Bijlage 2. Evaluatierapport burgerberaad.pdf
Tekst van het document
28
5. Wat kunnen we leren van het burgerberaad? Dit rapport wordt afgesloten met een korte reflectie op de inzichten uit het onderzoek. Dit doen we aan de hand van vier kenmerkende aspecten van het burgerberaad (Adviescommissie Burgerbetrokkenheid bij klimaatbeleid, 2021; OECD, 2021) te weten: 1) inclusie en representatie (loting en samenstelling deelnemersgroep), 2) deliberatie, 3) verbinding van mini-maxipubliek en 4) de doorwerking in beleid. Deze vier kenmerkende aspecten worden meer diepgaand onderzocht in h et onderzoeksproject Duurzame Burgerberaden waar het burgerberaad in Heemstede over afvalinzameling onderdeel van is.
5.1 Inclusie (loting en samenstelling deelnemersgroep) Inclusie speelt vooraf en tijdens het burgerberaad een rol. Vooraf wordt een deelnemersgroep samengesteld die representatief is voor alle inwoners. Tijdens het burgerberaad gaat het erom dat deelnemers gelijkwaardig kunnen participeren. Bij representatie gaat het erom dat de deelnemersgroep een goede afspiegeling vormt wat betreft achtergrondkenmerken zoals leeftijd, geslacht, opleiding, spreiding over wijken of migratieachtergrond. Demografische representatie beoogt eraan bij te dragen dat bewoners die niet deelnemen aan het burgerberaad zich herkennen in de deelnemers (‘mensen zoals ik praten mee’) en de uitkomsten ervan hierdoor eerder zullen accepteren (legitimiteit burgerberaad). Bij discursieve representatie gaat het erom dat alle relevante perspectieven op een vraagstuk door deelnemers worden ingebracht. Om een afspiegeling van de bewoners van Heemstede te betrekken bij het burgerberaad, is een vorm van gestratificeerde loting toegepast. De gemeente Heemstede is een kleine gemeente met 25.000 inwoners. Dit beperkt de mogelijkheden van loting om tot een representatieve deelnemersgroep te komen. De begeleidingsgroep van de gemeente heeft vier kenmerken bepaald voor de loting, waarmee een zo representatief mogelijke deelnemersgroep kon worden samengesteld.
Er is geloot op geslacht, leeftijd, geografische spreiding (o.b.v. postcode) en type woning (huur/koop). De gemeente heeft er, in afwijking van veel andere burgerberaden, voor gekozen om niet te loten op basis van opleidingsniveau omdat de verwachting was dat de bovenstaande vier kenmerken in relatie tot het onderwerp van het burgerberaad het meest relevant waren. De loting heeft ertoe geleid dat deelnemers een goede afspiegeling vormden wat betreft geslacht, leeftijd, geografische spreiding en type woning (Gemeente Heemstede & Burgerberaad Heemstede, 2024). Er was sprake van een forse oververtegenwoordiging van hoger opgeleide bewoners (84% tegenover 55%), waar niet op geloot was. Van de zeventig deelnemers die met het burgerberaad zijn gestart, was één deelnemer laag (praktisch) opgeleid. Afgezien van eventuele andere opvattingen over afvalinzameling, is het jammer dat deze groep bewoners, waarin gebrek aan vertrouwen in de overheid relatief vaak voorkomt, nauwelijks heeft deelgenomen. Positief was wel dat voor veruit de meeste deelnemers (86%) het de eerste keer was dat zij meepraatten tijdens een bijeenkomst op uitnodiging van de gemeente. Bij een eventueel volgend burgerberaad zal afhankelijk van het onderwerp opnieuw naar de kenmerken moeten worden gekeken op welke demografische en discursieve kenmerken wordt 29
geloot. Dit is gelet op de omvang van de gemeente een uitdagende puzzel omdat op een beperkt aantal kenmerken kan worden geloot. Uit onderzoek weten we dat participatie gepaard gaat met zelfselectie. Lager opgeleide bewoners en jongeren slaan een uitnodiging om mee te praten vaker af. Gelet op het resultaat van deze loting lijkt het verstandig om opleiding wel mee te nemen of om te oversampelen op een onderliggend kenmerk (zoals sociale huur). Ook alternatieve vormen van willekeurig uitnodigen kunnen worden overwogen.
5.2 Deliberatie Deelnemers kijken heel positief terug op hun deelname aan het burgerberaad. De uitkomsten van het onderzoek laten zien dat deelnemers positief waren over de organisatie van het burgerberaad, het contact met de organisatie, de informatie die zij ontvingen, en de invloed die zij hebben gehad op de uitkomsten. Een groot deel van hen gaf aan dat zij opnieuw zouden meedoen aan een burgerberaad als het onderwerp hen zou interesseren. Een kenmerk van een burgerberaad is dat er voldoende ruimte is voor deliberatie. Dit betekent dat deelnemers de tijd hebben om zich te verdiepen in verschillende perspectieven op een vraagstuk, van andere deelnemers en van experts. Dit vereist dat een burgerberaad bestaat uit minimaal vier bijeenkomsten van een dag én dat er voldoende tijd tussen bijeenkomsten is. Tijdens de bijeenkomsten vraagt het om ”careful and active listening, weighing and considering multiple perspectives, every participant having an opportunity to speak, a mix of formats that alternate between small group and plenary discussions and activities, and skilled facilitation” (OECD, 2021). Voor het burgerberaad in Heemstede zijn voldoende bijeenkomsten (drie dagen en twee avondbijeenkomsten) georganiseerd. Verder was er neutrale gespreksbegeleiding, was er sprake vaneen mix van werkvormen, en afwisseling van plenaire- en groepsgesprekken.
Bij de bijeenkomsten was een wisselend aantal, maar maximaal zeventig, deelnemers aanwezig. Deze voor een burgerberaad relatief kleine groep bestond verder grotendeels uit hoger opgeleide bewoners. Zowel de omvang van de deelnemersgroep als de bekendheid van de meeste deelnemers met het spreken in groepen en geven van je mening, zijn gunstig voor het verloop van de gespreksvoering. Tot slot zal ook het afgebakende onderwerp eraan hebben bijgedragen dat er voldoende tijd was voor deliberatie. In de beleving van deelnemers waren met name de voorzitter en de gespreksbegeleiders van grote waarde in het deliberatieve proces. Een ander kenmerk van een burgerberaad is de toegang tot diverse informatiebronnen en experts voor het formuleren van onderbouwde adviezen. Toegang tot informatie zorgt voor een gedeelde kennisbasis onder deelnemers, wat bijdraagt aan een eerlijk en inclusief proces. Echter, de betrokkenheid van experts en ambtenaren kan – bewust of onbewust - leiden tot beïnvloeding van de resultaten, wat op gespannen voet staat met het eigenaarschap van deelnemers. Er is veel aandacht besteed aan het selecteren van kennisbronnen en experts. De organisatie heeft experts uitgenodigd op basis van een voorafgaande inventarisatie bij deelnemers. Experts zijn vooraf persoonlijk gebrieft (schriftelijk en mondeling) en gaven presentaties en beantwoordden vragen van deelnemers.
Daarnaast hebben tussen de derde en vierde bijeenkomst vier experts (waaronder ambtenaren) feedback gegeven op de conceptadviezen. 30
Deelnemers hebben ervaren dat experts onpartijdig en deskundig waren. Zij vonden experts kundig en helpend in het proces om tot adviezen te komen. Volgens een geïnterviewde creëerden de experts “op een positieve manier een tunnelvisie. Dat je gewoon hoort: dit werkt, dat werkt niet, dit werkt daar zo”. De informatie van de experts heeft input en richting gegeven aan de adviezen van het burgerberaad, zonder dat er invloed is uitgeoefend op de inhoudelijke keuzes die deelnemers hebben gemaakt. Onderzoek (o.a. Beek et al., 2021) laat zien dat ruimte voor gesprek en kritische reflectie, waarin deelnemers de inbreng van experts tegen elkaar of tegen hun eigen opvattingen kunnen afwegen, kan voorkomen dat sturing van experts op de adviezen plaatsvindt. Het lijkt erop dat hier in het burgerberaad in Heemstede voldoende ruimte voor was.
5.3 Verbinding mini-maxi publiek Een derde kenmerkend aspect van burgerberaden is de verbinding van het burgerberaad met het brede publiek; het maxi-publiek. Dit kan op verschillende manieren tot stand worden gebracht: door voorafgaand aan het burgerberaad input te verzamelen, het brede publiek het burgerberaad te laten volgen en door de uitkomsten van het burgerberaad eerst voor te leggen aan het brede publiek. De gemeente heeft op verschillende manieren geprobeerd de gemeenschap te informeren. Zo was er een website voor het burgerberaad waarop informatie over het burgerberaad te vinden was, en na elke bijeenkomst een kort tekstueel verslag en een filmpje. Dit filmpje werd ook via sociale media gedeeld. Bij de aftrap en afsluiting was pers aanwezig. Na afloop van het burgerberaad is een persbericht verstuurd met de titels van de adviezen en de strekking ervan. Later is er een eindrapport met de adviezen en procesbeschrijving verschenen op de website. Tijdens het beraad is er (bewust) geen inhoudelijke informatie naar buiten gebracht en is het brede publiek niet betrokken. Het is niet onderzocht in hoeverre de inwoners van Heemstede zich daadwerkelijk betrokken hebben gevoeld bij het burgerberaad. Bij een volgend burgerberaad kan de verbinding tussen mini- en maxi-publiek echter beter uitgewerkt worden.
Dit kan bijvoorbeeld gedaan worden door met het maxi-publiek in gesprek te gaan over de inzichten uit het burgerberaad of door te laten zien wie er meegedaan hebben aan het burgerberaad, zodat burgers zich gerepresenteerd voelen door het burgerberaad (zie Bredenoort & Renes, 6 januari 2025). Dit draagt bij aan de legitimiteit van en steun voor de uitkomsten. Deelnemers aan het beraad kunnen hier ook zelf een rol in spelen. In de praktijk is het voor veel organisatoren van burgerberaden lastig om hier op een goede invulling aan te geven. Een terugkerend dilemma is dat het burgerberaad enerzijds in beslotenheid haar werk moet kunnen doen en anderzijds is er het belang van openheid naar en betrokkenheid van de brede samenleving. Momenteel worden er hiervoor handvaten geformuleerd in het meerjarige onderzoek ‘Duurzame Burgerberaden’, waar deze evaluatie onderdeel van uitmaakt.
31
5.4 Doorwerking beleid Deelnemers gaven zowel voorafgaand als na afloop van het burgerberaad aan vertrouwen te hebben in de opvolging van de adviezen door de gemeente. Zij verwachtten dat hun bijdrage ertoe heeft gedaan. De interviews bevestigen het vertrouwen van deelnemers in de opvolging. Een aantal keuzes in het ontwerp van het burgerberaad zullen hier ook aan bijdragen hebben. Zo was de vraagstelling van het burgerberaad afgebakend en concreet (welk afvalinzamelsysteem/-systemen moet Heemstede invoeren). Ook het kleine aantal (tien) adviezen dat is gegeven en dat in de ogen van deelnemers goed uitvoerbaar is, kan bijgedragen hebben in het vertrouwen over de opvolging. Een obstakel dat deelnemers zien voor de opvolging, is de financiële haalbaarheid van de uitvoering van de adviezen. In de feedbackronde van experts tussen bijeenkomst 3 en 4, is bij een deel van de conceptadviezen aangegeven dat de uitvoering financieel niet haalbaar is. Om te voorkomen dat adviezen vanwege de financiële haalbaarheid niet worden overgenomen, heeft het burgerberaad een prioritering aangebracht in haar adviezen. Onderzoek laat zien dat deelnemers hun eindoordeel over deelname aan een participatieproces uitstellen totdat helder is wat met de uitkomsten is gebeurd (Bleijenberg, 2021). Hoge verwachtingen van deelnemers gaan gepaard met het risico van teleurstelling over de opvolging.
Gezien een van de aanleidingen van het Heemsteeds burgerberaad “een groeiende afstand tussen de burgers en de overheid” is (Werkgroep Samen besturen, 8 april 2023), is het van groot belang dat de adviezen zorgvuldig worden besproken en worden overgenomen zoals door de raad vastgelegd. Mochten onderdelen niet overgenomen kunnen worden, dan is het belangrijk om hier inhoudelijke verantwoording over af te leggen aan deelnemers. Tot slot is ook het informeren van deelnemers en andere bewoners over de daaropvolgende implementatie van de adviezen belangrijk voor het verbeteren van de relatie tussen bewoners en de gemeente.
32
Literatuurlijst Adviescommissie Burgerbetrokkenheid bij klimaatbeleid. (2021). Betrokken bij klimaat: Burgerfora Aanbevolen. https://open.overheid.nl/documenten/ronl-ffc3e3ce-a5d54bf7-858a-7a6c61a8ceb7/pdf AlleCijfers.nl. (2024). Statistieken Gemeente Heemstede. Geraadpleegd op 4 november 2024, van https://allecijfers.nl/gemeente/heemstede/#google_vignette Van Beek, L., Mouter, N., Pelzer, P., Hajer, M., & Van Vuuren, D. (2024). Experts and expertise in practices of citizen engagement in climate policy: a comparative analysis of two contrasting cases. Climatic Change, 177(1), 10. https://doi.org/10.1007/s10584-02303659-1 Bleijenberg, C. E. (2021). In gesprek of uitgepraat? Over de betekenis van gesprekken voor het verloop van lokale participatieprocessen. Radboud Repository. https://hdl.handle.net/2066/233557 Bleijenberg, C. E., & Meijer, L. (2024). Evaluatieonderzoek G1000 Zuid-Holland 2023. De Haagse Hogeschool. Bredenoort, D., & Renes, R. J. (2025, 6 januari). Verbinding met de maatschappij: Noodzakelijk onderdeel, maar vaak ‘ondergeschoven kindje’. Kennisknooppunt Participatie. https://www.kennisknooppuntparticipatie.nl/onderzoek/leernetwerkburgerberaden/blogs-leernetwerk/2963442.aspx?t=Verbinding-met-de-maatschappijNoodzakelijk-onderdeel-maar-vaak-%e2%80%98ondergeschoven-kindje%e2%80%99 Centraal Bureau voor de Statistiek. (2024).
Bevolking op 1 januari en gemiddeld; geslacht, leeftijd en regio. CBS StatLine. https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/03759ned/table?dl=39E0B D66, PvdA, VVD, & GroenLinks. (2024, 28 november). Amendement over de adviezen van het burgerberaad afvalinzameling [Amendement]. Gemeente Heemstede. https://gemeentebestuur.heemstede.nl/Vergaderingen/Gemeenteraad/2024/28-
33
november/20:00/Eindrapport-burgerberaad/CONCEPT-Amendement-D66-PvdA-VVDadvies-Burgerberaad-Afvalinzameling-III.pdf Gemeente Amsterdam. (2024). Eindrapport Burgerberaad Schone Stad. https://openresearch.amsterdam/nl/page/113400/eindrapport-burgerberaad-schonestad Gemeente Heemstede. (2020, 25 juni). Besluitenlijst raadsvergadering. https://gemeentebestuur.heemstede.nl/documenten/Dossierdocument/200625Besluitenlijst-raadsvergadering-25-juni-2020.pdf Gemeente Heemstede. (2021, 11 februari, en hervatting op 15 maart 2021). Lijst van conclusies en toezeggingen commissie Ruimte. https://gemeentebestuur.heemstede.nl/Vergaderingen/Commissie-Ruimte/2021/11februari/20:00/Lijst-van-conclusies-en-toezeggingen-commissie-Ruimte-11-februari2021-hervatting-15-maart-2021-1.pdf Gemeente Heemstede. (2023, 8 juni). Raadsbesluit: Raadsvergadering: 08 juni 2023. https://gemeentebestuur.heemstede.nl/Vergaderingen/Gemeenteraad/2023/08juni/20:00/Het-Heemsteeds-burgerberaad-over-afvalinzameling/Raadsvoorstel-HetHeemsteeds-burgerberaad-over-afvalinzameling-1.pdf Gemeente Heemstede & Burgerberaad Heemstede. (2024). Eindrapport Burgerberaad Afvalinzameling Heemstede. https://gemeentebestuur.heemstede.nl/Vergaderingen/Raadsdiscussie/2024/02oktober/20:00/Eindrapport-burgerberaad-Heemstede-2024.pdf Lind, E. A., & Tyler, T. R. (1988). The social psychology of procedural justice.
Springer Science & Business Media. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-2115-4 Pierce, J. L., Kostova, T., & Dirks, K. T. (2001). Toward a theory of psychological ownership in organization. The Academy of Management Review, 26(2), 298–310. https://doi.org/10.5465/amr.2001.4378028V Organisation for Economic Co-operation and Development. (2021). Innovative Citizen
34
Participation and New Democratic Institutions: Catching the Deliberative Wave. Geraadpleegd op 16 september 2024 van https://www.oecd.org/en/publications/innovative-citizen-participation-and-newdemocratic-institutions_339306da-en.html Samen Stad Maken. (2024). Adviezen burgerberaad Utrecht: hoe willen we dat de jaarwisseling verloopt? https://www.utrecht.nl/fileadmin/uploads/documenten/bestuur-enorganisatie/initiatief-en-invloed/burgerberaad/2024-03-rapport-adviezenburgerberaad.pdf Van der Veen, H., & Bleijenberg, C. (te verschijnen). Samen Besturen in Heemstede: Evaluatie van de samenwerking tussen bewoners en de gemeente bij de voorbereiding en uitvoering van het burgerberaad. De Haagse Hogeschool. Van Viersen, J., Bleijenberg, C., & Renes., R. J. (2023). Evaluatie burgerberaden energietransitie Den Haag 2022. De Haagse Hogeschool. https://doi.org/10.48544/43f5b08e-f01d-4e2abe6d-acfd2e6a81a4 Van Viersen, J., Bleijenberg, C., & Eikelboom, J. (2024). Burgerberaad Energietransitie Leiden 2023: Onderzoek naar de ervaringen van deelnemers. De Haagse Hogeschool. https://www.dehaagsehogeschool.nl/media/onderzoeksrapport-burgerberaadgemeente-leiden Van Viersen, J., & Bleijenberg, C. (2024). Evaluatieonderzoek Burgerberaad Jaarwisseling Utrecht 2024. De Haagse Hogeschool.
https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Document/ec9b6406-8a01-42b5b3e1-be4351aeab09?documentId=f5f06930-f5be-4d49-891f-d4ec02fcc517 Van Viersen, J., & Bleijenberg, C. (te verschijnen). Evaluatieonderzoek Burgerberaad schone stad Amsterdam 2024. Evaluatieonderzoek onder deelnemers. De Haagse Hogeschool. Webler, T., Tuler, S., & Krueger, R. O. B. (2001). What is a good public participation process? Five perspectives from the public. Environmental management, 27(3), 435. Werkgroep Samen Besturen. (2023, 8 april). Voorstel voor een Heemsteeds burgerberaad.
35
Gemeente Heemstede.
36
Bijlagen Bijlage A: Vragenlijst vooraf 1. Wat is uw geslacht? 2. Hoe oud bent u? 3. Wat is de hoogste opleiding die u heeft gevolgd? 4. Heeft u al eens eerder meegepraat tijdens een bijeenkomst van de gemeente? 5. Kruis de belangrijkste reden(en) aan waarom u meedoet aan het burgerberaad. U kunt maximaal 2 redenen aangeven. • Ik doe mee, omdat ik ben uitgenodigd door de gemeente. • Ik doe mee, omdat ik me betrokken voel bij mijn dorp en mijn steentje bij wil dragen. • Ik doe mee, omdat ik invloed uit wil oefenen op de gemeentelijke aanpak rondom afvalinzameling. • Anders, namelijk...
6. In hoeverre bent u het oneens of eens met de volgende uitspraken? Mee oneens – Beetje mee oneens – Neutraal – Beetje mee eens – Mee eens • Ik sta positief tegenover het burgerberaad in Heemstede. • Ik heb vertrouwen in de manier waarop de gemeente het burgerberaad organiseert. • Ik verwacht dat de stem van burgers gehoord wordt binnen het burgerberaad. • Ik verwacht dat de adviezen van burgers meegenomen worden in de aanpak van de gemeente rondom afvalinzameling. • Ik heb vertrouwen dat de gemeente wat gaat doen met de uitkomsten van het burgerberaad. 7. Wat weet u over de aanpak van de gemeente rondom afvalinzameling? Niets – Weinig – Neutraal – Redelijk wat – Veel 8. Hoeveel vertrouwen heeft u in de aanpak van de gemeente rondom afvalinzameling? Geen – Weinig – Neutraal – Redelijk wat – Veel 9. In hoeverre bent u het eens of oneens met onderstaande uitspraken? Mee oneens – Beetje mee oneens – Neutraal – Beetje mee eens – Mee eens • Ik voel me betrokken bij het vraagstuk van het burgerberaad. • Ik voel me verantwoordelijk voor het op een goede manier aanbieden van mijn afval. • Ik zet me in voor een schone buurt. • Kunt u uw antwoord kort toelichten?
37
Bijlage B: Vragenlijst achteraf 1. In hoeverre bent u het oneens of eens met de volgende uitspraken? Mee oneens – Beetje mee oneens – Neutraal – Beetje mee eens – Mee eens • Ik voelde me welkom bij het burgerberaad. • Ik ben op een beleefde manier behandeld door de gemeente. • Het contact met de mensen van de organisatie verliep prettig. • Ik kon mijn mening geven. • Er is met aandacht naar mijn mening geluisterd. • Feedback op het programma werd serieus genomen. • De gespreksleiders luisterden met aandacht naar iedereen in het groepje. • De voorzitter was onpartijdig. • De gespreksleiders van de groepjes waren onpartijdig. • De aanwezige experts waren onpartijdig. • Het burgerberaad is eerlijk verlopen. • Ik heb invloed gehad op de uitkomsten van het burgerberaad. • De uitkomsten van het burgerberaad komen overeen met mijn opvattingen • Ik ben tevreden met de adviezen die het burgerberaad heeft gegeven. • Als het onderwerp me interesseert, zou ik de volgende keer weer willen deelnemen aan een burgerberaad. • Als de adviezen van het burgerberaad worden uitgevoerd dan accepteer ik die, ook als ze niet overeen komen met mijn opvattingen. • Ik heb informatie gekregen die bruikbaar was bij het bedenken van adviezen. • Ik heb voldoende informatie gekregen over het programma. • Ik heb voldoende informatie gekregen over wat er gebeurt met de adviezen van het burgerberaad.
• Ik vertrouw erop dat de uitkomsten van het burgerberaad door de gemeente zullen worden overgenomen. • Ik heb meer vertrouwen gekregen in de manier waarop de gemeente de afvalverzameling aanpakt. 2. Welk rapportcijfer geeft u het burgerberaad? 3. In hoeverre bent u het oneens of eens met de volgende uitspraken? Mee oneens – Beetje mee oneens – Neutraal – Beetje mee eens – Mee eens • Ik sta positief tegenover het burgerberaad in Heemstede. • Ik verwacht dat de adviezen van het burgerberaad meegenomen worden in de aanpak van de gemeente voor afvalinzameling. • Ik verwacht dat mijn bijdrage aan het burgerberaad ertoe heeft gedaan. • Ik ben positief over de wijze waarop de gemeente het burgerberaad heeft georganiseerd. • Ik heb vertrouwen dat de gemeente wat gaat doen met de uitkomsten van het burgerberaad. • Het burgerberaad is van de deelnemers. • Het burgerberaad is van de gemeente, niet van de deelnemers.
38
4. Hoeveel vertrouwen heeft u in de aanpak van de gemeente voor afvalinzameling? Geen – Weinig – Neutraal – Redelijk wat – Veel 5. Heeft u door uw deelname aan het burgerberaad meer kennis van de aanpak van de gemeente voor afvalinzameling? Niets – Weinig – Neutraal – Redelijk wat – Veel 6. In hoeverre bent u het eens of oneens met onderstaande uitspraken? Mee oneens – Beetje mee oneens – Neutraal – Beetje mee eens – Mee eens • Ik voel me betrokken bij het vraagstuk van het burgerberaad. • Ik voel me verantwoordelijk voor het op een goede manier aanbieden van mijn afval. • Ik zet me in voor een schone buurt. • Kunt u uw antwoord kort toelichten? 7. Bent u aanwezig geweest bij alle bijeenkomsten van het burgerberaad? • Ja • Nee • Waarom wel/niet? 9. Bent u anders gaan denken over het onderwerp? 10. Als u terugkijkt, wat ging er goed ? 11. Als u terugkijkt, wat kan dan volgens u beter? 12. Wat zou u – op basis van uw ervaring met het burgerberaad – de gemeente verder nog heel graag willen meegeven?
39
Bijlage C: Conceptueel kader procedurele ervaren rechtvaardigheid
40
Bijlage D: Conceptueel kader Psychological Ownership
Figuur 12: Conceptueel kader Psychological Ownership. Bron: Pierce & Dirks (2001).
41