Bijlage 1 Kaderstellende startnotitie met programma van eisen en schets

Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht

Lijst met aanpassingen Versie

Datum

Beschrijving van de wijziging

D1

30-04-2024

Eerste versie ter beoordeling gemeente

D2

06-05-2024

Tekstuele aanpassingen verwerkt

D3

23-05-2024

Kleine tekstuele aanpassingen

Sweco Nederland B.V. Onderwerp Projectnummer

Handelsregister Kaderstellende startnotitie 51018641

Klant Versie

Gemeente Haarlem D3

Datum Auteur Documentnummer Document referentie

23-05-2024 R. Kamerbeek

Herzien

Vrijgegeven door

Gecontroleerd door

John van den Broek

Vrijgegeven door

Bart Witte

NL24-648800269-87718

2/30

Inhoudsopgave

1

SCOPEBEPALING PROJECT ...................................................................................... 5 1.1 Aanleiding project ................................................................................................ 5 1.2 Doel project ......................................................................................................... 5 1.3 Afbakening .......................................................................................................... 5

2

UITGANGSPUNTEN, RANDVOORWAARDEN EN DILLEMA’S .................................. 7 2.1 Uitgangspunten en randvoorwaarden ................................................................. 7 2.2 Dilemma’s............................................................................................................ 7

3

OMGEVING EN RAAKVLAKKEN ................................................................................. 9

4

HOOFDKEUZES EN KADERSTELLING .................................................................... 11 4.1 Conflictanalyse .................................................................................................. 11 4.2 Afweging en eventuele varianten ...................................................................... 11 4.2.1 Afwegingen .......................................................................................... 11 4.2.2 Varianten.............................................................................................. 12 4.3 Conclusies ......................................................................................................... 15 4.3.1 Auto’s en openbaar vervoer................................................................. 15 4.3.2 Toekomst Papentorenvest en Amsterdamsevaart .............................. 16 4.3.3 Fietsen ................................................................................................. 17 4.3.4 Parkeren .............................................................................................. 17 4.3.5 Groen en verblijf................................................................................... 17 4.3.6 Water ................................................................................................... 19

5

PARTICIPATIE EN INSPRAAK ................................................................................... 20 5.1 Doel van de participatie ..................................................................................... 20 5.2 Belangrijkste stakeholders ................................................................................ 20 5.3 Participatie gedurende de definitiefase ............................................................. 21 5.4 Participatie gedurende de ontwerpfase ............................................................ 21

6

RISICO’S EN KANSEN ............................................................................................... 22 6.1 Risico’s uit uitgangspuntennotitie ...................................................................... 22 6.2 Risico’s uit risicoanalyse Initiatieffase ............................................................... 22 6.3 Risico’s uit definitiefase ..................................................................................... 23 6.4 Kansen .............................................................................................................. 24

7

FINANCIEN ................................................................................................................. 25 7.1 Kostenraming .................................................................................................... 25 7.2 Subsidiemogelijkheden en gemeentelijk budget ............................................... 26

8

JURIDISCH ................................................................................................................. 27 8.1 Eigendomsgrenzen ........................................................................................... 27

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer sweco.projectId Datum 23-05-2024

Versie

Document referentie Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht_D3.0

3/30

8.2 9

Bestemmingsplannen ........................................................................................ 27

PLANNING EN VERVOLG .......................................................................................... 28

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer sweco.projectId Datum 23-05-2024

Versie

Document referentie Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht_D3.0

4/30

1

SCOPEBEPALING PROJECT

1.1

Aanleiding project

In navolging van een bewonersinitiatief van een groep bewoners uit de buurt Scheepmakersdijk is eind 2021 in de gemeenteraad een amendement aangenomen waarmee de herinrichting van de Gedempte Oostersingelgracht in het investeringsprogramma is opgenomen. De bewoners hebben op basis van een breed uitgezette enquête onder medebewoners een schets opgesteld van de mogelijke inrichting van de Gedempte Oostersingelgracht tussen de Papentorenvest en de Oudeweg, onder de titel “de Groene Singel”. Naar aanleiding hiervan heeft de gemeente in oktober 2023 een uitgangspuntennotitie vastgesteld. Deze notitie is het startpunt voor deze opdracht, waarin verschillende onderzoeken zijn uitgevoerd en analyses zijn gemaakt om de kaders vast te stellen voor de inrichting van de Groene Singel. Daarnaast is een proces van co-creatie opgestart.

1.2

Doel project

Het einddoel is om een gezonde, klimaatadaptieve en groene herinrichting van de Gedempte Oostersingelgracht te realiseren. De bewoners hebben, naast de schets van de Groene Singel, 8 doelen geformuleerd. Dit zijn: 1. Vergroening van de versteende openbare ruimte; 2. Verbetering van de luchtkwaliteit; 3. Verbetering van de klimaatbestendigheid; 4. Uitbreiding van recreatiemogelijkheden voor meer sociale interactie; 5. Verbetering van de grondwaterhuishouding door meer infiltratie; 6. Mogelijkheid maken om bromfietsen op de rijbaan te laten rijden; 7. Inrichting van een hondenlosloopgebied; 8. Burgerparticipatie op basis van vertrouwen. Daarnaast is er groot onderhoud benodigd aan het wegdek, inclusief de onderlagen, en aan de verkeersregelinstallaties (VRI’s). Tot slot zijn er diverse beleidsmatige wensen en eisen die een plek moeten krijgen op deze locatie, waaronder de mobiliteitstransitie, de fietsring, een mogelijke busroute en het tegelijkertijd beperken én beter routeren van het autoverkeer.

1.3

Afbakening

Voor het project is onderstaand project- en onderzoeksgebied vastgesteld, waarbij het deel van de Gedempte Oostersingelgracht tussen de Papentorenvest en Oudeweg samenvalt met de Groene Singel vanuit het bewonersinitiatief (zie figuur 1). De kruispunten van de Gedempte Oostersingelgracht met de Papentorenvest en de Amsterdamsevaart, inclusief het tussenliggende wegvak zijn aan de Groene Singel toegevoegd vanwege de verkeerskundige samenhang als verbinding tussen de Oudeweg/ N200 en de Amsterdamsevaart/ Lange Herenvest. Als eerste stap in de definitiefase van het HCPP is een verkeerskundige variantenstudie uitgevoerd. Alle verkeerskundige varianten zijn beoordeeld om uiteindelijk te komen tot de variant die leidt tot de beste verkeerskundige

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

5/30

resultaten, zowel voor de weg zelf als voor de brede omgeving. Deze ontwerpvariant is als uitgangspunt uitgewerkt tot kaders voor het ontwerp, met effect op de 7 dilemma’s die zijn beschreven in hoofdstuk 2.2.

Figuur 1: Groene Singel met onderzoeks- en projectgebied (gemeente Haarlem)

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

6/30

2

UITGANGSPUNTEN, RANDVOORWAARDEN EN DILLEMA’S

2.1

Uitgangspunten en randvoorwaarden

Op basis van de huidige beleidsanalyse zijn dit de belangrijkste uitgangspunten voor de herinrichting van de Gedempte Oostersingelgracht: 1. Het projectgebied omvat de gehele Gedempte Oostersingelgracht, tussen Amsterdamsevaart en Oudeweg/ N200, en het noordelijke deel van de Oostvest. De complete kruising met de Papentorenvest, inclusief de aansluiting van de noordelijke Oostvest, behoort tot het projectgebied. Het betreft een complete reconstructie van het gebied, inclusief de aanleg van hemelwaterriool en drainage, de vervanging van de verkeerslichten op twee van de drie kruisingen en waarschijnlijk een complete nieuwe opbouw van het te handhaven deel van de weg. De vervanging van het vuilwaterriool is niet noodzakelijk. 2. De Gedempte Oostersingelgracht verliest de doorgaande functie voor autoverkeer op de N200 en wordt daarom voor motorvoertuigen beperkt tot een weg met maximaal 2x1 rijstrook. Wel krijgt de weg mogelijk opstelstroken voor de kruisingen met de Oudeweg/ N200, de Papentorenvest en de Amsterdamsevaart. Omdat die kruisingen elkaar snel opvolgen zal het wegprofiel waarschijnlijk bijna overal bestaan uit drie rijstroken (1 rijstrook afgaand van de kruising, 2 opstelstroken naar de kruising toe). Hierdoor hoeft alleen nog de huidige oostelijke tunnelbuis onder het spoor te worden gebruikt door het gemotoriseerde verkeer. 3.

De vrijkomende openbare ruimte wordt ingericht volgens het principe ‘groen-tenzij’, waarbij de inrichting wordt opgebouwd vanuit het beginpunt dat openbare ruimte groen en onverhard is. Alleen waar verharding noodzakelijk is, zal die worden aangelegd. In deze nieuwe groene ruimte ontstaan mogelijkheden voor klimaatadaptieve maatregelen, zoals de aanplant van bomen en struiken met bladmassa en de infiltratie van regenwater. Ook kan een ecologische verbetering worden bereikt, onder meer door vorm te geven aan het Natuurnetwerk Haarlem. En er komt zo ruimte voor sociale en gezonde buurtfuncties zoals ontmoeten, spelen en sporten. 4. De fietsring krijgt een plaats langs de Gedempte Oostersingelgracht. Dit is een geasfalteerd fietspad in twee richtingen met een breedte van 4 meter. In principe ligt dit fietspad aan de centrumzijde van de weg, tenzij na nader onderzoek een andere ligging beter blijkt aan te sluiten.

2.2

Dilemma’s

Voor dit project zijn de volgende 7 dilemma’s geformuleerd: 1. Met welke ingreep moet N200-verkeer worden gerouteerd zodat zij altijd gebruik zullen maken van de Oudeweg/ N200 waardoor de Gedempte Oostersingelgracht daadwerkelijk vervalt als doorgaande route voor dit verkeer? Welke varianten zijn hiervoor denkbaar met welke effecten voor ander (doorgaand) verkeer? Voor welke ontsluitende routes blijft de Gedempte Oostersingelgracht dan wel beschikbaar voor auto’s?

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

7/30

2. Via welke route en aan welke zijde van de weg komt de fietsring definitief te liggen en hoe worden er goede aansluitingen gemaakt op de rest van het fietsnetwerk? 3. Uit de lijnennetstudie moet blijken of er op korte termijn bussen zullen gaan rijden over de Gedempte Oostersingelgracht. Als dat zo is, zal de betekenis ervan een plek moeten krijgen in de startnotitie en het PvE. Bekeken moet worden of dit leidt tot bushaltes (met of zonder haltekom) en tot busopstelstroken. Ook moet worden bekeken of de route van remise naar Stationsplein via de Papentorenvest behouden moet blijven. 4. Moet er rekening gehouden worden met de aanleg van oppervlaktewater in de Papentorenvest en langs het zuidelijke deel van de Oostvest en moet dit water doorvaarbaar zijn? Onder welke voorwaarden past dit in het horizontale en verticale profiel, met name ter hoogte van de kruising met de Papentorenvest en ten zuiden daarvan? 5. Hoe kan de ingang van de parkeergarage van de Koepel het beste worden ontsloten, zowel voor aankomende als vertrekkende auto’s, in relatie tot de nabijheid van de kruising Papentorenvest – Gedempte Oostersingelgracht en de toekomst van de Papentorenvest? 6. Wat zijn de mogelijkheden voor de vrijkomende westelijke tunnelbuis? Het onttrekken van dit deel uit de grondwaterdichte betonnen tunnelbak vereist de medewerking van ProRail en is waarschijnlijk duur en tijdrovend.

Het behoud van de tunnelbak beperkt sterk de mogelijkheden om de westelijke tunnelbuis inclusief de toeritten als groene en prettige ruimte in te vullen 7. In hoeverre is het behoud van de parkeerplaatsen bij de Oostvest van belang, ook in relatie tot de parkeervraag en -voorziening van de Koepel en eventueel benodigde ruimte voor ondergrondse afvalinzameling en nutsvoorzieningen?

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

8/30

3

OMGEVING EN RAAKVLAKKEN

In Haarlem leven diverse projecten, wensen en ideeën die invloed hebben op het project herinrichting Gedempte Oostersingelgracht en/of vice versa. Dit zijn: Tabel 3.1 Raakvlakprojecten Raakvlakproject

Beschrijving

Herontwikkeling Koepelterrein

Rondom de oude Koepelgevangenis vindt nieuwbouw plaats van woningen en hotel en er wordt een parkeergarage gerealiseerd. Deze garage krijgt de in/uitgang aan de zijde van de Oostvest en ontsluit via de Oostvest op de Papentorenvest. De aansluiting op de Papentorenvest is onderdeel van de startnotitie Gedempte Oostersingelgracht

Ontwikkeling Oostpoort De bestaande verkeerskundige vormgeving bij Oostpoort en de vormgeving na de gebiedsontwikkeling daar heeft een belangrijke relatie met Gedempte Oostersingelgracht doordat dit, over een afstand van circa 2 kilometer de enige plekken zijn waar het spoor kan worden gekruist. Uitgangspunt hierbij is dat de hoofdstroom van verkeer van en naar Haarlem via de Oudeweg (N200) gaat en niet meer via de Amsterdamsevaart. Verbetering doorstroming Oudeweg (N200)

De Oudeweg (N200) en de N205 zijn in het beleid van de gemeente Haarlem benoemd als de twee hoofdroutes van verkeer tussen Haarlem en Rijksweg A9. Daarnaast speelt de wens om de verkeersveiligheid te vergroten op het kruispunt Oudeweg-Fustweg. De studie met betrekking tot de Oudeweg (N200) richt zich op een betere doorstroming en betere verkeersveiligheid op deze route tussen IKEA en de Haarlemse Binnenstad. Doel is om hiermee de verkeersdruk op de Amsterdamsevaart (en de Gedempte Oostersingelgracht) te verlagen. Anderzijds is het ontwerp (PvE-schets) van de Gedempte Oostersingelgracht ingericht om minder verkeer te verwerken en verwacht wordt dat daardoor een deel van het verkeer via de Oudeweg (N200) zal gaan rijden.

Herinrichting Spaarnwouderstraat

Deze straat wordt heringericht met als doel meer groen en meer plek voor voetganger (en fiets). Dit project is aan de noordzijde begrenst bij de Amsterdamse Poort. Het meest directe raakvlak is het verloop van de fietsring en de aansluiting daarop van de fietsroute Spaarnwouderstraat.

Herinrichting Papentorenvest

De Papentorenvest staat op de wensenlijst om opnieuw in te richten conform het Spaarnesprongprofiel. In het ontwerp (PvE-schets) is hiermee rekening gehouden door nu al zoveel mogelijk aan te sluiten bij het gewenste profiel van de Papentorenvest. De aanwezigheid en het behoud van de zuidelijke ventweg (in de situatie tot de herinrichting van de Papentorenvest) maakt een goede positionering van de kruising lastig.

OV knooppunt Schipholweg

De keuzes die gemaakt worden ten aanzien van de maatregelen op de Schalkwijkerstraat hebben effect op de verkeersstromen op de Gedempte Oostersingelgracht. Rekening gehouden is met het meest robuuste scenario van een volledige afsluiting van de Schalkwijkerstraat ter hoogte van de Schipholweg. Er zijn ook varianten denkbaar waarbij bepaalde richtingen voor auto's op die kruising nog wel mogelijk zijn. Dat zou het aantal auto's op de Gedempte Oostersingelgracht licht doen afnemen en opzichte van het onderzochte scenario. Deze kruising is onderdeel van de scope. (HOV)bussen die via de Schalkwijkerstraat rijden kunnen in de toekomst mogelijk via de Gedempte Oostersingelgracht rijden. Hiermee is in het PvE en de schets rekening gehouden.

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

9/30

Parkeerterrein NSTM, kavel 2B

Het huidige parkeerterrein van NS Treinmodernisering (NSTM) aan de Voormalige Oudeweg (N200) is eigendom van de gemeente en wordt verhuurd aan de NS Treinmodernisering (NSTM). De gemeente is voornemens om dit terrein om te vormen tot een openbare tijdelijke parkeervoorziening door één of eventueel twee parkeerlagen toe te voegen. Bewoners van de omliggende buurten, bezoekers van de omliggende voorzieningen, zoals de Koepel, en bezoekers van de binnenstad vormen dan de belangrijkste doelgroepen, mogelijk naast (een deel van) de werknemers van NSTM. Deze omwonenden en bezoekers zullen vanaf het parkeerterrein hun weg te voet of met de (vouw)fiets naar de buurten of de binnenstad vervolgen. Bij deze behoefte zal de inrichting van de Gedempte Oostersingelgracht moeten aansluiten.

Woningbouw Fietszfabriek

Er worden 36 woningen gebouwd op het terrein van de voormalige Fietszfabriek aan de Oostvest. De toegang van de parkeergarage bevindt zich direct op de Oostvest. Dit zuidelijke deel van de Oostvest valt buiten de scope van dit project, maar de ontsluiting kan mogelijk in de toekomst wel effect hebben op een herinrichting van de Papentorenvest.

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

10/30

4

HOOFDKEUZES EN KADERSTELLING

4.1

Conflictanalyse

Tabel 4.1 Conflicten Conflict

Beschrijving

Gewenste verkeersintensiteit

Voor de berekeningen zijn wij uitgegaan van het vigerende Haarlemse verkeersmodel. Dit is een

vs verwachte intensiteit

verwachting van de toekomstige intensiteiten in het planjaar 2030. Op de Gedempte Oostersingelgracht rijden volgens dit model in 2030 circa 24.000 motorvoertuigen per etmaal (mvt/etm) op het deel ten noorden van de Papentorenvest en circa 31.000 mvt/etm ten zuiden van de Papentorenvest. Daarnaast speelt de gewenste afname van de intensiteiten als gevolg van de mobiliteitstransitie een rol. Exacte omvang van de verkeersstromen is daarmee niet 100% te bepalen. Met het verkeersmodel is de best mogelijke inschatting van het toekomstige verkeer te maken. Zeker als het de onderlinge vergelijking van varianten betreft. De mobiliteitstransitie zal leiden tot een lagere verkeersintensiteit die nu nog niet is meegenomen in de afweging van de varianten. Volgens het model is de afname van het verkeer door deze transitie respectievelijk circa 6.500 en circa 10.000 mvt/etm.

Groen versus verkeer

Voor de verkeersafwikkeling is gesteld dat er een 2x1 profiel gerealiseerd wordt op de Gedempte Oostersingelgracht. En vanwege de 3 kruispunten met VRI’s zijn opstelstroken vereist. Dit is het minimum aan verharding wat nodig is op de Gedempte Oostersingelgracht. Meer verharding leidt tot minder ruimte voor groen.

Water versus verkeer

Voor de verkeersafwikkeling is gesteld dat er een 2x1 profiel gerealiseerd wordt op de Gedempte Oostersingelgracht. En vanwege de 3 kruispunten met VRI’s zijn opstelstroken vereist. Dit is het minimum aan verharding wat nodig is op de Gedempte Oostersingelgracht. Meer verharding leidt tot minder ruimte voor oppervlaktewater.

Groen versus water

Voor oppervlaktewater is voldoende breedte nodig. Deze breedte heeft enerzijds een beperkend effect op de hoeveelheid te realiseren groen, anderzijds kunnen groen en water de leefbaarheid versterken.

Bus versus autoverkeer

Om toekomstige HOV-bussen met prioriteit af te kunnen wikkelen zijn naast softwarematige aanpassingen in de VRI ook busstroken gewenst/noodzakelijk. Vooralsnog rijden er geen (HOV-)lijnen in de dienstregeling over de Gedempte Oostersingelgracht en zijn busstroken niet nodig. Wanneer deze bussen wel gaan rijden in de toekomst kunnen stroken voor autoverkeer ‘ingewisseld’ worden voor stroken voor HOV-bussen. Dit heeft wel weer op dat moment een negatief effect op de verwerking van het autoverkeer

Route via N200 of via

De Oudeweg/ N200 via de Waarderpolder is aangewezen als hoofdroute voor autoverkeer tussen de

Amsterdamsevaart/Gedempte Oostersingelgracht

Bolwerkenroute en de Rijksweg A9. Nu maakt er nog te veel verkeer gebruik van de Amsterdamsevaart. Een van de oorzaken hiervan is dat de huidige N200 nog niet geschikt is voor meer verkeer en dat de Amsterdamsevaart een reistijd biedt die in veel gevallen korter is. Er lopen studies om de doorstroming (en veiligheid) op de Oudeweg/ N200 te verbeteren.

4.2

Afweging en eventuele varianten

4.2.1

Afwegingen

Afweging

Beschrijving

Opstelstroken bij VRI

De hoeveelheid en lengte van de benodigde opstelstroken is afhankelijk van de toekomstige verkeersstromen. Met het vigerende Haarlemse verkeersmodel zijn deze bepaald en vervolgens zijn op basis hiervan VRI-berekeningen uitgevoerd. Hierbij is het echter niet mogelijk om al op detailniveau rekening te houden met brugopeningen (Prinsenbrug) en prioriteit voor bussen. Daarbij is het ook niet mogelijk om rekening te houden met effecten van de mobiliteitstransitie omdat de maatregelen hiervoor nog niet bekend zijn. Daarom is in de variantenstudie gekozen om berekeningen uit te voeren zonder effect van de Mobiliteitstransitie.

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

11/30

Afweging

Beschrijving

Aantal rijstroken in

In de uitgangspuntennotitie is verondersteld dat in de oostelijke tunnelbuis ruimte zou zijn voor maximaal 3

oostelijke

rijstroken vanwege de noodzaak om een rijbaanscheiding tussen richtingen aan te brengen waar nu

spooronderdoorgang

ruimte is voor 4 rijstroken (zonder scheiding want in dezelfde richting). Uit een analyse van de breedte van deze onderdoorgang is gebleken dat ook met toepassing van een minimale rijbaanscheiding nog ruimte is voor 4 rijstroken (met minimum afmetingen) in totaal.

Breedte watergang

Voor voldoende afvoerkwaliteit van het hemelwater is een minimale breedte nodig. Ook worden eisen gesteld aan de lengte van duikers. Ook bij doorvaarbaar water horen eisen aan breedte, diepte, doorvaarthoogte en bochtstralen, afhankelijk van de vaartuigklasse die eventueel gaat worden toegestaan. Hierbij zijn keuzes te maken tussen een watergang met rechte wanden, of met groene taluds. Deze keuze heeft enerzijds impact op de fysieke beschikbare ruimte, anderzijds impact op de stedenbouwkundige inrichting en daarmee de beleving van het water.

Ligging fietsring

Langs de Gedempte Oostersingelgracht liggen aan beide zijden fietspaden. De Fietsring bestaat uit een tweerichtingenfietspad en ligt in beginsel aan de binnenzijde (=westzijde van de Gedempte Oostersingelgracht). Daarbij ligt de bestaande fietsstructuur langs de Herensingel aan de buitenzijde (=zuidzijde) van de Lange Herenvest. Ook op de Langebrug ligt de bestaande fietsstructuur aan de buitenzijde van weg. De verwachting is dat deze situatie niet snel zal veranderen vanwege het beperkte profiel langs de Lange Herenvest en de bestaande indeling van de Langebrug,. Aan de noordzijde langs de Oudeweg (N200) en op de Prinsenbrug liggen de fietspaden aan beide zijden van de weg in 1 (of 2) richtingen. Daarnaast ligt er een doorfietsroute aan de zuidzijde van de Amsterdamsevaart. In het ontwerp moet hierop worden aangesloten

Verkeerskundige aanpassingen in het

In het netwerk zijn meerdere verkeerskundige aanpassingen die op korte of middellange termijn zullen worden genomen en waarvoor al is besloten. Deze aanpassingen zijn de volgende:

netwerk

1. 2.

Knip in de Schalkwijkerstraat; Terugbrengen van de maximum snelheid op de Amsterdamsevaart Oost van 70 naar 50 km/u;

3. Terugbrengen van het profiel van de Prins Bernhardlaan naar 2x1 rijstrook. Maatregel 2 heeft een behoorlijk effect op de het huidige verkeer over de Gedempte Oostersingelgracht. Dit zal de hoeveelheid auto’s volgens het verkeersmodel terugbrengen met zo’n 4.000 motorvoertuigen per etmaal (circa 15%). De andere twee maatregelen hebben geen of een zeer beperkt effect op de huidige afwikkeling, maar kunnen wel effect hebben bij de afweging van de varianten. Profiel Papentorenvest

Vanuit de Spaarnesprong zijn er ook plannen om de Papentorenvest opnieuw in te richten terwijl er nog geen nieuw profiel vastgesteld is. Tegelijkertijd moet voorkomen worden dat het nieuwe kruispunt van de Gedempte Oostersingelgracht met de Papentorenvest weer helemaal moet worden aangepast bij de herinrichting van de Papentorenvest. Hetzelfde geldt, zij het in waarschijnlijk mindere mate, voor de Amsterdamsevaart.

Busstroken en bushaltes

Over de Gedempte Oostersingelgracht rijdt nu nog geen HOV-bus met dienstregeling. Wel zijn de verwachtingen dat er minimaal één lijn gaat rijden (terugkeer lijn 244), maar dit is nog niet het geval in de situatie na realisatie van de Groene Singel. In de berekeningen is wel beoordeeld wat er nodig is voor de inpassing voor busstroken en bushaltes. In het ontwerp zijn deze nog niet opgenomen

4.2.2

Varianten

Met behulp van het verkeersmodel is onderzocht wat verschillende varianten voor ‘harde’ verkeersmaatregelen betekenen voor het verkeer. Het gaat daarbij met name om het invoeren van afslagverboden of het ‘knippen’ van bepaalde delen van de Gedempte Oostersingelgracht. Er zijn twee hoofdstromen die gebruik maken van de Gedempte Oostersingelgracht. Voor een groot deel is dit het regionale oost-westverkeer dat van de Prinsenbrug naar de Amsterdamsevaart rijdt en omgekeerd. De filosofie bij het mobiliteitsbeleid is dat dit verkeer de Oudeweg/ N200 als route zou moeten kiezen. Een tweede belangrijke verkeersstroom is het meer lokale noord-zuid verkeer dat pakweg van Haarlem-Noord naar Schalkwijk rijdt en omgekeerd. Het

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

12/30

mobiliteitsbeleid ziet er geen bezwaar tegen als deze verkeersstroom wel gebruik blijft maken van de Gedempte Oostersingelgracht met inzet van maatregelen om de mobiliteitstransitie tot stand te brengen. Bij een ‘harde’ verkeersmaatregel, waarbij verkeer bepaalde routes niet meer kan/mag rijden, op de Gedempte Oostersingelgracht speelt een aantal factoren een rol: 1. Het lokale noord-zuid verkeer gebruikt exact dezelfde route, richtingen en afslagen als het regionale oost-west verkeer. Een specifieke ‘harde’ maatregel voor het oost-west verkeer treft daarmee direct het noordzuidverkeer. 2. Bij een maatregel zou het doel moeten zijn om auto’s van de binnenstad naar ‘buiten’ te leiden. Dat betekent gezien vanaf de Oostersingelgracht een route meer oostelijk. De dichtstbijzijnde verder oostelijk gelegen spoorkruising is het complex van Stastok- en Keggeviaduct (Oostpoort), circa 2 km verderop. Meer westelijk gelegen spooronderdoorgangen (Harmenjansweg, Friese Varkensmarkt) zijn veel dichterbij. 3. De reistijd over de Amsterdamsevaart is, vergeleken met de Oudeweg/ N200 vaak (iets) sneller om de volgende redenen: a. De Amsterdamsevaart kent, in vergelijking met de Gedempte Oostersingelgracht en de Oudeweg/ N200, relatief weinig kruisingen / verkeerslichten. De ventweg langs de Amsterdamsevaart vangt veel kleinere zijstraten en uitritten op; b.

De kruisingen langs de Amsterdamsevaart en de Gedempte Oostersingelgracht zijn driearmige kruisingen terwijl de Oudeweg/ N200 meerdere vierarmige kruisingen heeft. Vierarmige kruisingen hebben in het algemeen een langere cyclustijd dan driearmige kruisingen; c. De maximum snelheid op de Amsterdamsevaart is, tussen de viaducten en de Prins Bernhardlaan, nog 70 km/u terwijl de Oudeweg/ N200 geheel 50 km/u is. Het effect van deze factoren is dat een ‘harde’ maatregel op de Gedempte Oostersingelgracht er niet toe leidt dat er een schifting wordt aangebracht tussen het regionale oost-westverkeer (naar de Oudeweg/ N200) en het lokale noord-zuidverkeer. Daarnaast blijkt uit het verkeersmodel dat de Oudeweg/ N200 een dusdanig onaantrekkelijk alternatief is voor beide verkeersstromen dat de verwachting is dat een deel van het verkeer gaat kiezen voor routes via erftoegangswegen in de omliggende buurten. Een ander deel van de automobilisten kiest zelfs liever een route via de andere zijde van de centrumring, via de Wilhelminastraat en de zuidelijke singels. Uit de analyse van alle varianten is gebleken dat slechts één variant met afslagverboden ertoe leidt dat verkeer dat nu gebruik maakt van de Gedempte Oostersingelgracht verschuift naar de Oudeweg/ N200, zonder daarbij onevenredige verkeersdruk op omliggende wegen/wijken te veroorzaken.

Dit gaat om de volgende variant (zie ook figuur 2):  Onmogelijk maken van de beweging van Oudeweg (oost) naar Gedempte Oostersingelgracht (zuid) en omgekeerd (rode pijlen);  Onmogelijk maken van de beweging van Papentorenvest (west) naar Gedempte Oostersingelgracht (noord) en omgekeerd (oranje pijlen).

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

13/30

Figuur 2: variant met afslagverboden

Bij de variant conform figuur 2 is verkeer over de Gedempte Oostersingelgracht van en naar de Waarderpolder onmogelijk. Bovendien wordt verkeer vanaf en naar de Papentorenvest verplicht om de Amsterdamsevaart te gebruiken. De positieve effecten van deze variant zijn de volgende:  Het onmogelijk maken van de afslagbewegingen op de kruising met de Oudeweg/ N200 zorgt voor circa 1.500 voertuigen minder over de Gedempte Oostersingelgracht. Deze voertuigen kiezen een route via het Stastokviaduct bij Oostpoort;  Door het onmogelijk maken van afslagbewegingen op de kruising met de Papentorenvest en door het onmogelijk maken van de afslagbewegingen bij de kruising Oudeweg/ N200 verschuiven circa 600 voertuigen op de Gedempte Oostersingelgracht van het deel ten noorden van de Papentorenvest naar het deel ten zuiden van de Papentorenvest

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

14/30

De nadelige effecten zijn de volgende:  De maatregel treft niet het regionale oost-westverkeer maar eerder een specifiek deel van het lokale noord-zuidverkeer;  Het effect op het totale aantal voertuigen is beperkt (circa 5% minder voertuigen);  De fysieke ruimte voor deze afslagbewegingen (opstelstroken) blijft nodig omdat de route Papentorenvest – Oudeweg/ N200 de bestaande route is voor lege bussen tussen de remise in de Waarderpolder en het station;  Een positief effect op de cyclustijd van de verkeerslichten is er alleen als er geen bussen zijn die zich aanbieden én als de oversteek voor langzaam verkeer dat van dezelfde fase gebruik maakt ook onmogelijk wordt gemaakt. Dit geldt voor de oversteek voor fietsen en voetgangers over de Oudeweg, in het verlengde van het fietspad langs de Oostersingelgracht. Deze bewegingen moeten dan worden verlegd. Op basis van de nadelige effecten en het beperkte positieve effect is uiteindelijk niet voor deze variant gekozen.

4.3

Conclusies

4.3.1

Auto’s en openbaar vervoer

Op basis van het Programma van Eisen, Klanteisenspecificatie (KES) en de variantenstudie is de conclusie getrokken dat ‘harde’ verkeersmaatregelen op de Gedempte Oostersingelgracht hetzij onvoldoende positief effect hebben, hetzij grotere negatieve dan positieve effecten hebben. In deze startnotitie is daarom gekozen voor een Gedempte Oostersingelgracht waarin vooral wordt gestuurd op ‘zachtere’ maatregelen om de hoeveelheid verkeer te doen afnemen. Met name de versmalling en het terugbrengen van het aantal rijstroken, opstelstroken en verdrijvingsvlakken zal hierbij een rol spelen, evenals een inrichting die meer past bij een ‘normale’ gebiedsontsluitingsweg waar de huidige inrichting meer neigt naar een stadssnelweg. De effecten van deze zachtere maatregelen zijn niet met het verkeersmodel te bepalen. De afname van het verkeer op de Gedempte Oostersingelgracht zal met name voortkomen uit wijzigingen in het netwerk. Vooral het terugbrengen van de maximum snelheid op de oostelijke Amsterdamsevaart van 70 naar 50 km/u levert winst op voor de Gedempte Oostersingelgracht. Ook het bereiken van een eerste stap in de mobiliteitstransitie levert een vermindering op van het autoverkeer. Op basis van de voorziene maar beperkte afname is het voorlopig nodig om een Gedempte Oostersingelgracht te hebben die voor een groot deel bestaat uit twee rijbanen met 2 rijstroken.

Dit is het gevolg van de noodzakelijke opstelstroken bij de kruispunten. Dit is mede mogelijk doordat gebleken is dat de oostelijke onderdoorgang breed genoeg is om 4 rijstroken in 2 richtingen te huisvesten. Deze opstelstroken zijn nu vormgegeven als opstelstroken voor regulier autoverkeer en kunnen in de toekomst voor een deel met kleine aanpassingen aangepast worden naar busstroken. Onder het spoor wordt alleen de oostelijke tunnelbuis gebruikt, waardoor de huidige westelijke tunnelbuis beschikbaar komt voor een nieuwe inrichting als onderdeel van de Groene Singel. De vormgeving is dusdanig gekozen dat bepaalde stroken, die nu als opstelstroken zijn opgenomen, in de toekomst relatief snel zijn om te bouwen

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

15/30

naar busstroken. Dat geeft echter auto’s minder opstelruimte bij de verkeerslichten en met name de avondspits voor de kruising Gedempte Oostersingelgracht – Oudeweg/ N200 is daarbij maatgevend. Dit wordt versterkt wanneer de Prinsenbrug vlak voor of tijdens de spits geopend wordt voor de scheepvaart en wanneer bussen zich aanmelden voor groen in een eigen fase binnen de cyclus van de verkeerslichten. Bij het omvormen van een opstelstrook naar een busstrook zal daarom met name een groter deel van het autoverkeer in de avondspits een andere route moeten gaan kiezen. Hetzelfde geldt, zij het in iets mindere mate, voor de kruising met de Amsterdamsevaart in de ochtendspits. Het wegnemen van een opstelstrook ten behoeve van de bussen werkt dus alleen voldoende als meer regionaal oost-westverkeer de route Oudeweg? N200 gaat kiezen. Dat zal gedeeltelijk gebeuren doordat het terugbrengen van het aantal opstelstroken weer leidt tot meer weerstand op de route Amsterdamsevaart – Gedempte Oostersingelgracht, maar dit zal in de toekomst ook moeten worden ondersteund door maatregelen elders in het netwerk. Daarbij is te denken aan de volgende maatregelen: 1. Maatregelen die bijdragen aan de Mobiliteitstransitie; 2. Verbeteren van de doorstroming en veiligheid op de Oudeweg/ N200; 3. Inbouwen van doseermechanismes in de verkeerslichten van de Amsterdamsevaart; 4.

Maatregelen nabij de fly-over bij Oostpoort om verkeer hier nog duidelijker richting de Oudeweg/ N200 te leiden. Naast inspanningen om autoverkeer te verschuiven naar een andere route, blijven er natuurlijk ook maatregelen wenselijk om bestuurders eerder te laten kiezen voor de fiets en de bus (i.e. de mobiliteitstransitie).

4.3.2

Toekomst Papentorenvest en Amsterdamsevaart

Ook de Papentorenvest staat op de nominatie om heringericht te worden. Daarvan is nu nog geen profiel voor vastgesteld. Wel zijn er ideeën hoe het nieuwe profiel van de Papentorenvest eruit zo moeten komen te zien op basis van de Structuurvisie en de Ontwikkelvisie Spaarnesprong. In de ontwerpfase is het belangrijk om te kiezen voor een inrichting van deze kruising die zowel bij de bestaande als de toekomstige situatie goed aansluit om kapitaalvernietiging te voorkomen. Hiertoe wordt in de vervolgfase een principeprofiel voor de toekomstige Papentorenvest gemaakt. Op basis van deze omschrijving kan de uitrit van de noordelijke Oostvest op de Papentorenvest, die zal worden gebruikt door het autoverkeer van en naar de te bouwen Koepelparkeergarage, in alle richtingen worden aangesloten. Dit voorkomt dat bezoekers van de garage hun weg moeten vinden door de buurt en snel de Gedempte Oostersingelgracht kunnen bereiken. Zoals die nu in de ontwerpschets is opgenomen, is het niet nodig om die uitrit op te nemen in de verkeersregelinstallatie van het nabijgelegen kruispunt Papentorenvest – Gedempte Oostersingelgracht. De verschuiving van het kruispunt, de druk op de Papentorenvest en de aanwezigheid van hiaten in de verkeersstromen maken het mogelijk om hier goed linksaf te kunnen uitrijden en inrijden. Voor de Amsterdamsevaart geldt hetzelfde als voor de Papentorenvest.

Door de noodzaak hier oppervlaktewater aan te brengen, is ook hier een toekomstige herinrichting voorzien. Hier lijkt het nieuwe profiel echter niet heel sterk af te wijken van het bestaande profiel, maar ook voor de toekomstige

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

16/30

Amsterdamsevaart zal een principeprofiel worden gemaakt voor een optimale aansluiting in het Voorlopig Ontwerp. In de schets is opgenomen hoe deze aansluitingen er mogelijk uit kunnen komen te zien. Dit wordt in het Voorlopig Ontwerp en op basis van de principeprofielen voor de Papentorenvest en de Amsterdamsevaart nader ingepast.

4.3.3

Fietsen

De fietsring ligt binnen het projectgebied ten noorden van de Papentorenvest aan de westkant van de Gedempte Oostersingelgracht en maakt gebruik van de bestaande spooronderdoorgang. Het tracé tussen Papentorenvest en de spooronderdoorgang staat open voor gesprek in de participatie. Een combinatie met de Oostvest als fietsstraat en daarna een vrijliggend fietspad maximaliseert het groenoppervlak, zorgt ervoor dat het verblijfsgebied zo min mogelijk wordt doorsneden en ontsluit de fietsring goed voor de woningen langs de Oostvest, in de Damaststraat en vanaf de Harmenjansweg. Een ligging dichter langs de rijbaan geeft een betere verbinding tussen de groenvoorziening en de buurt, maar heeft een ‘slinger’ nodig naar de spooronderdoorgang die, vanwege de tunnelconstructie al ter hoogte van de Damaststraat zal moeten worden ingezet. In de ontwerpschets is de fietsring opgenomen als fietsstraat en vrijliggend fietspad over de noordelijke Oostvest Ter hoogte van de Papentorenvest steekt de fietsring over naar de oostzijde om het bestaande en gehandhaafde fietspad langs NSTM te volgen. De fietsroute naar de Voormalige Oudeweg/ N200 en de Waarderpolder blijft gehandhaafd. Aan de noord- en zuidzijde van het projectgebied sluit deze structuur aan op het bestaande fietsnetwerk, zoals de Amsterdamsevaart en de Spaarnwouderstraat. Fietspaden worden zoveel mogelijk geasfalteerd.

4.3.4

Parkeren

Door de benodigde slinger in de Papentorenvest, om zowel goed te kunnen aansluiten op de bestaande situatie als op de toekomstige situatie, zullen er parkeerplaatsen verloren gaan. Het bestaande parkeerterreintje aan de Oostvest neemt veel potentiële ruimte voor groen in en is op dat punt ook onwenselijk. Bewoners van de woningen ten noorden van de Papentorenvest parkeren nagenoeg allemaal op eigen terrein. Dat geldt niet voor de woningen ten zuiden van de Papentorenvest. Ook een toekomstige herinrichting van de Papentorenvest zal ten koste gaan van veel parkeerplaatsen. Daarnaast zijn er ontwikkelingen rondom de (commerciële) parkeergarage van de Koepel en op Kavel 2B. In de volgende fase zal worden gekeken of het toch noodzakelijk is om enige parkeerruimte te behouden aan de Oostvest en hoe dit is in te passen.

4.3.5

Groen en verblijf

Een belangrijk deel van het doel van de herinrichting van de Gedempte Oostersingelgracht komt voort uit de wens om meer ‘groen’ te maken in de Scheepmakersdijkbuurt. Er is zo’n 5% onverhard oppervlak waar 30% wenselijk is. Er zijn geen grote groenvoorzieningen in de buurt en om de meest nabijgelegen groenvoorzieningen, de Esplanade en de Bolwerken, te kunnen

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

17/30

bereiken moeten of de Gedempte Oostersingelgracht en Amsterdamsevaart overgestoken worden, of het Spaarne. Door het smallere profiel op de Gedempte Oostersingelgracht ontstaat er veel nieuwe ruimte om meer groen (en water) te realiseren. Van deze groene ruimte zijn nog geen ontwerpen gemaakt. Dit is onderdeel van de vervolgfase, waardoor goed kan worden geparticipeerd met de omgeving over de invulling van dit groen. Wel is er al een boomonderzoek uitgevoerd en zijn gesprekken gevoerd met Platform Groen. De resultaten hiervan staan in het Programma van Eisen en klanteisenspecificatie beschreven. Deze resultaten gelden als input voor de participatie in de ontwerpfase. In het Programma van Eisen en de schets zijn alle bestaande bomen handhaafbaar. De bestaande bomen krijgen meer groeiruimte. Afhankelijk van de nieuwe inrichting en de leeftijd van de bomen zouden enkele bomen ook verplant kunnen worden. Met de vrijgekomen ruimte is het mogelijk om een nieuw verblijfsgebied te creëren in het groen die mogelijkheden biedt voor interactie, sport, spel, ecologie en klimaatadaptatie. Bij het ontwerpen van de nieuwe ruimte zijn twee specifieke aandachtspunt te noemen. Enerzijds moet bij de locatiekeuze van nieuwe bomen rekening worden gehouden met de ondergrondse infrastructuur. Deze is inzichtelijk gemaakt in deze definitiefase.

Anderzijds moet er een keuze worden gemaakt in de inrichting van de westelijke tunnelbuis en bijbehorende hellingbanen. Hier zijn diverse opties voor, uiteenlopend van het zoveel mogelijk gebruik maken van de bestaande constructie tot grootschalige constructieve aanpassingen. Deze zijn in het Programma van Eisen beschreven. Elke optie biedt zijn eigen kansen voor de inrichting en gevolgen ten aanzien van de kosten. Ook over het verloop van de fietsring door of langs de groenvoorziening dient in de volgende fase een afweging te worden gemaakt. Dit fietspad zal de huidige onderdoorgang van het spoor blijven gebruiken. Een ligging over de Oostvest (als fietsstraat) en, voorbij de Damaststraat, als vrijliggend fietspad naar het tunneltje geeft meer ruimte voor vergroening en doorsnijdt de nieuwe groenvoorziening niet. Het fietspad is dan wel gelegen voorlangs de woningen aan de Oostvest, afgeschermd met een ruim trottoir. Een ligging dichter langs de weg geeft een betere verbinding tussen de woning en een deel van het groen, maar geeft ook een slinger in het fietspad die het grootste deel van de groenvoorziening ‘afsnijdt’ van het programma dat in de westelijke tunnelbak wordt gemaakt. Het nieuwe groen heeft niet alleen zijn positieve effect op het verblijfsklimaat. Het draagt ook bij aan de gemeentelijke ecologische en klimaatdoelen.

Het ‘vergroenen en vernatten’ zorgt daarmee voor een betere leefbaarheid, meer biodiversiteit en het voorkomt van hittestress en overlast door hevige neerslag. Deze doelen moeten terugkeren in de afweging van de groene inrichting. Zo moet goed worden nagedacht over de combinatie van een ecologische route met het door de buurt gewenste hondenlosloopgebied.

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

18/30

4.3.6

Water

In diverse Haarlemse beleidsdocumenten1 is de ambitie beschreven om in de Papentorenvest, het zuidelijk deel van de Gedempte Oostersingelgracht en de Amsterdamsevaart (doorvaarbaar) water aan te leggen. Doelen hiervan zijn het toevoegen van een recreatieve functie en herstellen van de historische singels. Daarnaast is beschreven dat de aanleg van oppervlaktewater langs de Amsterdamsevaart gewenst is vanuit het oogpunt van klimaat (Plan Stedelijk Water 2024-2033). De noodzaak voor de aanleg van oppervlaktewater langs de Gedempte Oostersingelgracht en de Papentorenvest blijkt hieruit minder duidelijk. Het Plan Stedelijk Water gaat hierbij uit van niet-doorvaarbaar water van beperkte breedte en verbonden middels duikers. Realisatie van doorvaarbaar water is niet haalbaar, vanwege de noodzakelijke doorvaarthoogte bij bruggen en veilige bochten. Voor doorvaarbare bruggen moet maaiveld op bepaalde plekken (waaronder de kruispunten van de Gedempte Oostersingelgracht met de Papentorenvest en Amsterdamsevaart) tot 1,5 meter worden verhoogd. Vanwege de veiligheid is voldoende doorzicht nodig in bochten, in ieder geval bij tweerichtings vaarverkeer. Dit vraagt om voldoende ruimte daar waar een bocht gevaren moet worden. Dit past niet in combinatie met de vormgeving van deze kruispunten.

Door deze noodzakelijke voorzieningen in de doorvaarbare watergang vereist dit veel hogere investeringen dan in de diverse plannen en programma’s is opgenomen. De maatregelen uit het Plan Stedelijk Water voor nietdoorvaarbaar water zijn wel financieel opgenomen in het bijbehorende Uitvoeringsprogramma, maar onduidelijk is nog of dit ook bestemd is voor de Papentorenvest en de noordelijke Gedempte Oostersingelgracht. De aanleg van oppervlaktewater is niet opgenomen in het project. Redenen hiervoor zijn de ontbrekende dekking voor de noodzakelijke investeringen en omdat de Papentorenvest nog niet kan worden open gegraven voorbij de Oostvest omdat het nieuwe profiel van de Papentorenvest nog niet duidelijk is. Wel wordt het hemelwater afgekoppeld om de riolering te ontlasten en te voorkomen dat schoon water naar de afvalwaterzuivering wordt afgevoerd. Vanwege bovenstaande is er in het Programma van Eisen en de daarbij opgestelde schets voor gekozen om de ruimte te reserveren voor nietdoorvaarbaar oppervlaktewater in de Papentorenvest en het zuidelijk deel van de Gedempte Oostersingelgracht. Het profiel gaat daarbij uit van een watergang van circa 5 meter breed met groene taluds (schuine oevers).

1

Structuurvisie Openbare Ruimte, in de ontwikkelvisie Spaarnesprong en in de ambitiekaart Haarlemse Wateren

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

19/30

5

PARTICIPATIE EN INSPRAAK

5.1

Doel van de participatie

De communicatie- en participatiestrategie is opgesteld voor de komende vier jaar om de herinrichting van de Gedempte Oostersingelgracht te begeleiden. Belangrijk onderdeel erbij is dat er co-creatie plaatsvindt met de bewonerswerkgroep. Het proces hierbij is benoemd in de informatienota 'Proces co-creatie Gedempte Oostersingelgracht'. De strategie is ontwikkeld om de communicatie tussen de gemeente, bewonerswerkgroep en andere belanghebbenden te organiseren en te stroomlijnen. Het document bevat een overzicht van de belangrijkste projectinformatie, communicatiemiddelen en -kanalen, en een inschatting van de benodigde communicatiecapaciteit. Ook is er een participatiestrategie opgenomen die de betrokkenheid van inwoners en andere belanghebbenden in een vroeg stadium beoogt, met als doel het in beeld brengen van verschillende belangen en uitgangsposities, verrijking van de planvorming en het ontwerp, en het creëren van draagvlak en community building. In het project zijn drie lijnen van participatie:  De co-creatie met een aantal bewoners in de project- en stuurgroep;  Het betrekken van de bewoners en ondernemers in en rond het plangebied (Scheepmakersbuurt);  Participatie van zakelijke stakeholders in de stad en binnen raakvlakprojecten (gericht op stakeholdermanagement).

5.2

Belangrijkste stakeholders

In de participatiestrategie is een stakeholderanalyse uitgevoerd. De analyse is weergegeven in figuur 3.

Figuur 3: Stakeholderanalyse

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

20/30

5.3

Participatie gedurende de definitiefase

De bewonerswerkgroep neemt deel in de stuurgroep van het project. Vierwekelijks vindt er formeel of informeel overleg plaats tussen de stuurgroepleden waarin, naast twee bewoners, de gebiedsmanager HaarlemOost en de opdrachtgever Openbare Ruimte deelnemen. De stuurgroep stuurt met name op het proces, de voortgang en de raakvlakken. Daarnaast hebben enkele leden van de bewonerswerkgroep als coreferent meegedacht in een klein aantal ambtelijke sessies en meegelezen met conceptdocumenten. Het betreft bewoners die vanuit hun eigen professionele achtergrond en de focus op de belangen van de buurt input hebben kunnen leveren. In samenwerking met de bewonerswerkgroep is eind november 2023 een informatiebijeenkomst georganiseerd in de Koepel. Hierbij waren circa 60 deelnemers aanwezig. Men is geïnformeerd over het proces van co-creatie en over de uitgangspuntennotitie. Met de bewonerswerkgroep is afgesproken dat ook de startnotitie in een informatiebijeenkomst zal worden toegelicht. Gedurende de definitiefase is daarnaast gesproken met georganiseerde stakeholders zoals de Fietsersbond, Platform Groen, Platform Toegankelijkheid, ROVER, Provincie Noord-Holland, vervoerregio Amsterdam, politie en de Veiligheidsregio Zuid-Kennemerland. Deze partijen dachten mee, brachten belangen in en leverden informatie aan.

Dit is opgenomen in besprekingsverslagen en is beschreven in de Klant Eisen Specificatie (KES).

5.4

Participatie gedurende de ontwerpfase

Als onderdeel van en voorafgaand aan het maken van het Voorlopig Ontwerp vinden verschillende participatiestromen plaats, met name gericht op de invulling van de vrijgekomen ruimte:  Co-creatie met bewoners binnen het projectteam en de stuurgroep;  Persoonlijke gesprekken met zakelijke stakeholders;  Ontwerpateliers met een groep belanghebbenden. De vastgestelde eisen en kaders vormen daarbij het uitgangspunt. Verder wordt in deze fase het Voorlopig Ontwerp vrijgegeven voor inspraak en het Definitief Ontwerp (DO) vastgesteld. Vervolgens wordt een terugkoppeling gegeven naar de stakeholders wat er wel en niet meegenomen is in het DO en hoe het DO er uit ziet.

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

21/30

6

RISICO’S EN KANSEN

6.1

Risico’s uit uitgangspuntennotitie

In de uitgangspuntennotitie zijn de volgende 5 risico’s benoemd:  De verkeerskundige afweging is gecompliceerd en meerdimensionaal. De afhankelijkheid van ontwikkelingen in de omgeving, de complexe afweging en de noodzaak om keuzes te maken die ook nadelen hebben, levert mogelijk vertraging op;  De opbouw van de wegconstructie is vooralsnog onbekend. De kans is aanzienlijk dat het asfalt en de fundering zijn opgebouwd uit niet herbruikbare en verontreinigde materialen. Dit betekent een risico op meerkosten;  De aanwezigheid van kabels en leidingen, maar ook van de bestaande nutsruimtes bij de voetbalkooi, kan beperkend werken op de te realiseren kwaliteit en kan leiden tot extra kosten bij verleggen. Denk daarbij aan beperkingen om het fietspad te asfalteren of om op zekere locaties nieuwe bomen aan te planten;  Het handhaven van de ambitie om van de Papentorenvest – Oostvest een (doorvaarbare) watergang te maken betekent een groot risico voor hogere kosten en mogelijk voor de technische uitvoerbaarheid. Dit heeft ook een relatie met het bovenstaande risico op hoge kosten voor kabels en leidingen die moeten worden verlegd om open water aan te leggen;  Als het nodig is om de constructie van de betonnen bak van de spoortunnel (eigendom ProRail) aan te passen, kan dit leiden tot hoge kosten en vertraging.

Dit risico is gedeeltelijk te beheersen door beperkingen te accepteren voor de inrichting, maar ligt gedeeltelijk ook in de eisen die ProRail stelt.

6.2

Risico’s uit risicoanalyse Initiatieffase

In de initiatieffase van dit project is daarnaast een eerste risicoanalyse uitgevoerd. De top-10 van risico’s uit deze analyse staan in onderstaande tabel. Tabel 6.1 risico’s Risico

Toelichting

Belangen actoren; mate van tegenstrijdige belangen van derde partijen en/of personen.

De buurt wil groen, het doorgaand verkeer juist niet, er is maar één tegenstrijdig belang maar dat is direct wel een hele grote tegenstelling.

Beheersmaatregel 1. 2.

3.

Inzetten op CoCreatie. (met bewoners). Borgen goede afstemming met overige stakeholders. (KES-gesprekken). Afstemmen met de Industriekring Haarlem ( IKH). (deel van verkeersdeelnemers).

Aantal actoren; directe betrokkenheid van diverse derde partijen en/of personen.

Aandacht voor doorgaand verkeer, 1. aanwezigheid van NedTrain, bewoners. 2.

Inzetten op CoCreatie. (met bewoners). Inzichtelijk maken verkeersgevolgen. (Verkeersmodelberekeningen).

Afhankelijkheid actoren; vereiste bijdrage van

Mogelijk subsidie via Provincie Noord Holland

Uitvoeren subsidiescan.

1.

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

22/30

derde partijen en/of personen.

2.

Betrekken PNH bij stakeholdergesprekken. (OV + subsidie).

Raakvlakprojecten; samenhang met projecten in de (directe) omgeving.

Veel raakvlakprojecten, mede vanwege de (indirecte) gevolgen van de te nemen definitieve verkeersmaatregelen.

Tijd - Tijdsdruk project; doorlooptijd project in relatie tot beschikbare tijd.

Vanwege langere tijd stilliggen van 1. het project, waardoor bewoners het initiatief hebben opgenomen, heeft duidelijk relatie met draagvlak vanuit de omgeving. 2.

Aangehaakt houden van bewoners, voortgang moet zichtbaar en voelbaar zijn. (inzetten CoCreatie). Voorleggen heldere en essentiële keuzes, zodat besluitvorming hierna kan plaatsvinden.

Tijd - Programmering project; planning project in relatie tot programmaplanning

Vaststellen PvE moet voor de verkiezingen plaatsvinden, voor DO gaat besluitvorming krap worden

Kwaliteit Scopeafbakening; haalbaarheid doelstelling(en) binnen gestelde kaders.

Aandachtspunt is dat de scope niet 1. (te) ver moet worden uitgebreid, het project moet niet te complex worden en wel overzichtelijk blijven. 2.

Voorleggen heldere en essentiële keuzes. Opstellen realistische projectplanning, helder en eenduidig. Voorleggen heldere en essentiële keuzes. (over wel of niet doorvaarbaar water realiseren, verkeer). Integraal afstemmen beheersaspecten ten behoeve van besluitvorming.

Kwaliteit Scopestabiliteit; bekende wensen om scope te vergroten en/of te verkleinen.

Interactie met overige projecten 1. (zoals De Koepel, Oudeweg/ N200, Amsterdamse Vaart, Oostpoort, 2. etc.) waarbij verwacht kan worden dat aanvullende suggesties worden gedaan

Complexiteit realisatie; bekendheid met de werkzaamheden uit de projectscope.

Vanwege verkeerskundig Borgen afstemming met knooppunt en de benodigde raakvlakprojecten. (vooral verkeersmaatregelen, ook in relatie verkeerskundig / BLVC). tot andere projecten en de realisatie van een OV-hub, betreft tijdelijke verkeersmaatregelen.

Financiële omvang; Project is groter dan gemiddeld in projectscope in relatie tot omvang. vereiste verantwoording.

6.3

Borgen afstemming met raakvlakprojecten zoals De Koepel. (BLVC).

1. 2.

Vaststellen heldere en eenduidige scope. Inzichtelijk maken effecten van (mogelijke) wijzigingen.

Opstellen kostenraming, bijstellen indien nodig.

Risico’s uit definitiefase

Met behulp van het (statische) verkeersmodel van de gemeente Haarlem en VRI-berekeningen is de vormgeving in de ontwerpschets opgesteld. Hiermee is een goed eerste beeld ontstaan van de (on)mogelijkheden. Uit deze berekeningen is ook gebleken dat er aanvullende maatregelen nodig zijn op de aanvoerroutes om het verkeer te ontmoedigen om via de Gedempte Oostersingelgracht te laten rijden. Deze doseermaatregelen moeten in de

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

23/30

vervolgfase goed doorgerekend worden met behulp van een dynamisch verkeersmodel waarin de verkeersregelingen geïntegreerd kunnen worden. De uitkomsten van deze studie kan leiden tot aanpassingen aan de opgestelde schets en/of aanpassingen aan kruispunten buiten de scope van deze studie. Het schetsontwerp gaat ten koste van parkeerplaatsen in de Papentorenvest en mogelijk ook in de Oostvest. Deze aanpassingen worden in de participatie met de buurt besproken waarbij ook ontwikkelingen als de Koepelparkeergarage en Kavel 2B worden meegenomen.

6.4

Kansen

Naast de risico’s zien wij ook de volgende kansen. Deze zijn weergegeven in onderstaande tabel Tabel 6.2 kansen Kans

Beschrijving

Hoofdroute via Oudeweg De herinrichting van de Gedempte Oostersingelgracht draagt bij aan het beleid (N200) om de hoofdroute voor verkeer via de Oudeweg (N200) te laten lopen. Mobiliteitstransitie

De herinrichting van de Gedempte Oostersingelgracht draagt bij aan Mobiliteitstransitie door de auto niet meer de maximale ruimte geven maar meer ruimte te geven aan fietsers en verblijfsruimte. In het profiel is ook voorgesorteerd om mogelijk toekomstige HOV-lijnen langs deze route (inclusief haltes) waardoor deze zijde van Haarlem beter bediend wordt door het openbaar vervoer en daarmee ook mogelijk bijdraagt aan de groei van het aantal OV-reizigers.

Klimaatadaptatie

Doordat het wegprofiel versmalt ontstaat meer ruimte voor groen en waterberging/-afvoer. Dit draagt bij tegen hittestress en wateroverlast

Energienet

Er zijn meekoppelkansen voor de uitbreiding/verzwaring van het elektriciteitsnet. In overleg met de nutbedrijven kunnen deze werkzaamheden in tijd gecombineerd worden.

Sweco | Kaderstellende startnotitie Gedempte Oostersingelgracht Projectnummer 51018641 Datum 23-05-2024

Versie D3

Document referentie NL24-648800269-87718

24/30

7

FINANCIEN

7.1

Kostenraming

Op basis van het schetsontwerp van de herinrichting Gedempte Oostersingelgracht is een kostenschatting/ kostenraming opgesteld. De fase van het project maakt dat veel zaken nog nader onderzocht en/of berekend moeten worden. In de uitgangspunten van de raming manifesteert zich dit door de omschrijving van verschillende zaken. Zo is gesteld dat (in hoofdlijn): 1. Geen kosten zijn opgenomen voor (ver)leggen van kabels en leidingen, busstroken en bushaltes, een (doorvaarbare) watergang en indexatie/ prijsstijgingen; 2. Het schetsontwerp ‘Groene Singel’ is aangehouden ter indicatie voor de inrichtingselementen; 3. Betonmaterialen niet worden hergebruikt; 4. Masten en armaturen openbare verlichting niet worden hergebruikt; 5. De bodem licht verontreinigd is en de asfaltverhardingsconstructie als teerhoudend wordt beschouwd; 6. Gerekend wordt met een volledig nieuwe asfaltconstructie en fundering; 7. Een HWA-riool wordt toegevoegd; 8. 1 VRI wordt aangepast en 3 VRI’s volledig (inclusief masten, portalen en opzetstukken) worden vervangen. In de vervolgfase van het project kunnen zaken nader worden uitgewerkt en ingevuld onder andere op basis van nog uit te voeren onderzoeken en te nemen beslissingen. De in deze paragraaf benoemde kosten zijn allen exclusief btw. De raming van het schetsontwerp sluit op een aanneemsom van circa 6,7 miljoen met een onzekerheidsmarge van 25%.

Boven op het bedrag van 6,7 miljoen is nog bedrag van 2.2 miljoen geraamd voor aanvullende kosten. Dit betreft: a) Engineering (inclusief onderzoeken), administratie en toezicht; b) Omgevings-, risico- en duurzaamheidsmanagement; c) Bijkomende kosten zoals vergunningen en leges; d) Risicoreservering voor constructieve aanpassingen van het spoorviaduct en kabels en leidingen; e) Object onvoorzien; f) Raamcontractmanagementkosten. De beide risicoreserveringen zijn een financiële reservering ter dekking van de normale onzekerheden en de risico’s van de assets. Afwijkingen die na vaststelling van deze reservering binnen de scope kunnen worden opgelost, moeten uit deze reservering worden betaald. Voor wijzigingen buiten de scope (beslisonzekerheid) moeten de financiële afspraken worden aangepast. Deze wijzigingen worden niet betaald uit de risicoreservering. Het totaalbedrag van de raming van het schetsontwerp bedraagt circa 8,9 miljoen (exclusief btw) met een onzekerheidsmarge van 25% dat het project duurder wordt dan begroot. Met de meer specifieke vaststelling van de scope en de nadere engineering daarvan, wordt de onzekerheidsmarge verlaagd/ verminderd en de financiële zekerheid vergroot. Het aanbestedingsrisico, het bedrag waarvoor een aannemer in de toekomst het werk wil of kan maken, kan niet worden uitgesloten.