Ontwerpbegroting 2023 Omgevingsdienst IJmond.pdf

Begroting 2023 Omgevingsdienst IJmond

Inhoud 1

Inleiding ...................................................................................................................... 1 1.1 Omgevingswet ........................................................................................................ 2 1.2 Koers van de organisatie .......................................................................................... 2 1.3 Beleidsontwikkelingen 2023 ...................................................................................... 2 1.4 Van begroting naar begroting .................................................................................... 2 1.5 Verantwoording ....................................................................................................... 3 1.5.1 Rapportages .................................................................................................. 3 1.5.2 Jaarrekening ................................................................................................. 3

2

Leeswijzer ................................................................................................................... 4

3

Financiële uitgangspunten ........................................................................................... 6 3.1 Financiële uitgangspunten ........................................................................................ 7 3.2 Begroting 2023 ....................................................................................................... 7 3.3 Indexering .............................................................................................................. 7 3.3.1 Personele kosten ............................................................................................ 7 3.3.2 Overige kosten .............................................................................................. 8 3.3.3 Gewogen indexatie ......................................................................................... 8

4

Hoofddoelstelling......................................................................................................... 9 4.1 Achtergrond .......................................................................................................... 10 4.2 Maatschappelijke meerwaarde ................................................................................. 10 4.3 Ondersteunen bij beleidsontwikkeling ....................................................................... 10 4.4 Breed takenpakket ................................................................................................. 10

5

Inhoudelijke ontwikkelingen ..................................................................................... 11 5.1 Omgevingswet ...................................................................................................... 12 5.2 Veranderingen op een rij ........................................................................................ 12 5.3 Geurbeleid binnen de Omgevingswet........................................................................ 13 5.4 Warme overdracht bodem....................................................................................... 13 5.5 Gezondheid & Luchtkwaliteit: deelnemers moeten keuzen maken .... Error! Bookmark not defined. 5.6 Invloed huizenmarkt op taken ................................................................................. 14 5.7 Programma Gezondheid & Luchtkwaliteit IJmond ....................................................... 14 5.8 Energiebesparingsakkoord ...................................................................................... 15 5.9 Onvoorziene ontwikkelingen .................................................................................... 15 5.10 Wijziging in de wet op de Gemeenschappelijke Regeling ............................................. 15 5.11 Technologische ontwikkelingen ................................................................................

16 5.12 Vernieuwingen Besluit begroting en verantwoording................................................... 16 5.13 Versterking VTH-stelsel , rapport commissie Van Aartsen ........................................... 17

6

Financieel kader ........................................................................................................ 19 6.1 Wijze van financiering ............................................................................................ 20 6.2 Tarief 2023 ........................................................................................................... 21

6.3 Wijze van kostennormering ..................................................................................... 21 6.4 Financieel beleid .................................................................................................... 21 7

Verplichte paragrafen ................................................................................................ 22 7.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................. 23 7.2 Uitgangspunten en aanpak benodigde weerstandscapaciteit ........................................ 23 7.3 Uitgangspunten beschikbare weerstandscapaciteit ..................................................... 23 7.4 Benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit ........................................................ 24 7.5 Beoordeling weerstandsvermogen 2023.................................................................... 26 7.5.1 Conclusie .................................................................................................... 27 7.6 Financiële kengetallen ............................................................................................ 27 7.7 Onderhoud kapitaalgoederen................................................................................... 28 7.8 Treasury/financiering ............................................................................................. 29 7.9 Bedrijfsvoering en personeel ................................................................................... 30 7.9.1 Koers van de organisatie ...............................................................................

30 7.9.2 Formatie ..................................................................................................... 31 7.9.3 Kantoorpanden ............................................................................................ 31 7.10 Verbonden partijen ................................................................................................ 31 7.10.1 VvE Stationsplein ......................................................................................... 32

8

Financiële begroting (inclusief overhead).................................................................. 33 8.1 Overzicht baten en lasten ....................................................................................... 34 8.1.1 Baten ......................................................................................................... 34 8.1.2 Lasten ........................................................................................................ 36 8.1.3 Totalen ....................................................................................................... 37

9

Toelichting op de lasten ............................................................................................. 38 9.1 Personele lasten .................................................................................................... 39 9.2 Overhead.............................................................................................................. 40 9.3 Overige (materiële)kosten ...................................................................................... 41 9.4 Kapitaallasten en afschrijvingslasten ........................................................................ 42 9.5 Verplichte aansluiting tot inspectieview .................................................................... 43 9.6 Externe projectlasten ............................................................................................. 43 9.7 Bestemmingsreserves ............................................................................................ 43

10 Financiële positie ....................................................................................................... 44 10.1 Geprognotiseerde balans ........................................................................................ 45 10.1.1 Investeringen .............................................................................................. 45 10.2 EMU-saldo ............................................................................................................ 46 11 Toelichting op de baten ............................................................................................. 48 11.1 Gemeentelijke baten .............................................................................................. 49 11.2 Dienstverleningsovereenkomsten............................................................................. 49 11.3 Regio IJmond ........................................................................................................ 49 11.3.1 Gemeente Velsen, Beverwijk en Heemskerk .................................................... 49 11.3.2 Gemeente Uitgeest....................................................................................... 49

11.3.3 NME ........................................................................................................... 49 11.4 Regio Kennemerland .............................................................................................. 49 11.4.1 Gemeente Haarlem ...................................................................................... 49 11.5 Regio Zaanstreek-Waterland ................................................................................... 49 11.5.1 Gemeente Purmerend ................................................................................... 49 11.5.2 Gemeenten met veehouderij-activiteiten ......................................................... 50 11.6 Subsidies en bijdragen ........................................................................................... 50 11.7 Externe veiligheid van incidenteel naar structurele baten ............................................ 50 11.8 Overige kosten ...................................................................................................... 50 12 Risico’s en onzekerheden .......................................................................................... 51 12.1 Omgevingswet ...................................................................................................... 52 12.2 Private borging ............................................................

Error! Bookmark not defined. 12.3 Project invoering Omgevingswet .............................................................................. 52 12.4 Leges ................................................................................................................... 52 12.5 Warme overdracht bodem....................................................................................... 52 12.6 Inhoud van het basistakenpakket ............................................................................ 53 12.7 IJmond bereikbaar ................................................................................................. 53 12.8 Dienstverlening overeenkomt met gemeente Uitgeest. ............................................... 53 12.9 Financiering programma Gezondheid & Luchtkwaliteit. ............................................... 53 12.10 Boventallig verlof ............................................................................................... 53 12.11 Uitkomsten Commissie Van Aartsen...................................................................... 53 13 Begroting 2024 en verder .......................................................................................... 55 14 Bijlagen .....................................................................................................................

57 14.1 Bijdrage voor bodemformatie .................................................................................. 58 14.2 Bijdrage voor Impuls Omgeving Veiligheid ................................................................ 58 14.3 Bijdrage gemeenschappelijk regeling deelnemers 2023 .............................................. 59 14.4 Bijlage Dienstverleningsovereenkomsten, (subsidie)projecten en overige bijdragen ....... 60

1 Begroting 2023

Inleiding

1/63

Dit is de begroting van Omgevingsdienst IJmond voor het jaar 2023. In deze begroting leest u welke ontwikkelingen wij verwachten en hoe wij de ambitie hebben om hierop te anticiperen. In de begroting van 2023 indexeren wij onze tarieven en bijdragen van onze deelnemers.

1.1 Omgevingswet Naar verwachting treedt per 1 januari 2023 de Omgevingswet in werking. Met recht kunnen we dit één van de grootste veranderingen noemen in het bestaan van onze dienst. In hoofdstuk 5 nemen we u mee in onze visie op deze veranderingen.

1.2 Koers van de organisatie Het huidige takenpakket van Omgevingsdienst IJmond (ODIJmond) is divers en verschilt per gemeente. In de afgelopen jaren vonden er binnen de diverse taakvelden veel veranderingen plaats. Ook de komende jaren staan in het teken van ontwikkelingen zoals het Klimaatakkoord, het inwerking treden van de Omgevingswet, de transitie van een lineaire naar een circulaire economie en de private borging van bouwtoezichttaken. Deze ontwikkelingen veranderen de context waarin ODIJmond haar taken uitvoert. Het grote kaderstellende effect van deze ontwikkelingen op het toekomstperspectief heeft effecten op ons werk voor de komende jaren. In dit veranderende krachtenveld is het van belang om voor de komende jaren de koers van de organisatie te bepalen. Deze koers dient breed gedragen en toekomstbestendig te zijn. Wij hebben ervoor gekozen dit uit te werken in een Bedrijfsplan 2021–2024. Ten aanzien van de kerntaken, te weten: vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) zijn in 2019 meerjarige beleidskaders en uitvoeringsstrategieën door de deelnemende gemeentebesturen en het provinciebestuur voor de middellange termijn vastgesteld.

1.3 Beleidsontwikkelingen 2023 In 2022 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. De uitkomsten daarvan kunnen leiden tot verandering, versnelling of uitstel van beleidskeuzes op VTH gebied.

1.4 Van begroting naar begroting −

De ontwerpbegroting 2023 wordt in april 2022 aangeboden aan de raden van onze gemeenten en de Provinciale Staten. Hiermee stellen wij hen in de gelegenheid om zienswijzen in te dienen.

−

Begin juli 2021 stelt het Algemeen Bestuur (AB) de begroting 2023 vast, zodat wij deze voor 1 augustus 2022 aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) kunnen toezenden.

−

Medio april, uiterlijk tien weken voor de bestuursvergadering van juli 2022, wordt de begroting 2023 aan alle deelnemende gemeenten en provincie Noord-Holland toegezonden.

−

De begroting kan in de vergadering van het AB van 13 juli 2022 worden vastgesteld en voor 1 augustus 2022 aan de toezichthouder worden verstuurd.

Begroting 2023

2/63

1.5 Verantwoording Het bestuur en het managementteam wordt periodiek geïnformeerd over de voortgang van de realisatie conform de Planning & Control kalender. 1.5.1 Rapportages Binnen de P&C-cyclus worden jaarlijks aan het AB de jaarrekening, de begroting en twee rapportages, inclusief prognose, aangeleverd. 1.5.2 Jaarrekening De jaarrekening wordt opgesteld in het eerste kwartaal volgend op het begrotingsjaar, conform de bepalingen van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De jaarrekening wordt door de accountant gecontroleerd. Deze jaarrekening wordt, samen met de begroting voor het daaropvolgende jaar én de begrotingswijziging van het huidige jaar aan de deelnemende gemeenten en provincie Noord-Holland toegezonden. Daarna kan zij definitief worden vastgesteld door het AB van ODIJmond.

Begroting 2023

3/63

2 Begroting 2023

Leeswijzer

4/63

Samenvatting In hoofdstuk 3 leest u een samenvatting van alle financiële uitgangspunten. Hoofddoelstelling In hoofdstuk 4 is de achtergrond en de maatschappelijke meerwaarde van onze dienst verwoord. Inhoudelijke ontwikkelingen Hoofdstuk 5 maken we inzichtelijk welke ontwikkelingen, op zowel korte als langere termijn, invloed hebben op het beleid en onze dienst. Financieel kader Hoofdstuk 6 geeft een overzicht van de financiële uitgangspunten en ons financiële beleid. Financiële ontwikkelingen In hoofdstuk 7 en 8 gaan we in op de financiële kaders, met name de indexering van baten en lasten, die ons AB vaststelt. Ons DB stelt binnen deze kaders de ontwerpbegroting 2023, inclusief de meerjarenbegroting, op. Risico’s en onzekerheden Hoofstuk 9 geeft inzicht in de risico’s en onzekerheden die wij nu voorzien. Begroting 2024 en verder Hoofstuk 10 geeft beknopt een beschrijving van het financieel toekomstperspectief 2023 en verder.

Begroting 2023

5/63

3 Begroting 2023

Financiële uitgangspunten

6/63

3.1 Financiële uitgangspunten Met de komst van de Omgevingswet staat een zeer grote verandering voor het stelsel van omgevingsdiensten voor de deur. Ook de coronapandemie heeft impact op onze dienst. Daarnaast hebben onderwerpen als stikstof, PFAS, als ook emissies van Tata Steel en Harsco Metals in de afgelopen anderhalf jaar specifiek in de IJmond geleid tot maatschappelijke onrust. De vele nog onbekende factoren in deze dossiers leiden tot onzekerheid over de realisatie van projecten en de daarbij behorende financiële risico’s voor onze deelnemers. De druk op het realiseren van CO2reductie gaat na de Urgenda-uitspraak van de Hoge Raad op 19 december 2019 alleen maar toenemen. Op dit moment is niet te voorzien wat deze dossiers in 2023 specifiek aan inzet van onze dienst zullen vragen. Wij zijn echter flexibel en vakinhoudelijk goed voorbereid en beschikken over kennis en kunde om onze deelnemers van dienst te zijn. Ook het pas verschenen rapport van de commissie Van Aartsen en de aanbevelingen en reactie daarop van staatsecretaris Van Weyenberg (IenW) hebben grote impact op onze dienst. Door de aanhoudende onduidelijkheid over de details van de Omgevingswet en krapte op de arbeidsmarkt kent de begroting 2023 onzekerheden. Wij stellen de begroting op met de grootst mogelijke zorg en volgen de laatste ontwikkelingen.

3.2 Begroting 2023 In de begroting van 2023 houden we rekening met: −

De uitvoering van het programma Gezondheid & Luchtkwaliteit voor de deelnemers in de regio IJmond.

−

In 2022 gaan wij samen met de gemeenten die deze taak bij ons hebben belegd de subsidieaanvraag voorbereiden die onderdeel is van het akkoord, de SEB-regeling (Stimulerend Energietoezicht Bedrijven) en starten met de uitvoering van het akkoord. Dit loopt door in 2023.

−

Voor de gemeente Haarlem houden wij rekening met een verhoging van de GR-bijdrage voor minimaal een halve formatieplaats voor de uitvoering van bodemtaken.

−

Wij verhogen onze overheadsformatie met één om te zorgen dat onze ondersteunende diensten en vooral onze ICT kan blijven voldoen aan de toenemende vraag vanuit de organisatie en onze deelnemers. De eerste vier jaar financieren wij deze uit incidenteel geld.

−

IT en digitalisering krijgt een steeds grotere rol. In 2022 breiden we MS Office 365 verder uit met een rapportagesysteem. Dit loopt door in 2023 en verdere jaren.

−

De verplichte aansluiting voor omgevingsdiensten tot het landelijke systeem Inspectieview.

−

Een van onze bestemmingsreserves is in 2023 uitgeput. De doorlopende lasten hiervan lopen door in de begroting.

3.3 Indexering 3.3.1 Personele kosten In het concept Macro Economische Verkenningscijfers (MEV) van het CPB, gepubliceerd op 21 september 2021, wordt de verwachte loonvoet voor de sector overheid voor 2022 ingeschat op 2,2%. Dit effect zien we terug in de berekening van de voor- en nacalculatie.

Begroting 2023

7/63

In de ‘Kerngegevenstabel MLT1 2022-2025’ (september 2021) geeft het CPB aan dat de loonvoet voor de Overheidssector naar verwachting 2,6% bedraagt in de periode 2022-2025. Daarnaast hanteren wij voor periodieke verhogingen één procent. In totaal is de loonontwikkeling derhalve 3,6%. Voor 2023 zijn nog geen betrouwbare cijfers voorhanden. Wij gaan daarom voor de begroting 2023 uit van een geleidelijke verhoging van de loonkosten. Met het oog op een nieuw af te spreken cao in 2023 en de verwachtingen van het CPB, stellen wij voor om voor 2023 uit te gaan van een gematigde loonbijstelling van 2,5%. 3.3.2 Overige kosten Prijsstijgingen en indexeringen op inhuurcontracten worden opgevangen in het uurtarief. Hierin is de stijging van de inhuurtarieven gecompenseerd. De prijscorrectie in de voor- en nacalculatieberekening van het uurtarief voorziet hierin. Voor materiële kosten hanteren we de overheidsconsumptie uit dezelfde kerngegevenstabel. Deze bedraagt voor de periode 2022-2025 1,7%. Gezien de actuele ontwikkelingen in de economie stellen wij voor om de voorcalculatie voor de prijsontwikkeling op 1,70% te zetten. 3.3.3 Gewogen indexatie uit kadernota De lasten in de begroting van ODIJmond bestaan voor circa 80% uit personele en voor circa 20% uit materiële lasten. Hiermee wordt de gemiddelde index van de begroting 2,34%.

Gematigde loonbijstelling ..................................................................................... 2,50% Prijs materiële overheidsconsumptie (imoc) (CBS) .................................................. 1,70% Gewogen gemiddelde ......................................................................................2,34% De indexatie past binnen de bandbreedte van de kadernota en is 2,3%

1 Middellange termijn

Begroting 2023

8/63

4 Begroting 2023

Hoofddoelstelling

9/63

4.1 Achtergrond Op 1 januari 1999 zijn wij gestart met de uitvoering van alle wettelijke milieutaken voor de IJmondgemeenten, te weten: Beverwijk, Heemskerk en Velsen. Gemeente Uitgeest is in dat jaar ook toegetreden tot de Gemeenschappelijke Regeling (GR). Op 1 januari 2014 en 1 januari 2015 gevolgd door gemeente Haarlem en provincie Noord-Holland, respectievelijk de gemeenten Purmerend en Beemster. In 2017 zijn de gemeenten Bloemendaal, Heemstede, Zandvoort, Landsmeer, Oostzaan, Waterland, Wormerland en Edam-Volendam toegetreden tot de GR met het basistakenpakket. Per 1 januari 2016 voeren wij eveneens de plustaken vergunningverlening bodem voor provincie NoordHolland uit. Naast de taken die in de GR zijn ingebracht, voeren wij takenpakketten uit op basis van langlopende dienstverleningsovereenkomsten voor de gemeenten Bloemendaal, Heemstede, Zandvoort, Landsmeer, Oostzaan, Waterland, Wormerland, Uitgeest en Heemskerk.

4.2 Maatschappelijke meerwaarde Wij zijn een uitvoeringsorganisatie van overheidstaken op het gebied van de fysieke leefomgeving. In de afgelopen jaren is gebleken dat door het bundelen van kennis een maximale synergie kan worden gerealiseerd. De samenwerking wordt gezocht waar het een meerwaarde heeft. De meerwaarde ligt verder in de verbetering en de vereenvoudiging van de dienstverlening naar burgers en bedrijven en verdergaande kwaliteitsverbetering van de uitvoering. Daarnaast wordt gelet op de grote bandbreedte op verschillende vakgebieden, de kwetsbaarheid voor gemeenten verminderd. Wij willen een landelijk vooruitstrevende en toekomstbestendige voorbeeldorganisatie zijn waar partners met vertrouwen mee samenwerken.

4.3 Ondersteunen bij beleidsontwikkeling Het ondersteunen van gemeenten en provincie bij beleidsontwikkeling is onlosmakelijk verbonden met de praktijk van de uitvoering. Vanuit de eigen deskundigheid dragen wij zorg voor een adequate afstemming met onze gemeenten en provincie. Een goede en kostenbewuste uitvoering is niet mogelijk zonder heldere beleidskaders van onze opdrachtgevers. Tegelijkertijd doen wij ook voorstellen voor het uitvoeringsbeleid vanuit onze eigen expertise, zoals de handhavingsstrategie.

4.4 Breed takenpakket Onze activiteiten beperken zich al jaren niet meer tot alleen ‘klassieke’ milieutaken. In een aantal gemeenten wordt het toezicht ook integraal uitgevoerd op brandveiligheid, bouw- en woningtoezicht, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), Algemene Plaatselijke Verordeningen (APV) en drank- en horecawetgeving. Wij investeren in het opleiden van onze medewerkers om hen breed en sector-overstijgend in te kunnen zetten. Wij zien op termijn voordelen in het verbreden van ons takenpakket waar deze inhoudelijk en/of procesmatig vergelijkbare voordelen biedt aan de verschillende opdrachtgevers, zoals dit het geval is bij de bundeling van milieutaken. De vernieuwing van het toezicht door de integrale aanpak sluit goed aan bij deze landelijke trend. Wij willen deze taken efficiënt en effectief uitvoeren. Meer informatie over onze werkzaamheden leest u op onze website

Begroting 2023

10/63

5 Begroting 2023

Inhoudelijke ontwikkelingen

11/63

5.1 Omgevingswet Met ingang van 1 januari 2023 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. Verandering vraagt onze continue aandacht. De wereld staat niet stil en zo ook ODIJmond niet. In de begrotingen van de afgelopen jaren hebben wij u al geïnformeerd over het nieuwe omgevingsstelsel. Het uitstel van de inwerkingtreding van dit nieuwe stelsel betekent dat we ons langer kunnen voorbereiden op een goede implementatie. De Omgevingswet brengt verandering met zich mee in het takenpakket van onze deelnemers. De landelijke regelgeving staat nog niet vast. Daardoor is ook nog niet helder wat de impact zal zijn. Wel is zeker dát er verschuivingen in het takenpakket optreden en dat betekent ook dat de deelnemersbijdrage wijzigt. Het wachten is op duidelijkheid vanuit ‘Den Haag’. Grote impact De Omgevingswet resulteert in een algehele stelselherziening voor de wet- en regelgeving die gaat over de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Deze herziening heeft een grote impact op de manier van werken, de cultuur, het juridisch en technisch instrumentarium. Ook heeft het gevolgen voor de bevoegde gezagen en de organisaties die bij de wet betrokken zijn, zoals onze dienst. De wet beoogt het vergroten van de inzichtelijkheid en het gebruiksgemak, het versnellen van de besluitvorming, meer lokale afwegingsruimte en een samenhangende benadering.

Werkwijzen en regels wijzigen De invoering van de Omgevingswet betekent dan ook dat onze werkwijze voor de uitvoering van de VTH2-taken vanaf dat moment is afgestemd op de Omgevingswet. Onze kaders waaraan vergunningaanvragen worden getoetst en de regels waarop wordt toegezien, wijzigen. Hierbij hoort ook de grotere afwegingsruimte die onze deelnemers bij inwerkingtreding krijgen. De financiële consequenties en onze visie hierop hebben wij uitgewerkt in hoofdstuk 7: Financiële uitgangspunten.

5.2 Veranderingen op een rij −

Met het inwerkingtreden van de Omgevingswet gaat de provinciale bevoegdheid uit de Wet bodembescherming (Wbb) en gedeeltelijk uit de Ontgrondingenwet over naar de gemeenten. Om de integraliteit, kwaliteit (noodzakelijke kennis is al aanwezig) en continuïteit van de uitvoering van de Wbb en Ontgrondingenwet te borgen, hebben vrijwel alle gemeenten aangegeven de uitvoering van deze taken bij ODIJmond te laten.

−

Er ontstaan enkele nieuwe vergunningplichten voor onder meer bepaalde bovengrondse opslagtanks. Zij krijgen van rechtswege een omgevingsvergunning voor twee jaar. Binnen die twee jaar moet voor deze activiteiten een nieuwe vergunning zijn aangevraagd en afgegeven.

−

Veel bedrijven die nu OBM-plichtig3 zijn, worden onder de Omgevingswet weer vergunningplichtig. Deze dan weer vergunningplichtige bedrijven beschikken op dat moment op basis van het overgangsrecht over een van rechtswege verleende vergunning. Ook als ze eerder niet een OBM hebben aangevraagd. Echter, verandert de aard of omvang van de vergunningplichtige activiteit, dan houdt de van rechtswege verleende vergunning op te bestaan. Dit brengt met zich mee dat handhaving en vergunningverlening complexer en mogelijk duurder wordt. Er moet dan een nieuwe vergunning worden aangevraagd, waarbij de activiteit in zijn geheel opnieuw moet worden beoordeeld.

2

Vergunningen, toezicht en handhaving

3 Omgevingsvergunning beperkte milieutoets

Begroting 2023

12/63

−

Onder de Omgevingswet verdwijnt het begrip 'inrichting' uit de Wet milieubeheer (Wm). Het wordt vervangen door een regulering per milieubelastende activiteit. De registratie van de activiteiten van de inrichtingen vraagt na het bekend worden van de definitieve regelgeving, aandacht van zowel de deelnemers als ODIJmond. Op dit moment zijn zowel bij de deelnemers als bij ODIJmond nog niet alle activiteiten van alle inrichtingen die zijn opgenomen in het inrichtingenbestand van ODIJmond, bekend.

−

De regelgeving wijzigt waardoor een verschuiving plaatsvindt van sommige vergunning- en meldingsplichten (in rijksregels) naar decentrale regels. Ook de uitvoering van deze decentrale regels kan in sommige gevallen onder het basistakenpakket vallen.

−

Doordat wordt gewerkt met het begrip milieubelastende activiteit in plaats van inrichting, ontstaan wijzigingen in het basistakenpakket, waardoor een verschuiving kan plaatsvinden. Zo kunnen taken die nog vanuit de gemeente plaatsvinden, verplicht bij ODIJmond worden ondergebracht. Omgekeerd kunnen er ook weer taken teruggaan naar de gemeente.

−

Onder de Omgevingswet moeten omgevingsdiensten straks per gemeente een actualiseringsplanning van de vergunningen opstellen.

−

Voorafgaand aan controles en vooroverleg, is straks een beoordeling van het bedrijfsdossier nodig om te kunnen vaststellen welk regime er geldt op grond van het overgangsrecht. Waar nodig in samenhang met een beoordeling wat tot de milieubelastende activiteit moet worden gerekend.

−

Het overgangsrecht is zeer complex. Vervalt een vergunning dan kunnen toch veel voorschriften daarvan blijven gelden als maatwerk. Een nieuw besluit voor maatwerkvoorschriften is dan nodig.

−

Naar verwachting treedt in 2022, als onderdeel van het nieuwe omgevingsstelsel, de Wet kwaliteitsborging (Wkb) voor het bouwen in werking. In de kern gaat het om een privatisering van het bouwtoezicht bij nieuw- en verbouw. Taken en verantwoordelijkheden op gebied van bouwen (bouwtechniek) verschuiven van de overheid naar bouwers en private kwaliteitsborgers. In de begroting 2022 is aangegeven dat verwacht wordt dat in 2022 en 2023 ODIJmond de taken vooralsnog blijft uitvoeren om de impact van de nieuwe wet te bezien.

5.3 Geurbeleid binnen de Omgevingswet Er vindt een overdracht plaats van het provinciaal geurbeleid naar de gemeenten in het kader van de Omgevingswet. Voor ODIJmond betekent dit betekent dat wij namens de gemeenten (eventueel) omgevingswaarden voor geur in de omgevingsplannen moeten laten opnemen. De provincie blijft alleen bij gemeentegrensoverschrijdende activiteiten een rol houden. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat het geurbeleid rondom Tata Steel bij de provincie kan blijven.

5.4 Warme overdracht bodemtaken Met het inwerkingtreden van de Omgevingswet vindt voor een aantal taken een herverdeling van bevoegdheden plaats. De herverdeling zorgt ook voor een wijziging in bevoegd gezag voor wat is de taken voor bodemverontreiniging. Deze bevoegdheden en taken gaan volgens de zogenaamde ‘warme overdracht’ over van provincie naar gemeenten. Een onderdeel van deze warme overdracht is de verandering in bevoegd gezag voor de VTH-bodemtaken, zoals dat nu in de Wet bodembescherming (Wbb) geregeld is. Op dit moment voeren de vier Noord-Hollandse

Begroting 2023

13/63

omgevingsdiensten deze namens provincie Noord-Holland uit. Het gaat hierbij zowel om toezicht, handhaving en vergunningverlening als om de juridische en beleidsmatige advisering.

5.5 Invloed huizenmarkt op taken De verwachtingen voor de prijzen op de huizenmarkt zijn de laatste tijd door de meeste banken naar boven bijgesteld. De verwachting is dat de prijzen in 2022 een bescheiden stijging zullen laten zien. Bestemmingsplannen, omgevingsvergunningen en milieuvergunningen zijn direct gelinkt aan investeringen, gebiedsontwikkeling en bedrijvigheid. De huizenmarkt is overgekookt en gaat onverminderd door, hierdoor verwachten we veel bouwactiviteiten en investeringen in bestaand vastgoed. Dit heeft direct verband met het aantal vergunningsaanvragen. Het is de verwachting dat het niveau van toezicht en handhaving en klachtafhandeling stabiel blijft. Het is belangrijk om samen met gemeenten de ontwikkeling van de conjunctuur en het effect hiervan op de vraagkant te blijven volgen in de aanloop naar de contractbesprekingen voor 2023.

5.6 Programma Gezondheid & Luchtkwaliteit IJmond In opdracht van de gemeenten Beverwijk, Velsen en Heemskerk (hierna IJmondgemeenten) en geadviseerd door GGD Kennemerland is het programma Gezondheid & Luchtkwaliteit IJmond geschreven. Door samen te werken, als één overheid, kunnen stappen worden gezet om samen met inwoners en bedrijven in de IJmond werk te maken van een gezonde en leefbare omgeving. In dat kader is recent ‘Onze visie op een gezondere leefomgeving IJmond’ en het Programma Tata Steel 2020-2050 door de IJmondgemeenten en provincie Noord-Holland vastgesteld. Ook is een apart hoofdstuk over Tata Steel opgenomen in het programma Gezondheid & Luchtkwaliteit. Tata Steel is echter niet de enige bron in de IJmond. Er vinden ook emissies naar de lucht plaats als gevolg van wegverkeer, overige bedrijven, scheepvaart en woonomgeving. De bijdragen van deze bronnen zijn ten opzichte van de emissies van Tata Steel een stuk kleiner. Echter, het is van belang om ook voor deze bronnen een extra inspanning te leveren om de gezondheid en luchtkwaliteit in de IJmond te verbeteren. Dit programma zet daarom in op bredere mogelijkheden om de gezondheid en luchtkwaliteit in de IJmond te verbeteren.

Het programma richt zich met name op intensivering van beleid en maatregelen binnen gemeentelijke bevoegdheden op het gebied van industrie en bedrijvigheid, woon- een leefomgeving, mobiliteit en scheepvaart. Financiering van het programma De gemeenten Heemskerk en Beverwijk dragen voor vier jaar ieder € 85.000 bij. De gemeente Velsen draagt € 170.000 bij. Gemeente Velsen heeft deze middelen voor 1 jaar toegezegd. IJmond Bereikbaar Naar aanleiding van de ambities in het programma Gezondheid & Luchtkwaliteit gaan wij het programma IJmond Bereikbaar intensiveren. De ambitie is om het aantal bedrijven waarbij een mobiliteitsscan wordt afgenomen en waar maatregelen worden geïntroduceerd, te verdubbelen. Met de huidige formatie is het niet mogelijk deze intensivering te bereiken. Vanuit het programma Gezondheid & Luchtkwaliteit IJmond dekken we een extra formatieplaats om te intensivering te bereiken. Een deel van de huidige formatie voor IJmond Bereikbaar dekken wij uit een externe

Begroting 2023

14/63

subsidie, die is beschikbaar tot en met 2022. In de begroting van 2023 gaan wij er vanuit dat deze gecontinueerd wordt voor 2023. De onzekerheid hieromtrent vermelden wij in onze begroting.

5.7 Energiebesparingsakkoord Wij controleren bedrijven en instellingen op het treffen van energiebesparende maatregelen. Maatregelen met een terugverdientijd van minder dan vijf jaar zijn wettelijk verplicht om te nemen. Daarnaast grijpen wij onze bedrijfscontroles aan om met ondernemers het gesprek aan te gaan over de mogelijkheden van verdere verduurzaming van de bedrijfsvoering (stimulering). Daarop sluit het initiatief van provincie Noord-Holland aan. De provincie heeft een breed gedragen Energiebesparingsakkoord Noord-Hollandse bedrijven (het akkoord) gesloten met alle 46 gemeenten. Het ondertekeningmoment vond plaats op 27 januari 2022. In het akkoord staan afspraken over een gezamenlijk ambitieniveau, kaders voor een toezichtwerkwijze en gezamenlijke monitoring en inzet van middelen. Het akkoord loopt in principe tot 2025 en heeft als doel om provincie breed een level playing field te creëren op het gebied van toezicht op energiebesparende maatregelen. Dit akkoord biedt voor ODIJmond kansen om meer in te zetten op energiebesparing bij bedrijven. Dit doen wij door middel van gerichte communicatie, stimulering en een toezichttraject. Elk energierelevant bedrijf wordt gedurende de looptijd van het akkoord ten minste een keer bezocht. Stimulering wordt ingezet via de GreenBiz IJmond-aanpak, via onder andere energiescans en inzet van dataloggers.

Het leveren van een bijdrage aan de geformuleerde ambities uit het akkoord betekent ook intensivering van toezicht en handhaving op dit dossier. In 2022 zal ODIJmond samen met die gemeenten die deze taak bij ons hebben belegd, de aanvraag van de subsidie voorbereiden dat onderdeel is van het akkoord, de SEB-regeling (Stimulerend Energietoezicht Bedrijven), en starten met de uitvoering van het akkoord.

5.8 Onvoorziene ontwikkelingen Onderwerpen als stikstof, PFAS, alsmede emissies van Tata Steel en Harsco Metals hebben in de afgelopen anderhalf jaar specifiek in de IJmond geleid tot maatschappelijke onrust. De vele nog onbekende factoren in deze dossiers leiden tot onzekerheid over de realisatie van projecten en de daarbij behorende financiële risico’s voor onze deelnemers. De druk op het realiseren van CO2reductie gaat na de Urgenda-uitspraak alleen maar toenemen. Op dit moment is niet te voorzien wat voornoemde dossiers in 2023 specifiek aan inzet van onze dienst zullen vragen. Wij zijn echter flexibel en vakinhoudelijk goed voorbereid en beschikken over kennis en kunde om onze deelnemers van dienst te zijn.

5.9 Wijziging in de wet op de Gemeenschappelijke Regeling Verdere organisatorische vernieuwingen, die door mogelijk extra effecten hebben op de overhead (uurtarief/kosten) zijn: −

Wet Open Overheid als vervanger van WOB: alles is openbaar tenzij;

−

Wet Elektronische Publicaties (WEP);

−

Wet Gemeenschappelijke regeling (Wgr).

Begroting 2023

15/63

De Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJmond (GR) vormt ons juridische kader. De GR Omgevingsdienst IJmond is een openbaar lichaam met 15 deelnemers dat opereert onder de naam Omgevingsdienst IJmond. Binnen het kader van de GR voert de dienst naast de taken beschreven in de GR, ook taken uit op basis van apart met haar deelnemers afgesloten dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s). De aanpassing van de Wgr en het inwerkingtreden van de Omgevingswet en de daarmee gepaard gaande overdracht van bevoegdheden van provincie naar gemeenten, leidt tot een wijziging van de GR. Ten tijde van het opstellen van deze nota is nog niet duidelijk of de Omgevingswet daadwerkelijk op 1 januari 2023 in werking treedt. Eind 2021 is een traject gestart om samen met onze deelnemers te komen tot een wijziging van de GR. Een en ander kan mogelijk naar 2023 toe doorlopen. Met deze wijziging van de GR streven we ernaar om de GR zo in te richten dat zij flexibeler om kan gaan met aanpassingen in wet- en regelgeving, met als doel omissies tussen de GR en de wet in de toekomst de voorkomen.

5.10 Technologische ontwikkelingen De technologische ontwikkeling zet door. Enerzijds is het de informatiepositie voor inwoner en overheid, die gelijk moet zijn en dat heeft voor ODIJmond veel consequenties die gaan over datakwaliteit en privacy-gevoeligheid. Hoe zorgen we ervoor dat informatie digitaal beschikbaar is, wie legt wat vast, wie is de eigenaar van bronbestanden? Dat moet goed afgebakend worden. Daarnaast komen er nieuwe technologische mogelijkheden in het werk van ODIJmond, zoals drones voor toezicht.

5.11 Vernieuwingen Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten De begroting 2023 wordt ingedeeld naar de laatste inzichten in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV), de ervaringen met de jaarcijfers 2021 en de begroting 2022. De afgelopen periode zijn er geen grote wijzigingen geweest in het BBV, waardoor de opzet van de begroting 2023 op dezelfde wijze kan plaatsvinden als die van 2022. De beoogde wijziging om per 2021 een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening op te nemen, is uitgesteld naar 2022 en blijft ook voor 2023 relevant. Vanaf het begrotingsjaar 2022 vindt er een verandering plaats in de verantwoordelijkheden met betrekking tot de rechtmatigheid van de jaarrekening van gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen. Niet langer is het de accountant die vaststelt dat in lijn met wet- en regelgeving wordt gehandeld, maar is het DB aan zet. Het DB dient immers te kunnen steunen op een adequaat functionerend systeem van interne beheersing en controle, om (primair) te waarborgen dat ODIJmond bij alle (financiële) beheer handelingen en transacties, de wet- en regelgeving naleeft. Als gevolg hiervan heeft ODIJmond per 2021 het interne controleplan aangescherpt, om als basis te dienen voor de rechtmatigheidsparagraaf.

Indien er na vaststelling van deze (ontwerp)Kader-nota wijzigingen in het BBV worden doorgevoerd, dan worden deze meegenomen bij het opstellen van de begroting 2023. Conform de vereisten van het BBV wordt de begroting 2023 ingedeeld naar de voorgeschreven taakvelden.

Begroting 2023

16/63

Voor ODIJmond zijn dat: −

Volksgezondheid & Milieu (V&M); hieronder vallen alle taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving die betrekking hebben op milieu- en de adviestaken;

−

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV); hieronder vallen alle bouwtaken en advisering op het gebied van RO;

−

Onderwijs; hieronder vallen de taken op het gebied van Natuur- en Milieu Educatie (NME);

−

Overhead; hieronder vallen de werkzaamheden en lasten m.b.t. de overhead.

−

Bestemmingsreserves; hieronder vallen de dotatie en onttrekkingen aan onze reserves.

BTW en omzetbelasting De taakvelden worden als zodanig in de begroting 2023 onderscheiden zodat gemeenten de bijbehorende taken met baten en lasten kunnen aggregeren in hun eigen begroting. Alle bedragen in de begroting zijn exclusief btw. ODIJmond is door de Belastingdienst aangemerkt als ondernemer in de zin van de Wet op de Omzetbelasting. Hierdoor worden alle facturen die ODIJmond voor haar dienstverlening verzendt, verzwaard met het vigerende tarief voor de omzetbelasting. ODIJmond kan zelf geen beroep doen op het btw-compensatiefonds. Vennootschapsbelasting plichtig In 2021 heeft de Belastingdienst het standpunt ingenomen dat ODIJmond beperkt vennootschapsbelastingplichtig (VPB) is. Dit is bepaald op basis van de activiteiten zoals toen en nu verricht. Het gaat hierbij alleen om de activiteit ‘leveren van bodemrapportages’. De verwachting is dat dit van tijdelijke aard is. Het beleid is om de vrijstelling weer te realiseren nadat er geen resultaten meer behaald worden op deze activiteit. De omvang van deze belasting is zeer beperkt.

5.12 Versterking VTH-stelsel, rapport commissie Van Aartsen Wij maken deel uit van het landelijke stelsel van 29 omgevingsdiensten. Het huidige stelsel is vanaf 2013 opgebouwd en in 2016 wettelijk vastgelegd. Nu het stelsel enkele jaren van kracht is, wordt beter zichtbaar wat wel en niet werkt. Dit blijkt onder meer uit de evaluatieonderzoeken die periodiek in opdracht van de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat worden uitgevoerd. De staatssecretaris constateert in de praktijk dat het stelsel nog niet optimaal functioneert. Zij heeft daarop besloten een onafhankelijke adviescommissie in te stellen: de Bestuurlijke Commissie Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) in het milieudomein (commissie Van Aartsen). Hoofdvraag De hoofdvraag aan de commissie was, welke mogelijkheden de commissie ziet om milieuhandhaving, -toezicht en vergunningverlening in Nederland te versterken met als doel het stelsel effectiever en slagvaardiger te maken. Belangrijk onderdeel van het advies is dat de staatssecretaris de commissie vraagt welke mogelijkheden zij ziet om de onafhankelijkheid en deskundigheid van toezichthouders, waaronder in het bijzonder omgevingsdiensten, te versterken. Verder vraagt de staatssecretaris aan te geven wat er voor nodig is om die versterking daadwerkelijk te realiseren.

Ook is de commissie gevraagd om op basis van haar bevindingen over de voorgaande punten een oordeel en advies te geven over de huidige verdeling van rollen, taken en bevoegdheden in het stelsel. En om aan te

Begroting 2023

17/63

geven of dit voldoende mogelijkheden biedt voor het Rijk om vanuit de regierol haar stelselverantwoordelijkheid waar te maken. Belangrijkste conclusie De belangrijkste conclusie is dat het huidige stelsel nog behoorlijk wat tekortkomingen kent waarbij met name de rol van de omgevingsdiensten nog onvoldoende uit de verf komt. Schaalgrootte, gebrek aan middelen en het ontbreken van een uniform takenpakket en mandaat, spelen hierbij een rol. Een volgend kabinet zal met de adviezen van de commissie aan de slag gaan. Dit kan gevolgen hebben voor de omgevingsdiensten, dus ook voor ODIJmond. Wij zien de aanbevelingen van de commissie van Aartsen als een positieve stimulans waarbij de belangrijke rol van een Omgevingsdienst wordt erkend. Rekenkamer rapport De commissie van Aartsen gaat ook in op de positie van omgevingsdiensten ten opzichte van haar deelnemers. Deze is volgens de commissie te afhankelijk van het bevoegd gezag. De Algemene Rekenkamer heeft een onderzoek gedaan naar de handhaving van de zwaardere bedrijven (30 juni 2021). Op dit moment zijn eventuele organisatorische en/of financiële gevolgen van deze rapportage niet bekend, maar zeer waarschijnlijk heeft dit op de langere duur wel gevolgen. Milieucriminaliteit en -overtredingen kunnen veel schade opleveren aan mens en milieu.

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) becijfert de schade op enkele miljarden euro’s per jaar (ILT, 2020a). Naleving van de regels door bedrijven en effectief toezicht hierop, is dan ook van groot belang. ILT heeft dit onderzocht onder 482 BRZO-bedrijven en zogeheten net-niet BRZO-bedrijven, vernoemd naar het Besluit risico’s zware ongevallen. Het gaat om bedrijven die met een grote hoeveelheid gevaarlijke stoffen omgaan en daarom vanuit milieuoogpunt speciale aandacht verdienen. Zij concluderen op basis van dit onderzoek dat het stelsel van toezicht en handhaving om milieucriminaliteit en –overtredingen tegen te gaan, onvoldoende functioneert. De Algemene Rekenkamer komt met diverse aanbevelingen. Zij concluderen dat data niet op orde zijn, onvoldoende gegevens worden uitgewisseld en dat milieucriminaliteit nauwelijks wordt bestreden en bestuurders in het duister tasten inzake dit onderwerp. Wij zien als gevolg van bovenstaande ontwikkelingen de komende jaren nog veel op ons afkomen.

Begroting 2023

18/63

6 Begroting 2023

Financieel kader

19/63

6.1 Wijze van financiering De financiële exploitatie van ODIJmond is gebaseerd op de bijdragen van de deelnemende gemeenten. Die kent op dit moment de vorm van inputsturing: per gemeente worden de uren afgestemd op de verwachte uit te voeren taken, er wordt vooraf één vast uurtarief afgesproken

en

daarmee is de bijdrage van elke gemeente bekend, evenals bijna alle inkomsten voor de ODIJmondbegroting. Jaarlijks wordt een begroting opgesteld op basis van de gegarandeerde gecontracteerde uren die voor onbepaalde tijd per gemeente zijn vastgelegd in de GR. Een aantal gemeenten participeert in de verdeelsleutel. Daarnaast hebben deelnemers aanvullende dienstverleningsovereenkomsten met ons afgesloten. De formatie en vaste kosten zijn hierop afgestemd, de begroting is zo tenminste budgettair neutraal. Dit geeft een stabiele financiële basis voor ODIJmond en de gemeenten. De looptijd van de huidige, vastgestelde verdeelsleutel is 2019-2021. De herberekening van de verdeelsleutel kunnen we pas maken na afsluiting van het jaar 2021. De coronapandemie heeft invloed gehad op de uitvoering van ons werk. Om dit effect te nivelleren stellen we aan het Algemeen Bestuur voor om de verdeelsleutel met een jaar te verlengen tot 31 december 2022. De Omgevingswet heeft een grote impact op de verdeelsleutel door het (gedeeltelijk) uittreden van een van de deelnemers, te weten: provincie Noord-Holland. Verdeelsleutel voor de jaren

2019 t/m 2021

Gemeente Beverwijk

16,8%

Gemeente Haarlem

23,3%

Gemeente Heemskerk

9,8%

Gemeente Uitgeest

4,0%

Gemeente Velsen

30,7%

Provincie Noord-Holland (bodemtoezichttaken)

3,1%

Provincie Noord-Holland (plustaken)

12,3%

De bijdragen van de gemeenten Bloemendaal, Edam-Volendam, Heemstede, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Wormerland, Waterland en Zandvoort, zijn gebaseerd op de basistakenpakketten, inclusief de Wabo-bijdragen, waarvoor de gemeenten zijn toegetreden. Deze takenpakketten zijn eveneens berekend tegen de kostprijs voor 2023. Voor alle deelnemers zijn de Wabo-bijdragen berekend conform de aantallen uit het rapport nulmeting Wabo-decentralisatie en tegen de kostprijs voor 2023. In 2023 is in bijdrage van onze deelnemers een aanpassing berekend. −

Voor de berekening van de decentralisatie bodemtaken is het verdeelsleutel herrekend op basis van de inwonersaantallen 2020. We verwachten dat er gedurende het jaar door het Rijk meer duidelijkheid komt over de wijze van financiering. Wanneer blijkt dat er een verdeelsleutel komt die meer recht doet aan onze opzet, doen wij een begrotingswijziging.

Begroting 2023

20/63

−

De begroting 2023 stellen wij vroeg in het jaar op en duidelijkheid is dan niet verwacht. De begroting 2023 stellen we op in het voorjaar van 2022. Dit betekent dat we de begroting opstellen met de laatst vastgestelde verdeelsleutel.

6.2 Tarief 2023 Naast de GR-bijdragen, is het gebruikelijk dat in het lopende jaar de gemeente of andere opdrachtgevers aanvullende taken afnemen bij ODIJmond. Deze diensten zijn incidenteel. Om te kunnen blijven voldoen aan deze vraag is soms inhuur of tijdelijke uitbreiding van formatie nodig. Voor deze aanvullende uren wordt voor nieuwe contracten het basistarief met een opslag van 10-20% gehanteerd. Het basistarief van onze diensten bedraagt voor 2023 €87,90 (2022 : €84.25 oorspronkelijke begroting en €85,91 gewijzigde begroting.)

6.3 Wijze van kostennormering Het financieel kader is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: −

Als productiviteitsnorm wordt uitgegaan van 1340 uur, een percentage van 71,5% van de totale beschikbare uren per fte (1872). Dit zijn de ‘declarabele’ uren, de uren die direct gerelateerd zijn aan productie voor deelnemers.

−

In 2022 en 2023 vindt een groei plaats naar de hiervoor aangegeven financiële uitgangspunten.

6.4 Financieel beleid ODIJmond kende afgelopen jaren een structureel gezonde exploitatie wat meegenomen is in de, in het voorjaar van 2021 gemaakte, (financiële) uitwerking van de meerjarenbegroting. Doordat ODIJmond met een integraal uurtarief werkt, waaruit alle vaste kosten van de uitvoering en overhead worden gedekt, ontstaat bij een gelijkblijvende DVO-uren omvang, een stabiele financieel gezonde basis. Op dit moment is, door meerdere factoren, zoals de Omgevingswet (Ow) en besparingen bij gemeenten, onzeker wat met de omvang van het aantal DVO-uren gaat gebeuren. Op het uurtarief hebben de volgende vier factoren een mogelijk effect: a.

Loon- en prijsontwikkelingen (index opgave CPB): hierop heeft ODIJmond geen invloed.

b.

DVO-uren omvang: wanneer het aantal door gemeenten gegarandeerde/vaste uren daalt, stijgt het uurtarief (en vice versa).

c.

Besparingen: het drie-sporentraject voor de kostenbesparingen. Deze worden in principe ‘ingeboekt’ bij realisatie.

d.

Wet- en regelgeving.

Begroting 2023

21/63

7 Begroting 2023

Verplichte paragrafen

22/63

7.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen kan worden gedefinieerd als de mate waarin wij in staat zijn om omvangrijke tegenvallers op te vangen zonder dat ons beleid aangepast hoeft te worden en/of ontstane exploitatietekorten met deelnemers aan de regeling moeten worden afgerekend. Het instellen van een buffer in de vorm van weerstandsvermogen draagt bij aan het voorkomen van verzoeken om aanvullende bijdragen achteraf. Aan de andere kant is het voor de eigenaren of deelnemers ook van belang dat de kostprijs van onze dienst laag is en er bij ons niet onnodig veel buffers worden aangehouden.

7.2 Uitgangspunten en aanpak benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit is de financiële waardering van alle voor het weerstandvermogen relevante risico’s. Om de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen wordt een risico-inventarisatie uitgevoerd. Risico’s zijn mogelijke gebeurtenissen die kunnen leiden tot financiële tegenvallers, die niet goed te voorzien zijn of waarvoor geen andere maatregelen zijn getroffen. Of risico’s waarvan na het treffen van beheersmaatregelen nog restrisico’s overblijven van materiële betekenis in relatie tot de financiële positie. Van reguliere risico’s (risico’s die zich regelmatig voordoen, die veelal vrij goed meetbaar zijn en die beperkte financiële gevolgen hebben) worden verondersteld dat deze met continuering van bestaand beleid ondervangen kunnen worden in de vastgestelde begroting. Deze maken daarom geen onderdeel uit van de inventarisatie. In de eerste plaats wordt van alle nietreguliere risico’s afzonderlijk een inschatting gemaakt wat de kans van optreden is en welke financiële gevolgen het risico met zich meebrengt, bij optreden. Vervolgens zijn door middel van een statische analyse (Monte Carlo-simulatie) alle risico’s doorgerekend en is op basis van de P90waarde de benodigde weerstandscapaciteit bepaald. Wij hebben de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit in 2020 laten uitvoeren.

Deze is opgenomen in het rapport weerstandsvermogen en is op 16 december 2020 door het Algemeen Bestuur (AB) vastgesteld.

7.3 Uitgangspunten beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit wordt door het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) gedefinieerd als de middelen waarover een organisatie beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Algemene reserve Het vrij besteedbare deel van de algemene reserve kan voor de berekening van de incidentele weerstandscapaciteit worden ingezet. De huidige omvang van de algemene reserve voor resultaat bestemming 2021 bedraagt € 375.000. Bestemmingsreserves Dit zijn reserves met een bestedingsfunctie waarbij geld is weggezet voor toekomstige uitgaven of investeringen. Ondanks deze bestedingsfuncties zou besloten kunnen worden, indien noodzakelijk, de bestemmingsreserve bestedingsvrij te maken om risico’s financieel op te vangen. Omdat dit ten koste zou gaan van bestaand beleid, hebben wij ervoor gekozen om de besloten bestemmingsreserves niet tot de beschikbare weerstandscapaciteit te rekenen. Begrotingsruimte en stille reserves

Begroting 2023

23/63

Onze begroting is sluitend, daarnaast zijn stille reserves niet aanwezig. De eventuele begrotingsruimte worden niet als bestanddeel van de weerstandscapaciteit gerekend. Voorzieningen In 2021 bestaan de voorzieningen uit een voorziening voor de onderhoudskosten van het kantoorpand, een voorziening voor financiële verplichtingen van specifieke medewerkers en een debiteurenvoorziening. Laatstgenoemde is zeer gering. De voorziening voor het onderhoud van ons pand is ontstaan voor 2021. De personele voorziening is gevormd in 2021. Omdat naast deze specifieke medewerkers, dit risico aanwezig blijft ten aanzien van andere medewerkers, wordt het risico en de weging in de benodigde weerstandscapaciteit gehandhaafd. De voorzieningen worden niet meegerekend in de beschikbare weerstandscapaciteit. Het uitgangspunt is dat alleen de Algemene Reserve en eventueel gerealiseerd resultaat in een boekjaar van ODIJmond tot de beschikbare weerstandscapaciteit wordt gerekend.

7.4 Benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Indicatie beschikbare weerstandscapaciteit

Bedrag

Algemene reserve

€ 375.000

Totaal

€ 375.000

Beschikbare weerstandscapaciteit (per 31 december 2021, vóór resultaatbestemming 2021)

Benodigde weerstandscapaciteit Om de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen is een risico-inventarisatie uitgevoerd. Deze heeft tot de onderstaande lijst geleid. Deze tabel is ontleend aan het rapport weerstandsvermogen en is op 16 december 2020 door het Algemeen Bestuur (AB) vastgesteld.

Begroting 2023

24/63

Op basis van gekwantificeerde risico’s is een Monte Carlo-simulatie uitgevoerd. Het resultaat daarvan is in figuur 1 t/m 3 weergegeven.

Figuur 1 Kansverdeling

Begroting 2023

25/63

Figuur 2 Berekening benodigde weerstandscapaciteit

Figuur 3 Tabel weerstandscapaciteit

Uit Figuur 1 valt af te lezen dat bij een zekerheidspercentage van 90% het risicoprofiel € 467.360 bedraagt. Met andere woorden, in 90% van alle uitgevoerde simulaties is het bedrag dat uitgegeven dient te worden aan optredende risico’s niet hoger dan € 467.360.

7.5 Beoordeling weerstandsvermogen 2023 Op basis van het in de vorige paragrafen geformuleerd beschikbare en benodigde weerstandsvermogen, kan voor ons de ratio van het weerstandsvermogen worden berekend.

Begroting 2023

26/63

7.5.1 Conclusie −

Van Berkel Professionals heeft, op basis van de onderkende risico’s, het benodigde weerstandsvermogen gesteld op € 467.360.

−

In de gemeenschappelijke regeling is in Artikel 31 opgenomen dat positieve resultaten eerst worden aangewend tot aanvulling van de algemene reserve, tot het bedrag € 260.000.

−

Het Algemeen Bestuur (AB) heeft op 16 december 2020 het rapport vastgesteld en besloten dit saldo aan te passen naar € 467.360.

−

In 2021 is na uitkering van de reserves € 160.362 aan resultaat om te bestemmen.

−

De ratio van het weerstandsvermogen voor de ODIJmond is voor resultaatbestemming 0,80 wat matig is.

Ratio voor resultaat bestemming 2021 De ratio voor resultaatbestemming 2021 is 0.8. De verwachting is dat het AB op 13 juli 2022 een deel van het resultaat bestemd, door deze toe te voegen aan de Algemene Reserve. Na deze toevoeging is de ratio 1.0 wat voldoende is.

Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio > 2,0 1,4 -2,0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0.6

Betekenis Uistekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

7.6 Financiële kengetallen Kengetallen geven de verhouding weer tussen onderdelen van resultatenrekening en/of balans en helpen bij de beoordeling van onze financiële positie. Deze kengetallen geven inzicht in hoeveel (financiële) ruimte wij hebben om structurele en incidentele lasten te dekken. De verplicht op te nemen kengetallen in de jaarrekening staan in artikel 113 van het BBV en worden in tabel 6 berekend en toegelicht. Realisatie

Gewijzigde begroting

Begroting

2021

2022

2023

Netto schuldquote

22,75%

26,62%

27,09%

Netto schuldquote gecorrigeerde voor verstrekte leningen

22,75%

26,62%

27,09%

Solvabiliteitsratio

5,52%

7,24%

7,27%

Structurele exploitatieruimte

-9,77%

-66,88%

-181,79%

Ratio's

Begroting 2023

27/63

Netto schuldquote, al dan niet gecorrigeerd voor alle leningen Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto-schuldquote. De quote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van rentelasten en aflossingen op de exploitatie. De langlopende lening van ODIJ is aflossingsvrij. Er is geen sprake van rentelasten bij onze kortlopende schulden, grotendeels nog aan te wenden en vooruit ontvangen specifieke uitkeringen. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de dienst in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat volgens Artikel 42 van het BBV uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Structurele exploitatieruimte Om te zien hoe groot de structurele exploitatieruimte is, kijken wij naar de structurele baten en lasten en vergelijken deze met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Grondexploitatie Wij exploiteren geen grond, waardoor dit kengetal niet van toepassing is. Belastingcapaciteit Omdat wij geen belastingen innen, is dit kengetal niet van toepassing.

7.7 Onderhoud kapitaalgoederen Voor het groot onderhoud is een meer-jarenonderhoudsplan (MJOP) opgesteld door de afdeling Bouwkunde van gemeente Beverwijk. Het MJOP is opgesteld voor al het grote onderhoud van het gehele gebouw en verdeeld in 2 onderdelen, te weten −