2021 bleek dat de werkdruk in alle lagen van de organisatie een aandachtspunt is (zie hierna:‘wat hebben we gemeten?). Het werken op afstand in coronatijd, nieuwe gemeentelijke taken, veranderende wetgeving (zoals de omgevingswet), toenemende complexiteit van taken en dienstverlening zijn mogelijke oorzaken van de hoge werkdruk. Met online werkdrukscans bij verschillende teams werden oorzaken van ervaren werkdruk en mogelijke oplossingen besproken. Dit heeft geholpen om individueel en als team werkdruk inzichtelijk te maken en beter te beheersen. Stand van zaken taakstelling ambtelijke organisatie Om de toegezegde taakstelling voor 2021 waar te maken hebben we het programma Slimmer Werken uitgevoerd. Daarbij is gekeken naar mogelijkheden om werkprocessen slimmer (meer digitaal) in te richten. De taakstelling van € 80.000 voor 2021 is gehaald, waarmee het beschikbare flexibele budget 2021 op niveau is. Wat hebben we gemeten? Het ziekteverzuim was in 2021 beduidend lager dan in 2020, en ging van 7,15 procent naar 5,59 procent. Kijkend naar de duur van het verzuim, zijn de verzuimpercentages als volgt onderverdeeld: Verzuim % 1-7 dagen
Verzuim % 8-42 dagen
0,57
0,41
Verzuim % 43-365 dagen 3,49
Verzuim % > 365 dagen 1,13
Voor meer HRM-gegevens verwijzen we naar de HRM-kerngegevens in paragraaf 5 Bedrijfsvoering.
Rekening 2021
Programma 0
22
Uit het MTO kwam het algemene beeld dat de medewerkers van de gemeente Heemstede bovengemiddeld tevreden zijn. De medewerkers scoorden met elkaar gemiddeld een 7,2. Dat is hoger dan in 2016 en 2013. A B C D E F
Item Gemiddelde mijn werk Gemiddelde interne organisatie en strategie Gemiddelde arbeidsomstandigheden Gemiddelde collega's Gemiddelde leidinggevende Gemiddelde personeelsbeleid Gemiddelde totale onderzoek
2021 7,2 7,2 7,2 7,6 7,1 7,1 7,2
2016 7,0 7,0 7,1 7,0 6,3 6,1 6,8
2013 7,0 6,9 7,1 7,0 6,6 6,3 6,8
De tevredenheidsscores die het sterkst daalden, waren de werkdruk en aan werkdruk gerelateerde items. Werkdruk is altijd wel een thema in elk MTO, maar nu gaven de medewerkers zelf ook aan dat dit thema extra aandacht nodig heeft. De coronacrisis bracht in het werk extra taken met zich mee. Daarnaast draaide het ‘politieke bedrijf’ ook weer steeds meer op normale toeren, wat leidde tot een hogere werkdruk. En langdurig zonder collega’s en/of met kinderen moeten thuiswerken, had bij een aantal medewerkers invloed op hun productiviteit. Een werkdrukscan per team gaf inzicht hoe je individueel, op teamniveau en op organisatieniveau invloed kunt hebben op de ervaren hoge werkdruk.
ICT Wat hebben we bereikt? De coronapandemie heeft de verandering versneld naar een samenleving waar we overal en nagenoeg volledig digitaal met elkaar in contact komen en werken. Daarbij is de inzet van informatievoorziening en ICT een crucialere rol gaan spelen in de uitvoering van onze taken en het functioneren van de gemeente. De gemeente is, net als haar inwoners en samenwerkingspartners, ICT-intensiever geworden. Een dienstverleningsconcept en werkplekomgeving die dit op een veilige en betrouwbare manier ondersteunt, is niet meer weg te denken. Op verschillende onderwerpen zijn hierin stappen gezet. Deze stappen hebben, naast het snelle handelen van de ICT-crisisorganisatie, bijgedragen aan het voorkomen van negatieve gevolgen voor de dienstverlening van de gemeente bij het wereldwijde ‘log4j’-beveiligingsincident eind 2021. Wat hebben we ervoor gedaan? Een stevige basis We hebben de digitale werkplekomgeving gemoderniseerd met een duurzame oplossing voor het videovergaderen en het integraal werken in de Cloud geïntroduceerd. Daarnaast is het moderniseren van ons wifinetwerk opgestart, hebben we de ICT-basisinfrastructuur stabieler en veiliger gemaakt, in samenwerking met onze ICT-leveranciers, en het niveau van gebruiksondersteuning verhoogd.
In het kader van informatiebeveiliging zijn ‘pen- & hack’ testen uitgevoerd op de ICT-infrastructuur, is er een tool in gebruik genomen die ongeoorloofd gebruik van gemeentelijke e-mailadressen voorkomt en hebben we maatregelen doorgevoerd om de effecten van de ongeldigverklaring van Privacy Shield te ondervangen en persoonsgegevens blijvend te beschermen. Om het kennisniveau rondom privacy en informatiebeveiliging binnen de gemeenten op peil te houden, hebben we ook in 2021 een e-learning programma opgezet en gerealiseerd. De focus was dit jaar gericht op medewerkers bewust maken van risico’s als ‘phishing en e-mail-spoofing’. Halfjaarlijks rapporteren we over ons informatiebeveiligingsaanpak en jaarlijks toetsen we met audits de stand van de informatiebeveiliging en de effectiviteit van de privacy maatregelen in onze organisatie. Integraal samenwerken Ontwikkelingen in de samenleving, de vakgebieden en regelgeving vergen blijvend aandacht om de dienstverlening van de gemeente op orde te brengen en te houden. In dat kader haken we veelvuldig in op landelijke ontwikkelingen en maatregelen vanuit het Rijk en de VNG. Ook integreren we wet- en regelgevingen, zoals de Algemene Verordening Gegevensbescherming, de Wet hergebruik overheidsinformatie en de Omgevingswet. Dit doen we in samenwerking met de diverse domeinen en afdelingen van de gemeente.
De informatiesystemen zijn voorbereid op de Omgevingswet en aangesloten op het omgevingsloket (DSO). Voor de Wet Open Overheid (WOO) die in mei 2022 in werking zal treden, zijn de documentstromen en documentsjablonen ingericht om het actief openbaar maken van deze wet te ondersteunen. Voor Wmo en Jeugd
Rekening 2021
Programma 0
23
is de beoogde informatievoorziening volledig in gebruik genomen. In het kader van de omslag van WOZ-taxaties op basis van gebruiksoppervlakte zijn alle informatiesystemen en objectregistraties aangepast. Binnen de domeinen sociaal en dienstverlening is een digitaal informatieplatform uitgerold om beleidsrelevante management- en stuurinformatie op te halen uit de informatiesystemen. Voor het registeren en vastleggen van de interne processen en prestatie-indicatoren is gemeentebreed een nieuw procesmodeleringstool in gebruik genomen. Doorontwikkeling informatievoorziening in de organisatie Om de samenwerking op ICT-gebied tussen Heemstede en Bloemendaal te versterken, heeft de Informatievoorziening (IV)-organisatie de GR DIT en de uitvoeringsorganisatie IV ingesteld. In voorbereiding op de transitie van de IV-organisatie van beheer naar regie is een transitieplan ontwikkeld. Het ICT-inkoopproces is ingericht en geharmoniseerd en jaarlijks wordt de ICT-aanbestedingskalender geactualiseerd. Dit vormt de basis voor het meerjarig ICT-vervangingsplan. In samenwerking met onze ICT-leveranciers is het contract- en servicemanagement ingericht. Dit draagt bij aan een efficiënte digitale transformatie van de gemeente.
FINANCIEEL BELEID Wat hebben we bereikt? Ook in 2021 hebben we duurzaam verantwoord financieel beleid gevoerd. Structurele uitgaven en inkomsten zijn met elkaar in balans. Maar de gemeentelijke financiën staan onder druk. Er is landelijk veel aandacht voor de herijking van het gemeentefonds en wat dit betekent voor de individuele gemeenten. Heemstede is een nadeelgemeente en de toepassing van de nieuwe systematiek leidt tot een flinke korting op de voor ons beschikbare middelen. De berekende kortingen zijn in de meerjarenbegroting verwerkt. In 2021 heeft de coronacrisis ook invloed gehad op de gemeentelijke financiën. Er is een reserve gevormd om de kosten hiervan te dekken. Het Rijk heeft hiervoor extra middelen beschikbaar gesteld. Dit lichten we uitgebreider toe in paragraaf 9 Corona. Wat hebben we ervoor gedaan? Verkoop aandelen Meerlanden In 2021 hebben de verschillende deelnemende gemeenten besloten het aantal aandelen dat elke deelnemende gemeente heeft in afvalverwerkingsorganisatie Meerlanden, in overeenstemming te brengen met het aantal aansluitingen per gemeente en het dividend deels te relateren aan de ingebrachte omzet van de gemeente. Dit was nodig om de groeidoelstelling van Meerlanden in te vullen, waarmee dit bedrijf zijn rol op de (grondstoffen)markt kan blijven vervullen en de circulaire doelstellingen voor de gemeenten kan realiseren.
Voor enkele gemeenten, waaronder Heemstede, ontstonden structurele nadelen in het dividend, omdat zij aandelen moesten verkopen. Dit nadeel wordt in de eerste tien jaar gecompenseerd door de uitgifte van een transitieaandeel. Het transitie-aandeel heeft de intrinsieke waarde van de verkochte aandelen (hierin is de huidige waarde van Meerlanden verrekend en deze waarde is daarmee veel hoger dan de aanschafwaarde van de verkochte aandelen) en biedt jaarlijks 5 procent rente. Na vijf jaar lost Meerlanden in jaarlijkse tranches van 20 procent op het aandeel af aan de gemeente. Van het verschil tussen aanschafwaarde en intrinsieke waarde heeft Heemstede een reserve gevormd die tien jaar lang jaarlijks wordt onttrokken ten gunste van de exploitatie en waarmee het nadeel in dividend kan worden gecompenseerd. De verkoop van de aandelen, de aankoop van het transitie-aandeel en de vorming van de reserve zijn opgenomen in deze jaarrekening. Gemeentefonds De berekening van het gemeentefonds is gebaseerd op de decembercirculaire 2021. In de financiële toelichting bij dit programma leggen we dit nader uit. De herverdeling van het gemeentefonds is gepland per 1 januari 2023 en had op de cijfers van 2021 nog geen invloed. In de begroting 2022-2025 is vanaf 2023 rekening gehouden met een korting van totaal € 73 per inwoner.
Dit vertaalt zich, uitgaande van het ingroeimodel van vier jaar met maximaal € 15 per inwoner per jaar, in een korting voor 2023 van € 400.000, voor 2024 van € 800.000 en voor 2025 van € 1.200.000. Deze bedragen zijn opgenomen in de meerjarenbegroting. We hebben een motie aan de VNG ondersteund om een lobby in de Haag te voeren om te bepleiten dat gemeenten meer financiële ruimte krijgen via het gemeentefonds en dat de opschalingskorting wordt teruggedraaid. Verzocht wordt de herijking van het gemeentefonds uit te stellen voor zolang de vorige punten niet zijn gerealiseerd.
Rekening 2021
Programma 0
24
Aandeelhouderschap Stedin Stedin en de aandeelhouderscommissie Stedin (AHC) zijn sinds 2019 met elkaar in gesprek geweest over de lange termijn financiering. De reden hiervan was dat analyses van Stedin lieten zien dat de financiering van de (toekomstige) investeringen in de energietransitie onder druk komen te staan als gevolg van diverse ontwikkelingen die een negatieve impact kunnen hebben op de financiële positie en kredietwaardigheid van Stedin. Om een toekomstbestendige energie- infrastructuur zeker te stellen en om alle investeringen in de energietransitie te kunnen uitvoeren, heeft netwerkbeheerder Stedin voor de periode tot 2030 een berekende vermogensbehoefte van € 750 miljoen tot € 1 miljard. Hierbij is het van belang dat Stedin een goede (krediet)rating heeft en daarmee toegang tot de financiële markten behoudt onder gunstige leningsvoorwaarden. Daarom wil Stedin het eigen vermogen versterken, om op korte termijn de financiële positie in overeenstemming te houden met het financieel beleid. In maart 2021 heeft Stedin een informatiepakket verstrekt, met als doel € 200 miljoen aan kapitaalversterking van het eigen vermogen. De bestaande aandeelhouders is gevraagd gezamenlijk het extra benodigde kapitaal te verstrekken op basis van hun huidige (pro rata) aandelenkapitaal. In mei 2021 is besloten dat Heemstede voor € 1.800.000 aan cumulatief preferente aandelen koopt.
De kosten hiervoor zijn uit eigen middelen gedekt. Deze aandelen leveren een vast (cumulatief preferent) rendement van € 54.000 op. Dit dividend wordt voor het eerst in 2022 uitgekeerd. Digitaliseren van de planning-en-control-cyclus In 2021 is een start gemaakt met het aankopen van een ICT-pakket om de planning-en-control-cyclus te automatiseren. Op dit moment wordt er met verschillende losstaande systemen gewerkt, die niet op elk moment inzicht geven in de financiële stand van zaken. Met de aanschaf van een systeem wordt dit inzicht voor de organisatie vergroot. Bovendien biedt dit mogelijkheden om de publicatie van de documenten verder te uniformeren en professionaliseren.
Betrokkenheid verbonden partijen • • • • •
GBKZ: Gemeentebelastingen Kennemerland-Zuid legt de aanslagen op van alle heffingen die op dit programma geraamd worden. Stichting Regionaal Inkoopbureau IJmond en Kennemerland (St. Rijk): verzorgt de inkoopfunctie. BNG: huisbankier, het betalingsverkeer en de financiering is bij de BNG ondergebracht. De gemeente is ook aandeelhouder van de BNG en ontvangt jaarlijks dividend. Het dividend wordt op dit programma verantwoord. Meerlanden: op dit programma staan de dividendinkomsten geraamd. Stedin Groep: op dit programma staan de dividendinkomsten geraamd.
Rekening 2021
Programma 0
25
Hoe hebben we dit gemeten? Jaar meting
Jaar meting
Waarde
6,47
2021
6,39
2020
6
2021
6,32
Kosten per inwoner
2020
618
2021
590
Externe inhuur
% van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
2020
9%
2021
10,4%*
Overhead
% van totale lasten
2020
18%
2021
12%
Indicator
Meeteenheid
Formatie
fte per 1.000 inwoners
2020
Bezetting
fte per 1.000 inwoners
Apparaatskosten
Waarde
2021 Beoordeling financiële positie door provincie Noord-Holland **)
repressief toezicht
Bron: Bij brief van 28 juli 2021 heeft de provincie Noord-Holland aangegeven dat voor 2021 het repressieve toezicht geldt. *) De totale kosten voor de inhuur van externen is gecorrigeerd voor de inhuur van organisaties zonder winstoogmerk, uitbesteding van resultaatopdrachten en de subsidiabele kosten Tozo en TONK. **) Als toezichthouder beoordeelt de provincie Noord-Holland jaarlijks de financiële positie van de gemeente Heemstede. Naar aanleiding hiervan bepaalt de provincie of er preventief of repressief toezicht gehouden moet worden.
Rekening 2021
Programma 0
26
Wat heeft het gekost? (x € 1.000)