Raadsvoorstel RPE - WBEB.pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

1125166

Contactpersoon

Loes van der Vorst Dayna Schrantee

Raadsvergadering d.d. 5 juni 2025

Commissie

B&O, 21 mei 2025

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165 – 390 500

Sharona Malfait, wethouder

Onderwerp Definitieve versie Regionaal Plan Energiesysteem - West Brabant Energie in Balans. Samenvatting In het eerste kwartaal van 2025 zijn alle wensen en bedenkingen ontvangen op het ontwerpRegionaal Plan Energiesysteem – West-Brabant Energie in Balans (RPE – WBEB). Deze zijn verwerkt in de definitieve versie van het RPE – WBEB. Het college stelt de raad voor om de definitieve versie van het RPE – WBEB vast te stellen. In 2021 is de Regionale Energie Strategie (RES) West-Brabant 1.0 vastgesteld met daarin de regionale ambities voor duurzame energieopwekking. Het vervolg hierop is het Regionaal Plan Energiesysteem – West-Brabant Energie in Balans . Hierin is meer aandacht voor de maatschappelijke impact van de energietransitie en de betaalbaarheid voor inwoners. Dit om de overgang naar duurzame energie voor iedereen haalbaar en betaalbaar te houden.

1 van 7

Inleiding & beeldvorming Op 13 maart 2025 heeft de gemeenteraad geen wensen en bedenkingen geuit op het ontwerpRPE – WBEB. De definitieve versie bevat beperkte aanpassingen ten opzichte van de ontwerp versie. Tabel 1 laat de aanpassingen (herformulering en toevoegingen) zien. Tabel 1: aanpassingen tussen ontwerp en definitieve versie RPE – WBEB Pagina Type wijziTekst ontwerp versie Tekst definitieve versie nr. ging 5 Herformulering dat we in 2050 geen schadelijke dat we in 2050 95% minder broeikasgassen CO2 meer mogen uitstoten mogen uitstoten ten opzichte van 1990, waaronder CO2 6 Herformulering Als we de energievraag niet of Als we de energievraag niet of niet helemaal niet helemaal kunnen invullen, kunnen invullen, leggen we dit terug bij de leggen we dit terug bij de stedestedelijke regio’s West-Brabant en Breda-Tillijke regio’s West-Brabant West burg die alle belangen integraal tegen elkaar en Breda-Tilburg die alle belanaf kan wegen gen tegen elkaar af kan wegen 7 Toevoeging De invulling van deze keuzes zal centraal staan in een meerjarig uitvoeringsprogramma dat we na vaststelling van dit RPE-WBEB gaan opstellen voor de periode 2027-2031. De uitkomsten van het plan-milieueffectrapportage worden hierin meegenomen. Voor 2025 en 2026 werken we met een jaarprogramma.

Bij de opstelling van het uitvoeringsprogramma zullen de gemeenteraden, Gedeputeerde Staten en Algemene Besturen van de Waterschappen geïnformeerd worden. Het RPEWBEB is een programma. Het uitvoeringsprogramma is een verantwoordelijkheid van de colleges van B&W en Dagelijkse Besturen van de Waterschappen. 8 Herformulering Nederland heeft als doel om in Nederland heeft als doel dat we in 2050 95% 2050 geen schadelijke CO2 minder broeikasgassen mogen uitstoten ten meer uit te stoten. opzichte van 1990, waaronder CO2. 9 Toevoeging bijlage 6 11 Toevoeging bijlage 2 12 Toevoeging We besteden daarbij veel aandacht aan de lokale en regionale balans tussen vraag en aanbod van energie. 14 Herformulering Als we de vraag niet of niet hele- Als we de vraag niet of niet helemaal kunnen maal kunnen beantwoorden, leg- beantwoorden, leggen we dit terug bij de stegen we dit terug bij de stedelijke delijke regio’s West-Brabant en Breda-Tilburg, regio’s West-Brabant West en die alle belangen integraal tegen elkaar af Breda-Tilburg, die alle belangen kunnen wegen. tegen elkaar af kunnen wegen.

2 van 7

14

Toevoeging

-

16

Toevoeging

-

17 19

Toevoeging Herformulering Het energiesysteem van de toekomst heeft veel ruimte nodig boven de grond en in de ondergrond

24 32

Toevoeging Toevoeging

32

32/33

Herformulering Zo kunnen we bijvoorbeeld zorgen dat er niet alleen ruimte is voor energie, maar ook voor natuur en verschillende soorten planten en dieren. Toevoeging -

33

Verwijdering

33

33

-

Het gaat hierbij om projecten die van groot maatschappelijk en economisch belang zijn voor de gehele regio. Herformulering Dit in afstemming met de Ontwerptafel Moerdijk en de Provincie Noord-Brabant. Toevoeging

-

•

Als deze integrale afweging consequenties heeft voor het energiesysteem, dan komen deze weer terug bij de RES West-Brabant. • bijlage 5 • (zie 8.3). • Een stedelijke regio is een samenwerkingsverband tussen de betrokken overheden over thema’s die veelal de gemeentegrenzen overstijgen4. Door aan te sluiten bij de Uitvoeringsagenda Energie en het Brabantse energieperspectief zorgen we er ook voor dat de uitwerking van het RPE-WBEB past binnen de (relevante) provinciale kaders. link. Energie wordt daarmee een van de afwegingscriteria bij ruimtelijke keuzes. Het energiesysteem van de toekomst heeft namelijk veel ruimte nodig boven de grond en in de ondergrond zie bijlage 1 De uitwerking van water en bodem sturend wordt verder uitgewerkt in de gebiedsgerichte aanpak. De koers en beleidsvoornemens in het Addendum van het Regionaal Water en Bodem Programma, opgesteld door de provincie, zijn hierin leidend. Het eigen Handelingsperspectief Water en Bodem Sturend van het waterschap Brabantse Delta is hier ook mee in lijn. We houden daarbij rekening met drie typen water- en bodemsystemen: Zo kunnen we bijvoorbeeld zorgen dat er niet alleen ruimte is voor energie, maar ook voor biodiversiteit met voor natuur en verschillende soorten natuur, planten en dieren.

Zo faciliteert de RES West-Brabant dat gemeenten gebruik kunnen maken van het door het Rijk ingestelde kwaliteitsbudget om ecologie en 33 biodiversiteit bij duurzame energieprojecten te versterken13. -

Dit in afstemming met de Ontwerptafel Moerdijk, de stedelijke regio’s West-Brabant West en Breda-Tilburg en de Provincie Noord-Brabant. Wij realiseren ons dat de Powerport en de regio een sterke verwevenheid kennen. De rea-

3 van 7

lisatie van de Powerport in West-Brabant creeert, met regionale steun, economische en maatschappelijke (o.a. nabijheid energiebron) ontwikkelkansen voor de gehele regio. Solidariteit met de Powerport gemeenten kan alleen in regionaal en integraal verband ingevuld worden. In RES verband willen we dit in samenhang zien. Ook landelijke solidariteit is essentieel bij de ruimtelijke inpassing van energieprojecten van nationaal belang. Bij bovenregionale of landelijke projecten moet worden beoordeeld of deze daadwerkelijk een regionaal belang dienen of inpassing elders beter is. Wij zien als regio de contacten, die het Rijk zoekt met de Powerport-gemeenten om daar energie-infrastructuur te laten landen, ook als te benutten kans zien om wensen vanuit de regio bij het Rijk onder de aandacht te brengen.

37

Toevoeging

43

Herformulering Hieruit zijn vier hoofdpunten naar voren gekomen Toevoeging -

44

46 57

-

58

Herformulering Ruchpen Herformulering Grote projecten komen voort uit aanlandingen van wind op zee (Nederwiek 3 en VAWOZ, Moerdijk en Geertruidenberg) Toevoeging -

59 60

Toevoeging Toevoeging

-

We volgen nauwgezet de besluitvorming in het Bestuurlijke Overleg van de Powerport gemeenten met de provincie en het Rijk. Dit is een belangrijk overleg om solidariteit te agenderen in de regio en om gaandeweg de opgave te concretiseren. RES West-Brabant volgt de landelijke ontwikkelingen nauwgezet Hieruit zijn vijf hoofdpunten naar voren gekomen De samenwerking tussen gemeenten, energiecoöperaties en/of warmtegemeenschappen bij initiatieven voor collectieve warmtevoorzieningen Ruchpen Grote projecten komen voort uit aanlandingen van wind op zee (Nederwiek 3 en VAWOZ, Geertruidenberg en mogelijk Moerdijk. • •

Dit geldt onder meer voor Moerdijk. De waterschappen spelen een belangrijke rol bij het beschikbaar maken van aquathermie. (kaart is indicatief, heeft geen formele status) In de nieuwe Energiewet, die in december 2024 is aangenomen, worden energiegemeenschappen officieel erkend als belangrijke spelers in het Nederlandse energiesysteem.

4 van 7

63

Herformulering We hebben de website verbeterd. Ook zijn we actief om organisaties en inwoners beter te kunnen bereiken met ons nieuws

81 85

Herformulering Wordt later toegevoegd. Toevoeging -

We hebben de website over FRES West-Brabant verbeterd en een webinar en podcasts gemaakt. Ook zijn we actief op LinkedIn om organisaties en inwoners beter te kunnen bereiken met ons nieuws. Projectenboek is separaat bijgevoegd. In het Uitvoeringsprogramma geven we de specifieke acties de tijdslijnen aan.

Doelstelling Een robuust en toekomstbestendig regionaal energiesysteem met aandacht voor elektriciteit, warmte, waterstof en groen gas en de balans tussen vraag en aanbod. Het beoogde effect is een betaalbare, betrouwbare en bereikbare energievoorziening voor onze inwoners. Overwegingen 1. Beperkte aanpassingen na het ontvangen van de wensen en bedenkingen van alle gemeenteraden, Gedeputeerde Staten en Algemene Besturen van de Waterschappen De verschillen tussen het ontwerp-RPE – WBEB en de definitieve versie zijn beperkt zoals ook weergeven in tabel 1. De aanpak is op hoofdlijnen niet veranderd, maar op diverse punten verduidelijkt en aangescherpt. Risico's 1. Technologische ontwikkelingen De snelheid van ontwikkelingen geven een investeringsrisico in de ontwikkeling van het energiesysteem van de toekomst. Dit risico is beperkt, omdat gemeente Halderberge geen koploper wil zijn maar vooral inzet op het intensiveren van de samenwerking met omliggende gemeenten. Door samen te werken kunnen we profiteren van elkaars ervaringen. 2. Geopolitieke spanningen en internationale samenwerkingen Geopolitieke spanningen kunnen de energievoorziening verstoren. Daarnaast zijn internationale samenwerkingen cruciaal voor de ontwikkeling en implementatie van nieuwe technologieën.

Samenwerkingen zoals het Klimaatakkoord van Parijs stimuleren landen om te werken aan klimaatdoelen en de energietransitie te bevorderen. Als een land zich terugtrekt uit het Klimaatakkoord kan dit gevolgen hebben voor het behalen van de doelen. Het is daarom van belang om als gemeente en regio West-Brabant op de hoogte te blijven van het laatste nieuws. Uitdagingen Een van de meest urgente uitdagingen is de netcongestie op het elektriciteitsnet. Vraag en aanbod van energie is nu niet optimaal op elkaar afgestemd waardoor het elektriciteitsnet piept en kraakt. Daarnaast is het vinden van geschikte locaties voor energie-infrastructuur een complexe opgave, waarbij rekening gehouden moet worden met zowel ruimtelijke als maatschappelijke aspecten. Het integraal bekijken van deze opgaven in een gebied is daarbij van groot belang. Dit vraagt solidariteit omdat deze opgaven vaak gemeentegrens overstijgend zijn of dat er gemeentegrens overstijgende belangen zijn. Het creëren van een goede balans tussen verschillende energiedragers vraagt om zorgvuldige afstemming, terwijl ook het waarborgen van solidariteit tussen gemeenten essentieel is voor een eerlijke verdeling van lusten en lasten. Een andere belangrijke uitdaging is het borgen van betaalbaarheid voor inwoners, zodat de energietransitie voor iedereen haalbaar blijft.

Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, werkt de RPE – WBEB toe naar een toekomstbestendig energiesysteem met duidelijke kenmerken. Dit systeem moet allereerst CO2-neutraal en betrouwbaar zijn, zodat we kunnen rekenen op een duurzame energievoorziening. De organisatie gebeurt van onderop, waarbij gestreefd wordt naar lokale uitvoering waar mogelijk en regionale 5 van 7

afstemming waar nodig. Belangrijk voor het slagen van de energietransitie is dat het systeem maatschappelijk gedragen wordt en betaalbaar blijft voor alle inwoners Financiële gevolgen De kosten voor het opstellen van de RPE – WBEB zijn proceskosten en deze zijn opgenomen in het bestaande regionale budget (T70430 grootboeknummer 4.389.900). Er is momenteel € 5.200,gereserveerd op de gemeentelijke begroting. Dit is voorlopig voldoende, een toekomstig tekort kan worden aangevuld vanuit de CDOKE middelen. Duurzaamheid Met het RPE – WBEB wordt lokaal en regionaal invulling gegeven aan de energie- en warmtetransitie. Burger-& overheidsparticipatie Voor het opstellen van het ontwerp-RPE – WBEB is een uitgebreid participatietraject doorlopen waarbij op verschillende manieren in gesprek is gegaan met inwoners en stakeholders uit de regio. Communicatie In het uitvoeringsprogramma dat in 2025 wordt opgesteld door het RES-programmateam wordt een strategie uitgewerkt samen met de gemeenten. In de werkgroep Communicatie en Participatie worden er uitgangspunten opgesteld voor de communicatie en participatie. Om een breed publiek te bereiken, wordt gebruik gemaakt van de website RES West-Brabant, webinars, podcasts en LinkedIn. Vervolg Na vaststelling van de RPE – WBEB wordt invulling gegeven aan de zeven bestuurlijke keuzes uit de RPE – WBEB.

Dit gebeurt in een intensieve samenwerking tussen provincie, gemeenten, waterschappen en netbeheerders Voorstel Wij stellen u voor: het Regionaal Plan Energiesysteem – West Brabant Energie in Balans vast te stellen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge. Bijlagen: 1. Aanbiedingsbrief vanuit RES voor definitieve RPE – WBEB. 2. Definitieve versie RPE – WBEB (met zichtbare aanpassingen). 3. Definitieve versie RPE – WBEB. 4. Samengevoegde wensen en bedenkingen RPE – WBEB.

6 van 7

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 6 mei 2025;

BESLUIT: het Regionaal Plan Energiesysteem – West Brabant Energie in Balans vast te stellen. Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 5 juni 2025,

de griffier,

de voorzitter,

Ari Koenen

Anne Mulder

7 van 7