5. Bijlage 2. LIK Deelgebied

K A A R T

IDENTITEIT

LANDSCHAP

LIK

DEDEMSVAART ZUID - RHEEZERVEEN - HEEMSERVEEN

kanaal Ommer

jk wi e d Elf

g we e s en e v r ze ee h R Rheezerveen

besloten heideontginningslandschap

N48

Stegerveld Hardenberg

N34

besloten veenontginningslandschap

De Ve ch t

ŵĞŶ

eg sw

rt

ui

llee

nsa

Kŵ

dvaa Hoof

De Ree st

N377

Open veenontginningslandschap

th ch

Dedemsvaart

Ja

Balkbrug

e ger

Ste

ƌŝĐŚ ƟŶŐ

LANDSCHAPSTYPEN

pagina 2

INLEIDING Achtergrond

Na de opstelling van de LIK's en de ontwikkelingsvisies voor de deelgebieden gaan de drie planprocessen hun eigen weg. De LIK's en de ontwikkelingsvisies voor de deelgebieden vormen de basis voor de drie

De gemeente Hardenberg werkt momenteel aan drie plannen voor het buitengebied:

plannen.

• Bestemmingsplan(nen) buitengebied

De gemeente heeft deze aanpak eerst op de pilotgebieden Reestdal en Bergentheim-Zuid toegepast.

• Structuurvisie • Landschapsontwikkelingsplan (LOP)

Inhoud LIK

De gemeente wil regie voeren op de ontwikkeling van het landelijk gebied. Daarbij wil de gemeente een

De LIK Dedemsvaart Zuid - Rheezerveen - Heemserveen bestaat uit een boekje op A3 formaat met daarin

meer richtinggevende rol gaan innemen, gericht op het versterken van de ruimtelijke kwaliteit. Ruimtelijke

een beknopte schematische weergave van de sterke punten, zwakke punten, kansen en bedreigingen

kwaliteit is echter een breed begrip, dat deels subjectief van aard is. In de Visienota Buitengebied is dit

voor het gebied.

gedefinieerd als “eigen identiteit”. Dit speelt bij de opstelling van de hierboven genoemde plannen een

Het schema is het resultaat van een analyse van verschillende kenmerken die bepalend zijn voor de

belangrijke rol.

identiteit, zoals bebouwing, beplanting en grondgebruik. Deze analyse is opgenomen in het achtergronddocument LIK. Net als in de schema's zijn in het

Om tot de drie producten te komen, worden de stappen gevolgd zoals in het onderstaande schema

achtergronddocument ook de resultaten opgenomen van de excursie die met de Plaatselijk Belangen

staan weergegeven. Eerst wordt de identiteit van de deelgebieden bepaald. Met dit doel zijn Landschap-

organisaties heeft plaatsgevonden.

Identiteit-Kaarten (LIK's) voor zeven deelgebieden opgesteld. In de LIK’s worden de specifieke

Deze LIK is het resultaat van een integraal proces tussen de gemeente Hardenberg, werkgroepen

kenmerken en kwaliteiten van de deelgebieden vastgelegd. Aan de hand van de LIK kan worden bepaald

(Plaatselijk Belangen organisaties), de klankbordgroep en Nieuwland Advies. Gebruikte bronnen

of toekomstige ontwikkelingen passend zijn (bestemmingsplan buitengebied en structuurvisie) en

zijn onder meer de landschapsbeleidsplannen Avereest, Hardenberg en Gramsbergen, (historische)

welke ontwikkelingen en verbeterpunten aanleiding zijn om te werken aan behoud en versterking van

topografische kaarten en de resultaten van de werkbijeenkomsten.

het landschap (Landschapsontwikkelingsplan). Voor het bestemmingsplan geldt dat aan passende ontwikkelingen zo min mogelijk juridische beperkingen moeten worden opgelegd. Het bestemmingsplan

Leeswijzer

en het LOP bieden handvaten voor versterking van de ruimtelijke kwaliteit. De identiteit van het gebied komt voort uit de ontstaansgeschiedenis en de daarmee samenhangende Landschap-identiteit-Kaarten

landschapstypen. In de LIK is daarom een onderscheid gemaakt tussen de verschillende landschapstypen die in het gebied voorkomen. Deze landschapstypen zijn op een overzichtskaart opgenomen (zie de naastgelegen pagina). Vervolgens is voor het gebied een schema opgesteld, waarin een overzicht

Ontwikkelingsvisies deelgebieden

is opgenomen van de aanwezige waardevolle en storende kenmerken. Ook zijn de kansen of juist bedreigingen voor deze kenmerken omschreven. Getracht is de invulling van de schema’s zo objectief mogelijk te houden. Wel zijn de resultaten van de excursie in de schema’s verwerkt, omdat de beleving

Bestemmingsplannen

Structuurvisie

Landschapsontwikkelingsplan

van het landschap ook bepalend is voor de identiteit (belevingswaarde).

Visie op hoofdlijnen

toelichtende afbeeldingen en foto’s.

In de schema’s staan in de vorm van genummerde grijze blokjes verwijzingen opgenomen naar de

Uitvoeringsplan

LIK Dedemsvaart zuid - Rheezerveen - Heemserveen

pagina 3

OPEN VEENONTGINNINGSLANDSCHAP 1

2

3

4

Heemserveen Vierde Blok

De Veenderij

Rheezerveen

Erf met brede singels (het Vierde Blok)

Open, agrarisch landschap

Historische kaart rond 1900

5

6

7

Wijk Erfopbouw

Doorzichten bebouwingslint

8

9

10

11

Open nieuw erf in het landschap

Wegbeplanting langs strakke, rechte weg

Stegerensallee

Weinig beplantingspatronen

4

Beeldenblad

Topografische kaart 2007

De bron van de Reest bij De Tippe Vogelvluchtimpressie van het open veenontginningslandschap

pagina 4

Open veenontginningslandschap

De Rees t N377

Ja

vaart

ui

de Elf

llee

kanaal Ommer

nsa

e ger

Ste

eg sw

Hoofd

th ch

Dedemsvaart Balkbrug

Stegerveld

jk wi

se en rve ze ee Rh Rheezerveen

g we Hardenberg

ƌŝĐŚ ƟŶŐ

De Ve ch t

Kŵ

ŵĞŶ

N48

N34

Open veenontginningslandschap Sterk

Bebouwing

Routing

Verkaveling

Beplantingspatronen

Erven

Massa/ ruimte en reliëf

Grond-/ landgebruik

Functie & activiteit

Licht & donkerte

- verspreide bebouwing langs wegen, o.a. Stegerensallee (met name wonen) - doorzichten bebouwing - Groninger boerderijen - nieuwe agrarische bedrijven

strak, rechtlijnig wegenpatroon

- goed zichtbare, rationele, lange strokenverkaveling vanaf ontginningsassen (haaks (Rheezerveen) of schuin op de weg (Dedemsvaartseweg)) - wijkenstructuur

- wegbeplanting langs oude ontsluitingswegen - agrarische erven met brede singels (het Vierde Blok)

- rechthoekige erven, met kopgevel naar de weg - erven aan wegen - Vierde Blok: erven met erfbeplanting

- openheid - grootschalig agrarisch gebied - waardevolle doorzichten

agrarisch

- hoofdfunctie landbouw - daarnaast diverse andere functies zoals wonen en kleinschalige bedrijfjes

relatief donker

6 7 10

Zwak

- geen aantrekkelijke wandel- en fietsverbinding Dedemsvaart Zuid - Vechtdal - enkele wegen te smal voor landbouwverkeer

Kansen

Bedreigingen

4 7 9

3 4 7 11 veel wijken zijn verdwenen of niet beleefbaar (jaren ‘60 ruilverkaveling)

wegen te smal bij nieuwvestiging of schaalvergroting bestaande bedrijven

1 5 8

2 7

2

weinig bos / recreatief enkele erven zijn uitloopgebied niet landschappelijk Dedemsvaart Zuid ingepast

Geur

2 4 weinig extensieve recreatieve mogelijkheden

lage biodiversiteit

plaatselijk ruimte voor nieuwe agrarische bedrijven

wijkenstructuur is aanknopingspunt voor versterking groenblauw netwerk en verhoging biodiversiteit

8

- verbetering wandel- verbeteren herkenbaarheid en fietsverbinding wijkenstructuur Dedemsvaart Zuid Vechtdal - bij vegroting van bedrijven aandacht voor capaciteit van de wegen verdwijnen doorzichten (bijv. Stegerensallee)

1 9 11

Natuur

- herbegruik voormalige agrarische bebouwing (VAB) - verbeteren landschappelijke inpassing / toename ruimtelijke kwaliteit bij nieuwe erven

ruimte voor schaalvergroting

afname sloten- en wijkenstructuur

LIK Dedemsvaart zuid - Rheezerveen - Heemserveen

hoge geurbelasting ten zuiden van Dedemsvaart

pagina 5

BESLOTEN VEENONTGINNINGSLANDSCHAP 1

2

3

4

Heemserveen Vierde Blok De Veenderij

Rheezerveen

De Langewijk; structuurdrager van de veenontginning

Strak, rechtlijnig wegenpatroon

Historische kaart rond 1900

5

6

7

Rechthoekig erf met kopgevel naar de weg

Groninger boerderij

8

9

10

11

Wijk in het Colenbrandersbos

Besloten landschap

Beukenlaantje bij De Tippe

Beplantingspatronen

4 6

Beeldenblad

Topografische kaart 2007

Vogelvluchtimpressie van het besloten veenontginningslandschap

pagina 6

Besloten veenontginningslandschap

De Rees t N377

Ja

vaart

ui

de Elf

llee

kanaal Ommer

nsa

e ger

Ste

eg sw

Hoofd

th ch

Dedemsvaart Balkbrug

Stegerveld

jk wi

se en rve ze ee Rh Rheezerveen

g we Hardenberg

ƌŝĐŚ ƟŶŐ

De Ve ch t

Kŵ

ŵĞŶ

N48

N34

Besloten veenontginningslandschap Sterk

Bebouwing

Routing

Verkaveling

Beplantingspatronen

Erven

Massa/ ruimte en reliëf

Grond-/ landgebruik

Functie & activiteit

Licht & donkerte

Natuur

- verspreide bebouwing langs wegen - lintbebouwing Rheezerveen - doorzichten lintbebouwing zoals Rheezerveen - bebouwing achter het lint langs Langewijk - groninger boerderijen

- strak, rechtlijnig wegenpatroon - recreatieve ontsluiting door Colenbrandersbos

- rationele, lange strokenverkaveling vanaf ontginningsassen - wijkenstructuur

- Colenbrandersbos als robuust boselement - wegbeplanting

rechthoekige erven, met kopgevel naar de weg

- halfopen tot besloten landschap - Colenbrandersbos

- agrarisch - bos - recreatie

diverse functies: landbouw, wonen, recreatie (o.a. het Stoetenslagh) en natuur

relatief donker

plaatselijk hoge biodiversiteit (De Tippe, deel Colenbrandersbos)

5

7 9 11

6 7

Zwak

Kansen

Bedreigingen

2 4 7

1 3 4 7

8 10 11

Geur

veel wijken zijn verdwenen of niet beleefbaar (jaren ‘60 ruilverkaveling) woningbouw buurtschap Rheezerveen

accentuering kavelstructuur door aanpak wijken

afname sloten- en wijkenstructuur

- ruimte voor nieuwe kleinschalige economische functies in voormalige agrarische bebouwing (VAB’s) - Rheezerveen: ruimte voor woningbouw ter versterking van het buurtschap

- wijkenstructuur is aanknopingspunt voor versterking groenblauw net-werk en verhoging biodiversiteit - ecologische verbinding Colenbrandersbos

8

verrommeling erven als gevolg van bedrijfsbeeindiging

LIK Dedemsvaart zuid - Rheezerveen - Heemserveen

pagina 7

7

BESLOTEN HEIDEONTGINNINGSLANDSCHAP 1

2

3

4

Half open landschap

Heiderestant

Historische kaart rond 1900

Topografische kaart 2007

5

6

7

Strakke weg met wegbeplanting van berken

Erf met erfbeplanting op afstand van de weg

8

9

10

11

N34

Bomen op een zandkopje (microreliëf)

Agrarisch gerelateerde activiteit

Beplantingspatronen

8

Beeldenblad

Vogelvluchtimpressie van het besloten heideontginningslandschap

pagina 8

Besloten heideontginningslandschap

De Rees t N377

Ja

vaart

ui

de Elf Stegerveld

jk wi

se en rve ze ee Rh Rheezerveen

g we Hardenberg N34

ƌŝĐŚ ƟŶŐ

De Ve ch t

Kŵ

ŵĞŶ

N48

llee

kanaal Ommer

nsa

e ger

Ste

eg sw

Hoofd

th ch

Dedemsvaart Balkbrug

Besloten heideontginningslandschap

Bebouwing

Routing

Verkaveling

Beplantingspatronen

Erven

Massa/ ruimte en reliëf

Grond-/ landgebruik

Functie & activiteit

Sterk

- verspreide bebouwing langs wegen - lintbebouwing Rheezerveen

- strak, rechtlijnig wegenpatroon - N34

- rechthoekige verkaveling (kleinschaliger dan veenkoloniaal landschap) vanaf ontginningsassen

- Klimbergbos - verspreide bos- en heideterreintjes - wegbeplanting - naald- en loofbos - berk is typerende boomsoort

- rechthoekige erven, met kopgevel naar de weg - verspreide ligging erven - erven met erfbeplanting

- halfopen tot besloten landschap - kleinschalig gebied

- agrarisch - agrarisch gerelateerd - bos - natuur (heiderestanten)

diverse functies: - landbouw, - wonen - natuur - recreatie (camping) - niet agrarische bedrijven

6

1 7 9

4 Zwak

Kansen

5 8

3 4 7

5 11

N34 is barrière voor recreatieve verbinding met het Vechtdal landschappelijke in- opheffen barrière passing bestaande N34, o.a. door en nieuwe bebouwing realisatie passages

Licht & donkerte

Natuur

Geur

- hoge biodiversiteit - Klimbergbos met heiderestanten - heideterreinen

2 4 10

2

enkele erven zijn niet landschappelijk ingepast verbinding tussen Klimbergbos en bosgebied Rheeze

Bedreigingen

LIK Dedemsvaart zuid - Rheezerveen - Heemserveen

ruimte voor nieuwe kleinschalige economische functies in voormalige agrarische bebouwing (VAB’s) lichtoverlast bedrijventerrein Heemserpoort

enkele vespreide locaties met hoge geurbelasting

pagina 9

9

10

pagina 10

COLOFON

LIK Dedemsvaart Zuid - Rheezerveen - Heemserveen Projectcode: 0452 HOL Datum: december 2011

Opdrachtgever: Gemeente Hardenberg Postbus 500 7770 BA Hardenberg Tel: 0523 - 289 111 Contactpersoon: dhr. J. Wuite

Opdrachtnemer: Nieuwland Advies Postbus 522 6700 AM Wageningen Tel: 0317 - 467246 Contactpersoon: dhr. M. Scherrenburg

LIK Dedemsvaart zuid - Rheezerveen - Heemserveen

11

pagina 11

K A A R T

IDENTITEIT

LANDSCHAP

LIK

DEDEMSVAART ZUID - RHEEZERVEEN - HEEMSERVEEN