Document · PDF

Perspectiefnota 2027

gemeenteraad 30 juni 2026, gemeente HardenbergBij agendapunt: Perspectiefnota 20278.382 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Niet gevonden in dit document.

Perspectiefnota

Datum 26 mei 2026 1

Inhoudsopgave 1 Inleiding .......................................................................................................................................................................... 3 2 Financieel perspectief................................................................................................................................................ 4 2.1 Financiële ontwikkelingen ............................................................................................................................... 4 2.2 Financiële uitgangspunten .............................................................................................................................. 5 2.3 Uitkomst begroting na Meibrief ................................................................................................................... 6 2.4 Raadsbesluiten ..................................................................................................................................................... 7 2.5 Autonome ontwikkelingen .............................................................................................................................. 7 2.6 Knelpunten bestaand beleid...........................................................................................................................

9 2.7 Nieuw beleid....................................................................................................................................................... 10 2.8 Uitkomst geactualiseerde begroting ......................................................................................................... 10 2.9 Investeringen ...................................................................................................................................................... 12 2.10 Financiële soliditeit ........................................................................................................................................ 17 Bijlage 1: Programmatoelichting ............................................................................................................................ 18 1 Programma 1 Ruimtelijk Hardenberg ........................................................................................................... 18 2 Programma 2 Economisch en recreatief Hardenberg .............................................................................. 19 3 Programma 3 Duurzaam Hardenberg .......................................................................................................... 20 4 Programma 4 Sociaal Hardenberg .................................................................................................................

21 5 Programma 5 Dienstverlenend Hardenberg ............................................................................................... 23 6 Programma 6 Financiën ..................................................................................................................................... 23 Bijlage 2: Afkortingenlijst ........................................................................................................................................... 26

1 Inleiding Hierbij bieden wij u de perspectiefnota 2027 aan. Deze perspectiefnota wordt door het nieuwe college aan uw raad aangeboden, maar is inhoudelijk voorbereid in de vorige bestuursperiode. Deze perspectiefnota heeft vooral een financieel-technisch en beleidsmatig voortzettend karakter, passend bij de overgang naar een nieuwe bestuursperiode. In voorliggende perspectiefnota is geen verdere uitwerking van het coalitieakkoord ‘Goed voor elkaar’ opgenomen, mede omdat de periode tussen de openbaarmaking van het coalitieakkoord en het opstellen van deze perspectiefnota hiervoor te beperkt was. De vertaling van dit akkoord worden, tezamen met de uitgangspunten zoals opgenomen in deze perspectiefnota, meegenomen bij het opstellen van de begroting 2027. In de perspectiefnota schetst het college een voorlopig beeld van de financiële ruimte voor de begroting 2027–2030. Zichtbaar wordt dat er vanaf 2028 voor de gemeenten in Nederland structureel minder beschikbaar is voor het uitvoeren van gemeentelijke taken. Zo biedt het accres te weinig vergoeding voor het opvangen van autonome groei van de zorgtaken. De nieuwe normeringssystematiek van het Rijk geeft Hardenberg (en andere gemeenten) niet de gewenste structurele financiële zekerheid. En ook in het landelijke coalitieakkoord zijn er geen aanwijzingen voor aanvullende structurele middelen.

Het financiële vertrekpunt van de Perspectiefnota 2027 vraagt om prioritering en fasering om het structureel tekort op te lossen. Het structureel tekort bedraagt in 2027 €1,5 miljoen. Door de werkwijze van grof (perspectiefnota) naar fijn (begroting) kunnen eventuele beleidsmatige aandachtspunten met financiële gevolgen vroegtijdig worden gedeeld. We hebben grote ambities. Deze ambities brengen we in lijn met onze financiële middelen en uitvoeringskracht. De gemeente heeft door stijgende lasten en dalende rijksinkomsten een structureel tekort op de meerjarenbegroting. Het uitgangspunt in deze bestuursperiode is het bereiken van een structureel sluitende meerjarenbegroting, dat wil zeggen: de eerste of de laatste jaarschijf is structureel sluitend. Hierbij worden structurele lasten gedekt door structurele baten. We zetten de algemene reserve op een verantwoorde manier in met behoud van voldoende weerstandsvermogen. Leeswijzer Voor u ligt de perspectiefnota, waarin de kaders en uitgangspunten voor de komende begroting worden geschetst. In hoofdstuk 2 wordt dit financiële perspectief uitgewerkt en vertaald naar de meerjarige financiële consequenties, inclusief de daarbij behorende keuzes en aandachtspunten voor uw raad. In de bijlage vindt de toelichting plaats per programma.

De in hoofdstuk 2 Financieel Perspectief opgenomen financiële uitgangspunt vormen, tezamen met het coalitieakkoord, de basis voor de nog op te stellen programmabegroting 2027.

2 Financieel perspectief Het vertrekpunt van deze perspectiefnota is het financiële beeld zoals opgenomen in de door de raad vastgestelde meibrief 2026. Vanuit dit vertrekpunt zijn de autonome ontwikkelingen en de knelpunten in het bestaande beleid in beeld gebracht, wat leidt tot een geactualiseerd financieel beeld zoals opgenomen in paragraaf 2.8. Deze perspectiefnota bevat uitsluitend ontwikkelingen en knelpunten binnen het bestaande beleid er is nog geen vertaling gemaakt van het coalitieakkoord naar nieuw beleid of nieuwe ambities. Hiermee is gekozen voor een terughoudende en beheerste koers, gericht op de voortzetting van bestaand beleid. De perspectiefnota vormt samen met het coalitieakkoord het vertrekpunt voor de begroting 2027, waarin verdere beleidskeuzes en ambities worden uitgewerkt. De in deze perspectiefnota opgenomen wijzigingen zijn opgenomen in Bijlage 1 Programma Toelichting. Paragraaf 2.9 bevat een nadere toelichting op de al beschikbaar gestelde middelen voor de investeringen.

2.1 Financiële ontwikkelingen De financiële situatie van onze gemeente is grotendeels afhankelijk van de ontwikkelingen vanuit het Rijk, zoals opgenomen in de Voorjaarsnota van het Rijk en de circulaires. Hieronder volgt op hoofdlijnen een toelichting op de belangrijkste uitgangspunten en ontwikkelingen uit deze Voorjaarsnota van het Rijk. Voorjaarsnota van het Rijk De voorjaarsnota van het Rijk geeft een vooruitblik op de rijksbegroting voor de komende jaren. De voorjaarsnota bevat ook de startnota, waarin de financiële afspraken uit het coalitieakkoord zijn vertaald naar de meerjarige begroting van het Rijk. De gevolgen voor gemeenten worden nader toegelicht in de meicirculaire 2026. Hieronder wordt alvast ingegaan op enkele actuele onderwerpen die relevant zijn voor het financieel perspectief van onze gemeente. Twee belangrijke pijlers zijn de loon en prijsontwikkelingen, gebaseerd op het Centraal Economisch Plan (CEP) en de volumeontwikkelingen. Op basis van de huidige inzichten zien wij slechts een zeer beperkte groei van het volumeaccres en zelfs een lichte daling in de jaren 2028 en verder. Dit betekent dat de groei van het gemeentefonds beperkt blijft, waardoor er voor gemeenten minder financiële ruimte ontstaat om autonome groei en nieuwe opgaven op te vangen.

In de voorjaarsnota van het rijk zijn ook enkele belangrijke ontwikkelingen opgenomen ten aanzien van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Zo heeft het kabinet aangekondigd dat huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo met ingang van 1 januari 2029 wordt aangepast. Mensen die zelf in staat zijn huishoudelijke hulp te organiseren en te bekostigen, gaan dit voortaan zelf betalen. Voor inwoners die niet zelf in ondersteuning kunnen voorzien, blijft de gemeente verantwoordelijk voor het bieden van passende ondersteuning.

Daarnaast hebben het Rijk en de VNG afgesproken om in de toekomst een nader te bepalen deel van de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het gemeentefonds te financieren, maar via een aparte financieringssystematiek. Het Rijk onderzoekt welke vorm van objectieve indexering het beste past. Daarbij wordt gekeken naar zowel de ontwikkeling van de kosten als naar demografische ontwikkelingen, zoals vergrijzing. Wij volgen deze ontwikkelingen en brengen de gevolgen voor onze gemeente in beeld zodra daar meer duidelijkheid over is. Meicirculaire van het Rijk Naast de Voorjaarsnota van het Rijk bevat ook de meicirculaire 2026 belangrijke informatie voor het financiële beeld van onze gemeente. In de meicirculaire informeert het Rijk gemeenten jaarlijks over de ontwikkeling van het gemeentefonds en de financiële gevolgen daarvan voor gemeenten. De effecten voortvloeiend uit deze circulaire kunnen mogelijk zorgen voor enige financiële verlichting in het meerjarenbeeld. Op het moment van opstellen van deze perspectiefnota was de meicirculaire echter nog niet beschikbaar. Traditiegetrouw verschijnt deze circulaire begin juni. De financiële effecten hiervan konden daarom logischerwijs nog niet worden betrokken bij het opstellen van deze perspectiefnota. De uitkomsten van de meicirculaire worden wel betrokken bij het opstellen van de begroting 2027.

2.2 Financiële uitgangspunten Deze paragraaf beschrijft de belangrijkste uitgangspunten voor het financieel beleid en de meerjarenbegroting 2027–2030 van de gemeente Hardenberg. Deze perspectiefnota en het coalitieakkoord vormen samen het uitgangspunt voor de begroting. Achtereenvolgens wordt ingegaan op de financiële kaders, de uitgangspunten voor indexatie en de belangrijkste aannames voor loon-, prijs- en renteontwikkelingen. Onze gemeentelijke uitgangspunten voor het financieel beleid zijn: • We zetten in op voldoende weerstandsvermogen om de risico’s, met een huidig risicoprofiel van circa € 22 miljoen, op te vangen en te voorkomen dat de bestaande ambities daarmee in het geding komen (financiële verordening, weerstandsratio 1,4). • De schuldpositie van de gemeente dient een houdbare schuld te zijn. Hiervan is sprake zolang de netto schuldquote niet meer bedraagt dan 130% • De belastingen en leges worden alleen met de inflatiecorrectie verhoogd • Dat de algemene reserve waar mogelijk en waar noodzakelijk kan worden ingezet, met een maximum van 10%, om in een specifiek jaar tot een sluitende begroting te komen Loon- en prijsindexatie Het indexeringspercentage voor loon- en prijsstijgingen is gebaseerd op de inflatieverwachting van het CPB voor de overheid. Gemeenten worden hiervoor via de algemene uitkering gecompenseerd en deze compensatie wordt verwerkt in de begroting.

De algemene uitkering bestaat uit een loon- en prijsdeel en een volumedeel. Wanneer wij hogere loon- en prijscompensatie toepassen dan de compensatie die wij hiervoor vanuit het Rijk ontvangen, betekent dit dat een deel van het volumedeel moet worden ingezet om deze extra kosten op te vangen. Hierdoor blijven minder middelen beschikbaar voor groei en nieuwe beleidsontwikkelingen. 5

Prijs en loonindex (CEP2026) voor het jaar 2027 (lopende prijzen), overige jaren is tegen constante prijzen in Hardenberg. De genoemde percentages en uitgangspunten zijn voorlopig en worden waar nodig aangepast op basis van de meicirculaire 2026 van het Rijk. i.

ii. iii. iv. v. vi. vii. viii. ix. x.

Voor ontwikkeling loonkosten 2027 wordt gerekend met 3,1%. Dit is een combinatie van de lopende CAO (t/m 31-03-2027) en de loonvoet sector overheid (t/m 31-12-2027). Voor inhuur derden wordt gerekend met een prijsstijging van 2,1% Voor zorgkosten (individuele voorzieningen) wordt een prijsstijging van 3,8 % gehanteerd. Wij volgen de NZA (10% NZA materieel en 90% NZA personeel) Index voor samen doen, deze conform CAO samen doen verwerkt. Voor overige prijsstijgingen 2027 wordt 2,7% gehanteerd (ook subsidies) Er wordt een inflatoire verhoging tarieven 2027 met 2,9 % toegepast (50% loonvoet sector overheid en 50% bbp) De bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen worden geraamd conform de begroting 2027 van deze verbonden partij (en is vaak hoger dan BBP) De ramingen voor grondexploitaties (inclusief de raming voor plankosten) sluiten aan bij de nota grondexploitatie 2027 en verdere jaren Rente nieuw aan te trekken geldleningen 3,7 % (onder voorbehoud gezien de geopolitieke ontwikkelingen) Omslagrente 1,25% (onder voorbehoud gezien de geopolitieke ontwikkelingen)

Bovenstaande is onder voorbehoud, definitieve indexen volgen uit de meicirculaire 2026 van het Rijk.

2.3 Uitkomst begroting na Meibrief Het begrotingssaldo na de meibrief 2026 vormt het vertrekpunt voor de perspectiefnota 2027. Een belangrijke graadmeter voor onze financiële gezondheid is het structureel evenwicht: de mate waarin wij voldoende structurele middelen hebben om onze structurele activiteiten en ambities duurzaam uit te voeren. Voor 2026 is sprake van een positief structureel saldo, maar vanaf 2027 en in de jaren daarna is het structureel saldo niet meer in evenwicht. Dit vraagt om scherpe financiële keuzes richting de begroting 2027 en de daaropvolgende jaren. Zoals aangegeven zijn de financiële gevolgen voortvloeiend uit de meicirculaire vanuit het rijk niet betrokken in deze perspectiefnota en worden verwerkt in de begroting 2027.

Uitkomst begroting na Meibrief Bedragen x €1.000; Omschrijving

2027

Begrotingssaldo na Meibrief

-3.831

2028

-3.092

2029

-5.227

2030

-4.749

Waarvan incidenteel

-3.342

-1.140

-499

Waarvan structureel

-489

-1.952

-4.728

-4.749

2.4 Raadsbesluiten Tabel: Raadsbesluiten Bedragen x €1.000 Vertrekpunt Meibrief 2026

2027

2028

2029

2030

-3.831

-3.092

-5.227

-4.749

-3.831

-3.092

-5.227

-4.749

Raad 12-05-2026 Totaal voor Perspectiefnota

De raad heeft geen besluiten genomen na 14 april 2026 die een effect hebben op het begrotingssaldo.

2.5 Autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen van buiten de gemeente waar we geen invloed op hebben, maar die wel financiële gevolgen hebben. Enkele voorbeelden hiervan zijn caoverhogingen, structurele doorwerkingen van kapitaallasten, verplichte uitgaven aan gemeenschappelijke regelingen en wettelijke maatregelen. Deze autonome ontwikkelingen komen niet ten laste van de programma's maar worden direct gedekt vanuit de algemene middelen. In onderstaande tabel staan de autonome ontwikkelingen die invloed hebben op het begrotingssaldo.

Overzicht mutaties autonome ontwikkelingen Perspectiefnota (2027–2030) Bedragen x €1.000 / PRNR = programmanummer Omschrijving

PRNR

2027

2028

2029

2030

Inzet doelgroepers in het groenonderhoud

-39

-71

-212

-354

Stichting Openbare Bibliotheken Hardenberg 2 herstel prijsindexatie 2026 Stichting Openbare Bibliotheken Hardenberg 6 herstel prijsindexatie 2026 Van lokale omroep naar streekomroep 2

-128

128

-86

Bijdrage Omgevingsdienst

-115

Bijdrage Omgevingsdienst

115

Uitbreiding huisvesting De Zeven Linden

-30

Bijdrage gemeenschappelijke regeling GGD IJsselland Bijdrage gemeenschappelijke regeling GGD IJsselland De Kern herstel structureel tekort

-252

252

-50

De Kern herstel structureel tekort

De Stuw herstel structureel tekort

-400

De Stuw herstel structureel tekort

400

Omschrijving

PRNR

2027

2028

2029

2030

Indexatie WSW

-240

Indexatie WSW

240

Verhoging Uitvoeringkosten Samen Doen Hardenberg B.V.

-351

Verhoging Uitvoeringkosten Samen Doen Hardenberg B.V.

351

Semi open house Huishoudelijke ondersteuning

-250

Verhoging dotatie voorziening groot onderhoud

-168

Verhoging dotatie voorziening groot onderhoud

168

Bijdrage Veiligheidsregio IJsselland

-200

Bijdrage Veiligheidsregio IJsselland

200

Naar een weerbare en veilige samenleving voor iedereen

-250

Areaaluitbreiding 2027

-253

Areaaluitbreiding 2027 - dekking: stelpost prijscompensatie Informatie gestuurd werken als fundament voor een toekomstbestendige organisatie

253

-385

-335

-1.375

-1.321

-1.462

-1.354

Waarvan incidenteel

-336

-250

Waarvan structureel

-1.039

-1.071

-1.212

-1.354

Structurele borging van cybersecurity en monitoring

Saldo mutaties autonome ontwikkelingen

Leeswijzer tabel: De negatieve mutatie op een programma bijvoorbeeld bijdrage omgevingsdienst €115.000 op programma 2, wordt verrekend met de stelpost lonen en prijzen op programma 6. Daarom wordt deze twee keer getoond in de tabel. Dit betreft een mutatie tussen de programma's. Dit is een raadsbevoegdheid.

2.6 Knelpunten bestaand beleid Financiële mee- en tegenvallers binnen het bestaande beleid worden zoveel mogelijk binnen het programma zelf opgevangen. De resterende financiële knelpunten worden in de planning -en control cyclus integraal afgewogen. Onderstaand een overzicht van de knelpunten die opgenomen zijn in deze perspectiefnota. De onderdelen die voorzien zijn van een asterisk (*) komen voort uit de collegebesluiten tot nu toe. Deze onderdelen worden bij de begroting afgewogen of ze incidenteel of structureel worden ingepast.

Overzicht mutaties knelpunten bestaand beleid Perspectiefnota (2027–2030) Bedragen x €1.000 / PRNR = programmanummer Omschrijving

PRNR

Formatie VTH

-489

Formatie VTH - Dekking uit bestaande budgetten

489

Onderhoud en beheer Kotermeerstal Dedemsvaart

-42

-22

Programma Ruimte voor de Vecht 2027-2030 1

-23

Actualisatie cultuurvisie 2024-2027

-419

Bijdrage Theatervereniging VAKK*

-8

Financiële ondersteuning TSH*

-33

Verbeteren toegankelijkheid en beleving Kolonie Ommerschans

-38

Versnellen Bedrijventerreinen

-200

-250

-300

Daadkrachtig Hardenberg*

-330

Jeugdhulp en onderwijs

Tijdelijke huisvesting renovatie CBS De Elzenhof

-50

Publieksdienst bezorging reisdocumenten

-10

Applicatie voor het Maatschappelijk Domein en verhoging Licentiekosten huidige applicatie:

-281

-31

Begeleiding Kotermeerstal*

-50

ICT - suite voor Sociaal Domein

-75

Ontwikkeling assetmanagement

-70

Programma Ruimte voor de Vecht 2027-2030 6

-14

Publieksdienst beveiliging en e-verrijking

-55

-1.698

-690

-410

-359

Waarvan incidenteel

-1.676

-668

-388

-337

Waarvan structureel

-22

Saldo mutaties knelpunten bestaand beleid

2027

2028

2029

2030

2.7 Nieuw beleid Gezien de context die in de inleiding van deze perspectiefnota is geschetst, bevat deze perspectiefnota geen voorstellen voor nieuw beleid.

2.8 Uitkomst geactualiseerde begroting In deze perspectiefnota wordt een toelichting gegeven op de belangrijkste ontwikkelingen bestaande uit autonome ontwikkelingen en noodzakelijke bijstellingen als gevolg van het knelpunten bestaande beleid. Zoals toegelicht zijn bewust geen mutaties ten aanzien van nieuw beleid opgenomen in de voorliggende perspectiefnota. Deze ontwikkelingen zijn verwerkt in het financiële meerjarenbeeld, zodat inzichtelijk wordt wat de effecten zijn voor de begroting van de komende jaren. Wanneer de hiervoor beschreven ontwikkelingen worden verwerkt, ontstaat het meerjarig perspectief voor de gemeente Hardenberg zoals hieronder weergegeven. De begroting 2027 staat onder druk staat, met een tekort van afgerond € 6,9 miljoen in 2027, bestaande uit een incidenteel en structureel component. Het structurele saldo bedraagt € 1,5 miljoen negatief in 2027 en loopt op naar € 6,1 miljoen negatief in 2030. Richting de begroting 2027 moeten daarom keuzes worden gemaakt en prioriteiten worden

gesteld om tot een structureel financieel evenwicht te komen. Daarbij betrekken we onder meer: •

•

De financiële effecten van de meicirculaire 2026 van het Rijk. Deze zijn op het moment van opstellen van deze perspectiefnota nog niet bekend. Deze kunnen mogelijk zorgen voor enige financiële verlichting in het meerjarenbeeld. Het advies van de VNG en de Provincie. Deze stellen jaarlijks elk een begrotingsadvies op, een onderdeel hiervan is het mogen opnemen van een stelpost onderuitputting, dit vraagt nog om verdere uitwerking richting de begroting. Het financiële kader zoals opgenomen in het coalitieakkoord. We benoemen daarin dat wij onze begroting meer in lijn willen brengen met wat we daadwerkelijk denken te realiseren (reëel begroten). Daarbij hebben we ook specifiek oog voor de investeringen en overwegen we, waar nodig, geplande investeringen te temporiseren en faseren. Bij de ontwikkeling van nieuw beleid hanteren we het principe ‘nieuw voor oud’, we beoordelen of bestaand beleid of taken kunnen worden geschrapt of verminderd, zodat vernieuwing binnen de bestaande begroting wordt opgevangen. In uiterste geval kijken we kritisch naar bestaand beleid waarbij wettelijke en kerntaken hoger in de prioritering staan.

Deze uitwerking moet daarbij realistisch en uitvoerbaar zijn waarbij zowel de beschikbare

uitvoeringskracht als externe factoren medebepalend zijn voor de mate waarin ambities kunnen worden gerealiseerd.

Geactualiseerde begroting Bedragen x €1.000; Omschrijving

2027

Begrotingssaldo na Meibrief

-3.831

2028

-3.092

2029

-5.227

2030

-4.749

Mutaties autonome ontwikkelingen

-1.375

-1.321

-1.462

-1.354

Mutaties knelpunten bestaand beleid

-1.698

-690

-410

-359

Saldo mutaties Perspectiefnota

-3.072

-2.011

-1.872

-1.713

Uitkomst begroting na vaststelling Perspectiefnota

-6.903

-5.102

-7.099

-6.462

Waarvan incidenteel

-5.354

-2.058

-1.137

-337

Waarvan structureel

-1.549

-3.045

-5.962

-6.125

Mutaties nieuw beleid

2.9 Investeringen De driehoek wonen, werken en ons voorzieningenniveau ontwikkelt de gemeente Hardenberg in balans. De investeringen die we doen in de fysieke leefomgeving, onze economie en maatschappelijke voorzieningen werken als vliegwiel voor het behoud en de versterking van de brede welvaart in elke kern. We bieden ruimte voor groei en kansen voor de economie van morgen. Daarnaast wordt er van de gemeente verwacht dat wij ook rekening houden met de bloei, zoals een goed onderhouden openbare ruimte. Dit vraagt om samenhangende keuzes en stevige regie zodat groei en bloei hand in hand blijven gaan. Wij brengen dit onderscheid tussen groei en bloei ook tot uitdrukking in onze investeringen, passend bij de gelaagdheid en het karakter van onze kernen. De investeringen zijn ingedeeld in een viertal categorieën en financieel vertaald in het voorliggende financiële meerjarenbeeld. De categorieën betreffen: • • • •

Investeringen in (nieuwe) voorzieningen (toelichting paragraaf 2.9.1) Integrale huisvestingsplannen (toelichting paragraaf 2.9.2) Type Instandhouding (vervangings) investeringen (toelichting paragraaf 2.9.3) Enkelvoudige investeringen (toelichting paragraaf 2.9.4)

Investeringen die nog niet concreet zijn gepland, maar wel in beeld zijn via de eerder vastgestelde wensenlijst (voorheen de K&I-agenda), zijn nog niet verwerkt in het financiële meerjarenoverzicht. Deze investeringen worden pas opgenomen zodra er meer duidelijkheid is over de aard en omvang ervan. Hierbij moet gedacht worden aan de investeringen met betrekking tot het theater, toekomstige MFA’s, N36, de stationsomgeving, etc.

2.9.1 Investeringen in voorzieningen Met de investeringen in onze voorzieningen maken we Hardenberg sterker, toekomstbestendiger en bieden we onze inwoners perspectief. Juist in een periode van financiële uitdagingen vinden wij het belangrijk om te blijven investeren in onze stad en kernen. Investeringen in voorzieningen dragen bij aan het versterken en verbeteren van het voorzieningenniveau. Het kan daarbij gaan om nieuwe voorzieningen, maar ook om investeringen die bestaande voorzieningen uitbreiden of kwalitatief verbeteren. De in onderstaande tabel opgenomen investeringen in onze voorzieningen zijn financieel vertaald in het voorliggende meerjarenperspectief. Investeringen Bedragen x €1.000

Reeds Inv. beschik- 2027 baar

Inv. 2028

Inv. 2029

Inv. 2030

kap. last 2027

kap. last 2028

kap. last 2029

kap. last 2030

100

300

1.500

1.900

470

120

Theater de Voorveghter (voorbereiding en realisatie)

860

Centrumstructuur (WdWstraat / Nijenstede)

100

300

1.600

100

650

100

1.050

100

Gebiedsontwikkeling stationsgebied / Nedersaksenlijn

6.500

Saldo investering

7.170

1.630

4.110

3.100

800 0

105

Rotonde van Uijterwijckallee Theater de Voorveghter (onderzoek)

Centrumstructuur Schuitestraat) Centrumstructuur (Lage Doelen / Havenweg) Centrumstructuur (Stationstraat) Centrumstructuur (Burg.Bramerstraat) Centrumstructuur (Parkweg) Centrumstructuur (Overig)

Saldo structurele kapitaallast

2.9.2 Integrale huisvestingsplannen (IHP's) Er zijn integrale huisvestingsplannen vastgesteld door de raad. Hierin staan de afspraken over het geld wat we gaan uitgeven aan sportfaciliteiten en onderwijshuisvesting. Omdat het bedrag beperkt is voor de komende jaren, zal de gemeente vaker keuzes maken voor het een of het ander, in plaats van alles te doen. Het IHP helpt ons om deze keuzes zo goed mogelijk te maken. Voor de multifunctionele accommodaties (MFA's) hebben wij nog geen vastgesteld IHP. Ook het sportpark de Boekweit staat niet in het IHP-buitensport. Dit komt omdat het proces rond het vernieuwen van het sportpark al een tijd loopt en een eigen traject kent. De in onderstaande tabel opgenomen IHP's zijn financieel vertaald in het voorliggende meerjarenperspectief. Integrale huisvestingsplannen (IHP's) Bedragen x €1.000

IHP onderwijs

IHP-buitensport

IHP-binnensport Toekomstige MFA's (onderzoek) Investeringsbedrag

Saldo structurele kapitaallast

Reeds beschikbaar

Inv. 2027

138

8.664

43.268

4.672

200

Inv. 2028

Inv. 2029

Inv. 2030

828

2.208

9.492

2.539

2.208

331

0 0

kap. last 2027

kap. last 2028

kap. last 2029

kap. last 2030

334

622

349

636

184

805

184

805

2.9.3 Overige investeringen In de categorie overige investeringen vallen met name de "eenvoudige" investeringen. Hiermee wordt bedoeld investeringen die niet complex zijn en van beperkte financiële omvang. Voor de investering "veilige fietsverbinding (Slotweg-Schapenweg) worden momenteel verschillende varianten onderzocht gelet op de nabijgelegen spoorweg (afhankelijk hiervan volgt mogelijk een apart raadsvoorstel). De in onderstaande tabel opgenomen overige investeringen zijn financieel vertaald in het voorliggende meerjarenperspectief. Overige investeringen Bedragen x €1.000

Veilige fietsverbinding (Groot Oever)

Reeds Inv. beschik- 2027 baar

Inv. 2028

Inv. 2029

Inv. 2030

kap. last 2027

kap. last 2028

kap. last 2029

kap. last 2030

150

1.350

500

900

500

250

740

400

Veilige schoolomgeving

100

MJIP Zwembaden

680

310

855

146

271

Veilige fietsverbinding (Slotweg-Schapenweg) Recreatieve fietspaden Kwaliteitsverbetering Traversen N377 Verkeersveiligheid N36 (bijdrage aan provincie) Gemeentelijke gebouwen Investeringsbedrag

Saldo structurele kapitaallast

450

1.550

2.300

2.705

1.545

0 0

2.9.4 Vervangingsinvesteringen Vervangingsinvesteringen zijn investeringen die worden gedaan om bestaande activa te vervangen die hun levensduur hebben bereikt of niet langer voldoen aan de vereiste normen. Dit kan nodig zijn vanwege veroudering, slijtage of om dat de staat van onderhoud vervanging noodzakelijk maakt. Het doel is om de functionaliteit en waarde van gemeentelijke activa te behouden en kapitaalvernietiging te voorkomen. De bijstellingen over de looptijd zijn met name: • • •

Het toevoegen van bussen die eerder in de lease zaten. Het leasebudget is ingezet als dekking voor de toenemende kapitaallasten. Maar dit is niet voldoende. De toenemende prijsstijgingen leiden met name bij de gebouwen, kunstwerken en wegen tot een hoger benodigd investeringsbudget. Er zijn bruggen toegevoegd aan de vervangingslijst met name de Voorstraatbrug en de Prins Bernhardbrug verhogen het benodigde investeringsbudget.

Deze investeringen doen geen beroep op de algemene reserve maar worden structureel opgenomen in de begroting. De toekomstige kapitaallasten zijn hoger dan dat wij op dit moment gereserveerd hebben op onze stelpost. Wij moeten deze voorgenomen investeringen nog reëler uitzetten in de tijd. Bij het opstellen van de begroting 2027 werken wij dit uit. 15

Vervangingen

Bedragen x €1.000

Inv. 2027

Inv. 2028

Inv. 2029

Inv. 2030

kap. last 2027

Grondexploitatie Investeringen eerste aanleg Grondexploitaties (verlichting, hoofdstructuur, brandkranen en riolering)

kap. last 2028

kap. last 2029

kap. last 2030

293

339

248

1.800

1.489

899

469

241

422

522

-102

306

305

278

400

767

Vervangingen Vervangingsinvestering Tractie Inzet budget lease Vervangingsinvestering Gebouwen Vervangingsinvestering VRI Vervangingsinvestering ICT Vervangingsinvesteringen Riolering Ten laste van voorziening riolering Vervangingsinvestering Kunstwerken Uitvoeringsprogramma mobiliteit t/m 2030 Uitvoeringsprogramma GVVP Ruimte voor spelen en bewegen Opwaarderen groene woonomgeving Saldo structurele (benodigde) kapitaallast Beschikbaar op stelpost structurele kapitaallast

Surplus / tekort structureel op de stelpost

816

4.076

633

853

476

1.498

1.793

128

127

125

-128

-131

-133

6.344

350

1.503

6.250

186

194

225

500

3.260

1.900

1.000

150

217

278

405

304

300

246

823

1.581

2.192

251

928

1.179

1.935

105

-402

-257

1.015

2.10 Financiële soliditeit Weerstandsratio We willen onze solide financiële positie behouden en vinden het belangrijk dat er voldoende middelen beschikbaar zijn om op korte termijn risico’s en financiële tegenvallers op te vangen (kans van optreden tot 80%). De inschatting is dat er afgerond € 21 miljoen noodzakelijk is om deze risico's op te vangen. Zo houden wij rekening met risico’s en toekomstige investeringen waarvan wij weten dat deze op ons afkomen, zoals bijvoorbeeld de Amaliabrug en het gemeentehuis. Het beschikbare weerstandsvermogen is gelijk aan de omvang van onze algemene reserve. Wij beschikken momenteel over voldoende weerstandsvermogen om de ingeschatte risico’s op te vangen (€ 108 miljoen voor inzet van “begrotingsmutaties”). Stelposten In Hardenberg maken wij gebruik van zogenoemde stelposten. Deze stelposten zetten wij in om toekomstige ontwikkelingen en onzekerheden tijdig financieel op te kunnen vangen en daarmee grote schommelingen in het meerjarenbeeld zoveel mogelijk te beperken. In zekere zin draagt dit ook bij aan het creëren van financieel weerstandsvermogen, waarbij de nadruk ligt op het bieden van zekerheid en stabiliteit binnen de begroting. Een belangrijke stelpost is de stelpost voor volumegroei en de compensatie van loon -en prijsstijgingen en een stelpost kapitaallasten.

Deze stelpost wordt ingezet om de toekomstige kapitaallasten die voortvloeien uit investeringen financieel op te kunnen vangen. Verloop algemene reserve De algemene reserve dient als buffer voor financiële risico’s en tegenvallers, zoals schommelingen in de algemene uitkering, frictiekosten, rentemutaties en eenmalige begrotingstekorten. De reserve biedt daarmee financiële stabiliteit en voldoende weerstandsvermogen om risico’s op te kunnen vangen. De omvang van de algemene reserve bedraagt, inclusief het voorlopige jaarrekeningresultaat 2025, afgerond € 108 miljoen. Hierbij is bewust sprake van een voorlopig resultaat, aangezien de raad de jaarstukken 2025 op het moment van schrijven van deze perspectiefnota nog niet heeft vastgesteld. Tegelijkertijd wordt in de komende jaren al een aanzienlijk beroep gedaan op de algemene reserve voor de uitvoering van bestaande ambities en (toekomstige) investeringen. Zo kan het nodig zijn om de algemene reserve in te zetten ter dekking van negatieve begrotingssaldi zoals opgenomen in paragraaf 2.8 Uitkomst geactualiseerde begroting. Hierdoor is de algemene reserve niet volledig beschikbaar voor nieuwe ambities. Algemene reserve

Bedragen x €1.000 *(-/- = nadeel) Omschrijving

2026

Stand Algemene Reserve jaarrekening 2025

95.608

Voorlopig resultaat jaarrekening 2025

13.224

Subtotaal

108.832

Geprognosticeerde begrotingssaldi 2027-2030

-25.566

Mutaties begroting 2026 inclusief de nog vast te stellen meibrief 2026

-31.019

Voorlopige stand Algemene Reserve 2026

52.247

Bijlage 1: Programmatoelichting 1 Programma 1 Ruimtelijk Hardenberg 1.1 Toelichting

Autonome ontwikkelingen

Inzet doelgroepers in het groenonderhoud Bij de buitendienst zijn medewerkers werkzaam met een afstand tot de arbeidsmarkt. Een deel daarvan heeft een WSW-indicatie. Door natuurlijk verloop, met name als gevolg van pensionering, neemt het aantal medewerkers met een WSW-indicatie de komende jaren verder af. De werkzaamheden bij de buitendienst blijven onverminderd bestaan. Bij vervanging wordt daarom ingezet op het werven van medewerkers uit de doelgroep van de Participatiewet. Dit sluit aan bij de huidige werkwijze, wet- en regelgeving en de bredere inzet op inclusief werkgeverschap. Deze verschuiving heeft financiële consequenties door de toepassing van een andere financieringssystematiek. Waar de dekking voorheen grotendeels bestond uit een rijksbijdrage, geldt voor nieuwe instroom een andere wijze van bekostiging en dekking. Deze ontwikkeling heeft structurele financiële consequenties voor de gemeente de komende jaren, respectievelijk € 39.000 (2027), € 71.000 (2028), € 212.000 (2029) en € 354.000 (2030). De hogere bedragen in 2029 en 2030 zijn verklaarbaar doordat in de voorgaande meerjarenraming nog geen rekening was gehouden met deze ontwikkeling. Het aantal medewerkers dat uitstroomt wijkt daarbij niet wezenlijk af van eerdere jaren.

Mutaties bestaand beleid Formatie VTH

De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen hebben de werkzaamheden binnen VTH structureel veranderd. In plaats van de verwachte afname is de werkdruk toegenomen en is de huidige formatie onvoldoende. Om te voldoen aan de VTH-kwaliteitscriteria en aanvragen tijdig en zorgvuldig af te handelen, wordt voorgesteld de formatie structureel uit te breiden met een robuuste basis en flexibele schil. Dit versterkt kwaliteit, continuïteit en dienstverlening en vermindert de afhankelijkheid van inhuur. Dit betreft een budgettair neutrale wijziging. De aanvullende lasten worden gecompenseerd vanuit de bestaande (inhuur)budgetten en legesinkomsten. De legestarieven worden later in het jaar aan de gemeenteraad voorgelegd door middel van de legesverordening 2027. Onderhoud en beheer Kotermeerstal Dedemsvaart Met het vaststellen van het ontwikkelplan Kotermeerstal (zie ook raadsbrief 3 maart 2026) wordt ingezet op het versterken van de recreatieve en maatschappelijke functie van het gebied, in combinatie met het vergroten van de natuurwaarden en biodiversiteit. De herinrichting leidt tot een kwaliteitsimpuls, waarbij onder meer het areaal groen en extensief beheerde zones toeneemt. Deze ontwikkeling brengt structureel hogere beheer- en onderhoudslasten met zich mee, die noodzakelijk zijn om de kwaliteit en duurzaamheid van het gebied te borgen.

Voorgesteld wordt om voor het beheer en onderhoud structureel €22.000 per jaar beschikbaar te stellen. Daarnaast is voor de eerste jaren extra inzet nodig voor de verzorging van jonge aanplant. Hiervoor wordt voorgesteld om incidenteel €20.000 per jaar beschikbaar te stellen voor een periode van drie jaar.

Programma Ruimte voor de Vecht 2027-2030 De partners binnen de netwerkorganisaties Ruimte voor de Vecht hebben de intentie uitgesproken om een programma voor de komende jaren (2027-2030) op te stellen. Het programma richt zich op de rivier de Vecht en de daaraan gekoppelde opgaven (Veilige afvoer, Zoetwaterbeschikbaarheid, Ecologische waterkwaliteit en natuur, Recreatie en Economische ontwikkeling en ruimtelijke kwaliteit). Daarvoor zal in de loop van 2026 een manifest met vijf actielijnen en een nieuwe samenwerkingsovereenkomst worden vastgesteld. De financiële consequenties voor de gemeente Hardenberg zijn € 74.000 (incidenteel) per jaar, waarvan 50% uit de rioolheffing wordt gedekt.

2 Programma 2 Economisch en recreatief Hardenberg 2.1 Toelichting

Autonome ontwikkelingen

Stichting Openbare Bibliotheken Hardenberg herstel prijsindexatie 2026 Stichting Openbare Bibliotheken Hardenberg heeft een subsidierelatie met de gemeente Hardenberg. De stichting ontvangt subsidie voor activiteiten binnen de Subsidieregeling Programmalijn Maatschappelijk Domein. De bibliotheek hanteert een hogere dan de gemeentelijke indexatie voor loon- en materiële kosten. Vorig jaar is dit per abuis niet meegenomen, reden om de verhoging van de structurele bijdrage van € 128.000 nu op te nemen. Van lokale omroep naar streekomroep Tot en met 2027 hebben gemeenten de wettelijke plicht om lokale omroepen te financieren. Vanaf 2028 wordt de financiering een verantwoordelijkheid van het Rijk en vervalt de wettelijke zorgplicht voor gemeenten. De Stichting Lokale Omroep Noord Oost Overijssel werkt aan de doorontwikkeling naar een professionele streekorganisatie. De gemeente wil deze ontwikkeling stimuleren, omdat een sterke en toekomstbestendige streekomroep bijdraagt aan onafhankelijke lokale nieuwsvoorziening en betrokkenheid van inwoners. Daarom stellen wij voor om hiervoor incidenteel financiële middelen te reserveren. Op basis van de eerste inzichten is door de stichting een conceptbegroting opgesteld. In deze conceptbegroting wordt momenteel uitgegaan van een incidentele gemeentelijke bijdrage van € 86.000 voor de jaren 2026 en 2027.

Mutaties bestaand beleid

Actualisatie cultuurvisie 2024-2027 Onze kunst- en cultuurvisie ‘De Culturele Blik op Hardenberg 2024-2027’ loopt af. De budgetten voor 2024, 2025 en 2026 zijn incidenteel. Op basis van de evaluatie worden de benodigde budgetten voor 2027 en verder bepaald. Deze evaluatie staat gepland voor eind 2026. Een deel van het budget wordt ingezet als cofinanciering voor rijks- en provinciale subsidies. Hierdoor kunnen we met onze middelen meer effect bereiken. Tegelijkertijd stijgen de kosten bij de uitvoerende partijen, maar ook de beschikbare middelen van andere overheden voor cofinanciering. Op basis van de in 2026 uit te voeren evaluatie worden de benodigde budgetten voor 2027 en verder bepaald. Om te voorkomen dat lopende (positief geëvalueerde) projecten voortijdig stoppen of niet meer voldoen aan de bij cofinanciering gestelde voorwaarden, is het voorstel om het incidentele budget dat in 2026 beschikbaar is, vooruitlopend op de evaluatie, ook beschikbaar te stellen in 2027 (totaal € 419.000).

Bijdrage Theatervereniging VAKK* De raad heeft in de vergadering van 16 december 2025 besloten om voor 2026 een financiële bijdrage van € 8.000 beschikbaar te stellen voor de pandhuur van theatervereniging VAKK. Deze bijdrage wordt incidenteel gedekt uit de algemene reserve. e raad heeft daarnaast besloten om in de perspectiefnota 2027 een voorstel op te nemen voor structurele dekking van deze bijdrage. Financiële ondersteuning TSH* Turn- & Sportcentrum Hardenberg (TSH) is gehuisvest in een voormalig bedrijfspand nabij de haven in Hardenberg. De gemeente onderzoekt of een voorziening voor TSH gecombineerd kan worden met een nog te bouwen binnensportaccommodatie. Nu TSH de komende jaren op dit pand is aangewezen, zijn enkele investeringen in het gebouw en de vervanging van afgekeurde toestellen in verband met de veiligheid onvermijdelijk. Het college heeft besloten aan TSH in 2026 een eenmalige bijdrage beschikbaar te stellen van € 70.000 voor verbeteren van de huisvesting en de vervanging van afgekeurde toestellen en deze eenmalige bijdrage te dekken via de algemene middelen. Ook heeft het college besloten aan TSH in 2026 een bijdrage van € 33.000 beschikbaar te stellen ter ondersteuning van de exploitatie en deze bijdrage ten laste te brengen van de bestaande middelen. Voor de jaren 2027-2030 wordt dit meegenomen in de Perspectiefnota 2027.

Verbeteren toegankelijkheid en beleving Kolonie Ommerschans De Kolonie Ommerschans is historisch waardevol, maar momenteel beperkt zichtbaar en beleefbaar. Samen met Staatsbosbeheer, gemeente Ommen en gebiedspartners wordt gewerkt aan betere toegankelijkheid, versterking van recreatieve en educatieve waarde en het zichtbaar maken van de historie, met behoud van het karakter van het gebied. Hiermee wordt aangesloten bij de bredere ontwikkeling en bekendheid van de Koloniën van Weldadigheid. De totale kosten bedragen circa €475.000 (excl. btw), waarvan de provincie €237.500 bijdraagt. Aan de gemeente Hardenberg wordt een incidentele bijdrage van €37.500 gevraagd. Deze investering versterkt cultuurhistorie, recreatie en toerisme en draagt bij aan de positionering van Ommerschans binnen de 7 Koloniën. Versnellen Bedrijventerreinen De vraag van onze ondernemers naar bedrijventerreinen in Hardenberg blijft onverminderd hoog. Om vraag en aanbod in balans te krijgen werken we aan de ontwikkeling van meer dan 100 hectare aan nieuw bedrijventerrein. Om economische groei, werkgelegenheid en een aantrekkelijk vestigingsklimaat te behouden, is versnelling van de ontwikkeling van bedrijventerreinen noodzakelijk. Voorgesteld wordt om, naar analogie van de woningbouwaanpak, een programma Versnelling Bedrijventerreinen op te zetten.

Met deze aanpak wordt gestuurd op prioritering, samenhang en tempo. Voor de uitvoering van dit programma wordt de raad gevraagd incidenteel middelen beschikbaar te stellen van totaal € 1.050.000 in de periode 2027–2030.

3 Programma 3 Duurzaam Hardenberg 3.1 Toelichting

Autonome ontwikkelingen Bijdrage Omgevingsdienst

De begroting van de Omgevingsdienst voor het jaar 2027 is hoger dan op basis van de meerjarenbegroting 2026-2029 voor het jaar 2027 werd verwacht. Dit betekent dat ook de individuele bijdragen van de gemeenten - en dus ook die van Hardenberg omhoog zullen gaan €115.000. Deze stijging wordt veroorzaakt door autonome ontwikkelingen, inzet op nieuwe wettelijke verplichtingen en het rode spoor van de ontwikkelroute naar een robuuste ODIJS.

4 Programma 4 Sociaal Hardenberg 4.1 Toelichting

Autonome ontwikkelingen Uitbreiding huisvesting De Zeven Linden In juni 2025 heeft het college met spoed besloten om De Zeven Linden in Dedemsvaart tijdelijk uit te breiden met twee lokalen. Door deze oplossing is er voor de middellange en lange termijn voldoende tijd om te komen tot goede, robuuste en toekomstbestendige oplossingen voor het VO-onderwijs in Dedemsvaart. Via de novemberbrief 2025 is incidenteel budget beschikbaar gesteld voor de plaatsingskosten (€ 60.000) en de maandelijkse huur (€ 2.500). Vanaf 2027 wordt jaarlijks structureel € 30.000 opgenomen voor de tijdelijke huisvesting van De Zeven Linden. Bijdrage gemeenschappelijke regeling GGD IJsselland De ontwerp-programmabegroting 2027 van GGD IJsselland toont een toename van de gemeentelijke bijdrage van € 252.000 in 2027. De toename van de gemeentelijke bijdrage heeft betrekking op ontwikkeling loon- en prijsindex, uitbreiding infectieziektebestrijding, voorschot toezicht kinderopvang en voorschot huisvesting CB-locaties. De Kern herstel structureel tekort De Kern heeft een subsidierelatie met de Gemeente Hardenberg en ontvangt een subsidie voor het uitvoeren van activiteiten opgenomen in de Subsidieregeling Programmalijn Maatschappelijk Domein. De Kern hanteert een indexatie voor loon- en materiële kosten welke afwijkt van de gemeentelijke prijsindexatie. Hierdoor is een financieel tekort ontstaan.

Voor de uitvoering van de huidige taken van de Kern is structureel € 50.000 nodig. De Stuw herstel structureel tekort De Stuw is de welzijnsorganisatie van de gemeente Hardenberg. De organisatie ondersteunt inwoners bij sociaal werk, zoals het begeleiden van initiatieven, het verbinden van hulpvragen en het uitvoeren van jongerenwerk. De Stuw heeft een subsidierelatie met de gemeente en ontvangt subsidie voor het welzijnswerk. De Stuw hanteert een indexatie voor loon- en materiële kosten welke afwijkt van de gemeentelijke prijsindexatie. Hierdoor is een financieel tekort ontstaan. Voor de uitvoering van de huidige taken van de Stuw is structureel € 400.000 nodig. Indexatie WSW Betreft indexering van uitvoeringskosten WSW bij Larcom voor een bedrag van € 240.000. Semi open house Huishoudelijke ondersteuning De huidige overeenkomsten met Carinova, Beter Thuis Wonen en T-Zorg lopen op 31 december 2026 af. Nieuwe overeenkomsten zijn nodig zodat continuïteit van de huishoudelijke ondersteuning geborgd blijft. De uitkomsten van het gedane kostprijsonderzoek zijn voorgelegd aan de aanbieders die deelnamen aan het onderzoek. Dit heeft niet tot reacties of aanpassingen geleid. De nieuwe (hogere) kostprijs betekent een toename in de kosten voor een bedrag van € 250.000. Verhoging Uitvoeringkosten Samen Doen Hardenberg B.V.

Het college heeft ingestemd met de voortzetting van de wettelijke taken die door Samen Doen worden uitgevoerd. De inhoud en uitvoering van deze taken zijn toegelicht in het jaarplan 2026 van Samen Doen, waarmee het college formeel heeft ingestemd. Dit leidt tot een uitzetting van het bestaande budget van € 350.500 per jaar.

Mutaties bestaand beleid Daadkrachtig Hardenberg*

De raad heeft in december 2025 de verordening Daadkrachtig Hardenberg vastgesteld als opvolger van het Fonds Maatschappelijke Initiatieven. Om de bekendheid te vergroten, wordt actief gecommuniceerd. De afgelopen jaren was jaarlijks € 330.000 beschikbaar. Door de nieuwe verordening en de grotere bekendheid verwachten we meer aanvragen. In het raadvoorstel voor het uitvoeringsplan kernenbeleid is opgenomen dat de financiering na 2026 wordt betrokken bij de perspectiefnota. Het kernenbeleid wordt eind 2027 geëvalueerd. Daarom stellen we voor om voor 2027 en 2028 jaarlijks incidenteel € 330.000 beschikbaar te stellen. Op basis van de evaluatie volgt een voorstel voor het vervolg en de structurele financiering. Jeugdhulp en onderwijs De gemeente Hardenberg zet in op het versterken van de sociale en pedagogische basis voor kinderen en jongeren. Dit gebeurt door ondersteuning dichtbij en laagdrempelig in het onderwijs te organiseren. In het voortgezet onderwijs gebeurt dit via Jongeren in Balans en Jongerenwerk op School. In het primair onderwijs wordt de ondersteuning versterkt met schoolmaatschappelijk werk. Deze inzet draagt bij aan preventie, vroegsignalering en passende ondersteuning. Hierdoor kan zwaardere zorg worden voorkomen. Uit evaluaties en gesprekken met scholen, jongeren en partners blijkt dat deze inzet meerwaarde heeft en breed wordt gedragen.

In 2026 wordt deze inzet nog gefinancierd met incidentele middelen. Voor de periode daarna wordt op basis van monitoring en evaluatie bepaald of structurele financiering nodig is. Daarbij wordt ook gekeken hoe deze inzet past binnen de bestaande opdrachten van de uitvoerende organisaties. De financiële gevolgen worden later verder uitgewerkt. In de perspectiefnota 2027 zijn de bedragen voorlopig gelijkgesteld aan de incidentele middelen in 2026. Jongeren in Balans: € 200.000, Jongerenwerk in het VO: € 280.000, versterken ondersteuningsstructuur in het primair onderwijs: € 410.800 en voor VSO plus klas: € 40.000. Totaal € 930.800. Tijdelijke huisvesting renovatie CBS De Elzenhof In het IHP Basisonderwijs hebben we de renovatie van de CBS De Elzenhof in Hardenberg opgenomen. Hiervoor is het benodigde krediet in 2022 en 2025 beschikbaar gesteld. Aanvullend is een incidenteel budget (€ 50.000) benodigd voor de dekking van de kosten van tijdelijke huisvesting van twee groepen van CBS De Elzenhof tijdens de uitvoering van de renovatiewerkzaamheden.

5 Programma 5 Dienstverlenend Hardenberg 5.1 Toelichting

Autonome ontwikkelingen

Verhoging dotatie voorziening groot onderhoud Om de Voorziening groot onderhoud gebouwen op peil te houden moet de dotatie structureel verhoogd worden met € 167.500 (nadeel). De verhoging ontstaat door prijspeilstijgingen en actualisatie van de onderhoudsplannen van het gemeentelijk vastgoed. Zoals onder andere het verwerken van het Resultaatgericht Schilderen. Bijdrage Veiligheidsregio IJsselland Voor de begroting van de Veiligheidsregio IJsselland 2027 vormt de begroting voor 2026 het uitgangspunt, waarbij een indexering wordt toegepast voor de lonen, prijzen en enkele lasten. Als gevolg hiervan stijgt de bijdrage van de gemeente Hardenberg in vergelijking met 2026 met bijna € 200.000. Naar een weerbare en veilige samenleving voor iedereen Door toenemende dreigingen en maatschappelijke ontwikkelingen is het noodzakelijk om de weerbaarheid te versterken. Wij gaan in de gemeente Hardenberg noodsteunpunten opzetten en zorgen voor duidelijke communicatie hierover. Ook investeren wij in alternatieve communicatiemiddelen en borgen wij de continuïteit van onze belangrijkste processen en voorzieningen. Daarnaast versterken wij lokale netwerken en ondersteunen wij inwoners en organisaties om zelf- en samenredzaamheid te zijn tijdens een langdurige crisis. We willen geweld tegen vrouwen gerichter aanpakken, waarbij wij voortbouwen op bestaand beleid en eerdere besluiten van de raad.

We zetten meer in op het voorkomen en vroeg signaleren door voorlichting, training van professionals en betere samenwerking tussen betrokken organisaties, en werken wij aan een integrale aanpak van femicide. Wij stellen voor hier een bedrag van € 250.000 voor beschikbaar te stellen in 2027, 2028 en 2029.

Mutaties bestaand beleid

Publieksdienst beveiliging en e-verrijking Om zo goed mogelijk om te gaan met agressie en geweld tegen onze collega’s aan de telefoon, aan de balie en in de spreekkamers vinden jaarlijks trainingen plaats. Hierin worden de collega’s van Publieksdienst én Maatschappelijk Domein die klantcontact hebben getraind in hoe om te gaan met inwoners die agressie vertonen. Daarnaast is er een agressie en interventieteam (AIT). Voor de trainingen, maar ook de beveiliging bij de avondopenstellingen en bijzondere gelegenheden is een budget nodig van € 35.000. De digitalisering van dienstverlening en bijbehorende wetgeving ontwikkelt zich in een rap tempo. Om deze veranderingen te kunnen implementeren zijn we afhankelijk van onze softwareleverancier die deze wijzigingen aanbiedt als ‘verrijkende e-diensten’. Om aan de wet- en regelgeving te voldoen hebben we daarvoor per jaar € 20.000, - nodig.

6 Programma 6 Financiën 6.1 Toelichting

Autonome ontwikkelingen Areaaluitbreiding 2027

In de begroting gebruiken we een berekeningssystematiek om de budgetten voor onderhoud en beheer van de openbare ruimte te compenseren voor areaaluitbreiding. Het financiële effect is berekend op € 253.000 structureel.

Informatiegestuurd werken als fundament voor een toekomstbestendige organisatie De uitvoering van het programma informatie gestuurd werken is een voortzetting van de bestaande lijn binnen de gemeente Hardenberg en is niet meer uit ons werk en de samenleving weg te denken. Wij bouwen verder aan een stevige basis met een goed functionerend datawarehouse en het gebruik van uniforme informatievoorzieningstools. Daarbij investeren wij in samenhangend beleid, beheer en duidelijke kaders, zodat informatie beter en zorgvuldiger wordt gebruikt. Deze ontwikkeling vraagt ook om structurele inzet op cloud applicaties en licenties, die nodig zijn om veilig, actueel en efficiënt te kunnen werken. Zo sluiten wij aan bij de digitale transitie en zorgen wij dat onze dienstverlening en bedrijfsvoering toekomstbestendig blijven. Deze cloud applicaties en licenties kosten € 385.000 per jaar, voorgesteld wordt om dit op te nemen in de begroting 2027. Het informatiemanagement en de daaraan verbonden informatieveiligheid is in de vorm van tijdelijke inzet van personeel in de begroting opgenomen tot en met 2027. Het gaat echter om werkzaamheden van structurele aard. In de komende periode worden de personele consequenties nader in beeld gebracht.

Structurele borging van cybersecurity en monitoring Door toenemende digitale dreigingen en strengere eisen is het noodzakelijk om onze systemen continue te monitoren via een zogeheten SIEM/SOC. Een SIEM is een systeem dat continu gegevens uit IT-systemen verzamelt en analyseert om afwijkingen en dreigingen snel te signaleren, terwijl een SOC deze signalen bewaakt en opvolgt zodat incidenten tijdig worden aangepakt. Deze voorzieningen zijn nodig om snel in te grijpen bij incidenten en de impact te beperken. Hiermee vergroten wij de veiligheid van onze systemen en versterken wij de weerbaarheid van de organisatie, terwijl wij blijven voldoen aan normen zoals NIS2, Cbw en BIO2 en onze dienstverlening beschermen. Voorgesteld wordt hier een jaarlijks bedrag van €335.000 voor beschikbaar te stellen.

Mutaties bestaand beleid

Applicatie voor het Maatschappelijk Domein en verhoging Licentiekosten huidige applicatie: Het vernieuwde contract met Centric loopt tot en met 2029. Voor de jaren 2027, 2028 en 2029 is een verhoging van het budget voor licentiekosten nodig van € 31.000 per jaar. Ter voorbereiding op een Europese aanbesteding voor een applicatie in het Maatschappelijk Domein (Werk, Inkomen, Wmo en Jeugd) starten we in 2027 met een voorbereidingsproject. De totale doorlooptijd bedraagt gemiddeld drie jaar, inclusief voorbereiding, aanbesteding en implementatie. Een tijdige start in 2027 is nodig om de continuïteit van de dienstverlening vanaf 2030 te waarborgen. Voor de voorbereiding van de aanbesteding stellen we voor om een incidenteel budget van € 250.000 beschikbaar te stellen Begeleiding Kotermeerstal* De tijdelijke kiosk wordt in 2026 vervangen door een permanente kiosk. Deze wordt op een meer centrale plek gerealiseerd. Stichting De Baron zal de exploitatie hiervoor verzorgen. Kotermeerstal krijgt een meer multifunctioneel maatschappelijk karakter. Het Maatschappelijk Domein zal namens de gemeente de begeleiding van De Baron op zich nemen en verder gebruik stimuleren. Het college heeft besloten om € 50.000 voor extra inzet beschikbaar te stellen.

ICT - suite voor Sociaal Domein Omdat de implementatie van een cloudoplossing risico’s met zich meebrengt voor de aanbesteding van de ICT Suite voor het Sociaal Domein, heeft het CMT besloten de aanbesteding op een later moment uit te voeren. De huidige applicatie blijft daardoor tot en met 2029 on-premise in gebruik. Om de continuïteit van de dienstverlening te waarborgen zijn aanvullende kosten nodig voor software en personele inzet. Wij vragen u voor de periode 2027-2029 van € 75.000 per jaar beschikbaar te stellen voor software en personele inzet.

Ontwikkeling assetmanagement Om het beheer en onderhoud van de gemeentelijke assets toekomstbestendig en doelmatig te organiseren, wordt ingezet op de verdere uitwerking van assetmanagement. In deze eerste fase wordt de basis gelegd voor de implementatie, door het ontwikkelen van kaders, voorwaarden, werkwijzen en benodigde inzichten. Het resultaat (het implementatie- en uitvoeringsplan zelf) zal daarna middels een voorstel separaat worden voorgelegd. Dit draagt bij aan beter inzicht in de staat, prestaties en kosten van de gemeentelijke kapitaalgoederen en maakt het mogelijk om te sturen op een optimale balans tussen kwaliteit, risico’s en kosten. Met deze voorbereidende fase wordt toegewerkt naar een meer planmatige en integrale aanpak van beheer en onderhoud, een betere onderbouwing van investeringskeuzes en versterking van de sturing binnen de planning- en controlcyclus. Voor deze eerste fase wordt voorgesteld om incidenteel € 70.000 beschikbaar te stellen voor 2027. Programma Ruimte voor de Vecht 2027-2030 De partners binnen de netwerkorganisaties Ruimte voor de Vecht hebben de intentie uitgesproken om een programma voor de komende jaren (2027-2030) op te stellen.

Het programma richt zich op de rivier de Vecht en de daaraan gekoppelde opgaven (Veilige afvoer, Zoetwaterbeschikbaarheid, Ecologische waterkwaliteit en natuur, Recreatie en Economische ontwikkeling en ruimtelijke kwaliteit). Daarvoor zal in de loop van 2026 een manifest met vijf actielijnen en een nieuwe samenwerkingsovereenkomst worden vastgesteld. De financiële consequenties voor de gemeente Hardenberg zijn € 74.000 (incidenteel) per jaar, waarvan 50% uit de rioolheffing wordt gedekt. Publieksdienst bezorging reisdocumenten Het wordt voor inwoners mogelijk om een reisdocument gratis te laten bezorgen. Dit maakt onderdeel uit van de dienstverlening van de gemeente. De hiermee gemoeide kosten voor de gemeente bedragen incidenteel € 10.000 in zowel 2027 als 2028. Wij vragen u deze middelen beschikbaar te stellen.

Bijlage 2: Afkortingenlijst AVE AZC AZWA BBP

Aanpak Voorkoming Escalatie Asielzoekerscentrum Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord Bruto Binnenlands Product

CEP

Centraal Economisch Plan

BBV BCF

COA CPB DSO

GALA GOO

IHP IHP BO

IHP VO

Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten btw-compensatiefonds Centraal Orgaan opvang Asielzoekers Centraal Planbureau Digitaal Stelsel Omgevingswet

Gezond en Actief Leven Akkoord Gemeentelijke Opvang Oekraïne

Integraal Huisvestingsplan Integraal Huisvestingsplan Basis Onderwijs

Integraal Huisvestingsplan Voortgezet Onderwijs

IZA

Integraal Zorgakkoord

LEA MFA

Lokale Educatieve Agenda Multifunctionele accommodatie

SPUK

Specifieke Uitkering

K&I

PPN ROB

VNG VTH

WMO

Kansen & Investeringsagenda

Perspectiefnota Raad voor het Openbaar Bestuur Vereniging van Nederlandse Gemeenten Vergunningsverlening, Toezicht en Handhaving Wet Maatschappelijke Ondersteuning

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17029254/1