Bijlage 3 Rapport 50 meter bad Haarlem

Rapport – Definitief

Onderzoek 50-meterbad Haarlem Gemeente Haarlem

20 februari 2025

Inhoudsopgave 1.

Algemeen

1

1.1

Aanleiding

1

1.2

Leeswijzer

1

2.

Samenvatting

2

3.

Advies locatie

4

3.1

Huidige situatie

4

3.2

Samenvatting voorstel uit haalbaarheidsstudie

4

3.3

Locatie advies

5

4.

50-meterbaden in Nederland

6

5.

Gebruik van een 50-meterbad

7

5.1

Algemeen

7

5.2

Gebruik voor wedstrijden

7

5.3

Gebruik voor trainingen

9

5.4

Gebruik door actieve banenzwemmer en doelgroepen

9

5.5

Samenvatting

9

6.

Visie stakeholders

10

6.1

Gemeente Haarlem

10

6.2

KNZB

10

6.3

SRO

10

6.4

Georganiseerde gebruikers

10

7.

Uitwerking varianten

12

7.1

Configuratie varianten

12

7.2

Bezoekersaantallen

14

7.3

Investeringskostenramingen

15

7.4

Exploitatieraming en jaarlasten

15

Bijlage 1 Motie 50-meterbad

16

Bijlage 2 Exploitatieraming

17

1.

Algemeen

1.1

Aanleiding

In juni 2024 heeft de gemeenteraad het raadsvoorstel behandeld voor het toekennen van krediet ter voorbereiding van de planvorming in Haarlem Noord. Daarnaast is besloten dat ook in Haarlem Zuid een zwembad noodzakelijk is. Dit is een belangrijk resultaat in de uitwerking van het Programma van Eisen voor de zwembaden in zowel Noord als Zuid, dat de afgelopen jaren door de gemeente is uitgevoerd als vervolg op de eerder uitgevoerde haalbaarheidsstudie. Tijdens de raadsvergadering is de motie aangenomen waar het college wordt gevraagd om: bij de verdere uitwerking van de plannen voor twee zwembaden een variant op hoofdlijnen te verkennen, waarbij één zwembad (Noord of Zuid) een lengte van 50 meter zal hebben; de Commissie Samenleving inzicht te geven in de ruimtelijke inpasbaarheid van een 50-meterbad, een indicatie van het gemoeide investeringsbedrag en de gevolgen voor de exploitatie. Middels deze rapportage wordt invulling gegeven een het verkennen van een variant op hoofdlijnen waarbij één zwembad (Noord of Zuid) een lengte van 50 meter zal hebben.

1.2

Leeswijzer

Het rapport is als volgt opgebouwd: hoofdstuk 2 bevat de samenvatting; hoofdstuk 3 bevat het advies voor de locatie; hoofdstuk 4 bevat informatie over de 50-meterbaden in Nederland; hoofdstuk 5 bevat informatie over het gebruik van 50-meterbaden; hoofdstuk 6 bevat de visie van de KNZB, SRO en georganiseerde gebruikers; hoofdstuk 7 bevat de uitwerking van de varianten.

1

2.

Samenvatting

In de regio Noord-Holland zijn er al verschillende overdekte 50-meterbaden. De gemeente Haarlem beschikt met zwembad De Houtvaart over een 50-meterbad dat ongeveer zes maanden per jaar kan worden gebruikt. In dit onderzoek zijn drie varianten voor het inpassen van een 50-meterbad uitgewerkt. De drie varianten zorgen allen voor een overcapaciteit aan zwemwater in Haarlem. Alle varianten hebben naar verwachting weinig tot geen effect op de bezoekersaantallen en zullen leiden tot een negatieve exploitatie ten opzichte van de basisvariant. Zwembad Zuid is voornamelijk gericht op recreatie, terwijl zwembad Noord zich meer richt op zwemsport, waarbij een 50meterbad qua functie beter past. Een 50-meterbad is op locatie Zuid ruimtelijk niet in te passen. Daarom is in dit onderzoek de inpasbaarheid van een 50-meterbad op locatie Noord uitgewerkt. Variant A valt af vanwege te weinig ruimte op de locatie voor zwembad Noord. Dit is de enige variant waarin het 50-meterbad ook geschikt zou zijn voor het organiseren van regionale wedstrijden. Variant B is wel inpasbaar maar beschikt over een flinke overcapaciteit aan zwemwater dat tot een negatievere exploitatie leidt ten opzichte van de basisvariant. Het 50-meterbad kan alleen op een suboptimale manier ingepast worden, waardoor het zwembad in haar geheel minder goed functioneert en het Programma van Eisen uit balans raakt.

In variant C wordt de multifunctionaliteit van het bad verminderd, waardoor het bad veel minder geschikt is voor doelgroepzwemmen (zoals zwemmen voor ouderen, mensen met een beperking en jonge kinderen) wat niet in lijn is met de beoogde exploitatie. Zowel de klankbordgroep zwembaden als exploitant (SRO) concluderen dat de voordelen die een 50-meterbad biedt voor een relatief kleine groep zwemmers niet op tegen de hogere exploitatielasten en het functioneel gebruik. Onderstaand de bevindingen en conclusies van het onderzoek naar een 50-meterbad in Haarlem: In Nederland zijn er momenteel 15 zwembaden met 50-meterbad en worden twee nieuwe 50-meterbaden gerealiseerd. Binnen een straal van 40 kilometer rondom Haarlem zijn er 50-meterbaden in Alkmaar, Beverwijk en twee in Amsterdam. Haarlem beschikt, weliswaar als buitenvoorziening, al over een 50-meterbad in De Houtvaart. De keuze voor een 50-meterbad is te rechtvaardigen als hiermee een impuls wordt gegeven aan de zwemsport in Haarlem. Voor actieve banenzwemmers en zwemverenigingen kan een 50-meterbad een toegevoegde waarde zijn in kwaliteitsbeleving. Voor alle overige zwembadbezoekers, van instructiezwemmen tot recreatieve bezoekers en deelnemers aan doelgroepactiviteiten (waaronder zorggroepen) is een 50-meterbad niet of minder geschikt.

Deze bezoekers hebben behoefte aan een kleiner, meer geborgen en veiliger bad met een watertemperatuur van circa 30 graden. Dit comfort wordt niet geboden in een 50-meterbad waar voor de actieve sporters een gemiddelde watertemperatuur van zo’n 27 graden gewenst is. Navraag bij de Koninklijke Nederlandse Zwembond (KNZB) wijst uit dat een 50-meterbad geen toegevoegde waarde heeft voor waterpolo en synchroonzwemmen en dat voor wedstrijdzwemmen in 50-meterbaden al voldoende aanbod in de regio aanwezig is. Het beleid van de gemeente is voor wat betreft de zwemsport gericht op breedtesport. Dit sluit aan bij het niveau en de ambitie van de zwemverenigingen DWT en ZV Haarlem. In het kader van het eerder uitgevoerde haalbaarheidsonderzoek hebben de zwemverenigingen zich geschaard achter de beoogde zwemwatercapaciteit (zonder 50-meterbad) en de voorgestelde verdeling ervan in Zuid en Noord. In de situatie dat desalniettemin gekozen wordt voor een 50-meterbad, als onderdeel van het nieuwe zwemwateraanbod in Haarlem, ligt het voor de hand zo’n voorziening te projecteren op het zwembad in Noord. Het nieuw zwembad in Noord is immers meer gericht is op zwemsport dan het nieuwe zwembad in Zuid. Daar komt bij dat de inpassing van een 50meterbad op Zuid nog meer beperkingen kent gelet op de ruimtelijke opgave aldaar.

Voor de doorrekening van een 50-meterbad in Noord is onderscheid gemaakt tussen de volgende drie varianten: Variant A 10 banen 50-meterbad met daarbij een 6 banen 25-meterbad, grote tribunecapaciteit en een grote horeca; Variant B 10 banen 50-meterbad met daarbij een 20 x 10 meter multifunctioneel bad; Variant C 10 banen 50-meterbad. 2

Ten opzichte van de basisvariant (33 x 25 meter wedstrijdbad en 20 x 10 meter multifunctioneel bad) neemt de watercapaciteit in de varianten A, B en C substantieel toe. Dit geldt niet voor de bezoekersaantallen. Zoals hiervoor betoogd is de toegevoegde waarde van een 50-meterbad beperkt en zal in variant C zelfs sprake zijn van verlies aan aantrekkelijkheid/tevredenheid, met name bij de deelnemers aan doelgroep activiteiten. Effect zou kunnen zijn dan een deel van de deelnemers gebruik zal maken van het zwembad in Zuid of elders. Ten opzichte van de geraamde investeringskosten van de basisvariant voor nieuwe zwembaden in Zuid en Noord (totaal € 79,3 miljoen, exclusief BTW) nemen de investeringskosten met variant A (€ 89,0 miljoen) en B (€ 83,7 miljoen) fors toe. Dit geldt niet voor variant C (€ 78,9 miljoen), maar deze variant leidt wel tot een minder aantrekkelijk aanbod voor de Haarlemse zwembadbezoekers. In het volgende overzicht zijn nog eens de totaal te verwachten financiële gevolgen op een rij gezet. Net als voor de investeringskosten geldt dat de varianten A en B tot een aanzienlijke verhoging van de jaarlasten voor de gemeente Haarlem leiden.

De jaarlasten van variant C zijn weliswaar een fractie lager dan de basisvariant (circa €10.000), maar daar staat nogmaals wel tegenover dat het 10 banen 50-meterbad wat bij variant C hoort minder aantrekkelijk en daarmee minder toekomstbestendig is dan het 33 x 25 meter wedstrijdbad en 20 x 10 meter multifunctioneel bad van de basisvariant. Exploitatie zwembaden Haarlem totaal exploitatiebaten totaal exploitatielasten exploitatieresultaat groot onderhoud kapitaallasten (gemiddeld) jaarlasten inc l. gro o t o nde rho ud e n k a pit a a lla s t e n

Zuid basisvariant Noord basisvariant € 2.080.100 € 3.226.600 € -1.146.500 € 998.500 € 2.929.030 € -5.074.030

Zuid basisvariant Noord variant A € 2.080.100 € 3.401.300 € -1.321.200 € 1.148.100 € 3.297.800 € -5.767.100

Zuid basisvariant Noord variant B € 2.080.100 € 3.325.300 € -1.245.200 € 1.072.200 € 3.093.200 € -5.410.600

Zuid basisvariant Noord variant C € 2.070.800 € 3.220.000 € -1.149.200 € 1.004.300 € 2.911.900 € -5.065.400

3

3.

Advies locatie

3.1

Huidige situatie

In Haarlem Noord bevindt zich het binnenzwembad De Planeet dat beschikt over de volgende voorzieningen: een wedstrijdbad van 25 x 15 meter (zes banen); een wedstrijdbad van 25 x 14 meter (vijf banen). In Haarlem Zuid bevind zich het binnenzwembad Boerhaavebad dat beschikt over de volgende voorzieningen: een wedstrijdbad van 25 x 15 meter (zes banen); een recreatiebad van circa 250 m² met een stroomversnelling en waterspuiters; een peuterbad van circa 50 m²; een glijbaan met plonsbad; twee whirlpools; een koudwaterbad. In het stadsdeel Zuid-West ligt het buitenzwembad De Houtvaart dat beschikt over de volgende voorzieningen: een wedstrijdbad van 50 x 15 meter (vijf banen); een recreatiebad van 20 x 10 meter; een peuterbad van circa 100 m². Met zwembad De Houtvaart beschikt de gemeente over een 50-meter zwembad dat door de actieve sporter en banenzwemmer zo’n vijf maanden per jaar kan worden gebruikt.

3.2

Samenvatting voorstel uit haalbaarheidsstudie

Voor het bepalen van het programma van Eisen is in 2023 een uitgebreide haalbaarheidsstudie uitgevoerd (. Dit is mede tot stand gekomen middels een uitgebreid participatieproces waarbij zowel de exploitant als de georganiseerde gebruikers zeer actief betrokken waren. De behoeften van de individuele zwemmers zijn besproken in de gesprekken met SRO en bovendien heeft de gemeente (afdeling Data, Informatie en Analyse) een enquête gehouden die door 2.000 leden van het Inwonerspanel Haarlem is ingevuld. In de enquête is ingevuld welke 3 zwemfaciliteiten men belangrijk vond. Daarbij is door 30% een 50meterbad aangegeven als één van de drie gewenste zwemfaciliteiten. Vanuit de participatie is een door SRO en de georganiseerde gebruikers gedragen voorstel gekomen voor de configuraties van de zwembaden in Noord en Zuid. Tabel 1. Verdeling zwemwater over beide locaties

Wedstrijdbad 1 (33 x 25 m.) Wedstrijdbad 2 (25 x 16 m.) Multifunctioneel bad (25 x 15 m.) Doelgroepenbad (20 x 10 m.) Recreatiebad (250 m2) Peuterbad (100 m2) Familieglijbaan Whirlpool Totaal m2 zwemwater

Noord x x 1.025 m2

Zuid x x x x x x 1.125 m2

Beide zwembaden zijn voor een brede doelgroep te gebruiken waarbij zwembad Zuid zich meer richt op de recreatieve bezoeker en zwembad Noord meer op de zwemsport. Zwembad Zuid gaat bovendien onderdeel uitmaken van Schalkwijk Centrum. Het aantrekken van recreatieve bezoekers is een belangrijk onderdeel in het gehele Masterplan Schalkwijk. Voor de georganiseerde gebruikers van zwembad Zuid is het wel van belang dat hier ook een wedstrijdbad beschikbaar is waar trainingen en

4

wedstrijden voor waterpolo, wedstrijdzwemmen en synchroonzwemmen kunnen worden beoefend, georganiseerd binnen de gestelde eisen van de KNZB. Voor zwembad Noord is het van belang dat dit bad ook goed kan worden gebruikt voor instructiezwemmen, doel- en zorggroepen.

3.3

Locatie advies

Indien de keuze wordt gemaakt voor een 50-meterbad is deze grotendeels bestemd voor de zwemsport. Zwembad Noord is zoals in paragraaf 2.2 beschreven meer gericht op de zwemsport. Vanuit die visie dan de meest voor de hand liggende locatie. De locatie van zwembad Zuid is daarnaast beperkt in de ruimtelijke mogelijkheden. Boven het zwembad is op de verdieping nog een sporthal op de locatie beoogd. Voor dit gehele programma is een inpassingsstudie uitgevoerd. Het is voor de locatie in Zuid al een opgave om de configuratie, zoals aangegeven in tabel 1, op de locatie in te passen, laat staan het inpassen van een 50-meterbad. Zwembad Noord is dus de geadviseerde locatie voor een 50-meterbad. Voor de locatie dient dan wel rekening te worden gehouden met extra bebouwd oppervlakte en extra benodigde parkeervoorzieningen.

5

4.

50-meterbaden in Nederland

In figuur 1 zijn alle 50-meter binnenbaden van Nederland weergegeven. Uit de afbeelding blijkt dat Noord-Holland ten opzichte van andere provincies in Nederland over een bovengemiddeld aantal 50-meterbaden beschikt, namelijk vier.

Legenda 50-meter binnenzwembaden in Nederland 1. Drachten – Zwemcentrum De Welle 2. Nijmegen – Sportfondsenbad Nijmegen-West 3. Breda – Optisport de Wisselaar 4. Eindhoven – Nationaal Zwemcentrum de Tongelreep 5. Oosterhout – Recreatieoord de Warande 6. Amsterdam – Sloterparkbad 7. Amsterdam – Swimgym 8. Alkmaar – De Hoornse Vaart 9. Beverwijk – Sportfondsenbad (toekomst onduidelijk) 10. Hengelo – Twentebad 11. Amersfoort – Sportcomplex Amerena 12. Utrecht – Zwembad de Krommerijn 13. Den Haag – Zwembad het Hofbad 14. Dordrecht – Sportboulevard Dordrecht 15. Rotterdam – Zwemcentrum Rotterdam 16. Apeldoorn – nieuw zwembad 2027 17. Sittard-Geleen – nieuw zwembad 2025

Figuur 1. Kaart van Nederland met alle 50-meter binnenbaden.

Om in beeld te brengen waar deze 50-meter binnenbaden zich ten opzichte van Haarlem bevinden, is in figuur 2 een overzicht opgenomen van 50-meter binnenbaden in de omgeving van Haarlem. De afstanden zijn berekend vanaf het gemeentehuis tot aan het desbetreffende zwembad. De dichtstbijzijnde baden zijn: (9) Sportfondsenbad in Beverwijk:

15,3 km;

(6) Sloterparkbad in Amsterdam

16,0 km;

(7) Swimgym in Amsterdam

30,0 km;

(8) Hoornse Vaart in Alkmaar

37,2 km.

Figuur 2. Afstanden vanaf het gemeentehuis in Haarlem t.o.v. 50-meter binnenbaden in de omgeving.

Naast de binnenbaden zijn er nog circa 20 buitenbaden met een lengte van 50-meter. Naast de Houtvaart in Haarlem liggen er vier in de nabije omgeving van Haarlem, namelijk het Flevoparkbad (Amsterdam), de Mirandabad (Amsterdam), de Wijzend (Hoorn) en de Waterdam (Volendam).

6

5.

Gebruik van een 50-meterbad

5.1

Algemeen

Een 50-meterbad kan voor de actieve banenzwemmer en de zwemsport een toegevoegde waarde zijn. Voor instructiezwemmen, doelgroepen en zorggroepen is een 50-meterbad minder of niet geschikt. Deze groepen hebben veelal behoefte aan een kleiner, meer geborgen en veiliger compartiment waarbij de watertemperatuur rond de 30 graden is. Voor actieve sporters is de gemiddelde watertemperatuur zo’n 27 graden. De afgelopen jaren zijn diverse zogenaamde twee temperaturen baden gerealiseerd, waarbij een middels keerwanden afgesloten deel van het bassin een hogere temperatuur heeft. In theorie een mooie oplossing die in praktijk toch veel functionele en rooster beperkingen met zich meebrengt. Het met één graden opwarmen van de watertemperatuur van een afgescheiden deel van het 50-meterbad duurt zo’n 12 tot 16 uur. Bovendien brengt dat ook nog eens flink hoger energieverbruik en derhalve hogere energiekosten met zich mee. Bovengenoemde is mede daarom ook de reden dat een twee temperaturen systeem naar ons weten nog niet in een 50meterbad is toegepast.

5.2

Gebruik voor wedstrijden

Voor het gebruik van het 50-meterbad voor wedstrijden door de zwemsport heeft in oktober 2024 een gesprek plaatsgevonden met de accommodatie adviseur van de Koninklijke Nederlandse Zwem Bond (KNZB). Daarbij is inzicht verkregen in de toegevoegde waarde van een 50-meterbad voor wedstrijdzwemmen, waterpolo en synchroonzwemmen. Een onderscheid wordt gemaakt tussen het landelijke, regionale en lokale gebruik.

5.2.1

Landelijk

Landelijke 50-meter evenementen worden in de basis door de KNZB georganiseerd. Daarbij zijn veel vrijwilligers van de lokale zwemvereniging(en) benodigd. De toekenning van wedstrijden in 50-meterbaden komt tot stand door een selectieproces dat wordt uitgevoerd door zwembonden en internationale sportorganisaties, zoals de KNZB of nationale zwembonden. Hierbij worden onder andere de voorzieningen van het zwembad, toeschouwerscapaciteit, technische uitrusting, locatie, organisatorische ervaring en de steun van lokale autoriteiten en sponsoren beoordeeld. Organisaties dienen een bid in waarin zij aantonen aan de gestelde eisen te voldoen. De uiteindelijke keuze wordt gemaakt op basis van evaluaties, inspecties en soms ook door stemmingen binnen de organiserende instanties. Wedstrijdzwemmen Landelijk worden door de KNZB jaarlijks drie 50-meter wedstrijden (lange baan wedstrijden) georganiseerd voor wedstrijdzwemmen. Het betreft weekend wedstrijden op zaterdag en zondag voor: Nederlands Kampioenschap Senioren; Nederlands Kampioenschap Junioren; Nederlands Kampioenschap Masters. De opbouw van deze wedstrijden start op vrijdag. Het gehele weekend kan het 50-meterbad niet gebruikt worden door andere gebruikers. Voor deze wedstrijden wordt door de KNZB ook een financiële bijdrage van de gemeente gevraagd om deze wedstrijden te organiseren.

Voor de toewijzing van deze wedstrijden is een toeschouwerscapaciteit noodzakelijk van minimaal 500 toeschouwers en de beschikbaarheid van een separaat 25-meterbad voor het zogenaamde in- en uitzwemmen door de sporters van belang. Voor de internationale eindtoernooien (EK, WK en Olympische spelen) worden jaarlijks gemiddeld twee kwalificatietoernooien georganiseerd. Deze vinden plaats in de grootste accommodaties van Nederland die daar qua capaciteit en organisatie volledig op zijn ingericht. Deze wedstrijden vinden momenteel plaats in Eindhoven en Rotterdam.

7

Met het zwembad in Eindhoven beschikt Nederland over een topaccommodatie met veel toeschouwerscapaciteit waar een internationaal eindtoernooi kan plaatsvinden. Waterpolo De KNZB organiseert de waterpolocompetitie in Nederland. Voor alle klassen, behoudens de twee hoogste klassen, voldoet een 25-meterbad met aan de kant hangende doelen. Voor de hoogste twee klassen is een speelveld van 30 x 21 meter vereist. Inclusief de benodigde ruimte voor de benodigde drijvende doelen betreft dit een afmeting van 33 x 21 meter. Een 50-meterbad biedt daarmee geen meerwaarde. De extra meters kunnen wel worden gebruikt voor het inzwemmen voor een wedstrijd. Het programma / benodigde huur kan daarmee wat worden ingekort. ZV Haerlem speelt al jaren met zowel de dames als heren in de een na hoogste klasse van Nederland. Een 33 x 21 meter speelveld is daarom minimaal benodigd. Vanuit functioneel gebruik en exploitatiemogelijkheden is de configuratie 33 x 25 meter opgenomen in het huidige Programma van Eisen, zodat het bassin gedeeld kan worden in 2 delen van 25 x 16,5 meter. De publieke belangstelling bij waterpolowedstrijden is over het algemeen beperkt. In de eredivisie ligt het gemiddelde aantal toeschouwers tussen de 100 en 200. Bij belangrijke wedstrijden kan dit oplopen tot 300 à 400 toeschouwers.

Bij dergelijke wedstrijden wordt de toeschouwerscapaciteit vergroot door het plaatsen van tijdelijke zitplaatsen langs het perron. Met de gestelde eisen vanuit de KNZB heeft het beoogde perron in zwembad Noord hier de mogelijkheden voor. Internationale toernooien of kwalificatiewedstrijden worden hoofdzakelijk georganiseerd in Eindhoven en Rotterdam, die hier speciaal voor zijn uitgerust. Oefen- of jeugdinterlands worden regelmatig gespeeld in andere zwembaden, zoals Den Haag en Amersfoort, die geschikt zijn voor waterpolo en voldoende toeschouwerscapaciteit hebben. Synchroonzwemmen Het aantal landelijke synchroon zwemwedstrijden in Nederland is door de kleine hoeveelheid sporters beperkt. Voor synchroonzwemmen is een minimale diepte van 2,5 meter over een oppervlakte van minimaal 12 x 12 meter van belang. De nationale kampioenschappen synchroon zwemmen worden de laatste jaren georganiseerd in Amsterdam en/of Hoofddorp waar ook de grotere verenigingen zijn gevestigd. Een 50-meterbad is geen toegevoegde waarde voor synchroonzwemmen.

5.2.2

Regionaal

Wedstrijdzwemmen Regionale wedstrijden worden in de basis door de KNZB georganiseerd. Ook hier is veel inzet nodig vanuit de lokale zwemvereniging. Regionaal worden door de KNZB jaarlijks in twee weekenden in de verschillende regio’s lange baan wedstrijden georganiseerd. De zogenaamde Provinciale kampioenschappen voor senioren en jeugd. Voor deze wedstrijden is voldoende zitcapaciteit voor zwemmers en toeschouwers van belang. Waterpolo Waterpolowedstrijden op regionaal niveau hebben een veldafmeting van 25 x 16 meter. De publieke belangstelling is bij deze wedstrijden zeer beperkt tot maximaal zo’n 100 toeschouwers. Behoudens de selectieteams van ZV Haerlem spelen alle overige teams van ZV Haerlem en DWT op regionaal niveau. Een 50-meterbad is geen toegevoegde waarde. Synchroonzwemmen Het aantal regionale synchroon zwemwedstrijden in Nederland is evenals de landelijke wedstrijden beperkt. De wedstrijden worden georganiseerd binnen een regio waarbij de diepte van 2,5 meter over een oppervlakte van minimaal 12 x 12 meter van belang is. Een 50-meterbad is geen toegevoegde waarde.

8

5.2.3

Lokaal

Lokale zwemwedstrijden of -toernooien/evenementen worden niet door de KNZB georganiseerd maar worden door lokale verenigingen zelf georganiseerd. Bij het organiseren van lokale zwemwedstrijden komt veel kijken voor verenigingen. Dit vereist coördinatie van vrijwilligers, het opstellen van wedstrijdschema’s, het regelen van juryleden en tijdwaarnemers en het huren/reserveren van het bad. De vereniging regelt ook de promotie onder de leden en/of andere verenigingen in de regio. Bij lokale evenementen is het belangrijk dat de veiligheid en naleving van de regels van de KNZB worden gewaarborgd. Wedstrijdzwemmen Verenigingen organiseren zelf onderlinge wedstrijden, zoals bijvoorbeeld clubkampioenschappen of meerkampen, waarbij met deelnemers van een aantal andere verenigingen wedstrijden worden georganiseerd. Dit zijn over het algemeen wedstrijden in bassins met een lengte van 25-meter. Een 50-meterbad wedstrijd kan een evenement zijn dat zwemmers trekt uit een grotere omtrek. De organisatie hiervan is mede afhankelijk van de ambitie en vrijwilligerscapaciteit van de lokale vereniging en van een goede plek op de wedstrijdkalender. Waterpolo Lokaal kunnen waterpolotoernooien worden georganiseerd. De organisatie hiervan is ook hier mede afhankelijk van de ambitie en vrijwilligerscapaciteit van de lokale vereniging en een goede plek op de wedstrijdkalender.

Het voordeel van een 50-meterbad is dat hier één of twee extra toernooivelden kunnen worden geplaatst. Het aantal deelnemende teams kan hiermee omhoog. Synchroonzwemmen Lokale verenigingen die synchroonzwemmen aanbieden organiseren activiteiten zoals wedstrijden, demonstraties of clinics. Ook hier is diepte wenselijk. Een 50-meterbad is geen toegevoegde waarde.

5.3

Gebruik voor trainingen

Alleen voor trainingen van wedstrijdzwemmen kan een 50-meterbad een toegevoegde waarde zijn. Voor waterpolo en synchroonzwemmen heeft het evenals het gebruik bij wedstrijden geen toegevoegde waarde. Voor wedstrijdzwemmen beperkt de toegevoegde waarde van het gebruik van een 50-meterbad zich tot de topzwemmers die deelnemen aan de regionale of landelijke kampioenschappen lange baan. Dit is op zijn vroegst vanaf de leeftijd van 10 jaar. De talentvolle zwemmers maken op een bepaald moment de overstap naar de grotere verenigingen of een landelijk trainingscentrum zoals in Amsterdam.

5.4

Gebruik door actieve banenzwemmer en doelgroepen

Voor de meeste actieve banenzwemmer is over het algemeen een 25-meterbad geschikt. Een deel van deze actieve zwemmers vinden het zeker ook een toegevoegde waar om in een 50-meterbad te zwemmen. Het aantal extra bezoekers voor banenzwemmen in een 50-meterbad is mede daarom naar verwachting zeer beperkt tot nihil. Voor instructiezwemmen, doelgroepen en zorggroepen is het 50-meterbad minder geschikt. Warmer water en compactere compartimenten is voor deze groepen benodigd.

5.5

Samenvatting

Een 50-meterbad heeft een toegevoegde waarde voor een relatief kleine groep actieve banenzwemmers en wedstrijdzwemmers. Het aantal zwemwedstrijden in een 50-meterbad is beperkt. Voor een nieuw 50-meterbad in Haarlem zou dit voornamelijk een georganiseerde wedstrijd door de lokale verenigingen zijn. Een enkele keer in de levensduur van het zwembad zal zich een kans voordoen op een regionaal kampioenschap. Voor een NK is de concurrentie groot en zal ook een bijdrage van de gemeente worden verwacht.

9

6.

Visie stakeholders

6.1

Gemeente Haarlem

Het beleid van de gemeente Haarlem voor de zwemsport is gericht op de breedtesport. Het kan een politieke ambitie van de gemeente zijn om een 50-meterbad te realiseren, maar in het topsportbeleid van de gemeente is zwemmen niet als kernsport aangewezen. Dit sluit aan bij het niveau en de ambitie van de zwemverenigingen DWT en ZV Haerlem.

6.2

KNZB

De KNZB heeft belang bij voldoende zwemwater voor de verenigingen en de ongeorganiseerde gebruikers op langere termijn. Des te meer zwemwater des te meer de kans hierop is. Anderzijds dient de zwemsport ook betaalbaar te zijn en te blijven. Met de zwemwaterbehoefte berekening uit het haalbaarheidsonderzoek is daar een goede stap in gemaakt wat leidt tot een configuratie waar de KNZB zich in kan vinden. Aan de benodigde sporttechnische eisen wordt voldaan en het sluit aan op het niveau waarop de verenigingen actief zijn. De configuratie biedt sportieve meerwaarde op traingingsvlak en evenementen. Voor de zwemsport is het van belang dat in elke regio een 50-meterbad aanwezig is. De KNZB maakt zich daar hard voor en gaat hier dan actief mee aan de slag. Een voorbeeld is het 50-meterbad in het noorden van het land. Met behulp van de provincie wordt in Drachten een nieuw 50-meterbad gerealiseerd. In de regio van Haarlem zijn, zoals in hoofdstuk 3 aangegeven, diverse 50-meterbaden aanwezig. Een harde noodzaak voor een 50-meterbad is er vanuit beschikbaarheid niet. Desalniettemin staat de KNZB altijd positief tegenover extra m2 zwemwater indien dit betaalbaar is voor de gebruikers.

6.3

SRO

Met SRO is gesproken over de maatschappelijke toegevoegde waarde van een 50-meterbad in Haarlem. Voor SRO is het van belang dat een apart multifunctioneel bad, in een eigen warmer compartiment, behouden blijft. Dit is voor de gebruikers en ook voor de inkomsten van belang. Het aantal extra bezoekers voor banenzwemmen in een 50-meterbad is naar verwachting zeer beperkt tot nihil. Mede door de baden in de omgeving maar ook door het al aanwezige buitenbad De Houtvaart. Een 50-meter binnenbad wordt daarmee een concurrent van het buitenbad. Dit gaat weer ten koste van de inkomsten van De Houtvaart. Extra evenementen buiten de mogelijkheden voor de zwemsporten zijn er volgens SRO niet. Daarbij betekenen zwemsportevenementen ook minder inkomsten voor de exploitant, omdat het zwembad dan niet door de andere (reguliere) gebruikers kan worden gebruikt. Per uur en per bezoeker bedragen de inkomsten uit verhuur aan verenigingen/groepen doorgaans lager dan bij deelnemers aan les-, doelgroep- en banenzwemmen. Een 50-meterbad wordt door SRO niet als een toevoegde waarde gezien vanuit het gebruik en de exploitatie, en zelfs sprake is van verlies aan aantrekkelijkheid/tevredenheid, met name bij de deelnemers aan doelgroep activiteiten. Effect zou kunnen zijn dan een deel van de deelnemers gebruik zal maken van het zwembad in Zuid of elders.

De voorkeur heeft de configuratie voor zwembad Noord zoals opgesteld in de haalbaarheidsstudie (33 x 25 meter wedstrijdbad en 20 x 10 meter multifunctioneel bad).

6.4

Georganiseerde gebruikers

De verenigingen zijn actief betrokken geweest in de totstandkoming van de haalbaarheidsstudie. De verdeling van het badwater over zwembad Zuid en Noord sluit aan bij de wensen van de zwemverenigingen ZV Haerlem en DWT. ZV Haerlem is met name in waterpolo een sterke vereniging. Een 33 x 25 meter afmeting sluit hierop aan. De wedstrijdzwemmers zijn landelijk niet op hoog niveau actief.

10

Het gemeentelijke beleid is gericht op breedtesport. Dit sluit voor 90% aan bij het huidige niveau van ZV Haerlem voor zowel zwemmen als waterpolo, maar niet met de ambitie van ZV Haerlem. Voor ZV Haerlem is het van belang dat het zwembad geschikt is voor waterpolo in de twee hoogste klassen van Nederland. De zwemafdeling is als team niet op de hoogste niveaus actief. Voor een aantal individuele zwemmers geldt dat echter wel. In basis wordt getraind in een 25-meterbad. Indien trainingen in 50-meterbad gewenst zijn in voorbereiding op kampioenschappen, wordt in de omgeving water gehuurd. De behoefte en gebruik is daarin beperkt. Voor DWT geldt in basis hetzelfde. De vereniging is geworteld in Zuid. Een 25-meter wedstrijdbad voldoet. Het Nova College is gericht op het opleiden van nieuwe lesgevers. Een 50-meterbad is voor het onderwijs geen toegevoegde waarde. Kras Sport is een grote commerciële huurder gericht op het verzorgen van individuele- en groepstrainingen voor zwemmers en triatleten. Een 50-meterbad is niet persé nodig maar indien wel gekozen wordt voor een 50-meterbad ziet Kras Sport mogelijkheden om tot meer bezoekers te komen.

11

7.

Uitwerking varianten

7.1

Configuratie varianten

In dit hoofdstuk is de motie om de mogelijkheden van een 50-meterbad te verkennen uitgewerkt in de volgende drie varianten (voor zwembad Noord): Variant A

10 banen 50-meterbad met daarbij een 6 banen 25-meterbad, grote tribunecapaciteit en een grote horeca;

Variant B

10 banen 50-meterbad met daarbij een 20 x 10 meter multifunctioneel bad;

Variant C

10 banen 50-meterbad.

In de volgende tabel zijn de verschillen opgenomen in wateroppervlak en bruto vloeroppervlak tussen de basis variant en de varianten A, B en C. In variant A neemt de watercapaciteit het sterkst toe ten opzichte van de basisvariant (61%), in variant C het minst (22%). Tabel 2. Zwemwatercapaciteit en bruto vloeroppervlak varianten zwembad Noord Haalbaarheidsstudie /PvE Variant A Zwembad Zuid afmeting m2 afmeting m2 Wedstrijdbad 25 x 16 400 25 x 16 400 Multifunctioneel bad 25 x 15 375 25 x 15 375 Recreatie 250 250 Peuterbad 100 100 Subtotaal 1.125 1.125

afmeting

m2

afmeting

m2

25 x 16 25 x 15

400 375 250 100 1.125

25 x 16 25 x 15

400 375 250 100 1.125

Zwembad Noord Wedstrijdbad Multifunctioneel bad Subtotaal Totaal zwemwater

Variant B

Variant C

afmeting

m2

afmeting

m2

afmeting

m2

afmeting

m2

33 x 25 20 x 10

825 200 1.025

50 x 25 25 x 16

1.250 400 1.650

50 x 25 20 x 10

1.250 200 1.450

50 x 25

1.250

2.150

Extra m2 zwemwater Extra % zwemwater

1.250

2.775

2.575

2.375

625 29%

425 20%

225 10%

Zwembad Noord - zitplaatsen Zitplaatsen vaste tribune Zitplaatsen extra te creeeren

aantal

aantal

aantal

aantal

250 200

500 300

250 300

250 300

Zwembad Noord - horeca Horeca

m2

m2

m2

m2

60

240

60

60

12

Toelichting variant A Het betreft een 10 banen 50-meterbad die door de configuratie ook geschikt is voor de door de KNZB te organiseren landelijke en regionale zwemwedstrijden. De vaste toeschouwerscapaciteit is 500 zitplaatsen. Op het perron kan deze middels tijdelijke tribunes worden vergroot met 300 zitplaatsen. Voor het in- en uitzwemmen heeft het multifunctionele bad een afmeting van 6 banen met een lengte van 25-meter. Deze kan eveneens gebruikt worden voor allerlei andere doelgroepen die warmer water nodig hebben. De accommodatie bevat naast de verenigingsruimten ook een grote horeca met keuken.

Figuur 3. Configuratie variant A

Toelichting variant B Het betreft een 10 banen 50-meterbad die door de configuratie ook geschikt is voor de door de KNZB te organiseren regionale zwemwedstrijden. De vaste toeschouwerscapaciteit is 250 zitplaatsen. Op het perron kan deze middels tijdelijke tribunes worden vergroot met 300 zitplaatsen. Het warmere multifunctionele bad is 20 x 10 meter en is volledig gericht op instructiezwemmen, doelgroep activiteiten en de zorg. De accommodatie bevat naast de verenigingsruimten over een eenvoudige horeca zonder keuken. De beide baden zijn middels beweegbare bodems functioneel ingericht zodat deze door zoveel mogelijk doelgroepen kan worden gebruikt.

Figuur 4. Configuratie variant B

13

Toelichting variant C Het betreft een 10 banen 50-meterbad die door de configuratie ook geschikt is voor de door de KNZB te organiseren regionale zwemwedstrijden. De vaste toeschouwerscapaciteit is 250 zitplaatsen. Op het perron kan deze middels tijdelijke tribunes worden vergroot met 300 zitplaatsen. De accommodatie bevat naast de verenigingsruimten over een eenvoudige horeca zonder keuken. Het warmere en compactere doelgroepenbad vervalt in deze variant. Het zwembad is daardoor veel minder geschikt voor instructiezwemmen, doelgroepen en zorg activiteiten. Ondanks de extra m2 zwemwater ten opzichte van de voorgestelde variant is de verwachting dat deze configuratie minder bezoekers trekt en minder goed te exploiteren is.

Figuur 5. Configuratie variant C

7.2

Bezoekersaantallen

Zoals in hoofdstukken 4 en 5 betoogd is de verwachting dat de uitbreiding van de zwemwatercapaciteit niet of nauwelijks effect zal hebben op de bezoekersaantallen. In de volgende tabel zijn de bezoekersaantallen geraamd van de basisvariant (conform haalbaarheidsonderzoek) en de drie varianten. Op basis van kengetallen is aangegeven wat de invloed is van de bezoekersaantallen op de verhouding bezoekers per m 2 zwemwater. Tabel 3. Bezoekersaantallen en kengetallen bezoekersaantallen 2030 Zuid basisvariant Noord basisvariant recreatief zwemmen doelgroepen les zwemmen verenigingen/verhuur onderwijs totaal inwoners gemeente zwemwater (in m²) bezoek/m²

123.500 20.800 113.600 142.800 32.000 432.700 183.000 2.050 211

Zuid basisvariant Noord variant A 123.500 20.800 113.600 142.800 32.000 432.700 183.000 2.675 162

Zuid basisvariant Noord variant B 123.500 20.800 113.600 142.800 32.000 432.700 183.000 2.475 175

Zuid basisvariant Noord variant C 123.500 19.000 113.600 142.800 32.000 430.900 183.000 2.275 189

Toelichting: In het haalbaarheidsonderzoek is het bezoekerspotentieel van nieuwe zwembaden in Zuid en Noord geprognotiseerd op 432.700 in 2030. Op basis van een totale capaciteit van 2.050 m 2 zwemwater (Zuid + Noord) komt dit neer op 211 bezoekers per m2 zwemwater. In het haalbaarheidsonderzoek is ook vastgesteld dat 225 tot 250 bezoekers per m 2 zwemwater duidt op ‘voldoende’ capaciteit aan zwemwater. Met in totaal 2.050 m 2 zwemwater is de komende decennia voldoende capaciteit aanwezig om de groei van de gemeente Haarlem op te vangen. Met inachtneming van de beschouwing in hoofdstukken 4 en 5 is de verwachting gerechtvaardigd dat de varianten A en B niet of nauwelijks invloed hebben op de bezoekersaantallen. In variant C is een beperkte negatieve invloed denkbaar met 14

betrekking tot deelname aan doelgroepactiviteiten. In deze variant ontbreekt immers het ‘comfort’ van een separaat doelgroepenbad, waardoor sprake is van verlies aan aantrekkelijkheid/tevredenheid. Effect zou kunnen zijn dan een deel van de deelnemers gebruik zal maken van het zwembad in Zuid of elders. De negatieve invloed is gekwantificeerd op 1.800 bezoeken per jaar. Het totaal aantal deelnemers aan doelgroepactiviteiten neemt dan af van 20.800 tot 19.000. De (vrijwel) stabilisering van het aantal bezoekers en de uitbreiding van de zwemwatercapaciteit in de varianten A, B en C leidt tot een inefficiëntere afstemming van vraag en aanbod. Het aantal bezoekers per m2 zwemwater daalt tot ruim onder de 200.

7.3

Investeringskostenramingen

In de volgende tabel zijn de investeringskosten (exclusief BTW) van de varianten in beeld gebracht en afgezet tegen de basisvariant. Een specificatie van de investeringskosten is opgenomen in bijlage 1, 2 en 3. De investeringskosten van variant C zijn nagenoeg vergelijkbaar met de basisvariant. De investeringskosten van variant B (+ € 4,3 miljoen) en variant C (+ € 9,7 miljoen) zijn substantieel hoger. Tabel 4. Investeringskosten Investeringskosten exclusief BTW Zwembad Zuid Zwembad Noord totaal

Zuid basisvariant Noord basisvariant € 44.242.000 € 35.096.000 € 79.338.000

Zuid basisvariant Zuid basisvariant Zuid basisvariant Noord variant A Noord variant B Noord variant C € 44.242.000 € 44.242.000 € 44.242.000 € 44.790.000 € 39.413.000 € 34.645.000 € 89.032.000 € 83.655.000 € 78.887.000

De uitgangspunten voor de investeringskostenramingen zijn in lijn met de eerdere ramingen uit het haalbaarheidsonderzoek en het programma van eisen: een stand alone zwembad exclusief parkeervoorziening; de grondkosten bedragen € 150,- per vierkante meter bebouwd oppervlak; een toeslag van 10% om de ambities uit de Richtlijn Duurzaam Bouwen te kunnen nastreven; een toeslag van 5% om te voldoen aan de architectonische en stedenbouwkundige randvoorwaarden; een planning voor de realisatie van de zwemaccommodatie van 24 maanden; oplevering van het zwembad in de zomer van 2028.

7.4

Exploitatieraming en jaarlasten

In bijlage 4 is een integrale exploitatieraming opgenomen. Deze is in lijn met de uitwerking in de haalbaarheidsstudie waarbij een totaal overzicht is gegeven van de gecombineerde exploitatieraming van zwembad Noord en Zuid. De uitgangspunten voor zwembad Zuid zijn hierin niet gewijzigd. In de volgende tabel zijn de samengevatte exploitatiebaten en -lasten van de varianten opgenomen en afgezet tegen de basisvariant. Het exploitatieresultaat (saldo van baten en lasten) in variant C is nagenoeg gelijk aan de basisvariant. In de varianten B en C is sprake van een verslechterend exploitatieresultaat. Hetzelfde beeld geldt voor de dotaties groot onderhoud en kapitaallasten. Per saldo leidt dit tot een jaarlast voor variant C die vrijwel gelijk is aan de basisvariant. In variant A is sprake van een verhoging van de jaarlast voor de gemeente van bijna € 700.000 en in variant B van ongeveer € 335.000. Tabel 5. Exploitatieresultaat en jaarlasten Exploitatie zwembaden Haarlem totaal exploitatiebaten totaal exploitatielasten exploitatieresultaat groot onderhoud kapitaallasten (gemiddeld) jaarlasten inc l. gro o t o nde rho ud e n k a pit a a lla s t e n

Zuid basisvariant Noord basisvariant € 2.080.100 € 3.226.600 € -1.146.500 € 998.500 € 2.929.030 € -5.074.030

Zuid basisvariant Noord variant A € 2.080.100 € 3.401.300 € -1.321.200 € 1.148.100 € 3.297.800 € -5.767.100

Zuid basisvariant Noord variant B € 2.080.100 € 3.325.300 € -1.245.200 € 1.072.200 € 3.093.200 € -5.410.600

Zuid basisvariant Noord variant C € 2.070.800 € 3.220.000 € -1.149.200 € 1.004.300 € 2.911.900 € -5.065.400

15

Bijlage 1

Motie 50-meterbad

16

Bijlage 2

Exploitatieraming

Exploitatie zwembaden Haarlem 2030 Zuid basisvariant Noord basisvariant

Zuid basisvariant Noord variant A

Zuid basisvariant Noord variant B

Zuid basisvariant Noord variant C

bezoekers - recreatief zwemmen - doelgroepen - les zwemmen - verenigingen/verhuur - onderwijs

123.500 20.800 113.600 142.800 32.000

123.500 20.800 113.600 142.800 32.000

123.500 20.800 113.600 142.800 32.000

123.500 19.000 113.600 142.800 32.000

totaal

432.700

432.700

432.700

430.900

2.050 5.060

2.675 7.124

2.475 5.991

2.275 5.256

wateroppervlak zwembad Noord in m 2 bruto vloeroppervlak zwembad Noord in m 2 investeringskosten exclusief BTW - zwembad Zuid - zwembad Noord totaal

€ € €

44.242.000 35.096.000 79.338.000

€ € €

44.242.000 € 44.790.000 € 89.032.000 €

44.242.000 € 39.413.000 € 83.655.000 €

44.242.000 34.645.000 78.887.000

bouwkosten exclusief BTW - zwembad Zuid - zwembad Noord totaal

€ € €

26.384.000 23.540.000 49.924.000

€ € €

26.384.000 € 31.023.000 € 57.407.000 €

26.384.000 € 27.228.000 € 53.612.000 €

26.384.000 23.829.000 50.213.000

€ € € €

€ € € €

€

514.200 106.900 753.700 679.500 pm 25.800 pm 2.080.100

€ € € €

€

514.200 106.900 753.700 679.500 pm 25.800 pm 2.080.100

€ € € €

€

514.200 106.900 753.700 679.500 pm 25.800 pm 2.080.100

€

514.200 97.600 753.700 679.500 pm 25.800 pm 2.070.800

lasten - personeel - energie - water - chemicalien - schoonmaak - dagelijks onderhoud - kantoor - verkoop - beheer en administratie - accountant - verzekeringen - belastingen - overig totaal

€ € € € € € € € € € € € € €

1.833.700 477.700 53.300 25.300 40.000 374.400 41.600 52.000 166.400 29.100 33.300 60.300 39.500 3.226.600

€ € € € € € € € € € € € € €

1.833.700 568.200 69.600 33.000 44.000 430.600 41.600 52.000 166.400 29.100 33.300 60.300 39.500 3.401.300

€ € € € € € € € € € € € € €

1.833.700 530.300 64.400 30.600 42.000 402.100 41.600 52.000 166.400 29.100 33.300 60.300 39.500 3.325.300

€ € € € € € € € € € € € € €

1.826.200 469.500 59.200 28.100 40.000 376.600 41.400 51.800 165.700 29.000 33.100 60.100 39.300 3.220.000

exploitatieresultaat groot onderhoud exploitatieresultaat incl. groot onderhoud kapitaallasten zwembad Zuid (gemiddeld) kapitaallasten zwembad Noord (gemiddeld) exploitatieresultaat incl. groot onderhoud en kapitaallasten

€ € € € € €

-1.146.500 998.500 -2.145.000 1.594.000 1.335.030 -5.074.030

€ € € € € €

-1.321.200 1.148.100 -2.469.300 1.594.000 1.703.800 -5.767.100

€ € € € € €

-1.245.200 1.072.200 -2.317.400 1.594.000 1.499.200 -5.410.600

€ € € € € €

-1.149.200 1.004.300 -2.153.500 1.594.000 1.317.900 -5.065.400

Exploitatie zwembaden Haarlem

Zuid basisvariant Noord basisvariant € 2.080.100 € 3.226.600 € -1.146.500 € 998.500 € 2.929.030 € -5.074.030

baten - recreatief zwemmen - doelgroepen - les zwemmen - verenigingen/verhuur - onderwijs - horeca - verhuur verenigingsruimten totaal

totaal exploitatiebaten totaal exploitatielasten exploitatieresultaat groot onderhoud kapitaallasten (gemiddeld) jaarlasten incl. groot onderhoud en kapitaallasten

€

€

€

€

Zuid basisvariant Zuid basisvariant Zuid basisvariant Noord variant A Noord variant B Noord variant C € 2.080.100 € 2.080.100 € 2.070.800 € 3.401.300 € 3.325.300 € 3.220.000 € -1.321.200 € -1.245.200 € -1.149.200 € 1.148.100 € 1.072.200 € 1.004.300 € 3.297.800 € 3.093.200 € 2.911.900 € -5.767.100 € -5.410.600 € -5.065.400

17

18