Bijlage 1 - 20230915 Eindrapportage openluchtzwembad Blankershove.pdf

Eindrapportage Advies toekomstplan openluchtzwembad Blankershove

Datum 15 september 2023

Referentie 2261TB

In opdracht van Gemeente Halderberge

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Inhoudsopgave 1

2

3

4

5

Inleiding

2

1.1 1.2 1.3

2 2 2

Situatieschets en aanleiding Opdrachtformulering Werkwijze en indeling rapport

Analyse huidige situatie

3

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8

3 3 4 5 6 9 10 10

Algemeen Bezoek en bezetting Tarieven Personeel en organisatie Financiële exploitatie Balans Eigenaarslasten gemeente Conclusies

Analyse onderhoud, energie en duurzaamheid

11

3.1 3.2

11 12

Inspectie van het zwembad en analyse onderhoud Energie en duurzaamheid

Trends en ontwikkelingen

15

4.1 4.2 4.3

15 16 16

Trends openluchtzwembaden Demografische ontwikkelingen Concurrentieanalyse

Toekomstige verhouding vraag en aanbod

18

5.1

Huidige en toekomstige vraag en aanbod

18

Toekomstperspectief openluchtzwembad

19

6.1 6.2 6.3

Conclusies en aanbevelingen Mogelijkheden optimalisatie exploitatie (verkenningen) Kansen tot verduurzaming

19 19 20

Bijlage 1

Regiotarieven zwembaden

22

Bijlage 2

Foto’s technische inspectie

23

Bijlage 3

Zwembaden in de omgeving

30

Bijlage 4

Factsheet vraag en aanbod

31

Bijlage 5

Vergelijking energiekosten

33

6

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

1 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

1

Inleiding

1.1

Situatieschets en aanleiding

Gemeente Halderberge beschikt in Oud Gastel over het openluchtzwembad Blankershove. De gemeente is eigenaar van het zwembad. Stichting Zwembad Blankershove is al vele jaren verantwoordelijk voor de dagelijkse exploitatie. Blankershove beschikt onder meer over een 25-meterbad, een speelbassin, een peuterbassin, een zonneweide en horeca. Het openluchtzwembad bestaat sinds 1974. Voor de gemeente Halderberge vormt het openluchtzwembad een belangrijke voorziening die behouden dient te worden. Niet alleen voor nu, maar ook over 20 jaar. Daartoe zijn in de afgelopen jaren reeds enkele investeringen gedaan. De gemeente en de stichting zien kansen om te exploitatie te verbeteren met het oog op duurzaamheid. In dat kader is er behoefte aan een advies. Dit adviesrapport biedt een plan van aanpak hoe het behoud van het openluchtzwembad in de toekomst het beste kan worden aangepakt en welke fasering daarbij komt kijken. Aan de hand van dit onderzoek kunnen de gemeente en de stichting een zorgvuldige afweging maken om een toekomstbestendige en duurzame zwembadaccommodatie na te streven. Zodoende biedt dit adviesrapport uitgangspunten voor de gemeente en de stichting om in gesprek te blijven.

1.2

Opdrachtformulering

De vraagstelling kan als volgt worden geformuleerd: Stel een plan op om te komen tot een toekomstbestendige en duurzame zwembadaccommodatie. Dit onderzoek bevat de volgende punten: 1. Vraag en aanbod analyse van de voorziening (in een factsheet); 2. Een kritische blik naar de reguliere exploitatie (beleid, accommodatiezaken, werving en behoud (leden/ vrijwilligers), toekomstvisie, financiën, imago); 3. Exploitatiekansen van de accommodatie (het rendabel krijgen van exploitatie/ het optimaliseren van gebruik); 4. Een plan van aanpak dat voorziet in een toekomstbestendige en duurzame zwembadaccommodatie;

1.3

Werkwijze en indeling rapport

Om inhoudelijke redenen en vanuit het oogpunt van draagvlak is het onderzoek samen met de betrokken partijen uitgevoerd. De exploitant die over de vereiste informatie beschikt met betrekking tot onder meer het bezoek, gebruik, (financiële) exploitatie en de personele inzet is aangeschoven bij de overleggen. Aanvullende vragen zijn per e-mail uitgewisseld. Voor de beeldvorming is er een rondleiding geweest op het terrein van het openluchtbad. De rapportage is als volgt opgebouwd: • Hoofdstuk 2 schetst een beeld van de huidige situatie wat betreft aanbod, bezoek en bezetting, personele formatie en financiële exploitatie; • Hoofdstuk 3 beschrijft de staat van het onderhoud, energie en duurzaamheid; • In hoofdstuk 4 worden trends en ontwikkelingen benoemd op het gebied van openluchtzwembaden, evenals demografische ontwikkelingen en een concurrentieanalyse; • In hoofdstuk 5 wordt de toekomstige situatie beoordeeld waarbij de behoefte wordt afgezet tegen de beschikbare capaciteit. • In hoofdstuk 6 wordt middels een plan van aanpak een toekomstperspectief beschreven.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

2 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

2

Analyse huidige situatie

2.1

Algemeen

Openluchtzwembad Blankershove is gebouwd in 1974 en ligt in het dorp Oud-Gastel te midden van een sportpark met onder meer tennis, korfbal en voetbal. Het zwembad heeft een recreatief karakter en richt zich met name op de gezinnen en senioren. Stichting Zwembad Blankershove is verantwoordelijk voor het beheer en de exploitatie van het openluchtzwembad. De stichting zet zich in voor behoud van zwemplezier voor de Gastelse gemeenschap en omgeving, en focust zich op het intact houden van de gemeenschapstevredenheid omtrent zwemvoorzieningen. Voor openluchtzwembad Blankershove heeft de stichting als doel het creëren van een toekomstbestendige plek waar het zwemplezier op nummer één staat. De zwemaccommodatie beschikt over de volgende faciliteiten: • Een 25-meterbad met een tweetal duikplanken, met de afmetingen 25x12 meter. Hierbij verloopt de diepte van 1.40 meter aan de ondiepe kant naar 3.50 meter aan de diepe kant. • Een L-vormig recreatiebad met twee glijbanen waarbij de diepte van het bad langzaam overgaat van een ondiep (0.30 meter diep) naar een dieper gedeelte (1.40 meter diep). • Een peuterbad met ronde vorm. • Een ruime zonneweide met diverse speeltoestellen, zoals een pingpongtafel, een klimrek en speelhuisjes. • Het complex beschikt daarnaast over kleedkamers, toiletten en douches, een kassa, een snackcorner, een kantine, een EHBO-ruimte en een machinekamer.

Het totaal aan zwemwateroppervlak bedraagt 1130 m2. Naast het reguliere bezoek organiseert de stichting jaarlijks verschillende activiteiten. Daartoe behoort het ‘dauwzwemmen’ waarbij in de vroege ochtend een frisse duik kan worden genomen met aansluitend een verzorgd ontbijt. Het ‘moonlight zwemmen’ waarbij bezoekers vanaf zonsondergang gebruik maken van het zwembad met aanvullend allerlei sport en spel activiteiten. Verder organiseert het bestuur, bij het naderen van de jaarlijkse sluiting van het zwembad, het honden zwemmen. Hondeneigenaren kunnen dan hun trouwe viervoeters laten genieten van het openluchtbad, onder begeleiding van Hondenschool Zuid-West.

2.2

Bezoek en bezetting

Openluchtzwembad Blankershove is jaarlijks geopend van mei t/m augustus en ontvangt hoofdzakelijk recreatief bezoek, zo nu en dan in groepsverband zoals scouting of basisschoolklassen. Daarnaast wordt het zwembad incidenteel verhuurd aan een aantal partijen, te weten zwemvereniging (reddingsbrigade) De Vuurtoren, lokale triatlonvereniging TOGA, korfbalvereniging Juliana en groep 8 van BS Talente. Verhuur vindt buiten de openingstijden plaats en hierbij gaat het enkel om de bassins en de sanitaire voorzieningen. Wat betreft zwemvereniging De Vuurtoren gaat het om 2 uur per week in de periode begin mei tot medio juli. Triatlonvereniging TOGA huurt het openluchtbad voor 2 uur per week gedurende het gehele zwemseizoen. De overige twee gebruikers huren incidenteel de faciliteiten van het openluchtbad af. Het gebruik van zwembad wordt door middel van een huurovereenkomst afgedekt.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

3 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

De onderstaande tabel laat de bezoek‐ en bezettingscijfers zien van de laatste representatieve exploitatiejaren. Tabel 2.1: Bezoek- en bezettingscijfers openluchtzwembad Blankershove Jaar

Bezoek

Animocijfer

Bezetting Bezoek/m2

2017

30.634

1,04

27

2018

44.909

1,50

40

2019

36.775

1,22

33

2021

14.976

0,49

13

2022

36.396

1,18

32

In de tabel zijn de bezoekcijfers over de jaren 2017, 2018, 2019, 2021 en 2022 weergegeven. De cijfers van het jaar 2020 ontbreken, omdat het zwembad vanwege de coronapandemie in dat jaar was gesloten. In 2018 had Blankershove bijna 45.000 bezoekers, een hoog aantal vanwege het warme weer in de zomer dat jaar. Waar in 2019 en 2022 het bezoekersaantal uitkwam op circa 36.500, bleef in 2021 het aantal bezoekers steken op 15.000 vanwege de coronamaatregelen. De bezoekersaantallen zijn inclusief badenkaarten, abonnementen en dagkaartjes. In het bezoek wordt geen onderscheidt gemaakt tussen categorieën zoals gebruik door doelgroepen of verenigingen. De stichting is jaren geleden gestopt met het geven van zwemles vanwege te weinig animo. Op basis van een postcodeanalyse van de abonnementhouders blijkt dat 84,3% uit de gemeente Halderberge afkomstig is, waarbij 78,1% van het totaal aantal verkochte abonnementen woonachtig is in Oud Gastel. Wat betreft het bezoek van buiten de gemeente Halderberge maken met name de inwoners uit Roosendaal (7,9%) en Kruisland (4,3%) gebruik van het openluchtbad. Om de prestatie van Blankershove in kaart te brengen is naast het bezoekcijfer ook het animocijfer afgebeeld. Het animocijfer is een valide prestatie-indicator die het gemiddeld aantal zwembadbezoeken per inwoner per jaar weergeeft.

Voor een doorsnee openluchtzwembad is er sprake van een animo van 1,02 per jaar. In alle jaren, met als uitzondering het coronajaar 2021, kwam het animocijfer van openluchtzwembad Blankershove uit boven het gemiddelde. Het zwembad wordt dus goed bezocht in vergelijking met het landelijke gemiddelde. Een tweede kengetal dat gebruikt wordt om het bezoek van een zwemaccommodatie te duiden is de bezetting. De bezetting is het gemiddelde aantal bezoeken per vierkante meter zwembadwater per jaar en weerspiegelt de verhouding tussen de vraag naar en het aanbod van (onoverdekt) zwemwater. Dit kengetal komt tot stand door het aantal bezoekers in een jaar te delen door het totaal aantal vierkante meter zwembadwater. Het landelijk gemiddelde voor onoverdekte zwembaden ligt rond de 35 bezoeken per vierkante meter. Uit de cijfers blijkt dat de bezetting van Blankershove in 2019 en 2022 net onder het landelijke gemiddelde ligt. Alleen het jaar 2018 had met 40 bezoekers per vierkante meter een bovengemiddelde bezetting.

2.3

Tarieven

Openluchtzwembad Blankershove hanteert tarieven voor een losse entreekaart (€ 7,50), een 10-badenkaart (€ 70,00) en een abonnement (gemiddeld € 71,67). Een abonnement geeft onbeperkt toegang tot het zwembadterrein tijdens de openingstijden van het seizoen en is enkel geldig in het seizoen van uitgifte. De tarieven worden ieder jaar door de stichting vastgesteld. De tarieven van het openluchtzwembad zijn vergeleken met de tarieven van overige baden in de omgeving. Hierbij is uniformiteit van de tarieven nagestreefd. Aangezien de tarievenstructuur per bad van elkaar verschilt, is een

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

4 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

gemiddeld tarief toegepast voor recreatief en banenzwemmen, voorverkoop en reguliere abonnementen. Bij de baden die een 10-badenkaart gebruiken, zijn de tarieven omgezet naar een 12-badenkaartwaarbij eenzelfde tarief is aangehouden. De onderstaande tabel toont een overzicht van de tarieven over het jaar 2023. Tabel 2.2: Benchmark tarieven 2023 Recreatief en Recreatief en Abonnement banenzwemmen / banenzwemmen / los bezoek 12-badenkaart Blankershove

€

7,50 €

84,00 €

71,67

Gemiddelde uit de regio

€

6,50 €

57,24 €

66,19

Verschil t.o.v. benchmark €

1,00 €

26,76 €

5,48

Desondanks de aangenomen uniforme tarieven zijn er significante prijsverschillen tussen Blankershove en de baden in de regio waar te nemen. Openluchtzwembad Blankershove hanteert hogere tarieven ten opzichte van de andere (buiten)baden. Vergeleken met de benchmark verschilt een losse entreekaart € 1,00 (15%), een abonnement € 5,48 (8%) en een meerbadenkaart € 26,76 (47%). In bijlage 1 zijn de regiotarieven per bad weergegeven. Tarieven tussen de zwembaden lopen uiteen doordat verschillende beheermodellen van toepassing zijn op buitenbaden in de regio. Ten grondslag daaraan liggen de gemaakte afspraken tussen de eigenaar en de exploitant. Zo kan voor een zwembad in beheer bij de gemeente lagere tarieven worden gehanteerd om maatschappelijke betrokkenheid te creëren. Bij een zwembad in beheer van een landelijk marktpartij die winstbeogend is, kunnen vanwege de commerciële insteek hogere tarieven van toepassing zijn.

2.4

Personeel en organisatie

Voor beheer en exploitatie van openluchtzwembad Blankershove is één beheerder in dienst en werkt 32 uur per week op basis van een 38-urige werkwerk. De beheerder is verantwoordelijk voor de gang van zaken op en rond het zwembad en houdt zich bezig met personeelszaken, toezichthouden en technische installaties. De beheerder beschikt over een EHBO/BHV diploma. Daarnaast zijn er 2 zwembadmedewerkers in dienst die over eenzelfde diploma beschikken. Zij hebben dezelfde werkzaamheden als de seizoenkrachten en zijn tevens eindverantwoordelijk als de beheerder niet aanwezig is. De beheerder en zwembadmedewerkers leggen aan het begin van ieder seizoen een zwemtest af inclusief een onderdeel reddingszwemmen. Zij hebben geen licentie voor lifeguard of zweminstructeur. Verder zijn er circa 15 seizoenkrachten in de periode mei t/m de eerste week van september beschikbaar. De werkzaamheden van seizoenkrachten omvatten toezichthouden op bezoekers, receptie, horeca en onderhoud voor en aan het zwembad. Naast de betaalde krachten zijn er 2 vaste vrijwilligers die zich buiten het zwemseizoen inzetten voor onderhoud aan het zwembad inclusief terrein, waaronder snoei- en schilderwerk. Met betrekking tot werving en behoud tracht de stichting zoveel mogelijk personeel van het afgelopen seizoen voor het volgende seizoen te behouden.

Wanneer personeel de leeftijd 24-25 jaar bereikt, vloeien zij op natuurlijke wijze af. Vrijwilligers laten een grote betrokkenheid bij het openluchtzwembad zien en de stichting houdt hen dan ook op de hoogte van ontwikkelingen aangaande het zwembad.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

5 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

2.5

Financiële exploitatie

In de onderstaande tabel zijn de exploitatiecijfers over de jaren 2018 tot en met 2022 opgenomen. De corona steunmaatregelen die het openluchtzwembad heeft ontvangen in 2020 en 2021 zijn hierin meegenomen. Tabel 2.3: Exploitatiecijfers openluchtzwembad Blankershove Openluchtzwembad Blankershove Realisatie

Realisatie

Realisatie

Realisatie

Realisatie

2018

2019

2020

2021

2022

Baten Omzet kaartverkoop

€

81.839 €

77.422

€

24.909 €

96.821

Omzet abonnement verkoop

€

68.687 €

76.201

€

47.125 €

71.055

Omzet winkel

€

44.728 €

45.810

€

17.669 €

59.654

Omzet diversen /overige baten

€

3.543 €

4.642

€

2.493 €

5.196

Subsidie(s)

€

34.994 €

42.874 €

80.628 €

84.065 €

36.548

Totaal baten

€

233.791 €

246.949 €

80.628 €

176.261 €

269.274

Inkoop horeca

€

25.369 €

23.903 €

-707 €

10.306 €

29.409

Totaal inkoop

€

25.369 €

23.903 €

-707 €

10.306 €

29.409

Bruto resultaat

€

208.422 €

223.046 €

81.335 €

165.955 €

239.865

Personeelskosten

€

77.056 €

79.119 €

48.297 €

85.037 €

89.162

Overige personeelskosten

€

8.486 €

10.959 €

8.729 €

8.764 €

11.557

Afschrijvingskosten (kapitaallasten)

€

3.874 €

8.982 €

9.368 €

9.880 €

10.021

Energiekosten (G/W/E + chemicaliën)

€

25.779 €

43.448 €

8.168 €

44.004 €

35.853

Onderhoud onroerende zaak

€

17.865 €

13.279 €

9.553 €

29.112 €

21.315

Overige huisvestingskosten

€

19.460 €

21.218 €

4.096 €

6.245 €

5.243

Exploitatiekosten

€

13.059 €

8.345 €

3.197 €

1.514 €

5.103

Kantoorkosten

€

1.547 €

2.982 €

1.918 €

2.668 €

3.484

Verkoopkosten

€

810 €

1.016 €

248 €

590 €

665

Algemene kosten

€

5.348 €

6.350 €

5.184 €

5.553 €

5.853

Financiële baten en lasten

€

977 €

1.327 €

526 €

1.515 €

2.019

Totaal lasten

€

174.261 €

197.025 €

99.284 €

194.882 €

190.275

Resultaat

€

34.161 €

26.021 €

-17.949 €

-28.927 €

49.590

Lasten

Toelichting baten Het grootste deel van de baten betreft de entreegelden voor het zwembad. Deze entreegelden zijn onder te verdelen in abonnementsgelden, losse bezoekers en de verkoop van 10-badenkaarten. Het zonnig jaar 2018 trok een bovengemiddeld aantal bezoekers naar de Blankershove. Dit is ook terug te zien op financieel vlak, waar uitstekende cijfers werden gerealiseerd. Zo bedroegen de directe zwembadbaten afgerond € 198.800,- (exclusief subsidies).

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

6 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

In 2019 is er een lichte daling van de losse kaartverkoop te zien ten opzichte van het voorgaande jaar. Daartegenover werden er meer abonnementen afgenomen, en stegen eveneens de winkel en overige baten. Exclusief subsidies bedroegen de directe zwembadbaten in het jaar 2019 afgerond € 204.000,-. Het jaar 2020 is vanwege het coronavirus geen representatief jaar. Het stichtingsbestuur heeft anticiperend op de stand van zaken, besloten om de deuren van het zwembad het gehele jaar dicht te houden. In 2021 waren diverse coronamaatregelen, zoals reserveringsverplichtingen voor bezoekers en een maximaal aantal bezoekers, van kracht. Om die reden zijn de directe zwembadbaten circa €92.000,-. In het jaar 2022 is er een daling waarneembaar van de abonnementsgelden in vergelijking met het pre-corona jaar 2019, daartegenover werden meer losse kaarten verkocht en stegen eveneens de opbrengsten van zowel de winkel als de overige baten. Exclusief subsidies bedroegen de directe zwembadbaten in het jaar 2022 afgerond € 232.700,-. Een vaste post aan de batenzijde is de gemeentelijke subsidie. Zo kreeg de stichting in 2018 een bedrag van € 34.994,-, in het daaropvolgende jaar € 42.874,- en € 36.548,- in 2022.

Vanwege de gevolgen van corona heeft de stichting naast de subsidie in 2020 en 2021 ook gebruik gemaakt van extra overheidssteun in de vorm van de NOWregeling, RVO TOGS, Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL) en SPUK-IJZ. Daardoor komt het subsidiebedrag in deze twee jaren uit op respectievelijk € 80.628,- en € 84.065,- ter dekking van de lasten. De jaarlijkse subsidie komt toe aan het voorzien in de lokale behoefte te zwemmen of activiteiten te organiseren die gerelateerd zijn aan een zwembad, evenals zorg te dragen voor een optimale exploitatie van de accommodatie waarbij wordt gestreefd naar werving van baten zoveel mogelijk in overeenstemming met de te maken kosten. Per 2019 is met de gemeente overeengekomen dat de subsidie jaarlijks geïndexeerd wordt in lijn met andere subsidies die de gemeente verstrekt. De onderstaande tabel geeft de indexering weer op basis van de (voorlopige) beschikkingen. Tabel 2.4: Indexering subsidiebedrag Blankershove Jaar Subsidiebedrag Indexering 2020

€

33.874

0%

2021

€

34.382

1%

2022

€

34.898

2%

2023

€

36.294

4%

Toelichting lasten De grootste kostenpost voor de stichting bedraagt de kostenpost personeelslasten. Met uitzondering van het jaar 2020 stijgen deze jaarlijks. De salariskosten inclusief sociale lasten en pensioenkosten bedragen jaarlijks € 77.000,- tot € 89.200,-, waarbij het jaar 2020 buiten beschouwing is gelaten. De energiekosten zijn sterk afhankelijk van het weer. Wanneer er sprake is van een hoge buitentemperatuur, kan er geringer worden bijgestookt met gas. Tot en met 2021 hanteerde zwembad Blankershove 24 graden als minimale watertemperatuur. Per seizoen 2022 is de minimale watertemperatuur omlaag gebracht naar 22 graden Celsius om gas te besparen. Opvallend is het verschil in de energiekosten tussen het jaar 2018 en de jaren 2019 en 2021, waar een stijging van ongeveer 70% heeft plaatsgevonden. De kosten van energie zijn tijdens coronajaar 2020 lager, omdat het zwembad toen gesloten was voor bezoekers. Verder is er een fluctuatie te zien in de onderhouds- en huisvestigingskosten van de Blankershove. Zowel de post ‘Onderhoud onroerende zaak’ als de post ‘Overige huisvestingskosten’ laten beduidende verschillen zien per boekjaar.

De stichting is verantwoordelijk voor het groot onderhoud en heeft in de afgelopen jaren het volgende uitgevoerd: Het vervangen van de dakbedekking (2015), de stoeptegels (2019), de sanitaire voorzieningen (2020) en de zonnewarmte slangen (2021). Naast de onderhoudsactiviteiten heeft de stichting een eigen frituur gerealiseerd binnen het gebouw in 2019. Voor het openluchtzwembad is geen meerjarenonderhoudsplan (MJOP) opgesteld.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

7 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Exploitatieresultaat De jaren 2018, 2019 en 2022 realiseerden een positief exploitatieresultaat van respectievelijk € 34.161,-, € 26.021,- en € 49.590,-. In tegenstelling tot de coronajaren 2020 en 2021 waar het exploitatieresultaat zodanig daalde dat er voor beide jaren een negatief exploitatieresultaat (€ -17.949,- en € -28.927,-) werd gerealiseerd. De sterke fluctuaties in de bezoekersaantallen en in het exploitatieresultaat zijn kenmerkend voor de exploitatie van buitenbaden met inzet van vrijwilligers. De weersomstandigheden zijn sterk van invloed op de entreeopbrengsten maar aan de kostenkant zijn geen of maar beperkte maatregelen mogelijk om op kosten te besparen. Een door Drijver en Partners vaak toegepast kengetal is de financiële dekkingsgraad. Deze prestatie‐indicator geeft aan in welke mate de lasten worden gedekt door de baten en dient als ijkpunt ter vergelijking met andere buitenbaden. Voor de berekening van de dekkingsgraad zijn de baten exclusief subsidies en de lasten exclusief huur en eigenaarslasten, zodat er sprake is van een ‘genormaliseerd, beïnvloedbaar exploitatieresultaat’. In de onderstaande tabel zijn de ratio’s van de Blankershove opgenomen: Tabel 2.5: Financiële dekkingsgraad Blankershove Openluchtzwembad Blankershove Realisatie

Realisatie

Realisatie

Realisatie

Realisatie

2018

2019

2020

2021

2022

Baten Totaal baten exclusief subsidies

€

173.428 €

180.172 €

707 €

81.890 €

203.317

€

174.261 €

197.025 €

99.284 €

194.882 €

190.275

100%

91%

1%

42%

107%

Lasten Lasten excl. huur/eigenaarslasten Financiële dekkingsgraad excl. huur/subsidie

Met een financiële dekkingsgraad van 100% in 2018, 91% in 2019 en 107% in 2022 is er sprake van uitstekende financiële prestaties. Tijdens de coronajaren (2020 en 2021) is een duidelijke daling van de financiële dekkingsgraad zichtbaar. Vanuit landelijke benchmarkcijfers gezien loopt de dekkingsgraad uiteen van circa 25% tot 130%. Met name bij buitenbaden met betaald personeel en geen of beperkte inzet van vrijwilligers is doorgaans sprake van een (zeer) lage dekkingsgraad.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

8 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

2.6

Balans

Vanuit de balansposities einde boekjaar zijn de ratio’s solvabiliteit en liquiditeit af te leiden. Tabel 2.6: Balanspositie Blankershove Balanspositie Vermogen Kapitaal Bestemming reserves Overige reserves Totaal eigen vermogen

31-12-2018

€

31-12-2019

31-12-2020

31-12-2021

31-12-2022

-7.142 €

18.879

€

-7.142 €

€ € 18.879 €

211.232 € -14.302 € 196.930 €

221.714 € -59.711 € 162.003 €

233.800 -22.207 211.593

Overige voorzieningen Totaal

€ €

181.000 € 173.858 €

196.000 214.879 €

196.930 €

162.003 €

211.593

Vaste activa materiele activa Totaal vaste activa

€ €

14.069 € 14.069 €

36.877 € 36.877 €

45.009 € 45.009 €

36.303 € 36.303 €

26.282 26.282

Vlottende activa Overige vorderingen overlopende activa Liquide middelen Totaal

€ € €

6.443 € 180.729 € 187.172 €

3.811 € 183.437 € 187.248 €

11.362 € 154.535 € 165.897 €

1.087 € 136.918 € 138.005 €

5.274 195.206 200.480

Kortlopende schulden crediteuren belastingen en sociale lasten overige schulden en overlopende passiva Totaal

€ € € €

3.408 € 1.676 € 22.299 € 27.383 €

1.459 € 2.337 € 5.450 € 9.246 €

962 € 2.312 € 10.702 € 13.976 €

154 € 2.039 € 10.112 € 12.305 €

104 2.370 12.695 15.169

Werkkapitaal

€

159.789 €

178.002 €

151.921 €

125.700 €

185.311

Totaal vermogen

€

201.241 €

224.125 €

210.906 €

174.308 €

226.762

-0,04 6,84

0,08 20,25

0,93 11,87

0,93 11,22

0,93 13,22

Kengetallen Solvabiliteit (ratio EV / TV) Liquiditeit (ratio VA / KS) (Quick ratio)

Een organisatie is solvabel wanneer het in staat is om op lange termijn aan haar verplichtingen te voldoen. Een algemeen geaccepteerde norm is dat deze waarde tussen 0,25 en 0,50 dient te liggen om van een gezonde organisatie te spreken. De liquiditeitsratio geeft aan in welke mate een organisatie in staat is om op korte termijn aan haar verplichtingen te voldoen. De norm is hierbij groter dan 1. Beide ratio’s liggen op het einde van de boekjaren 2020, 2021 en 2022 ruim boven de gestelde normen.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

9 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

2.7

Eigenaarslasten gemeente

Naast het beschrijven van de financiële exploitatie van Stichting Zwembad Blankershove is het van belang om de relevante kosten, financiële vervlechting en taakverdeling van de gemeente Halderberge in kaart te brengen. Tabel 2.7: Eigenaarslasten gemeente voor openluchtzwembad Blankershove Openluchtzwembad Blankershove 2018

2019

2020

2021

2022

Betaalde belastingen

€

2.283 €

2.426 €

2.524 €

5.825 €

5.958

Verzekeringen

€

1.498 €

1.439 €

2.946 €

1.688 €

2.053

Subsidies Totaal

€ €

33.854 € 37.635 €

33.874 € 37.739 €

33.874 € 39.344 €

34.382 € 41.895 €

34.898 42.909

In bovenstaande tabel is een overzicht opgenomen van de gemeentelijke lasten met betrekking tot openluchtzwembad Blankershove. De gemeente is verantwoordelijk voor de eigenaarslasten (belastingen en verzekeringen), die variëren afgerond van € 3.750,- tot € 8.000,-. Tevens is er de jaarlijkse gemeentelijke subsidie ter ondersteuning van de zwembadexploitatie. De gemeente belast geen kosten door aan de stichting. Enkel de symbolische gulden (omgerekend € 0,45) die de stichting jaarlijks betaalt als huurvergoeding van het zwembad zijn de directe baten die de gemeente Halderberge ontvangt.

2.8

Conclusies

Op basis van de analyse van de huidige situatie is het volgende te concluderen: • Het aantal bezoekers in 2022 is met 36.396 bijna gelijk aan de bezoekersaantallen van 2019 (36.775). Het niveau in 2022 is op een lijn met de bezoekcijfers pre-corona. • Met een animocijfer ruim boven het landelijke gemiddelde van 1,02 (met het jaar 2021 als uitzondering) is er sprake van goede bezoekcijfers. Wat betreft bezettingscijfers heeft Blankershove een ondergemiddelde bezetting (met het jaar 2018 als uitzondering) in vergelijking met het landelijke gemiddelde van 35 bezoeken per m². Dit wil zeggen dat de Blankershove capaciteit overheeft met betrekking tot de bezetting van het openluchtbad. • De goede financiële exploitatie van het openluchtbad is ook terug te zien in de dekkingsgraad dat varieert rond de 100% buiten de coronajaren (2020 en 2021) om. • Met een gemeentelijke last van € 37.000,- tot € 43.000,- per jaar beschikt Halderberge over een adequate zwemvoorziening met een zeer lage gemeentelijke bijdrage. • Toekomstige bijdrage is mede afhankelijk van de onderhoudsstaat, technische inspectie en noodzakelijke duurzaamheidsmaatregelen.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

10 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

3

Analyse onderhoud, energie en duurzaamheid

De bevindingen in dit hoofdstuk zijn gebaseerd op onze eigen inspectie waarbij extra aandacht is besteed aan verduurzaming om hier advies over te kunnen geven.

3.1

Inspectie van het zwembad en analyse onderhoud

Het zwembad verkeert bouwkundig en installatietechnisch in verrassend nette staat gezien de leeftijd. Het is duidelijk dat de stichting beschikt over vakkundige vrijwilligers die het zwembad met veel liefde onderhouden. Hieronder geven we een korte samenvatting van de bevindingen en verwijzen we tevens naar de fotorapportage in bijlage 2. Bouwkundig Het schilderwerk is keurig, het metselwerk van de (bij)gebouwen lijkt wel nieuw (gereinigd en geïmpregneerd) en ook om de zwembaden heen zien we bestrating dat er zeer fris en als nieuw uitziet. De sanitaire ruimten zijn netjes en gemoderniseerd met (gedeeltelijk) nieuw tegelwerk. Daar waar nog oud tegelwerk is, zien we dat deze in goede staat verkeren. Kleine onvolkomenheden zijn er ook: de Trespa boeidelen hebben op de zon belaste zijden duidelijk te lijden gehad (maar zijn functioneel in orde) en op één plaats troffen we een iets ingezakt gedeelte van het platdak aan waar regenwater in blijft staan. De coating van de bassins laten hier en daar los en dient bijgewerkt te worden. Deze punten zijn eenvoudig op te lossen. Een bijzonderheid is een gerepareerde scheur in de vloer van het grote bassin. Deze scheur zou jaren geleden ontstaan zijn tijdens/na bouw van aanliggende nieuwe appartementsgebouwen. Na reparatie zou het niet meer verder gescheurd zijn en al jaren stabiel zijn.

Visueel zien wij geen aanwijzingen die deze lezing in twijfel trekken en er zijn momenteel geen aanwijzingen dat de oude scheur tot problemen gaat leiden. Het aanleggen van een nieuw fundering en het toepassen van bronbemaling naast een bestaand zwembad is dan ook berucht en dient altijd met uiterste zorgvuldigheid en analyse vooraf te gebeuren. Installaties De elektrische installaties zijn op leeftijd hetgeen af te zien is aan de toegepaste componenten. Ze zijn echter netjes onderhouden en ook de montage, overzichtelijkheid en de omgeving waarin bijvoorbeeld de hoofdverdeelkast staat ziet er netjes en schoon uit. Voor deze installatie geldt de NEN1010 norm op basis van een aanwijzing vanuit het bouwbesluit, hetgeen alleen bij nieuwbouw of ingrijpende renovatie gebeurt. Vanuit de (niet verplichte) NEN3140 kan er wel een periodieke keuring van de elektrische installaties uitgevoerd worden om eventuele problemen op te sporen en de overzichtelijkheid voor het personeel te garanderen. De werktuigbouwkundige installaties en de waterbehandelingsinstallatie vormen bij het openluchtzwembad vanzelfsprekend het belangrijkste onderdeel en bestaat op hoofdlijnen uit: • Warmteopwekking • Warmtedistributie • Waterzuivering • Chemicaliëndosering • Pompsystemen, leidingwerk en appendages

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

11 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

De installaties zijn degelijk opgebouwd en verkeren ondanks hun hoge leeftijd voor het overgrote deel in goede staat. Het wordt keurig bijgehouden, het is schoon en we troffen geen lekkages aan, behoudens lichte lekkage rondom enkele afsluiters. Het leidingwerk (zwembadwater) is uitgevoerd in uiterst degelijk en duurzaam PP-kunststof met gelaste in plaats van verlijmde verbindingen. Dit geldt ook voor de haarvangers. De ophangingen zijn degelijk en in goede staat. Afsluiters, pompen en overige slijtagegevoelige onderdelen zijn grotendeels reeds vervangen of gereviseerd waarbij voor de pompen gebruik is gemaakt van energiezuinige frequentiegeregelde pompen van een kwaliteitsmerk. De filters verkeren ondanks hun leeftijd in goede staat en vertonen geen sporen van lekkage of deformatie. Het filtermedium (zand) is vanuit de kijkvensters te inspecteren en ziet er bijzonder schoon uit. Voor de reiniging van het water wordt chloor gedoseerd in combinatie met chemicaliën voor pH correctie en controle van gebonden chloor. Het systeem vergt manuele interventie en controle wat op een goede manier gebeurt. Aandachtspunt bij dit systeem in de wijzigende wet- en regelgeving. De opslag van chloor en zuren en de inrichting en veiligheid van betreffende ruimtes kunnen aanpassingen noodzakelijk maken.

Het is van belang om hieromtrent in overleg te blijven met Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. Het zwembadwater wordt verwarmd en de warmteopwekking hiertoe gebeurt middels een gasgestookte ketel, type Viessman Paromat-Triplex RN. Dit merk behoort tot de topklasse gasketels en kan decennialang meegaan bij correct onderhoud. Naast deze laagtemperatuur ketel zijn er nog separate kleine hoogtemperatuur gasketels toegepast voor verwarming van douchewater en de horecaruimte. Hiernaast wordt gebruik gemaakt van zwarte kunststof (PE) zonnecollectoren die op de daken zijn geplaatst. Het idee hierbij is dat het water wat door de kanalen van deze collectoren stroomt extra wordt opgewarmd door de zon en daarmee energie wordt bespaard. De collectoren bestaan uit panelen die met elkaar zijn verbonden en dat leidt bij elkaar tot vele honderden meters extra smalle leidinglengte waar het water doorheen gepompt dient te worden, wat tot extra elektriciteitsverbruik leidt. Wij geloven dat dit systeem helpt bij het opwarmen van het water maar toch wordt dit kunststof systeem in de installatiebranche beschouwd als een meer huis-tuin- en keuken oplossing met beperkt effect en levensduur. Bij installatie en onderhoud door niet-vrijwilligers zou dit ondanks de relatief lage aanschafprijs niet rendabel zijn.

Tot slot zijn er een beperkt aantal zonnepanelen geplaatst om enigszins elektriciteit op te wekken.

3.2

Energie en duurzaamheid

Wij hebben geen cijfers aangeleverd gekregen inzake het gas- en elektriciteitsverbruik in respectievelijk m3 en kWh. Wel is er een opgave gedaan van de totale energie-en chemicaliënkosten op jaarbasis, zijnde € 35.835,- in 2022. Gezien de lockdowns in voorgaande jaren heeft het niet zoveel zin een gemiddelde van de afgelopen jaren als uitgangspunt te nemen. Tijdens ons bezoek en het gesprek met de stichting vernamen wij dat het gasverbruik circa 10.000 tot 50.000 m3 per jaar bedraagt, afhankelijk van het seizoen en het weer. Wij gaan uit van een gemiddeld verbruik van 30.000 m3 per jaar. Een openluchtzwembad heeft geen luchtbehandeling, klimatisering en nauwelijks verlichting. Er is geen sprake van een bouwkundige schil dat beter te isoleren is. Het overgrote deel van de energie gaat op aan verwarming van het zwemwater en douchewater en rondpompen van het zwembadwater. Het verwarmen van het water gebeurt met

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

12 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

gasgestookte ketels. Een niet-duurzaam fossiele brandstof dat zorgt voor CO2 uitstoot en bovendien zeer sterk in prijs is gestegen. In beginsel is een openluchtzwembad dus een bad waarin met isolatie niet veel te winnen is. Uiteraard helpt het om de bassins in de nacht af te dekken (dat gebeurt al) en de zijwanden en vloer van de bassins goed te isoleren. Het laatste heeft echter een beperkt effect en bovendien is het in de bestaande situatie economisch niet haalbaar en technisch nauwelijks haalbaar om dit uit te voeren. De mogelijkse winst zal zich dus feitelijk volledig moeten richten op de warmteopwekking. In dat kader heeft een openluchtzwembad een belangrijk troef: de beperkte openingsperiode dat zich beperkt tot de warme maanden. In de maanden mei tot en met september ligt de gemiddelde temperatuur boven de 15 graden Celsius en de gemiddelde dagtemperatuur zelfs rond de 20 graden Celsius. Voor een groot deel is er zelfs sprake van nog hogere maximum temperaturen met veel zon. Dat zijn ideale omstandigheden voor een warmtepomp en zonnepanelen. Bij een ongewijzigde situatie (bouwkundig, installaties en gebruik) is het gasverbruik te vertalen naar elektriciteitsverbruik. Dit is een situatie als de gasketel wordt vervangen door een elektrische ketel.

Feitelijk is er dan sprake van een boiler waarin water rechtsreeks door middel van een elektrische verwarmingsspiraal wordt verwarmd. Bij de huidige opbouw zou er dan voor 1 m3 gas afgerond 9 kWh aan elektriciteit nodig zijn. Dus 100.000 m3 gas wordt 900.000 kWh aan elektriciteit. Het behoeft geen betoog dat dit geen zin heeft. Een elektrische ketel of boiler is echter net als een gasketel een weinig innovatief systeem waarbij het voor het opwarmen van water met elke graad Celsius niet uitmaakt of het buiten 5 of 25 graden Celsius is. Een elektrische Cv-ketel of boiler is dan ook niet energiezuinig en komt niet hoger dan energielabel D. Een lucht-water warmtepomp werkt op elektriciteit en zet daarmee een pomp aan het werk waarmee warmte uit de buitenlucht wordt gehaald, en via een warmtewisselaar aan het water wordt overgedragen dat er doorheen stroomt. Warmtepompen zijn uiterst effectief en halen in woningen en gebouwen (waaronder zwembaden) over het hele jaar gezien een Coëfficiënt Of Performance (COP) van circa 4. Dat betekent dat voor elke kWh die erin wordt gestopt er 4x zoveel uit wordt gehaald. Dat is ook waarneembaar als men voor de luchtstroom staat; de uitgeblazen lucht (waar de warmte uit is gehaald) is vaak niet meer dan 6 graden Celsius onder zomerse omstandigheden. De COP-waarde van een warmtepomp is echter niet constant.

Bij temperaturen rond het vriespunt zakt de COPwaarde behoorlijk terug, en bij hoge temperaturen loopt het sterk op. Logisch gezien er bij hogere temperaturen meer warmte in de lucht zit. De COP-waarde van een goede moderne lucht-water warmtepomp kan oplopen van 10 bij 20 graden Celsius tot 15 bij 25 graden Celsius. Dat betekent dat de hoeveelheid opgenomen energie met een factor 10 tot 15 daalt! Het eerdergenoemde energieverbruik van 900.000 kWh per jaar zou daarmee dalen naar 90.000 kWh bij een gemiddelde COP van 10.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

13 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Op basis van bovenstaande zou een eventuele verduurzaming van het openluchtzwembad zich het beste kunnen richten op de warmteopwekking door middel van warmtepompen en energieopwekking door middel van zonnepanelen. De behoefte aan warmte valt samen met de periode waarin de buitentemperaturen hoger zijn en de opbrengst van zonnepanelen het hoogst zijn.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

14 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

4

Trends en ontwikkelingen

4.1

Trends openluchtzwembaden

Op het gebied van zwembaden doen zich een aantal trends voor die van belang zijn voor het toekomstige bezoek en daarmee op de exploitatie en het bestaansrecht van de baden. Het gaat er hier niet om dat er een compleet beeld van alle trends en ontwikkelingen wordt geschetst, maar dat enkele belangrijke veranderingen worden vermeld. • Net als openluchtzwembad Blankershove zijn flink wat openluchtbaden in den lande op een dusdanige leeftijd gekomen, dat zij naast dalende bezoekcijfers, vaak te kampen hebben met stijgende kosten. Ook doet het vraagstuk bij veel gemeenten zich voor of de instandhouding van een recreatief openluchtbad nog tot de gemeentelijke kerntaken behoort. Zo nu en dan is er de conclusie: ‘het overgaan tot sluiten van een accommodatie’. In de meeste situaties wordt er gekozen voor slimmere en duurzame manieren om een bad toch open te houden tegen lagere kosten. Door aanscherping in de bedrijfsvoering is verlaging van de exploitatiebijdrage mogelijk. Bijvoorbeeld een andere wijze van beheer, waar een overdracht van het zwembad aan een lokale stichting met bedrijfsvoering gestoeld op inzet van vrijwilligers plaatsvindt. Dit past eveneens bij de trend van toenemende burgerparticipatie en zelfwerkzaamheid.

Vaak hebben dergelijke stichtingen een sterke binding met de lokale gemeenschap, waardoor zij meer op inzet van vrijwilligers, sponsoring in natura en goodwill kunnen rekenen dan bijvoorbeeld een landelijk exploitatiebedrijf. Dit is ook terug te zien bij openluchtzwembad Blankershove, waar een stichting het beheer en de exploitatie verzorgt. • In zijn algemeenheid neemt bij openluchtzwembaden het aantal professioneel en betaalde krachten sterk af. In toenemende mate is sprake van inzet door vrijwilligers en wordt een beroep gedaan op de lokale inwoners voor ondersteunende diensten in beheer en exploitatie van het zwembad. Echter stellen Wet- en Regelgeving steeds hogere eisen aan de zwembaden waardoor de noodzaak voor gekwalificeerd personeel toeneemt. Vrijwilligers in bezit van de vereiste diploma’s zijn spaarzaam. • Er is een tendens zichtbaar bij buitenbaden waarbij er in toenemende mate doelgroepactiviteiten en zwemlessen aangeboden worden. Hiermee zijn de baden meer dan alleen een recreatieve voorziening en wordt de exploitatie door deze activiteiten versterkt. • Het rendement van de exploitatie van openluchtbaden is sterk afhankelijk van de weersomstandigheden. Warme zomers met veel zonnige dagen genereren veel bezoekers. Naast de weersgesteldheid is de kwaliteit van de instructeurs een bepalende factor voor de populariteit van de doelgroepactiviteiten en het leszwemmen.

Daarnaast is de watertemperatuur een belangrijke factor evenals de hygiëne. • Landelijk is een afname van het bezoek aan buitenbaden zichtbaar. Dit komt onder andere doordat er tegenwoordig veel meer andersoortige recreatieve voorzieningen zijn dan twintig jaar geleden. Het bezoek aan openluchtzwembad Blankershove vertoont ook een daling. Zo was er sprake van een gemiddeld aantal bezoekers van 47.000 bezoekers in de jaren 2005 tot en met 2010, in vergelijking met 36.500 bezoekers in de jaren 2015 tot en met 2019. Op basis van de bevolkingsontwikkeling mag in de komende jaren een verdere afname van het bezoek worden verwacht.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

15 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

4.2

Demografische ontwikkelingen

Van grote invloed op de zwembehoefte is het aantal inwoners van een gemeente. In de onderstaande tabel is de bevolkingsprognose voor de gemeente Halderberge weergegeven. De data zijn afgeleid van de provincie Brabant (Brabant.nl) waar de inwoneraantallen zijn onderverdeeld in verschillende leeftijdscategorieën. De prognoses voor de periode 2025 t/m 2040 zijn opgesteld in september 2020. Tabel 4.1: Bevolkingsprognose gemeente Halderberge 2023-2040 2023

2025

2030

2035

2040

Afname 2023 - 2040

Leeftijd 0-14 jaar

4.475

4.581

4.707

4.768

4.753

278

6,2%

Leeftijd 15-24 jaar

3.344

3.224

3.103

3.109

3.114

-230

-6,9%

Leeftijd 25-44 jaar

6.661

6.723

6.754

6.533

6.245

-416

-6,3%

Leeftijd 45-64 jaar

9.035

8.738

8.009

7.430

7.143

-1.892

-20,9%

Leeftijd 65-74 jaar

3.936

3.971

4.210

4.294

4.006

70

1,8%

Leeftijd 75+ jaar

3.578

3.894

4.408

4.845

5.297

1.719

48,0%

Totaal

31.029

31.129

31.191

30.979

30.557

-472

-1,5%

Op basis van de bevolkingsprognose is de verwachting dat het aantal inwoners in de gemeente Halderberge gaat dalen naar 30.557 in 2040. Dat is een afname van 1,5%, ofwel 472 inwoners. De daling is echter niet gelijkmatig over alle leeftijdsgroepen verdeeld. Het aantal inwoners van 0 tot 14 jaar, van 65 tot 74 jaar en de 75-plussers neemt toe, waarbij de groep 75-plussers met 48% stijgt in 2040 ten opzichte van het jaar 2023. De leeftijdscategorieën tussen de 15 en 64 jaar laat over het algemeen een daling zien. Hierin is de grootste daling zichtbaar binnen de leeftijdscategorie van 45 tot 64 jaar (-20.9%). Deze ontwikkelingen in de demografische samenstelling betekenen niet zo zeer een verandering van de totale vraag naar zwemactiviteiten, maar veeleer een verschuiving van die vraag. Op basis van de bevolkingsprognose neemt in de komende jaren de vraag naar activiteiten voor senioren toe.

4.3

Concurrentieanalyse

Meerdere factoren hebben invloed op de zwemwaterbehoefte die openluchtzwembad Blankershove kan ‘accommoderen’. Eén van deze factoren is de nabijheid van andere zwemvoorzieningen in de omgeving van OudGastel. Figuur 4.2 toont een locatieoverzicht van buiten- en combibaden die vanaf openluchtzwembad Blankershove binnen 30 minuten en/of 30 kilometer met de auto te bereiken zijn1. De meeste bezoekers van zwembaden zijn niet bereid om langer en verder te reizen, zeker wanneer er binnen dat zoekgebied al enkele zwembaden aanwezig zijn met eenzelfde voorzieningenaanbod. In bijlage 3 is uitgebreidere informatie over deze baden in relatie tot het aanbod van openluchtzwembad Blankershove te vinden. Voor een juiste vergelijking wordt in deze analyse gefocust op baden met onoverdekt zwemwater, daar binnenbaden een ander karakter hebben en onder meer niet beïnvloed worden door slecht weer.

1 Het betreft de zwemvoorzieningen die toegankelijk zijn voor ‘reguliere’ bezoekers en dus niet om baden die onderdeel zijn van campings, hotels

en dergelijke en uitsluitend voor eigen gasten of leden zijn bedoeld.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

16 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Figuur 4.1: plattegrond van buiten- en combibaden in de omgeving

In de directe omgeving van openluchtzwembad Blankershove zijn 11 baden met onoverdekt zwemwater gesitueerd. Ondanks het feit dat er binnen de afstand van 30 km een ruim aanbod is van zwemwater, is het dichtstbijzijnde bad waar recreatief buiten gezwommen kan worden 10 autominuten rijden (8,6 km). Zwembad De Stok in Roosendaal is echter een combibad en voorziet naast de buitenbadbezoekers, ook nog andere doelgroepen. Het buitenbad dat het meest in de buurt ligt van Oud-Gastel is waterpark Splesj in Hoeven. Dit buitenbad biedt een uitgebreider voorzieningenaanbod aan ten opzichte van zwembad Blankershove. De dichtstbijzijnde openbare buitenbaden met een vergelijkbaar karakter als dat van openluchtzwembad Blankershove, bevinden zich in Dinteloord en Steenbergen. Deze baden liggen op respectievelijk 10,6 en 13,6 kilometer rijden.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

17 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

5

Toekomstige verhouding vraag en aanbod

De onderdelen die zodanig zijn beschreven in de voorgaande hoofdstukken hebben invloed op de toekomstige verhouding van vraag en aanbod bij openluchtzwembad Blankershove. In dit hoofdstuk is deze toekomstige verhouding geanalyseerd en beoordeeld.

5.1

Huidige en toekomstige vraag en aanbod

In hoofdstuk 2 is geconcludeerd dat het animocijfer van openluchtzwembad Blankershove hoger is dan het landelijk gemiddelde. Echter is er een daling van het aantal bezoekers te zien sinds 2005, zoals ook beschreven in de trends en ontwikkelingen. Wanneer men de bezetting in ogenschouw neemt (het aantal bezoekers per vierkante meter), is er sprake van een voldoende gevuld zwembad. Het zwembad heeft echter ruimte over om meer bezoekers te ontvangen en daardoor is er sprake van overcapaciteit aan onoverdekt zwemwater in de gemeente Halderberge.

5.1.1

Toekomstscenario

Op basis van de ontwikkeling van het bezoek in de afgelopen jaren en de in hoofdstuk 4 vermelde trends en ontwikkelingen wordt een raming van de toekomstige zwembehoefte gemaakt. Door die behoefte met het bestaande aanbod te vergelijken, wordt duidelijk welke knelpunten zich in de toekomst in de verhouding tussen vraag en aanbod gaan voordoen. Uit de bevolkingsprognose blijkt dat het aantal inwoners van de gemeente Halderberge in de periode tot en met 2035 zo goed als gelijk blijft en met 1 % toeneemt ten opzichte van 2022. Met name in de leeftijdscategorieën 45-64 jaar en vanaf 75 jaar is een verschuiving te zien. Op basis van de bezoek- en animocijfers van het afgelopen volledige en representatieve exploitatiejaar 2022 wordt de toename van het bezoek als volgt geraamd: Tabel 5.1: Toename zwembehoefte Openluchtzwembad Blankershove

Animocijfers 2022

Recreatief zwemmen

1,18

Bezoek

2035 1,18

2022

Groei 2035

36.396

Totaal 2035

247

36.643

Het bezoek per vierkante meter onoverdekt zwemwater in Blankershove blijft met 32 gelijk. Op basis van de huidige configuratie (1.130 m2 zwemwater) blijft dan sprake van een voldoende bezet zwembad. Tabel 5.2: Aantal bezoekers per vierkante meter Zwembad m2 Bezoek 2022 Blankershove

1.130

36.396

Bezoek/m2 2022 Toename bezoek 32

247

Bezoek 2035

Bezoek/m2 2035

36.643

32

Voor de toekomst worden dan ook geen knelpunten verwacht qua capaciteit aan zwemwater. De ruimte is er om extra activiteiten te ontplooien en daarmee het bezoek te verhogen.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

18 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

6

Toekomstperspectief openluchtzwembad

In dit onderzoek is het aanbod, bezoek en bezetting, personele formatie en financiële exploitatie geanalyseerd, de staat van het onderhoud, energie en duurzaamheid in kaart gebracht, trends en ontwikkelingen verkend en de toekomstige behoefte afgezet tegen de beschikbare capaciteit. Dat heeft geleid tot diverse inzichten om een toekomstbestendige en duurzame zwembadaccommodatie na te streven.

6.1

Conclusies en aanbevelingen

De gemeente Halderberge kan uitermate tevreden zijn over de exploitatie en het beheer van openluchtzwembad Blankershove. De gemeente beschikt over een adequate zwemvoorziening met een zeer lage gemeentelijke bijdrage. De financiële prestaties zijn uitstekend, de bezoekcijfers zijn netjes en het openluchtbad wordt prima onderhouden door vrijwilligers en verkeerd in goede staat. Daarmee vormt Blankershove een voorbeeld voor andere buitenbaden in den lande. In bijlage 4 is de vraag en aanbod analyse bondig weergegeven in een factsheet. Hieronder gaan we verder in op exploitatiekansen voor de accommodatie en mogelijkheden tot verduurzaming en energiebesparing. Er is sprake van een prima presterende zwembadexploitatie. Wij adviseren om vooral in te zetten op de volgende onderdelen: 1. Het opstellen van een MJOP. Op basis van het onderhoudsplan wordt duidelijk welke investeringen de komende 10 of 20 jaar noodzakelijk zijn. 2. Het doorvoeren van de duurzaamheidsmaatregelen.

6.2

Mogelijkheden optimalisatie exploitatie (verkenningen)

Vanwege de positieve resultaten van openluchtzwembad Blankershove zijn de mogelijkheden om de exploitatie te optimaliseren beperkt. Hieronder worden aanpassingen in de bedrijfsvoering door kostenbesparingen en het genereren van extra inkomsten verkend. Kostenbesparing • De grootste kostenposten voor het openluchtzwembad zijn personeel en energie. In paragraaf 6.3 wordt ingegaan op kansen voor energiebesparing. • Met betrekking tot de personele organisatie kan de stichting proberen meer vrijwilligers aan te trekken die het werk van de seizoenkrachten en zwembadmedewerkers op zich kunnen nemen. Er zijn nog steeds buitenbaden in Nederland die volledig op vrijwilligers draaien. Dit aantal neemt echter sterk af. Wet- en regelgeving stellen steeds hogere eisen aan de zwembaden waardoor de noodzaak voor gekwalificeerd personeel toeneemt. Vrijwilligers in bezit van de vereiste diploma’s zijn spaarzaam. Dit naast het gegeven dat het steeds lastiger wordt om vrijwilligers aan te trekken die structureel in het seizoen inzetbaar zijn. Verhoging opbrengsten • De stichting kan inzetten om meer doelgroepactiviteiten. Te denken valt aan aquajoggen, aquafit, trimzwemmen en voor kinderen zeemeermin/haaien zwemmen en snorkelen. Ook kan opnieuw de mogelijkheid worden verkend tot het geven van zwemlessen, zeker gezien de lange wachtlijsten die bestaan.

De komende jaren zal de vraag naar activiteiten voor senioren van 65+ jaar toenemen. In plaats van in het water kunnen er ook initiatieven worden ontplooid voor beweging op het zonneveld. Daarvoor kan samenwerking worden gezocht met bijv. sporten/of dansscholen om in de buitenlucht te bewegen.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

19 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

• Het stichtingsbestuur kan een sponsorplan opstellen om sponsorinkomsten te genereren. Bedrijven in de omgeving zijn wellicht geïnteresseerd om het maatschappelijke doel waar Blankershove voor staat te ondersteunen en meerwaarde te creëren. • Afhankelijk van hoe loyaal abonnementhouders zijn, is er mogelijk ruimte om de abonnementen met enkele euro’s te verhogen. Gezien de benchmark tarieven is het niet verstandig om de tarieven meer te verhogen. De bezoekcijfers komen anders onder druk te staan en zijn de tarieven ruim boven marktconform.

6.3

Kansen tot verduurzaming

In relatie tot duurzaamheid staat in het Vastgoed- en Accommodatiebeleid van de gemeente Halderberge (2022) beschreven dat gemeentelijk vastgoed bij dient te dragen aan de maatschappelijke opgave op het gebied van biodiversiteit, klimaatadaptatie, de energietransitie en het Klimaatakkoord. Ten aanzien van onderhoud is een van de doelstellingen dat op natuurlijke momenten wordt geïnvesteerd in de verduurzaming van gebouwen. In dat kader speelt ook openluchtzwembad Blankershove een rol van betekenis.

6.3.1

Onderhoud

Momenteel bestaat er geen Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) voor het openluchtzwembad. Een van de uitgangspunten in het Vastgoed- en Accommodatiebeleid is dat bij niet geprivatiseerde accommodaties het eigenaarsonderhoud door de gemeentelijke vastgoedorganisatie wordt uitgevoerd en dat hiervoor een MJOP wordt opgesteld. In lijn met het beleidsdocument adviseren wij dan ook dat de gemeente een MJOP voor openluchtzwembad Blankershove opstelt. Dat geeft beter sturing aan welke (duurzaamheids)investeringen wanneer plaats vinden. Ten behoeve van opvolging van het MJOP dient elk jaar een bedrag naar de bestemmingsreserve voor onderhoud te gaan. Het opstellen van een compleet MJOP kost naar schatting € 3.000,- tot € 5.000,-. De stichting houdt een overzicht bestemmingsreserve bij waarin staat wat wanneer moet worden onderhouden of vervangen en de benodigde kosten. Dit overzicht kan als basis mee worden genomen voor het MJOP.

6.3.2

Verduurzaming en energiebesparing

Wat betreft duurzaamheidsinvesteringen kan het openluchtzwembad met relatief weinig middelen veel winnen. Ons advies luidt dat voor Blankershove het beste kan worden gericht op warmteopwekking door middel van warmtepompen en energieopwekking door middel van zonnepanelen. Van belang is te handhaven wat er momenteel is en enkel de gasketels te vervangen. De stichting heeft geen vast energiecontract meer waardoor verduurzaming zinvol is. Investeren in verduurzaming is in vier jaar terug te verdienen. Dit wordt niet alleen bewerkstelligd door de hoge gasprijzen maar ook vanwege het feit dat het gebruik van een buitenbad perfect aansluit bij het optimale werkgebied van een lucht-water warmtepomp. Bij circa 65 zonnepanelen kan het benodigde verbruik zelf opgewekt worden. Het is echter de vraag of het mogelijk is zoveel zonnepanelen te plaatsen aangezien er op het dak bij lange na niet voldoende ruimte voor is en er dus een deel van de ligweide voor opgeofferd zou moeten worden. Hiervoor is circa 250 m2 oppervlak benodigd. Plaatsing op een ligweide maakt het bovendien gevoelig voor vandalisme en diefstal, ook al is het met hagen en hekken aan het oog te onttrekken en af te sluiten. Ook zonder zonnepanelen vormt de warmtepomp echter een goed alternatief.

De investering benodigd voor het installeren van meerdere warmtepompen met een totaal benodigd vermogen van 200 kW (= afgegeven vermogen, opgenomen vermogen 20 kW) bedraagt circa € 60.000,-. Het plaatsen van 65 zonnepanelen van 425 Wp nog eens € 30.000,- wat de totale investering op € 90.000,- excl. BTW brengt.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

20 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

In bijlage 5 is tabelvorm een vergelijking tussen de energiekosten met gas en elektriciteit weergegeven bij verschillende tarieven. De terugverdientijd van de investering is sterk afhankelijk van de te hanteren energietarieven. Bij een tarief van € 0,25\kWh elektriciteit en € 1,10/m3 gas is de terugverdientijd slechts 4 seizoenen. Als gas duurder wordt (de overheid heeft reeds besloten de belasting op gas dat momenteel € 0,49/ m3 excl. BTW bedraagt tot 2030 stapsgewijs te verhogen) z0al de terugverdientijd nog korter worden. Opvallend is dat het tarief van elektriciteit nauwelijks invloed heeft op de terugverdientijd. Dat komt door de zonnepanelen, waarvan het aantal is afgestemd op het eigen verbruik. Aanbevelingen In het kader van de verduurzaming en energiebesparing adviseren wij aanvullend als volgt: 1. De grootste winst is te behalen door het vervangen van de gasketel door een warmtepomp (eventueel meerdere kleine). 2. Gebruik voor optimalisatie van het systeem een aparte warmtepomp en/of zonneboiler voor het douchewater. 3. Pas zonnepanelen toe, maar zorg ervoor dat er niet meer wordt opgewekt dan benodigd voor het eigen verbruik. 4. Verwarm bewust zoveel mogelijk bij hogere buitentemperaturen en overdag (niet in de nacht) om het rendement van de warmtepomp optimaal te benutten. 5. Stel de afgiftetemperatuur van de warmtepompen niet hoger in dan 29 graden. 6.

Zorg voor een dynamisch energiecontract (tarief varieert per uur) en optimaliseer de afname op de laagste tarieven, hetgeen doorgaans op zonnige momenten en in de weekenden en vakantiedagen is. 7. Zoek naar een energieleverancier met dynamisch contract dat bonussen verstrekt indien elektriciteit wordt afgenomen tijdens overschot (combinatie van veel zon en wind) en laat de warmtepompen op zulke momenten voluit werken, desnoods om het water zelfs een graadje warmer te stoken dan noodzakelijk. Zoals de rapportage nu is opgesteld is het openluchtzwembad reeds volledig gasloos. Warmwater voor douchen gebeurt door middel van een elektrische zonnecollector + boilervat. Warm tapwater eveneens. Het verwarmen van de verblijfsruimte in de maanden oktober t/m maart kan het beste gebeuren met een split-unit, want het heeft geen zin om alleen hiervoor een gasaansluiting te handhaven. De kosten hiervoor zijn beperkt en bedragen circa € 3.500,-.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

21 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Bijlage 1 Regiotarieven zwembaden Tarieven 2023

Recreatief en Recreatief en banenzwemmen / banenzwemmen / los bezoek 12-badenkaart

Oud-Gastel - Blankershove

€

Abonnementen

7,50 €

84,00 € 75,90

71,67

Regiogemeenten Roosendaal - zwembad de Stok (combibad)

€

7,60 €

Hoeven - Waterspeelpark Splesj

€

14,42

Dinteloord - Aquadintel

€

6,00 €

56,40 €

61,50

Steenbergen - Zwembad de Meermin

€

6,00 €

56,40 €

62,23

Zevenbergen - Buitenbad De Bosselaar

€

5,40

€

62,23

Willemstad - Zwembad Het Buitendiep

€

5,40

€

62,23

Halsteren - Zwembad de Melanen

€

5,48

€

84,43

Zundert - Zwembad De Wildert (combibad)

€

5,75 €

Terheijden - Zwembad Het Puzzelbad

€

5,75

€

63,70

Made - Zwembad De Randoet

€

5,75

€

63,70

Tholen - Zwembad De Spetter

€

4,00 €

40,00 €

69,50

Gemiddelde directe regio

€

6,50 €

57,24 €

66,19

Verschil gemiddelde tarieven t.o.v. Blankershove € Verschil in percentage

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

1,00 € 15,30%

57,50

26,76 €

5,48

46,75%

8,27%

22 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Bijlage 2 Foto’s technische inspectie

Datum inspectie: 17 mei 2023 Kenmerk: STR/SOCSHB/488 Aantal foto’s: 18

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

23 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Foto 1 Keurig onderhouden schilderwerk bij kolommen en het metselwerk is gereinigd (en waarschijnlijk geïmpregneerd om het mooi te houden).

Foto 2 Keurige sanitaire ruimten. Gemoderniseerd en met een frisse uitstraling.

Foto 3 Keurige sanitaire ruimten. Gemoderniseerd en met een frisse uitstraling.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

24 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Foto 4 De kleedkamers is gedateerd maar is keurig onderhouden en technisch in goede staat.

Foto 5 De kozijnen zitten keurig in de verf. Het metselwerk ziet eruit als nieuw.

Foto 6 De kozijnen zitten keurig in de verf. Het metselwerk ziet eruit als nieuw.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

25 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Foto 7 De betonnen bestrating ziet eruit als nieuw, ligt recht en de voegen zijn geheel vrij van onkruid. Het gazon verkeert in goede staat.

Foto 8 De betonnen bestrating ziet eruit als nieuw, ligt recht en de voegen zijn geheel vrij van onkruid. Het schilderwerk is keurig bijgehouden.

Foto 9 Netheid en strakheid troef.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

26 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Foto 10 De Trespa boeidelen zijn verouderd en de toplaag is op de zonbelaste zijden vergaan.

Foto 11 De coating van de betonnen badranden is aan een nieuwe schilderbeurt toe.

Foto 12 Het dak behoeft onderhoud. Er blijft op één plek water liggen doordat het enigszins is ingedeukt.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

27 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Foto 13 Leidingen en filters vertonen geen gebreken of lekkages. De verbindingen, kranen en ophangingen werken naar behoren. Het toegepaste kunststof materiaal voor de leidingen (PP) met lasverbindingen heeft een extreem lange levensduur.

Foto 14 Lichte (oude) lekkage heeft voor roest op de bouten in de flenzen gezorgd. Functioneel levert dat momenteel geen problemen op en de vervanging is eenvoudig.

Foto 15 Goede kwaliteit Speck (X) pompen met keurige appendages en PP haarvanger. In prima staat.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

28 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Foto 16 Viessmann gasketel voor verwarming van het zwembadwater. Deze ketel heeft bij goed onderhoud een lange levensduur maar is dor gebruik van fossiele brandstof niet duurzaam.

Foto 17 Kleine gasketel voor de facilitaire functies.

Foto 18 pH meter voor het zwemwater, gedigitaliseerd.

Gemeente Halderberge | Eindrapportage

29 / 34

Kelvinring 54 | 2952 Alblasserdam

Bijlage 3 Zwembaden in de omgeving Zwembad

Plaats

Openluchtzwembad Blankershove Zwembad de Stok

Oud-Gastel

Afstand in min. 0

Roosendaal

10

Afstand Baden en faciliteiten Type bad in km 0 25-meterbad; speelbassin; peuterbassin; ligweide Buitenbad en horeca 8,6 Binnen: wedstrijdbad (25 meter); Combibad duikplank; doelgroepenbad (therapie); recreatiebad; stroomversnelling; glijbaan (60 meter); kruidenbaden en horeca

Beheer & Exploitatie Stichting Landelijke marktpartij

Buiten: buitenbad (25 meter); peuter- en kleuterbad met glijbaan; familiebad met glijbaan; Turks stoombad en ligweide Waterspeelpark Splesj

Hoeven

12

9

Aquadintel

Dinteloord

15

10,6

Zwembad de Meermin Steenbergen