Vaststellen Definitief Ontwerp Spaarnwouderstraat

Raadsvoorstel

Onderwerp Vaststellen Definitief Ontwerp Spaarnwouderstraat en vrijgeven krediet Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/371550 Berkhout, R.A.H. 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving PCM Koenen, E. 06-43 06 24 26 ekoenen@haarlem.nl Met de herinrichting van de Spaarnwouderstraat en omliggende straten investeren we in een groene, veilige en toekomstbestendige leefomgeving in de Spaarnwouderstraat. Dit project draagt bij aan de doelen van de stad door de straten te vergroenen en de fiets prioriteit te geven. De herinrichting versterkt daarnaast de historische waarde van de Amsterdamse Poort en vergroot de verblijfskwaliteit voor bewoners en bezoekers. Na inspraak is het ontwerp aangepast. Voorgesteld wordt nu om van de Spaarnwouderstraat een fietsstraat te maken waarbij aan de gevels ruimte komt voor groen. De omgeving van de Amsterdamse Poort wordt fors vergroend en er worden binnen het gehele project 20 bomen bijgeplant.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt het besluit ter advisering naar de raad. Na de behandeling in de raad zal het project verder voorbereid kunnen worden, waarna de uitvoering kan plaatsvinden.

Relevante eerdere besluiten

Het college heeft het Voorlopig Ontwerp, na bespreking in de commissie Beheer op 4 april 2024, vrijgegeven voor inspraak. Vergadering Commissie Beheer 04-042024 Gemeente Haarlem Het college heeft in december 2021 (2021/520940) de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek herinrichting Spaarnwouderstraat goedgekeurd en besloten het project te herstarten. Het college heeft de raad geïnformeerd met Informatienota (2025/347926) over de voorgenomen werkwijze voor projecten die reeds op agenda van de commissie beheer staan tot aan de Kadernota 2026.

Kenmerk: 2025/371550

1/10

Besluit college d.d. 15 april 2025

1. Het Definitief Ontwerp voor de Spaarnwouderstraat met bijbehorende inspraaknotitie vast te stellen. 2. Dit voorstel naar de raad te sturen. de secretaris,

Ontwerp-besluit raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders,

Besluit: 1. 1. De begroting voor het investeringsproject Spaarnwouderstraat met € 508.975 te verhogen naar € 2.188.950; waarvan € 508.975 extra krediet uit de stelpost actieplan fiets (FTS.01) en € 334.975 uit de stelpost RIO.000 voor rioleringswerkzaamheden. 2. 2. Voor de uitvoering van het groot onderhoud van de Spaarnwouderstraat een krediet vrij te geven van €2.188.950, dat voor € 1.345.000 ten laste komt van IP post OR.000, voor € 334.975 ten laste komt van IP post RIO.000 en € 508.975 uit de stelpost actieplan fiets (FTS.01).

de griffier,

de voorzitter,

Kenmerk: 2025/371550

2/10

1. Aanleiding In 2008 namen bewoners van de Spaarnwouderstraat samen met de gemeente het initiatief voor een ontwerp om de straat opnieuw in te richten, waarbij het groener maken van de openbare ruimte een belangrijk doel was. Rond 2010 is het project stilgelegd vanwege het ontbreken van een dringende technische noodzaak en financiering. Het project heeft in 2023 een herstart gemaakt, nadat in overleg met de bewoners werd vastgesteld dat er geen grote aanpassingen aan de startnotitie uit 2010 nodig waren en de technische noodzaak voor het project nu wel aanwezig is. Het plan voor de herinrichting is naast de Spaarnwouderstraat uitgebreid met de omliggende straten: de Spiegelstraat, de Nieuwe Spaarnwouderstraat en de Sleutelstraat.

De plannen richten zich op het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in het gebied. Zo wordt de Spaarnwouderstraat aantrekkelijker gemaakt voor fietsers en komt er meer groen langs de gevels in de straten, in lijn met gemeentelijk beleid. Ook krijgt de omgeving rond de Amsterdamse Poort een opwaardering die recht doet aan de historische waarde van deze plek, met extra aandacht voor de plek waar de oude stadsmuur heeft gestaan. Tijdens de inspraakperiode konden belanghebbenden (opnieuw) hun mening geven over het voorlopig ontwerp (VO). Dit heeft geleid tot enkele aanpassingen in het ontwerp (zie par. 4.5). Het

Kenmerk: 2025/371550

3/10

definitieve ontwerp (DO) kan nu worden vastgesteld. Na vaststelling van het DO, start de voorbereiding voor de uitvoering. 2. Beoogd resultaat Met het vaststellen van het definitieve ontwerp geeft het college het startsein voor de (voorbereiding van de) uitvoering van de herinrichting van het Spaarnwouderstraat, de zijstraten en de directe omgeving van de Amsterdamse poort. De straten worden klimaatbestendiger en leefbaarder door meer groen en het toevoegen van bomen, en worden veiliger voor voetgangers en fietsers. De Spaarnwouderstraat wordt een fietsstraat met bredere trottoirs aan beiden zijden. De fietsstraat wordt 3,5 meter breed. Omdat de ruimte tussen de gevels varieert, varieert ook de breedte van de trottoirs tussen 120 en 170 cm (exclusief strook van 50 cm langs de gevels). De straat en trottoirs liggen straks op dezelfde hoogte, de verschillen worden duidelijk gemarkeerd door verschillende materialen en de kleuren daarvan. De buurt wordt groener (ongeveer 750 m2) en aantrekkelijker voor bewoners. In de Spaarnwouderstraat komt een vrij in te vullen strook van 50 cm langs de gevels. Bewoners kunnen hier bankjes neerzetten, een tuintje van maken of hun fietsen parkeren, naast deze strook blijft er nog voldoende ruimte over op het voetpad, waar een minimale maat van 1,5 meter wordt gehanteerd. In het projectgebied worden ook 20 bomen toegevoegd.

In de Nieuwe Spaarnwouderstraat, Spiegelstraat en Sleutelstraat mogen de bewoners aangeven of zij een geveltuintje willen hebben, deze wordt tijdens de uitvoering door de aannemer in de werkzaamheden meegenomen. De directe omgeving van de Amsterdamse Poort, die nu versteend is, krijgt meer groen. In de bestrating wordt gemarkeerd waar de oude stadsmuur liep. De herinrichting zorgt ervoor dat dit rijksmonument beter tot zijn recht komt. 3. Onderbouwing voorstel 3.1 Het definitieve ontwerp vertaalt beleid naar concrete uitgangspunten voor dit gebied. In het definitieve ontwerp voor het projectgebied zijn verschillende beleidskaders naar praktische uitgangspunten verwerkt. Het verbeteren van de verblijfskwaliteit en prioriteit geven aan fietsers en voetgangers volgt uit de Structuurvisie Openbare Ruimte 2040 (SOR 2040). Specificaties voor materialen en een inrichting die past bij de historische kern van de stad volgen uit de richtlijn in het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR 2024). Meer groen en het toevoegen van bomen volgen uit het Bomenbeleid en het Groenbeleidsplan 2030.

Kenmerk: 2025/371550

4/10

3.2 De wijzigingen in het Definitief Ontwerp ten opzichte van het Voorlopig Ontwerp worden hieronder toegelicht. Na het vaststellen van het Voorlopig Ontwerp zijn er verschillende reacties ontvangen die hebben geleid tot aanpassingen in het Definitief Ontwerp. De belangrijkste wijzigingen zijn als volgt: • De groenstrook die in het Voorlopig Ontwerp langs de rijbaan was gepland op de Spaarnwouderstraat, is nu omgevormd tot een strook langs de gevel. • De groenstrook die oorspronkelijk in het midden van de Spiegelstraat in het Voorlopig Ontwerp was opgenomen, is in het Definitief Ontwerp verplaatst naar de gevelzijden. • Er worden op verschillende locaties extra fietsparkeerplaatsen toegevoegd. In het hof aan de Spiegelstraat wordt speciaal voor bewoners een fietsparkeerplaats gerealiseerd om de druk op het fiets parkeren te verlichten. • De Spaarnwouderstraat, die in het Voorlopig Ontwerp nog een reguliere straat was, wordt in het Definitief Ontwerp ingericht als fietsstraat. De reden hiervoor is dat uit telgegevens blijkt dat er dagelijks circa 3300 fietsers door de Spaarnwouderstraat rijden. Door de straat in te richten als een fietsstraat, mogen de fietsers de volledige breedte van de rijweg gebruiken, en gemotoriseerd verkeer zich moet aanpassen aan de snelheid van de fietsers.

• In de Spaarnwouderstraat wordt een regengoot in het midden van de straat aangelegd, zodat regenwater zoveel mogelijk van de kelders en historische panden wordt weggehouden. 3.3 De herinrichting is mede gebaseerd op verkeerkundig onderzoek in de gehele buurt. Bewoners hebben zorgen geuit over de verkeersveiligheid in de buurt. Er wordt ervaren dat er regelmatig te hard en in de verkeerde richting wordt gereden en dat de Spaarnwouderstraat als doorgangsroute naar de Burgwal wordt gebruikt. Dit zou zorgen voor onveilige situaties. Naar aanleiding hiervan is een verkeerskundig onderzoek uitgevoerd in de gehele wijk Burgwal. Voor dit onderzoek zijn camera's geplaatst bij alle ingangen van de buurt. Ook is informatie van de scanauto’s van de handhaving gebruikt en zijn er met kabels op de weg tellingen gedaan van het verkeer in verschillende straten. Dit onderzoek heeft vastgesteld dat: • Er geen specifieke locaties in de wijk met een hoge mate van objectieve verkeersonveiligheid. • Er wordt over het algemeen niet te hard gereden. De verkeerstellingen laten zien dat het eenrichtingsverkeer meestal wordt gerespecteerd. • Er zijn drie routes door de wijk waar doorgaand verkeer over rijdt. Het gaat om een beperkt aantal voertuigen, verspreid over de dag. Het onderzoek laat verder zien dat het aandeel sluipverkeer door de Spaarnwouderstraat laag is.

Ongeveer 7% van het verkeer in de wijk Burgwal is sluipverkeer. De meeste voertuigen die van de

Kenmerk: 2025/371550

5/10

Spaarnwouderstraat gebruikmaken, hebben een bestemming in de omgeving van de Burgwalbuurt. Daarnaast is de Spaarnwouderstraat belangrijk als één van de toegangswegen tot deze buurt, met ongeveer 500 motorvoertuigen per dag. Dit is vrij gemiddeld voor een woonwijk. 3.3.1 De Spaarnwouderstraat is een hoofdroute fiets en wordt daarop ingericht. Tegelijkertijd is de Spaarnwouderstraat ook een belangrijke hoofdfietsroute, met ongeveer 3.300 fietsbewegingen per dag. De verhouding tussen gemotoriseerd verkeer en fietsverkeer laat zien dat de straat intensief door fietsers wordt gebruikt. Om de balans tussen verblijfsfunctie, verkeersveiligheid en bereikbaarheid te verbeteren, is het de bedoeling om de Spaarnwouderstraat in te richten als een fietsstraat. In een fietsstraat zijn fietsers de hoofdgebruikers van de weg en is de auto ‘te gast’. Hiermee wordt beoogd de straat veiliger te maken en meer ruimte te bieden voor fietsers en voetgangers, zonder dat de bereikbaarheid van de buurt in het geding komt. 3.3.2 Combinatie fietsstraat en vergroening is de meest effectieve oplossing voor het verbeteren van de verkeersveiligheid en leefbaarheid in de buurt. In het onderzoek is gekeken naar mogelijke aanpassingen in de verkeerscirculatie in de bredere omgeving van de Burgwal, waaronder het wijzigen van rijrichtingen om doorgaand autoverkeer in de Spaarnwouderstraat verder te beperken.

Een volledige wijziging van de verkeersstructuur, waarbij de rijrichtingen in meerdere omliggende straten worden omgedraaid, zou ertoe leiden dat de Spaarnwouderstraat voornamelijk een functie als ontsluitingsweg krijgt. Dit betekent dat de straat niet langer als toegang tot de buurt wordt gebruikt, maar juist als route om de buurt te verlaten. Echter, uit verkeersonderzoek blijkt dat deze wijziging naar verwachting geen substantiële vermindering van de verkeersdruk op de Spaarnwouderstraat zal opleveren. Op basis van deze analyse wordt het wijzigen van de rijrichting voor de Spaarnwouderstraat en de overige straten dan ook niet als een zinvolle maatregel beschouwd. De combinatie van de nieuwe fietsstraat-inrichting en de vergroening wordt gezien als de meest effectieve oplossing om de verkeersveiligheid en leefbaarheid te verbeteren. 3.3.3 Er komt ruimte voor de fiets en groen. De parkeerdruk in de omgeving van de Spaarnwouderstraat is (circa 85%). Bewoners vragen bovendien om een oplossing voor de vele fietsen die de trottoirs in deze straten blokkeren. Het is duidelijk dat er meer ruimte nodig is voor fiets parkeren, zodat de trottoirs weer vrij toegankelijk zijn. Daarnaast is vergroening van de straten van groot belang voor het klimaat en de leefbaarheid in de wijk.

In het smalle straatbeeld van de Spaarnwouderstraat en de aangrenzende zijstraten is er echter weinig ruimte om deze doelen te combineren. Het Definitief Ontwerp kiest daarom voor een evenwichtige inrichting, zonder de parkeercapaciteit volledig te negeren. Dit betekent dat er wel 13 parkeerplaatsen zullen verdwijnen om ruimte te maken voor meer groen, fietsparkeerplekken en

Kenmerk: 2025/371550

6/10

bredere trottoirs. Deze kunnen worden gecompenseerd met een aanbod in de parkeergarage Oudeweg 2b. 3.4. Duurzaamheid: hergebruik van stenen vindt plaats ten behoeve van cultuurhistorische waarde van het gebied. Bij het ontwerpen van de straatprofielen wordt rekening gehouden met de richtlijnen van de HIOR. Er is een inrichting gekozen die recht doet aan de cultuurhistorische waarde van het gebied. Hergebruik van authentieke, gebakken klinkers is een belangrijk uitgangspunt. Hoewel het streven is om bestratingsmateriaal uit het projectgebied zelf of materialen van de circulaire grondstoffenhub te hergebruiken, krijgt de fietsstraat nieuwe, strakke gebakken strengpersstenen. Dit is vanwege het historische karakter in combinatie met de hoofdfietsroute de meest geschikte steen hiervoor. Er wordt daarom niet gekozen voor rood asfalt. Deze aanpassing is besproken met de Fietsersbond, die hiermee akkoord is gegaan. Materialen die niet direct hergebruikt worden, gaan naar de grondstoffenhub voor hergebruik elders in de stad. Nieuwe materialen worden zorgvuldig geselecteerd op basis van duurzaamheid en herbruikbaarheid. 3.5 Groenparagraaf: Leefbaarheid verbetert door meer ruimte voor groen en invulling door bewoners. Het voorlopig ontwerp voor de Spaarnwouderstraat liet een strook zien die bedoeld was voor extra groen.

Na de informatiebijeenkomst, de reacties die zijn ontvangen en het verkeersonderzoek, is dit idee aangepast in het definitief ontwerp. In de nieuwe situatie krijgen bewoners (net als bij geveltuintjes) de kans om de strook van maximaal 50 cm zelf in te richten met bijvoorbeeld gevelgroen, een bankje of bloembakken als een soort afscheiding tussen de gevel en de straat. Hierdoor kunnen de bewoners veilig hun woning verlaten en staan zij niet meteen tussen de overige voorbijgangers. Voor de zijstraten blijft ook de mogelijkheid voor gevelgroen behouden, net als in het voorlopig ontwerp. De directe omgeving van de Amsterdamse Poort is in het definitieve ontwerp verder uitgewerkt. Het plein krijgt een duidelijke kwaliteitsimpuls door de toevoeging van extra bomen en groen. Hierdoor wordt de openbare ruimte niet alleen groener, maar ook een aantrekkelijke plek om te verblijven voor omwonenden en bezoekers. Dit sluit aan bij de wens om de historische waarde van de Amsterdamse Poort te versterken en de kwaliteit van deze ruimte eromheen te verbeteren. Met deze herinrichting komt er in totaal ongeveer 750 m² aan extra groen bij en worden 20 nieuwe bomen geplant. De bestaande bomen blijven gehandhaafd.

Kenmerk: 2025/371550

7/10

4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Niet alle bewoners zijn het eens met het vervallen van 13 parkeerplekken voor andere functies. Om de leefomgeving te verbeteren, met meer ruimte voor fietsen, extra groen en bredere trottoirs in het kader van toegankelijkheid, is in het Definitief Ontwerp opgenomen dat 13 parkeerplaatsen komen te vervallen. De meningen van bewoners hierover zijn verdeeld. Een deel van de bewoners steunt het plan vanwege de verwachte kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte. Tegelijkertijd uiten andere bewoners zorgen over een mogelijke toename van de parkeerdruk. Voorgesteld wordt om de vervallen parkeerplaatsen te compenseren in de nieuw te bouwen parkeergarage Kavel 2B aan de Oudeweg. Deze locatie is passend voor bewoners van de Spaarnwouderstraat, aangezien andere garages (zoals De Kamp en Dreef) te ver weg zijn. In de Nota Ruimte voor mensen en mobiliteit voorziet in de aanleg van vier nieuwe parkeergarages. Ook wordt onderzocht hoe bestaande garages beter benut kunnen worden voor bewoners, vooral in gebieden waar parkeerplaatsen in de openbare ruimte verdwijnen. Kavel 2B is op dit moment beschikbaar en kent nog weinig andere claims. Er wordt gezocht naar mogelijkheden voor de bewoners zoals een abonnement met gereduceerd tarief of een straatvergunning met toegang tot vrije plekken in garages.

Belangrijk aandachtspunt is dat parkeercapaciteit slechts één keer uitgegeven kan worden, zeker gezien toekomstige ingrepen zoals bijvoorbeeld de herinrichting van de Burgwal. 4.2 Het rioolstelstel blijft gemengd tot vervanging over 30 jaar. Het riool in de Spaarnwouderstraat en de zijstraten voldoet aan de kwaliteitseisen en kan nog ongeveer 30 jaar mee. Daarom is het nu niet nodig om het te vervangen. Vanwege de beperkte ruimte onder de grond, waar veel kabels en leidingen liggen, is het op dit moment binnen dit project niet mogelijk om een gescheiden rioolstelsel aan te leggen voor regen- en afvalwater. Hierdoor wordt het regenwater in de Spaarnwouderstraat en zijstraten niet apart afgevoerd. Dat komt niet overeen met het beleid om de openbare ruimte bij herinrichting klimaatbestendiger te maken door regenwater af te koppelen. Een gescheiden rioolstelsel kan alleen worden aangelegd als het huidige riool wordt vervangen of verlegd. Omdat het riool technisch nog goed is en de komende 30 jaar niet vervangen hoeft te worden, is het advies om het apart afvoeren van regenwater tegelijk met de vervanging van het riool uit te voeren. Het rioolstelsel blijft de komende 30 jaar dus een gemengd stelsel. Wel wordt de regengoot in het midden van de straat aangelegd, zodat het regenwater zoveel mogelijk van de kelders en historische panden wordt weggehouden.

Kenmerk: 2025/371550

8/10

5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën In de Programmabegroting 2025-2029 is voor de Spaarnwouderstraat e.o. op IP post OR.000 een bedrag van € 1,345 miljoen gereserveerd. Voor riolering in dit project was nog geen bedrag gespecificeerd, maar is wel dekking beschikbaar op IP-post ‘stedelijk water’ RIO.000. Op basis van de kostenraming voor het Definitief Ontwerp komen de totale projectkosten uit op € 2.188.950, wat overeenkomt met de omvang van het plangebied en de geplande werkzaamheden. De kosten zijn verdeeld in drie hoofdcategorieën: € 334.975 voor riool gerelateerde werkzaamheden, € 1.345.000 voor de inrichting van de openbare ruimte en € 508.975 voor actieplan fiets (FTS.01). Deze kosten kunnen gedekt worden uit de IP-posten voor stedelijk water (RIO.000), openbare ruimte (OR.000) en actieplan fiets (FTS.01). De herinrichting van de Spaarnwouderstraat en de aangrenzende zijstraten, waarbij de straat wordt vergroend en de Spaarnwouderstraat wordt ingericht als fietsstraat, heeft gevolgen voor de beheeren onderhoudskosten. Door de toevoeging van extra groen (exclusief geveltuinen) en de aangepaste verharding nemen de structurele kosten voor het beheer en onderhoud van deze openbare ruimte toe. De jaarlijkse beheers- en onderhoudskosten voor dit gebied stijgen met ongeveer € 550 per jaar, inclusief BTW. De toename in beheerslasten van € 550 p.j.

worden bij de areaaluitbreiding in de Kadernota 2026 aan de raad ter besluitvorming aangeboden. 5.2 Communicatie Het Definitief Ontwerp is tot stand gekomen in samenwerking met bewoners en relevante stakeholders. Naast de input van omwonenden zijn ook de politie, de Fietsersbond, platform groen platform toegankelijkheid en andere belanghebbenden actief betrokken bij het ontwerpproces. De opmerkingen en suggesties die zij hebben ingebracht, zijn zorgvuldig beoordeeld en, waar mogelijk, verwerkt in het definitieve plan. 5.3 Participatie Bewoners hebben in 2023 aangegeven welke aandachtspunten er in hun directe leefomgeving spelen. Een van de punten die toen nadrukkelijk naar voren kwam, was het tekort aan plekken om fietsen te parkeren in de straten. Tijdens een bijeenkomst op 7 maart 2024 is het concept Voorlopig Ontwerp aan de bewoners toegelicht. De reacties hierop waren verdeeld. Bewoners zijn positief over de vergroening, maar er zijn ook veel zorgen geuit over het verdwijnen van parkeerplaatsen. Ook werd aangegeven dat de voorgestelde inrichting volgens hen niet genoeg helpt om de verkeersveiligheid in de straat te verbeteren, met name voor voetgangers. Deze zorgen zijn ook terug te zien in de ingediende zienswijzen op het Voorlopig Ontwerp.

Daarom is de strook, die in het VO als groenstrook langs de rijbaan stond ingetekend, verplaatst naar de gevels, en nu vrij in te vullen door bewoners (bijv. voor bankje, fietsen of geveltuin). De vergroening en verbetering van de openbare

Kenmerk: 2025/371550

9/10

ruimte rond de Amsterdamse poort werd direct positief ontvangen, omdat dit de plek prettiger maakt om te zijn en de historische uitstraling versterkt. 5.4 Planning Het project Spaarnwouderstraat en zijstraten doorloopt de verschillende fases van het Haarlems Civiel Planproces. De uitvoering van de werkzaamheden staan gepland voor 2026.

Fase Ontwerpfase Voorbereidingsfase Realisatiefase

Product

Bevoegdheid

Planning

Definitief Ontwerp (DO) Nadere overeenkomst aannemer Uitvoering werkzaamheden

Commissie

Q2 2025 Q3 2025 / Q4 2025 Q1 2026 / Q4 2026

6. Bijlagen 1. Definitief Ontwerp 2. Verkeerskundige onderzoek 3. Nota van beantwoording 4. Namen inspraakreacties alleen voor raad

Kenmerk: 2025/371550

10/10