Getekend raadsvoorstel/besluit

Raadsvoorstel Zaaknummer: Behandelaar: E-mail:

582645 Patrick Vaanholt patrick.vaanholt@hardenberg.nl

College:

21 november 2023

Raad:

19 december 2023

Onderwerp: Nota bodembeheer en bodemkwaliteitskaart

WIJ STELLEN DE GEMEENTERAAD VOOR OM TE BESLUITEN: 1. De Nota Bodembeheer IJsselland, de bodemfunctiekaart en de bodemkwaliteitskaarten ongewijzigd vast te stellen. 2. Het college te delegeren voor de volgende gerelateerde werkzaamheden: • het erkennen van bodemkwaliteitskaarten van andere gemeenten; • het aanpassen van het beleid in de Nota bodembeheer als gevolg van wijzigingen in wet- en regelgeving, zoals door de komst van de Omgevingswet of voor PFAS en andere opkomende stoffen, etc.; • het vaststellen van beleidsafwijkingen op locatieniveau om bijvoorbeeld invulling te geven aan maatschappelijke ambities.

Inleiding De huidige Nota bodembeheer heeft een maximale geldigheid tot 2023 (wettelijk 10 jaar). Voor grondverzet is het nodig inzicht te hebben in de kwaliteit van de te ontgraven en ontvangende bodem. Binnen het Besluit bodemkwaliteit is een vastgestelde bodemkwaliteitskaart een toegestane milieuhygiënische verklaring (artikel 4.3.5 Regeling bodemkwaliteit). Deze kaarten zijn onderdeel van het grondstromenbeleid zoals dat vast is gelegd in de Nota bodembeheer Regio IJsselland (6 februari 2013). Het opnieuw vastleggen van de nota en kaarten is nodig om het grondverzet in de regio te faciliteren. Uitgangspunt is het waar mogelijk beleidsneutraal overgaan. Hierbij wordt rekening gehouden met het in werking treden van de Omgevingswet op 1 januari 2024. De Nota Bodembeheer IJsselland met bodemkwaliteitskaarten vallen, bij vaststelling voor 31 december 2023, onder het overgangsrecht Omgevingswet. Dit heeft als voordeel dat het grondverzet binnen IJsselland op vergelijkbare manier als op dit moment kan blijven doorgaan. Deze nota en bodemkwaliteitskaart vervangen de eerder vastgestelde nota en (verlengde) bodemkwaliteitskaart. De omgevingsdienst heeft in opdracht van alle aangesloten gemeenten en waterschappen voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd voor het opstellen van de Nota Bodembeheer en bodemkwaliteitskaarten.

Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking meteen extern adviesbureau. De resultaten zijn opgenomen in de bij dit voorstel gevoegde rapporten: Nota bodembeheer Regio IJsselland en Technische rapportage bodemkwaliteitskaart regio IJsselland 2023. Zoals bekend speelt in Hardenberg op een aantal locaties de problematiek met betrekking tot PFAS. Dit komt ook naar voren uit het onderzoek. Hoe hiermee om te gaan en of er eventueel

1

hergebruiksmogelijkheden zijn (ook op andere locaties) vraagt een meer specifieke afweging. Een afweging die niet past binnen het hier voorliggende regionale nota bodembeheer/bodemkwaliteitskaart. Juist ook omdat de Omgevingswet de gemeente meer mogelijkheden biedt voor bijvoorbeeld hergebruik in een grootschalige bodemtoepassing. De ontwerpnota heeft 6 weken ter inzage gelegen. In deze periode zijn geen zienswijzen naar voren gebracht. Doelen • Om grondverzet in de regio zonder aanvullend onderzoek mogelijk te maken is een erkend bewijsmiddel (nota bodembeheer en bodemkwaliteitskaart) nodig. Na vaststelling beschikt de regio de komende periode hierover. • Dit voorkomt vertraging van grondverplaatsingen. Argumenten 1.1 De huidige Nota Bodembeheer IJsselland verloopt in 2023 Op basis van het Besluit bodemkwaliteit (artikel 53) heeft de bodembeheernota een maximale actualiteit van 10 jaar en de bodemkwaliteitskaarten van maximaal 5 jaar. De huidige Nota Bodembeheer IJsselland verloopt in 2023. 1.2 Bij vaststelling voor 1 januari 2024 (door de gemeenteraad) kan gebruik worden gemaakt van het overgangsrecht van de Omgevingswet De Nota en de kaarten dienen voor 1 januari 2024 door de gemeenteraad te zijn vastgesteld, zodat gebruik kan worden gemaakt van het overgangsrecht Omgevingswet.

Op termijn is het nodig het grondstromenbeleid en de onderliggende bodemkwaliteitskaarten te integreren in de omgevingsplannen van de gemeente. 1.3 Er dient rekening worden gehouden met het handelingskader voor hergebruik PFAS-houdende grond De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat heeft in december 2021 het handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond vastgesteld. Het handelingskader is in december 2021 voor het laatst vastgesteld. Het standpunt van de staatssecretaris is dat de grond in heel Nederland verdacht is voor de aanwezigheid van PFAS. 1.4 De nota is gericht op het beleidsneutraal overnemen van het eerdere beleid De nota is gericht op het beleidsneutraal overnemen van het eerdere beleid. In de nota is gebiedsspecifiek beleid opgenomen voor de volgende onderwerpen: • Bodemvreemd materiaal. • Van nature verhoogd arseen. • Gebieden met verhoogd PFAS. • Zone droge oevergebied Vecht. De volgende zaken komen uit het onderzoek naar voren. Nota bodembeheer Bodemvreemd materiaal Binnen IJsselland is opgenomen dat de toepasbare grond niet meer dan 5 % (gewichtsprocenten) aan bodemvreemd materiaal mag bevatten. Hiermee wordt een balans gevonden om enerzijds visuele hinder en aantasting van bodemgebruiksfuncties te verlagen en anderzijds om kosteneffectief grondverzet mogelijk te houden.

2

Van nature verhoogd arseen In de regio IJsselland komen verhoogde concentraties voor aan natuurlijk arseen. Het gaat vooral om de gemeenten Raalte, Deventer, Hardenberg en de droge oevergebieden langs de Vecht. Uitgangspunt is dat vrijkomende grond binnen het gebied (zone Oevergebied Vecht) met verhoogde gehalten kan worden verwerkt tot de interventiewaarde voor arseen, behalve in gevoelige gebieden als moestuin en kinderspeelplaats. Het kan nodig zijn de GGD IJsselland om advies te vragen. Gebieden met verhoogd PFAS In het algemeen is PFAS op niet verdachte locaties geen probleemstof binnen de regio IJsselland. Het voldoet aan de maximale waarde Landbouw/Natuur, zoals opgenomen in het handelingskader van december 2021. Lokaal komen in de gemeenten Steenwijkerland en Hardenberg verhoogde concentraties aan PFAS voor zonder dat hier een oorzaak voor valt aan te wijzen. Zone droge oevergebied Vecht In 2013 zijn de droge oevergebieden van de Vecht meegenomen in de Nota en in de Bodemkwaliteitskaarten. De waterschappen Drents Overijsselse Delta en Vechtstromen zijn voor deze gebieden bevoegd gezag. In de huidige Nota en Bodemkwaliteitskaarten zijn de droge oevergebieden op verzoek van de twee Waterschappen opnieuw meegenomen en beoordeeld als zijnde landbodem. Uitwisseling van grond kan daarom ook hier op de ‘oude’ voet worden voortgezet.

1.5 De dataset van de bodemkwaliteitskaart geeft een homogeen beeld van de bodemkwaliteit binnen de regio IJsselland De dataset geeft een homogeen beeld van de bodemkwaliteit binnen de Regio IJsselland. In samenhang met de OD IJsselland zijn homogene zones aangegeven. Na vaststelling is uitwisseling van grond met vergelijkbare kwaliteit in de regio mogelijk. Specifiek voor Hardenberg De Nota Bodembeheer en bijbehorende stukken hebben betrekking op de gehele regio IJsselland. De voorgestelde Nota Bodembeheer behelst voor Hardenberg in hoofdzaak een voortzetting van het huidige beleid uit 2013. Wel zijn er een tweetal bijzondere aspecten te noemen. Arseen In Hardenberg komt (net als op een aantal andere locaties) een verhoogde concentratie voor aan natuurlijk arseen. Uitgangspunt is dat vrijkomende grond binnen het gebied met verhoogde gehalten (zone Oevergebied Vecht)kan worden verwerkt tot de interventiewaarde voor arseen, behalve in gevoelige gebieden als moestuin en kinderspeelplaats. Het kan nodig zijn de GGD IJsselland om advies te vragen. PFAS In het algemeen is PFAS op niet verdachte locaties geen probleemstof binnen de regio IJsselland. Het voldoet aan de maximale waarde Landbouw/Natuur, zoals opgenomen in het handelingskader van december 2021. Lokaal komen in Hardenberg verhoogde concentraties aan PFAS voor zonder dat hier een oorzaak voor valt aan te wijzen.

Voor deze locaties is gebiedsspecifiek beleid ontwikkeld, zodat hier wel beperkt grondverzet kan plaatsvinden. Zoals bijvoorbeeld hergebruik binnen dezelfde locatie bij eenduidige belasting met PFAS; gehalten in de toe te passen grond moeten dan overeenkomen met ontvangende bodem. Na 1 januari 2024 kunnen andere of nieuwe keuzes worden gemaakt bij het op- en vaststellen van het Omgevingsplan onder de Omgevingswet. Uitwisseling van gronden binnen/tussen diverse terreinen is niet zonder meer mogelijk. Mede ook om te voorkomen dat “schone” terreinen verontreinigd raken.

3

1.6 Door het vaststellen blijft er sprake van regionale uniformiteit in het kader van grondstromen Omdat alle deelnemende gemeenten op dezelfde manier hun grondstromenbeleid hebben opgesteld en voornemens zijn vast te stellen, zorgt dit voor uniformiteit en herkenbaarheid bij derden. Derden die grond in de regio willen ontgraven en toepassen kunnen op basis van de nota en met de bodemkwaliteitskaarten projecten uitvoeren en kosten besparen. Ze hebben geen of minder onderzoeken of partijkeuringen nodig en de afzet van grond kan weer op de gebruikelijk manier plaatsvinden. 2.1 Bij erkenning van een bodemkwaliteitskaart van een andere gemeente wordt altijd getoetst of deze kaart van een vergelijkbare kwaliteit is als de eigen bodemkwaliteitskaart Hierbij komen dan een aantal aspecten aan de orde: • Classificering op basis van de P80. • Aantallen waarnemingen. • Opgesteld voor minimaal standaardpakket, PFAS en andere aanwezige diffuse verontreinigingen. • Wijze van uitsluiten van locaties. Als geen erkenning heeft plaatsgevonden dient een andere geldige milieuhygiënische verklaring voor de kwaliteit van de grond te worden aangeleverd, zoals een partijkeuring. 2.2 Door het vaststellen van deze nota met bijbehorende kaarten staan de kaders voor het beleid vast Op onderdelen is bijvoorbeeld actualisatie noodzakelijk c.q. kunnen wijzigingen de effectiviteit van het beleid vergroten.

Voor een qoede en adequate uitvoering van beleid en om aan te sluiten bij de dynamiek van grondverzet is het wenselijk dat de bevoegdheid tot wijzigingen en actualisatie worden gedelegeerd aan het college. Risico's en kanttekeningen 1.1 Het kan gebeuren dat de kwaliteit van een partij niet overeenkomt met de aangegeven kwaliteit Ondanks de zorgvuldige totstandkoming van het onderzoek voor het bepalen van de actuele bodemkwaliteitskaarten kan het, net als onder het nu geldende bodembeheerbeleid, gebeuren dat de kwaliteit van een partij grond niet overeenkomt met de aangegeven kwaliteit. 1.2 Bij het niet vaststellen voor 1 januari 2024 kan geen gebruik worden gemaakt van het overgangsrecht Wanneer de nota/kaart niet tijdig worden vastgesteld, kan geen gebruik worden gemaakt van het overgangsrecht. Dat betekent dat uitvoering van werkzaamheden vertraging kunnen oplopen en er hogere onderzoekskosten voor partijen zijn. Daarbij geeft het tijdig vaststellen de ruimte (ook in tijd) om nadien een en ander goed te integreren in het omgevingsplan van de gemeente.

Werelddoelen van de Verenigde Naties (SDG) Dit voorstel draagt bij aan de volgende werelddoelen: - Industrie, innovatie en infrastructuur Toelichting werelddoelen VN Het hebben van een actuele nota Bodembeheer en bijbehorende bodemkwaliteitskaarten draagt eraan bij dat er geen vertraging in uitvoering plaatsvindt en het geeft een vermindering van onderzoekslasten, terwijl er wel inzicht is in de bodemkwaliteit.

4

Financiën Uit dit voorstel vloeien geen financiële kosten voort. Uitvoering van werkzaamheden, waarbij Nota bodembeheer en bodemkwaliteitskaart ten grondslag liggen, vallen binnen de regulier beschikbare middelen c.q. opdracht aan OD IJsselland. Verwerking persoonsgegevens N.v.t. Communicatie Het voorstel is voorbesproken met de portefeuillehouders Milieu en Ruimtelijke Ordening en is opgesteld in afstemming tussen de teams Ruimte en VTH. Na vaststelling ontwerp door het college wordt de stukken ter inzage gelegd. Dit wordt ook gepubliceerd. Mensen kunnen een zienswijze naar voren brengen. Na de publicatieperiode en de reactie op de eventuele zienswijzen worden de Nota en de Bodemkwaliteitskaarten door de Raad vastgesteld. De vastgestelde Nota en Bodemkwaliteitskaarten worden met onderliggende onderzoeken/kaarten openbaar gemaakt via de gemeentelijke website en de website van OD IJsselland. Uitvoering Uitvoering van werkzaamheden op basis van de bodemkwaliteitskaart en bodembeheernota vindt plaats door de Omgevingsdienst.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Hardenberg, Secretaris,

Burgemeester,

I.A.A. Oostmeijer-Oosting

M.W. Offinga

Bijlagen - Nota Bodembeheer - Technische rapportage bodemkwaliteitskaart

5

Raadsbesluit Zaaknummer:

582645

Onderwerp: Nota bodembeheer en bodemkwaliteitskaart

De raad van de gemeente Hardenberg; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 21 november 2023;

Besluit:

1. De Nota Bodembeheer IJsselland, de bodemfunctiekaart en de bodemkwaliteitskaarten ongewijzigd vast te stellen. 2. Het college te delegeren voor de volgende gerelateerde werkzaamheden: • het erkennen van bodemkwaliteitskaarten van andere gemeenten; • het aanpassen van het beleid in de Nota bodembeheer als gevolg van wijzigingen in wet- en regelgeving, zoals door de komst van de Omgevingswet of voor PFAS en andere opkomende stoffen, etc.; • het vaststellen van beleidsafwijkingen op locatieniveau om bijvoorbeeld invulling te geven aan maatschappelijke ambities.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Hardenberg van 19 december 2023. De raad voornoemd, De griffier,

F.G.S. Droste

De voorzitter,

M.W. Offinga

6