3 Bijlage b Bijlagen bij het ontwerp-PvEL
Tekst van het document
Ontwerp PvEL Sportweg Bijlage 1: Gebiedsconcept
HET HART VAN HAARLEM NOORD
We leven hier samen! GEBIEDSCONCEPT SPORTWEG // DECEMBER 2022
INTRODUCTIE
Een gebiedsconcept voor de Sportweg. De stad Haarlem staat voor een flinke woningbouwopgave.
De Sportweg is, als onderdeel van de ontwikkelzone
Het doel van het gebiedsconcept is om de Sportweg-locatie
hart dat toekomstgericht, onderscheidend en tegelijkertijd
Het College heeft de ambitie om in de komende tien jaar
Orionweg/Planetenlaan, een belangrijke ontwikkellocatie.
ruimtelijk en programmatisch een sterke samenhang en
verbonden is met de omliggende wijken van de Orionzone/
10.000 woningen te bouwen in de acht ontwikkelzones. In
Hier zal een substantieel deel van zowel het woon-
identiteit te geven. Dit document is een bundeling van
Planetenlaan.
deze ontwikkelzones ligt, naast de focus op woningbouw,
programma (circa 250 van de 650 woningen voor de totale
ambities en een beschrijving van de identiteit en sfeer.
ook de kans om de stad te verbeteren en toekomstbestendig
Orionzone) als de voorzieningen worden gerealiseerd. Met
Het zegt iets over de plek in dit deel van de Orionzone/
Dit gebiedsconcept is tot stand gekomen op basis van
te maken. In de ontwikkelzones zal geëxperimenteerd
als doel om de leefbaarheid van de wijken op peil te houden
Planetenlaan, op welke wijze het een nieuw hart vormt
gesprekken met de klankbordgroep Sportweg, uitkomsten
worden
door het toevoegen van een nieuw programma en ruimtelijke
voor dit stadsdeel en het bijdraagt aan het versterken van
van eerdere participatie voor de ontwikkelvisie Orionweg-
kwaliteiten.
de omliggende functies en toekomstige ontwikkelingen,
Planetenlaan
zoals de uitbreiding van de HOV-halte naar een potentiele
bijeenkomst van 6 september 2022. Daarnaast zijn diverse
mobiliteitshub.
inhoudelijke sessies georganiseerd met de initiatiefnemers
met
nieuwe
mobiliteitsconcepten,
circulaire
economie en versterking van de sociale samenhang.
02
en
gesprekken
tijdens
de
bewoners-
Eén van de acht ontwikkelzones is de zone Orionweg/
Om een nieuw kloppend hart te realiseren op de Sportweg-
Planetenlaan. In de ‘Visie Ontwikkelzone Orionweg/
locatie, hebben de gemeente Haarlem, Dreef Beheer,
Planetenlaan’ is een samenhangend kader vastgelegd waar-
Sint Jacob en Pre Wonen, het initiatief genomen om tot een
Binnen het gebiedsconcept introduceren we 3 kernwaarden.
binnen toekomstige bouwinitiatieven worden ontwikkeld.
helder gebiedsconcept te komen, ter voorbereiding op de
De kernwaarden hebben we geconcretiseerd in 9 spelregels,
Het gebiedsconcept is nadrukkelijk geen ontwerp of
uitwerking in het Stedenbouwkundig Programma van Eisen
die samen de richting bepalen voor de toekomst van de
juridisch instrument. Die worden nader uitgewerkt in het
(SPvE).
Sportweg. Hierdoor ontstaat straks een nieuw kloppend
SPvE op basis van het gebiedsconcept.
en betrokken gemeentelijke afdelingen.
INHOUD
Pagina
Pagina
Pagina
04 13 14
Analyse Ter voorbereiding op het gebiedsconcept is er een analyse gemaakt van de Sportweg-locatie en het direct aangrenzende gebied. Hierin is de huidige situatie bekeken vanuit het perspectief van programma, functies, sfeer, beleving en identiteit. De analyse resulteert in een SWOT-analyse: een overzicht van sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen voor de toekomstige ontwikkeling. De analyse wordt afgerond met het opstellen van de unieke eigenschappen van de Sportweg-locatie in een kansenkaart.
Ambities Op basis van verschillende gesprekken met de initiatiefnemers (inclusief de gemeente), de klankbordgroep Sportweg en de bewonersbijeenkomst, zijn de ambities geformuleerd. Vanuit het gemeenschappelijk belang vormen deze gedeelde ambities de basis voor de uitwerking van het gebiedsconcept Sportweg.
Kernwaarden & Spelregels Om de Sportweg-locatie een krachtige nieuwe identiteit en positionering te geven zijn er 3 kernwaarden bepaald. Kernwaarden die de toekomstige ontwikkeling van de Sportweg richting geven en de basis vormen voor de beloftes die worden gedaan aan de bewoners en gebruikers van de Sportweg. De kernwaarden zijn vertaald in concrete spelregels. Spelregels geven invulling aan o.a. de ruimtelijke kwaliteit, gebruik en beleving. De spelregels ondersteunen de verdere uitwerking in het SPvE.
ANALYSE // PLANGEBIED EN OMGEVING.
DELFTPLEIN, IJMUIDEN, BEVERWIJK DELFTWI JK
ONTWIKKELLOCATIE SPORTWEG
De Orionzone/Planetenlaan ligt in en grenst aan drie
Op
verschillende buurten, te weten Sinnevelt, Planetenwijk
Rijksstraatweg samenkomen ligt de ontwikkellocatie
en Overdelft. De grenzen van de zone lopen over de
Sportweg. Aan de zuidzijde vallen de bibliotheek, de
Planetenlaan en de Orionweg, waardoor Sinnevelt de
bovenliggende woningen en de DekaMarkt supermarkt in
enige van de drie buurten is die geheel in de zone ligt. De
het plangebied. De HOV-bushalte ligt net op de grens aan
andere twee wijken grenzen aan de zone maar liggen hier
de Rijksstraatweg, maar heeft als potentiële mobiliteitshub
niet in. Deze buurten zullen wel invloed ondervinden van de
invloed op de ontwikkeling Sportweg. Aan de westzijde
ontwikkelingen in de Orionzone.
grenst de locatie aan het Schoter en aan de noordzijde ligt
De Orionzone bestaat uit Orionzone Zuid, het gebied langs
het Noordersportpark. Ook Plangebied Sportweg heeft een
de Orionweg en Planetenlaan en de Orionzone Noord. Hier
‘Invloedsfeer’, waarmee zwembad De Planeet en een deel
maken o.a. het Noordersportpark, het Schoter, zwembad de
van het Noordersportpark onderdeel worden van de grotere
Planeet en de Sportweg-locatie deel van uit. Tenslotte is er
ontwikkeling.
Planetenlaan
en
S TR A
JAN
ENV A AR
G AT WE
GIJZ
T
JA
N
SCHOTERBOS M
R.
JZ
EN
KA
DE
JA N
GE
RR
IT
SL
AA
NOORDER SPORTPARK
N
SPORTWEG LOCATIE SP OR
ES
TW
ME RJ
EG
TE
ook nog een Orionzone Noord Invloedsfeer gedefinieerd.
AN
PLE
NPL
EIN
SINNENVELT
LA
SZ
SMA
IT
vanuit.
RR
GE
Het Schoterbos en de Jan Gijzenvaart maken hier onderdeel
AN
OR ORI
ONW
N ZO N O I
E
PL
ET
AN
A NL
E
HOV-HALTE
AN
EG PLANETENWIJK
RIJK
W ION OR
HOV-HALTE
ZA
AN
EN
LA
MIDDE NWEG
EG
04
GI
RA A T WE G
Sportweg,
SST
de
AN
waar
LA
plek
DE LF T
de
RI JK S
PLANGEBIED ORIONZONE
AN
INDISCHE BUURT
ZAANENPARK BOMENBUURT
HAARLEM NS CENTRUM SCHALWIJK
HAARLEM NS CENTRUM SCHALWIJK
ANALYSE // SFEER EN BELEVING, SPORTWEG-GEBIED VAN NU!
05
Groen, veel bomen, gevoel van sociale onveiligheid,veel verkeersbewegingen, onsamenhangend, geen overzicht, karakterloze bebouwing, hekken/barrieres, ongedefinieerde ruimten.
ANALYSE // PROGRAMMA EN RUIMTE
Om een beeld te krijgen van de huidige identiteit en
FUNCTIONEEL INGERICHT
karakteristieken van de Sportweg-locatie zijn een aantal
Wonen is zeer beperkt aanwezig op de locatie. Het
thema’s geanalyseerd. Hierbij is niet alleen gekeken naar
voorzieningen-niveau in de directe omgeving is voldoende,
hardere fysieke eigenschappen, maar ook hoe de locatie
maar kan een kwalitatieve impuls gebruiken. Aan de
beleefd wordt en hoe het speelveld van betrokkenen eruit
Rijksstraatweg zitten meerdere winkels afgewisseld met
ziet. Op basis van locatie bezoeken, diverse gemeentelijke
wat horeca. Aan de Planetenlaan ligt het zwembad De
beleidsdocumenten/visies, gesprekken met de initiatief-
Planeet.
VA A R
ROU
TE D E DE
6
LF T
10 8
6 2
nemers en bewoners, is onderstaande analyse tot stand gekomen.
Ruimtelijk is de Sportweg-locatie een open, rommelig en
Op en rond de huidige Sportweg-locatie ligt al een ruime
ruimte is zeer functioneel ingericht en enige samenhang of
mix aan functies en programma. Op de locatie ligt nu
relatie met het (omliggende) programma ontbreekt. Ook
een groot parkeerterrein, Esso-tankstation en het oude
ontbreekt samenhang tussen de afzonderlijke functies.
voetbalstadion. Aan de andere zijde van de Planetenlaan
De ruimte wordt doorsneden door de Planetenlaan, een
ligt de DekaMarkt supermarkt en de bibliotheek. De
belangrijke ontsluiting van de Planetenwijk en Sinnevelt.
Sportweg-locatie is de toegang tot een aantal direct
De Planetenlaan vormt zo letterlijk een barrière tussen het
omliggende functies zoals het Noordersportpark, het
noordelijk en zuidelijk deel van de Sportweg-locatie.
GI
6
JZ
EN
8
KA
DE
11
RIJK SSTRAATWEG
de ruimte heeft geen positieve relatie met de gebruiker. De
N
3
daardoor niet overzichtelijk gebied. De maat en schaal van
UNIEKE PROGRAMMAMIX
JA
1 12
8
Schoter, de Yvonne van Gennip hal, het Partycentrum en het appartementencomplex van Parksight. Via de Sportweg
16
en het Jan Gijzenpad is ook het Schoterbos bereikbaar. In potentie een unieke programmamix voor de toekomstige ontwikkeling van de Sportweg-locatie.
NA
RJ RI TS
G RIJK
SST
N
AA
N
TE
RA A T WE
ZL NE
1
Honkbal velden
7
Verzetsmonument Haarlem
13
Yvonne van Gennip Hal
2
EDO clubhuis + BSO
8
Zorgvoorzieningen
14
Esso-tankstation
3
Schoterbos
9
Zwembad
15
Stadiontribune
4
Het Schoter
10 Horeca
16
Parksight (woningen)
5
Bibliotheek
11 Noordersportpark
17
Tijdelijke huisarts
6
Winkels
12 Kinderboerderij Schoterhoeve
E RN
8
N
A LA
AA SP
R GE
AR
AN
5
A PL
Vaarroute naar Sp
TE
TE
6
OU
ES
6
4
RR
ME
14
9
2
7
17
13
A VA
06
6
15
ANALYSE // BEREIKBAARHEID EN PARKEREN
Op de huidige Sportweg-locatie staan het verkeer
auto en bus draait, niet bij tot eerder genoemde samenhang,
en gerelateerde functies centraal. Functies als een
overzicht en beleving. Vanuit mobiliteit betekent dit dat
parkeerplaats, tanksstation en HOV-halte bepalen voor
de fietsers en voetgangers op de derde en vierde plek
een groot deel de dynamiek en beleving van de plek. De
staan. Met als resultaat een gebied waar je je niet veilig en
Planetenlaan, als belangrijke verkeersontsluiting (auto)
comfortabel voelt, ook als je zelf de auto pakt. Met een grote
speelt een belangrijke rol in ruimtebeslag en beleving. De
groep jonge gebruikers van de bibliotheek, het onderwijs en
Sportweglocatie is erg goed bereikbaar wat aantrekkelijk is
de sportverenigingen, liggen hier kansen om de situatie te
voor functies als de supermarkt, Het Schoter, de Yvonne van
verbeteren.
JAN
Vaa rr
oute
GIJZ
naa
ENK
r de
ADE
Del
ft
N208 JA
N
N208 GI
EN
PA D
G AT WE
Gennip hal en het Noordersportpark.
JZ
S TR A
Tegelijkertijd draagt deze dynamiek, die voornamelijk om de
RI JK S
DYNAMIEK EN BELEVING
150 m
in lo
op a
nd
ES
ME
f sta
RJ
TE AN RR
GE IT SZ LA AN
ar
G RA A T WE SST
HAARLEM NS - HAARLEM CENTRUM
A9
na
RIJK
E
AN
AN
te ou arr e Va aarn Sp
07
HAARLEM NS - HAARLEM CENTRUM
PL
LA
N TE
ANALYSE // LANDSCHAP
De pre-stedelijke landschappelijke structuur in het gebied
De Sportweg-locatie bestaat nu uit een parkeerplaats
van de ontwikkelzone is grotendeels verdwenen met de
met het Esso-tankstation, de Planetenlaan als drukke
aanleg van de Planetenwijk en Sinnevelt. De Jan Gijzen-
ontsluitingsweg en aan de zuidzijde de bebouwing van de
vaart, vernoemd naar Jan Gijzen van Blanckeroort, ligt aan
DekaMarkt supermarkt en bibliotheek. Aan de randen van
de grens van de Sportweglocatie en is een gebiedsoverstij-
de locatie en als begeleiding van de Planetenlaan staan
gende historische waterroute.
volwassen bomen die, ondanks de verharding, toch nog
Het kruispunt van de Jan Gijzenvaart en de Rijksstraatweg
een groen karakter geven aan de plek. Het groen aan de
naar Oud Schoten. Door het brede profiel van de watergang
en het daarachter gelegen Schoterbos. Er is hier echter
is het een weids opgezette plek. Op deze plek aan de Sport-
geen tot beperkte functionele verbinding, doordat er op de
weglocatie ligt het verzetsmonument Haarlem, ontworpen
grenzen van de parkeerplaats en de sportvelden hekken
door Theo van Reij en ter nagedachtenis aan de omgekomen
staan. Anders is dit op de Planetenlaan waar de bomen de
verzetshelden.
laan begeleiden.
TE D E DE
LF T
WI J K BO
MEN
S TR UCT
UUR
JA
N
locatie, over het water, verbindt met het Spaarne. Op dit
weg-locatie wordt het Schoter, als typische wederopbouw-
moment gebeurt er niks met deze verbinding anders dan
architectuur, aangewezen.
dat de wandelaar, vanaf het Jan Gijzenpad, zicht heeft op de
JZ
EN
KA
DE
SCHOTERBOS
Net naast de locatie ligt de Jan Gijzenvaart die de SportwegWat betreft beeldbepalende panden op en aan de Sport-
GI
RIJKS STRA AT WEG
noordzijde vormt de verbinding naar het Noordersportpark
ROU
TUUR
vormt nu een belangrijke plek in de overgang van Haarlem
VA A R
NS TRUC
GROEN EN WATER
OME HOOFDB
CULTUURHISTORIE EN ARCHEOLOGIE
NOORDER SPORTPARK
vaart. De Sportweg-locatie valt op de Archeologische Beleidskaart Haarlem onder Categorie 3, gebied met gemiddelde archeo-
A VA
Vaarroute naar Spaarne
IT
TE
RR
OU
GE
RR
AN
G RA A T WE SST RIJK
UR
TU
E
OF
HO
NS
ME
O DB
UC TR
RN
AA SP
AN
AN
N
AA
AR
LA
PL
NL
E ET
NA
SZ
cm, dient een archeologisch rapport te worden overlegd.
RJ
storende activiteiten van meer dan 500 m2 en dieper dan 30
LOCATIE SPORTWEG
TE
prehistorie en middeleeuwen. Bij plannen met bodemver-
ES
de Haarlemse strandwal en worden resten verwacht uit de
ME
08 logische verwachting. Het gebied maakt onderdeel uit van
verzetsmonument
ANALYSE // SFEER EN BELEVING
ONDEFINIËERBARE RUIMTE
SOCIALE CONTROLE
Zoals al eerder benoemd is de huidige Sportweg-locatie
Aan de zuidzijde van de Planetenlaan liggen de supermarkt
voornamelijk een plek van beweging, verkeer en dynamiek.
en bibliotheek. Functies die een positief effect kunnen
Met het Esso-tankstation en de parkeerplaats wordt de
hebben op deze plek. De bibliotheek heeft nog een redelijk
sfeer en beleving voor een groot deel bepaald door de auto’s
‘open’ gevel op maaiveldniveau en een aantal woningen op
en de bezoekers van de parkeerplaats. De Planetenlaan
de verdiepingen, maar door de ligging tegenover het Schoter
vormt een barrière tussen het noordelijk en zuidelijk deel
is de sociale controle beperkt. De DekaMarkt supermarkt
en met de harde scheiding naar het Noordersportpark
ligt wel gunstig, maar de dichte gevels dragen niet bij aan de
ontstaat hier een ondefinieerbare verblijfsruimte, een plek
sociale controle en veilige beleving van de plek.
SCHOTERBOS
N K EN JZ GI
DE
E AD
OR O N
OR
K JA
P RS
AR P T
zonder duidelijke eigenaar, verblijfsfunctie en identiteit. In combinatie met het gebrek aan overzicht en sociale controle vanuit omliggende functies trekt dit illegale activiteiten en gebruikers aan. Met als gevolg dat een deel van de wijkbewoners en overige bezoekers deze plek als sociaal onveilig ervaren. Dit heeft ook een negatief effect op de entreeroutes richting de sportverenigingen op het Noordersportpark en het daarachter liggende Schoterbos.
R PA
Deze entrees zijn kwetsbaar en het gevoel van onveligheid
P ER
KE
LA
S AT
neemt toe in en na de schemering. SP
N
OR
S NK
TW
T RRKK MAA M A KA DE
A
IO IBL
B
onoverzichtelijk - kwetsbaar neutraal - beperkte sociale controle overzichtelijk - beperkte sociale controle
AN
SST
LA
EN
RIJK
PL
T NE
RA A T WE G
EG
09
TA
TIO TA
K
EE
TH
ANALYSE // SPEELVELD VAN BETROKKENEN
STAKEHOLDERS
PARTICIPATIE
Om tot de belangrijkste uitgangspunten te komen voor het
Om tot een breed gedragen gebiedsconcept te komen is
gebiedsconcept zijn verschillende stakeholders betrokken.
de betrokkenheid van alle relevante belanghebbenden
Deze stakeholders zijn:
essentieel.
Voorafgaand
aan
het
gebiedsconcept
is een participatietraject gestart om tot de Visie Gemeente Haarlem – projectteam en
Ontwikkelingszone
vakinhoudelijke afdelingen
Tijdens dit participatietraject zijn o.a. 6 bijeenkomsten
Orionweg/Planetenlaan
te
komen.
georganiseerd waar bewoners, ondernemers, wijkraden, Klankbordgroep Sportweg – vertegenwoordigers
sportverenigingen, onderwijsinstellingen en belangen-
van wijkraden van de omliggende wijken, van
groepen betrokken zijn. Daarnaast zijn leerlingen van het
sportverenigingen FC Haarlem Kennemerland, EDO en
Mendelcollege betrokken en zijn er op het digitale platform
Sparks, van Het Schoter en van VvE Parksight
600 reacties achtergelaten. De resultaten uit deze bijeenkomsten en feedback vanuit
Initiatiefnemers Sportweg - Gemeente Haarlem, Dreef
belanghebbenden zijn vastgelegd in ‘Participatieverslag
Beheer, Sint Jacob, Pre Wonen en
Orionzone-Werken in de wijk, 12 februari 2019’ en
ResSmit (procesbegeleiding)
‘Zienswijzen wijkraden Sinnevelt, Planetenwijk en De Krim inzake de Ontwikkelvisie Orionzone Haarlem, 5 oktober
Bewoners uit de omliggende wijken
2019’. Waar de belanghebbenden tijdens de participatie voor
GEMEENTELIJKE VISIE- EN BELEIDSDOCUMENTEN
Visie
Ontwikkelingszone
10 Om
de
verschillende
Orionweg/Planetenlaan
met
name hun input hebben gegeven voor het grotere gebied,
toekomstige
ontwikkel-
en
bouwinitiatieven binnen de Orionzone mogelijk te maken
zijn er ook wensen en zorgen geuit met betrekking tot de ontwikkeling Sportweg. Voor de ontwikkeling van het
en op elkaar af te stemmen is er in de Visie Ontwikkeling
gebiedsconcept Sportweg zijn deze resultaten gebruikt en
Orionzone/Planetenlaan
kader
aangevuld met input uit het opvolgende participatietraject
vastgesteld. De basis voor de geldende kaders wordt
Sportweg: gesprekken met de klankbordgroep Sportweg
bepaald door diverse visie- en beleidsdocumenten. Ook
en de bewonersbijeenkomst op 6 september 2022. De
de toekomstige ontwikkeling van de Sportweg valt binnen
input uit zowel de klankbordgroep Sportweg als de
de geldende kaders. Het gebiedsconcept is geen ruimtelijk
bewonersbijeenkomst van 6 september zijn vertaald in de
plan, maar waar mogelijk zijn bij de ontwikkeling van het
ambities (zie pag. 13).
een
De bewonersbijeenkomst van 6 september 2022.
samenhangend
gebiedsconcept uitgangspunten uit de volgende visie-
en beleidsdocumenten meegenomen: Nota Ruimtelijke
Kwaliteit (2012), Structuurplan Haarlem 2020 (2005). Woonvisie 2017 ‘Doorbouwen aan een (t)huis’, de
Structuurvisie Openbare Ruimte 2040 (SOR 2040) en de Omgevingsvisie Haarlem 2045 (de 6 integrale opgaven).
Juli 2012
Samen Doorbouwen aan een Duurzaam (t)huis
HAARlEM
Reageren: ruimtelijkekwaliteit@haarlem.nl
Vastgesteld door de raad op 21 december 2017.
CoNCEpTNoTA RUIMTELIJKE KWALITEIT Gemeente Haarlem
Haarlem
DEEL 1 VISIE op RUIMTELIJKE KWALITEIT
Nota Ruimtelijke Kwaliteit
Gemeente Haarlem
Structuurvisie openbare ruimte
Haarlem 2040: Groen en Bereikbaar
Deel 1 • Visie op Ruimtelijke Kwaliteit
Woonvisie en uitvoeringsagenda Haarlem 2021-2025
Omgevingsvisie Haarlem 2045
Toekomstbestendig, vergroenen, verbinden en ontmoeten
Structuurvisie Openbare Ruimte Uitvoeringsprogramma 20202040 26 november 2019 Projectteam Uitvoeringsprogramma SOR Programma- en Gebiedsmanagement
1 van 82
© STEENHUISMEURS bv 1
1
De verschillende gemeentelijke visie- en beleidsdocumenten als basis voor het gebiedsconcept Sportweg.
ANALYSE // SWOT
Voor de SWOT-analyse van de Sportweg-locatie en het
sportverenigingen) nog ontbreekt.
direct aangrenzende gebied, zijn diverse locatiebezoeken
Onderstaand overzicht geeft een goed beeld waar de
gecombineerd met de input van de belanghebbenden. Hierin
sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen van de locatie
zijn veel verschillende geluiden, meningen en ervaringen
liggen. Hieruit blijkt ook dat de unieke eigenschappen van
meegenomen. Desalniettemin is deze input niet volledig
de context kansen bieden voor de toekomstige ontwikkeling
omdat de jongere gebruikersgroep (vanuit onderwijs en
op de Sportweg.
Sterktes
Zwaktes
Kansen
Bedreigingen
Breed voorzieningenniveau:
Ruimtelijke cohesie:
Sterke ruimtelijke verbindingen
Te weinig ruimte:
supermarkt,
ontbreken samenhang functies
entreezone naar Noordersportpark en Schoterbos
teveel programma binnen beschikbare ruimte
bibliotheek
ontbreken overzicht
betrekken Het Schoter
onvoldoende schuifruimte
onderwijs sport
kwalitatieve routes van Sportweg naar Schoterbos Kwaliteit openbare ruimte:
Verplaatsingsbereidheid:
monotome inrichting
Programma mix:
van huidige functies (tankstation, bibliotheek)
Groene omgeving:
verhard
toevoegen woonfunctie
en inititiatiefnemers
veel bomen
ten dienste van autogebruik
toevoegen zorgfunctie Sint Jacob
nabijheid Schoterbos
onveilig
verplaatsten bibliotheek
Ontsluitingen en verkeer:
11
rommelig
voorzieningen en ontmoetingsruimten
aanpasbaarheid ontsluitingen
toevoegen ‘Huis van de Wijk’
van huidige straatprofiel Planetenlaan (barriere)
Goede bereikbaarheid: HOV-halte
Beperkte inzet groen:
fiets en auto
met name zicht en scheiding functies
toegangswegen Noordersportpark uitbouwen van de HOV-halte tot duurzame
druk, verkeer, auto’s
mobiliteitshub
Betrokkenheid omgeving:
Gebrek sociale controle:
diversiteit gebruikers,
ontbreken verblijfs- en ontmoetingsfuncties
betrokkenheid omgeving/bewoners
(ook in de avond)
Groen en water breed inzetten:
beperkte lokale betrokkenheid bij uitwerking,
beperkte woonfunctie
sfeer en beleving
ontbreken gevoel van eigenaarschap, niemandsland
dichte gevels op maaiveld
gezondheid
voetgangers- en fietsroutes voorrang op auto.
Betrokkenheid en samenwerking: ontbreken samenwerking stakeholders op gebiedsniveau,
verbinden van ruimte en functies Identiteit:
klimaatadaptatie
beperkte betekenis voor omliggende wijken
duurzaamheid van gebouwen en openbare ruimte
ontbreken krachtige identiteit
relatie Jan Gijzenvaart verstevigen
ontbreken positief imago, onveilige reputatie Identiteit: een nieuw ‘hart’ creëren voor Haarlem Noord
ANALYSE // KANSENKAART
Wat de Sportweg-locatie uniek maakt: • programmamix in directe omgeving • bereikbaarheid van de locatie • groene karakter en water • sport en onderwijs • betrokkenheid omliggende wijken
12
AMBITIES
Gemeente Bij de succesvolle ontwikkeling van de Sportweglocatie spelen meerdere belanghebbenden een rol. Belanghebbenden die vanuit verschillende behoeftes en wensen kijken naar de toekomst van de Sportweg. De gemeente, die vanuit het belang van de stad, stuurt op een kwalitatieve ontwikkeling rekening houdend met vigerend beleid en planologische kaders, de marktpartijen die vanuit hun eigen functie, programma en klanten richting geven aan de planvorming en natuurlijk de klankbordgroep Sportweg en bewoners, die vanuit een sterke lokale context kijken naar de invulling en effecten op de Sportweg en directe omgeving. Tijdens verschillende sessies met de bovengenoemde
> Representatieve entree wijk Gezond > Aantrekkelijk en toekomsbestendig > Experimenteren met mobiliteitsconcepten > Focus op fietsers en voetgangers > Integratie HOV + fietsenstalling > Bebouwd parkeren op eigen kavel > Versterken sociale samenhang > Wonen met aanzienlijk aandeel sociaal > Samen (oa. participatie) > Stedelijk dynamisch: Plint horeca, detailhandel, zorg, maatsch, werken > Ruimte voor verblijf en ontmoeten (ook buurtevents) > Toegankelijk en levendig buurtplein > Groene as > Verbinding sportpark > Groen/natuur (inclusief) > Klimaatadaptief > Bibliotheek en supermarkt aan plein
13 belanghebbenden is het brede palet aan eisen, zorgen en wensen opgehaald. Het resultaat is een uitgebreide set van
ambities die overlappend, aanvullend en soms conflicterend kunnen zijn met elkaar.
Om recht te doen aan de input, vanuit elke belanghebbende, zijn de afzonderlijke ambities hiernaast samengevat.
Uit de set van ambities zijn de gemeenschappelijke en aanvullende ambities gebruikt om te komen tot de 3 kernwaarden:
Gastvrij, Verbonden en Levendig.
Initiatiefnemers > ‘Fierte’ van de plek > Levendig (plein) > Reuring > Sportief gezondheid > Groen > Ontspanning > Uniek > Onderscheidend > Duurzaam > Toekomstbestendig > Sociaal duurzaam > Ruimte voor activiteiten en ontmoeting > Mix van doelgroepen > Samen (met elkaar) > Woon- en niet woondoelgroepen > Verblijf en passanten > Toegankelijk > Synergie van programma en functies > Supermarkt als ontmoetingsplek > Combi wonen - supermarkt > Detailhandel (kleine winkels) > Horeca > Zorg > Kinderopvang
OmgevingOmwonendeVerenigingen > Toegankelijk > Veilig > Inclusief > Betaalbaar > Verkeer en parkeren goed geregeld > Wonen voor ouderen en starters > Goed verbonden voor fiets en voetgangers > Mix van maatschappelijke en commerciële voorzieningen > Horeca gezelligheid levendig > Gastvrij en fijne verblijfs- en ontmoetingsplek > Gezond > Sportief, actief > Duurzaam > Klimaatvriendelijk > Veel groen en bomen > Speelruimte > Fun
KERNWAARDEN EN SPELREGELS
De kernwaarden en spelregels vormen de basis van het gebiedsconcept Sportweg. Het zijn de essentiële en onderscheidende waarden die de identiteit van de Sportweg vormgeven en waar toekomstige bewoners en bezoekers zich mee kunnen identificeren. Ze vertellen het verhaal van de Sportweg en geven betekenis aan de plek. Daarnaast wordt er met de kernwaarden een gefundeerde basis gelegd voor gezamenlijk opdrachtgeverschap tijdens de planvorming, realisatie- en exploitatiefase. De 3 kernwaarden zijn uitgewerkt in 9 spelregels. De spelregels zijn een toelichting op de kernwaarden en geven mogelijke en concrete invullingen. De spelregels zijn de handvatten voor de verdere uitwerking in het SPvE.
14
Gastvrij
Verbonden
Levendig
> Ruimte voor verblijf
> De openbare ruimte verbindt plekken. > De sportweg stimuleert samenwerkingen. > De mobiliteitshub maakt integraal
> Sportweg draagt bij aan sociale interactie. > Sportweg nodigt uit tot gezond en
en ontmoeten.
> Leefbaar en aantrekkelijk voor alle doelgroepen.
> Voetganger en fietser op één.
onderdeel uit van de sportweg.
sociaal gedrag.
> Groen en water draagt bij aan een gezonde leefomgeving.
KERNWAARDEN // GASTVRIJ SPELREGEL //
RUIMTE VOOR VERBLIJF EN ONTMOETEN. PROGRAMMA EN ACTIVITEITEN
Divers programma en activiteiten nodigen uit om samen
De Sportweg is één van de verdichtingslocaties waar
te komen en te verblijven. Dit kan in de bibliotheek voor
een substantieel woonprogramma wordt ontwikkeld.
de scholieren, het DekaCafé in de supermarkt waar
Daarnaast is de Sportweg, als nieuw hart voor Haarlem-
buurtbewoners een praatje maken met elkaar of de
Noord, een belangrijke ontmoetingsplek. Ontmoetingen
lunchroom waar ouders samen wachten op hun kinderen
die plaatsvinden in de gebouwen en openbare ruimte
die van de sporttraining komen. De aanwezigheid van de
door het creëren van fijne verblijfsplekken. De gebouwen
bibliotheek biedt mogelijkheden om hier een buurtfunctie te
en openbare ruimte worden geprogrammeerd met een
verankeren met een ‘Huis van Wijk’.
Groene stedelijke ontmoetingsruimte.
combinatie van wonen, zorg, dagelijkse boodschappen, spel, onderwijs, kleinschalige horeca, buurtactiviteiten en
SFEER EN BELEVING
tijdelijke events. Programma en activiteiten die maximaal
De sfeer en beleving van de Sportweg is gezellig. De
ruimte bieden voor ontmoeten.
menselijke maat en schaal van de plek, het groen, de
De invulling en programmering van de plinten dragen hier
gebouwen en het afwisselen van intieme en open ruimtes
aan bij en geven een levendige uitstraling op het maaiveld.
dragen bij aan een huiselijke sfeer waar het goed vertoeven
De inrichting van en verschillende activiteiten in de
is met je buren, vrienden en/of familie.
15 openbare ruimte dragen bij aan de sociale interactie tussen alle leeftijden.
Het delen van ruimtes in de gebouwen zorgt ervoor dat het gebruik en bezoek verlengd kan worden naar 16/7 (7.00 - 23.00 uur, 7 dagen per week). Denk hierbij aan kleinschalige horeca in combinatie met flexwerkplekken,
gezondheidscentrum met yoga-studio of de bibliotheek
met een culturele programmering (bijvoorbeeld muziekoefenruimten).
“ZO VERSTERKEN WE DE SOCIALE COHESIE IN DE WIJK.” Combinatie van horeca en werkplekken.
KERNWAARDEN // GASTVRIJ SPELREGEL //
LEEFBAAR EN AANTREKKELIJK VOOR ALLE DOELGROEPEN. WEDERZIJDS RESPECT
vooralsnog jongeren en ouderen die op zoek zijn naar
Sportweg heeft een ruimtelijk (bijv. flexibel indeelbare
De Sportweg is leefbaar en aantrekkelijk voor alle
betaalbare woningen in het gebied Sportweg. Daarnaast
gebouwen),
doelgroepen. We leven hier echt samen. Altijd vanuit
vinden we een brede mix aan bezoekers uit de omliggende
transformatievriendelijk) en organisatorisch component
betrokkenheid en wederzijds respect tussen bewoners en
wijken, sportverenigingen, zorg en onderwijs.
(bijv. acteren op basis van ontwikkelingen eigenaarschap en
bezoekers van de Sportweg.
Nadere
invulling
op
basis
van
een
gedetailleerd
programmatisch
(bijv.
uitwisselbaar
en
beheer, maar ook activeren van de gemeenschap).
doelgroepenonderzoek zal in de ontwerpfase plaatsvinden.
DOELGROEPEN
TOEGANKELIJKHEID EN SOCIALE VEILIGHEID
Voor de ontwikkeling van het gebiedsconcept Sportweg
ADAPTIEF EN TOEKOMSTBESTENDIG
De inrichting van de openbare ruimte is zo ontworpen
is geen gedetailleerd doelgroepenonderzoek uitgevoerd.
Ook de stedelijke context is onderhevig aan verandering.
dat het voor iedereen toegankelijk is. Het ontwerp van de
16 Gezien de unieke plek en brede programmamix zal de
Verandering van o.a. leefstijlen, woonwensen, gebruik van
verschillende functies en inrichting draagt bij aan de sociale
Sportweg een betekenisvolle plek worden voor een zeer
de openbare ruimte, klimaat en duurzaamheidsambities.
veiligheid. Zo biedt de openbare ruimte overzicht, is deze
brede doelgroep. Met het toevoegen van een substantieel
Om de leefbaarheid en aantrekkelijkheid te waarborgen
goed verlicht, wordt schoon gehouden (voldoende vindbare
woonprogramma wordt de rol van de permanente bewoner
in de toekomst, zullen de gebouwen en publieke ruimte
afvalplekken) en vergroot het zicht vanuit de woningen de
versterkt. Deze focusdoelgroep voor de Sportweg zijn
adaptief moeten zijn. Het adaptief vermogen van de
sociale controle.
“HIER IS HET FIJN WONEN, WERKEN EN RECREËREN VOOR IEDEREEN.”
KERNWAARDEN // GASTVRIJ SPELREGEL //
VOETGANGER EN FIETSER OP ÉÉN. GOED BEREIKBAAR Bij de planvorming, ontwikkeling en realisatie van de
EEN VEILIGE PLEK VOOR VERBLIJF EN BEWEGEN
Sportweg-locatie staan de voetganger en fietser op 1, OV op
De verblijfsplekken bieden goed overzicht, zijn ‘s-avonds
2 en de automobilist op 3. Bij de inrichting van de openbare
goed verlicht en schoon.
ruimte ligt de focus dus op de voetganger. Natuurlijk
Veilige fiets en wandelroutes maken onderscheid tussen
faciliteert de Planetenlaan het doorgaande verkeer en
hoofd en secundaire routes.
moeten de verschillende functies goed bereikbaar blijven voor onder andere logistiek, hulpdiensten en verhuizingen,
VOLDOENDE PARKEREN UIT HET ZICHT
maar de automobilist is te gast.
Er is extra aandacht voor fietsparkeren. Goed bereikbare
17
en gebruiksvriendelijke fietsenstallingen uit het zicht
SCHEIDEN VAN VERBLIJFSRUIMTE EN VERKEER
(bebouwd)en met voldoende capaciteit. Zo wordt het
Met het scheiden van verblijfsruimten en doorgaand verkeer
geparkeerde fietsen op maaiveld verminderd. Dit draagt bij
creëer je overzicht en worden buurtbewoners en bezoekers
aan de kwaliteit van de openbare ruimte.
uitgenodigd om, op een veilige en comfortabele manier,
De toekomstige Sportweg-locatie heeft voldoende (auto)
naar de Sportweg te komen en daar langer te blijven.
parkeerplaatsen. Deze zijn niet zichtbaar in de openbare
Verblijfsruimten zijn duidelijk gescheiden van doorgaand
ruimte (bebouwd parkeren). Daarmee is er meer ruimte
verkeer door ‘overgangszones’. Deze ‘overgangszones’
voor verblijven, de voetganger en fietser.
gebruik van de fiets gestimuleerd, maar wordt het aantal
Scheiden van verblijf en verkeer met overgangszones.
De straat delen met diversiteit aan vervoer en gebruik.
“SPORTWEG IS DUURZAAM BEREIKBAAR EN FIJN VERBLIJVEN.”
worden zoveel mogelijk groen ingericht en wanneer dat niet mogelijk is met onderscheidende materialisatie.
Bebouwde fietsenstalling met voldoende capaciteit.
Simone
Bruno & Jaella
Doordeweeks hebben wij vaak een volle agenda. Mijn man
Wij werken hard, maar we vinden ons sociale leven ook
en ik werken fulltime en de kinderen hebben na school
belangrijk. De binnenstad ligt niet om de hoek en we vinden
voetbaltraining. Het is fijn dat ik af en toe gebruik kan maken
het gezellig om na werk met vrienden te borrelen aan de
van de flexwerkplekken op de Sportweg. Dat maakt het
Sportweg of in het weekend hier uit eten te gaan. In de zomer
voor mij makkelijk om de kinderen van school te halen en
kunnen we aan de Sportweg lang in de zon op het terras
op tijd naar training te brengen. Tijdens de training van de
zitten. Het is fijn dat we onze dagelijkse boodschappen op
kinderen maak ik vaak een praatje met de andere ouders of
loopafstand van ons huis kunnen doen, na werk hebben we
ga ik alvast boodschappen doen bij DekaMarkt. Het is fijn dat
geen zin om nog een eind te fietsen! Onze pakketjes pikken
de Sportweg zo’n veilige straat is doordat de auto te gast is.
we altijd op bij de pakketservice. Handig, want we zijn weinig
18
thuis.
GETROUWD, MOEDER VAN 2
WONEN SAMEN
Volgend seizoen kunnen de kinderen daardoor lekker zelf naar training fietsen. Elk weekend probeer ik, als de drukte
thuis het toe laat, samen met een vriendin te zwemmen bij
de Planeet. Daarna lunchen we graag aan de Sportweg. Dan hebben we ook echt even de tijd om bij te praten.
“ALLES IS HIER ZO LEKKER DICHTBIJ.”
“WONEN OP DE SPORTWEG MAAKT ONS LEVEN MAKKELIJK.”
KERNWAARDEN // VERBONDEN SPELREGEL //
DE OPENBARE RUIMTE VERBINDT PLEKKEN. ENTREE NAAR OMLIGGENDE WIJKEN
GROENE VERBINDER VOOR MENS EN DIER
De Sportweg wordt naast een fijne plek om te verblijven
De Sportweg wordt een groene verbinder tussen park
ook een representatieve entree naar de omliggende
en wijk. Niet alleen voor bewoners en bezoekers, maar
wijken Sinnevelt, Planetenwijk en Indischebuurt-Noord.
ook voor de aanwezige flora en fauna in de stad. De
Wijken waar niet alleen gewoond wordt, maar waar ook
Sportweg verbindt groene schakels in de stad, sluit aan op
wijkoverstijgende functies liggen zoals het zwembad
hoofdboomstructuur (planetenlaan) en is onderdeel van
de Planeet, het Schoter, Het Noordersportpark en het
NatuurNetwerkHaarlem.
Schoterbos.
OP LOCATIE- EN GEBIEDSNIVEAU VERBINDT DE SPORTWEG DOOR O.A.:
> Continuïteit in verlichting en straatmeubilair; > Programmatische en functionele relaties zichtbaar te maken en versterken;
> Hoofdroutes naar relevante plekken in de wijk: Schoterbos, Noordersportpark, Het Schoter;
> Het begeleiden van belangrijke verkeersstromen, met dezelfde snelheid, langs voorzieningen op de
19 SCHAALNIVEAUS VERBINDEN
Sportweg;
en
> Aandacht voor informatievoorziening en
stadsdeelniveau door middel van zichtlijnen, bebouwing,
bewegwijzering in de openbare ruimte;
De
Sportweg
verbindt:
op
locatie-,
gebieds-
inrichting, groen en infrastructuur. Dit zijn o.a. wegen,
wandel- en fietspaden. De Jan Gijzenvaart biedt een mooie
> De functie van de Sportweg als ontmoetingsplek, waar de mobiliteitshub aan kan bijdragen.
kans om de Sportweg te verbinden, over het water, met bijvoorbeeld het Spaarne en de Mooie Nel.
Verbinden van groene schakels en zichtlijnen.
“EEN AANTREKKELIJK HART EN EEN STERKE OVERGANGSZONE” Groene dwarsverbanden, NatuurNetwerkHaarlem. In dwarsverband nr 2 ligt de Sportweg-locatie.
KERNWAARDEN // VERBONDEN SPELREGEL //
DE SPORTWEG STIMULEERT SAMENWERKINGEN. SYNERGIE DOOR SAMENWERKINGEN Samenwerking versterkt de synergie tussen functies op en
OP ZOEK NAAR GEZAMENLIJK EIGENAARSCHAP
rond de Sportweg. Dit stimuleert de samenwerking tussen
Dit geldt voor de publieke openbare ruimte waar de
bewoners, gebruikers en bedrijven.
gemeentelijke wijkteams, het Schoter, sportverenigingen en/of Sint Jacob samen kunnen optrekken in de
GEMEENSCHAP EN PARTICIPATIE
programmering, inrichting en beheer.
De wijken in de directe omgeving van de Sportweg kennen
Daarnaast kunnen de diverse potentiële vastgoed-
een actieve en betrokken gemeenschap. Zowel bewoners
eigenaren en gebruikers zoals Sint Jacob, Het Schoter,
als ondernemers steken graag hun handen uit de mouwen.
DekaMarkt supermarkt, Pre wonen (voor zover mogelijk)
20 Samen met de bewoners, ondernemers, maatschappelijke
en de bibliotheek, ruimtes en functies delen of gezamenlijk
organisaties, zorg, onderwijs en sportverenigingen krijgt
exploiteren. Hierbij kun je denken aan ondersteunende
de Sportweg een lokale sfeer en programmering. De
horeca, een buurtfunctie, flexwerkplekken en auto- en
ontwikkeling van de Sportweg komt tot stand middels
fietsparkeren.
een zorgvuldig en transparant participatietraject met de
Succes leunt op gezamenlijk eigenaarschap vanuit lokale
omgeving. Al in een vroeg stadium wordt de betrokkenheid
betrokkenheid.
en samenwerking vormgegeven in de planvorming en realisatie. Extra aandacht is er voor de betrokkenheid van jongeren en de sportverenigingen.
“WE BETREKKEN JUIST OOK JONGEREN EN SPORTVERENIGINGEN.”
Een actieve gemeenschap, jong en oud, werkt samen.
Samen op zoek naar gedeeld eigenaarschap.
“ZORGEN VOOR ANDEREN GEEFT MIJ EEN GOED GEVOEL.”
Demi
Jack
Ik zit in de derde klas van het Schoter. Deze school past goed
Het weekend staat voor mij echt in het teken van het gezin.
bij mij omdat ze ook een kunstklas hebben. Laatst hebben
Ik doe graag samen spelletjes met de kinderen of ik ga
we voor dit vak een straattekening gemaakt op Sportweg.
naar de bibliotheek om nieuwe boeken te lenen. Wij wonen
Dit was heel leuk om te doen! Ik kom sowieso veel op
niet aan de Sportweg, maar in de Planetenwijk. Maar er is
de Sportweg, want in de pauze zit ik daar vaak met mijn
zoveel te doen aan de Sportweg dat we hier graag zijn. We
vriendinnen in de zon. We halen dan onze lunch bij de Deka
proberen wel zo min mogelijk met de auto te gaan, het is
Markt. Dit schooljaar moet ik ook een maatschappelijke
duur en slecht voor het milieu. Gelukkig is de Sportweg goed
stage doen. Ik heb ervoor gekozen om stage te lopen bij Sint
met OV te bereiken of kunnen we makkelijk gebruik maken
Jacob. Hier wonen ouderen die graag samen leuke dingen
van gedeelde e-bikes. Laatst zag ik zelfs iemand met een
doen. Ik mag daar creatieve activiteiten voor de bewoners
gedeelde e-bikebakfiets. Dat lijkt me nou echt ideaal als
organiseren. Dit doe ik één middag per week. We gingen
ik op zaterdag met de kinderen boodschappen haal op de
laatst samen portrettekenen. Toevallig woont er in het Sint
Sportweg en daarna met een verzameling boeken van de
Jacobs een man die vroeger tekenles gaf op het Schoter, dus
boekenmarkt weer naar huis ga.
SCHOLIER, 14 JAAR
21
GESCHEIDEN, VADER VAN 3
ik kon meer van hem leren dan hij van mij. Ik vind het fijn dat
mijn school en mijn stageplek zo dichtbij elkaar zitten. Dan hoef ik niet zo ver te fietsen.
“DE SPORTWEG IS INMIDDELS ONS FAVORIETE PLEKJE IN DE WIJK.”
KERNWAARDEN // VERBONDEN SPELREGEL //
DE MOBILITEITSHUB MAAKT INTERGRAAL ONDERDEEL UIT VAN DE SPORTWEG. HOV-HALTE RIJKSSTRAATWEG De
bestaande
HOV-halte
wordt
GEBRUIKSVRIENDELIJKE ‘LAST-MILE’ uitgebreid
tot
de
De mobiliteitshub biedt op een overzichtelijk manier
mobiliteitshub Sportweg. De HOV-halte vormt de basis
toegang tot ‘last mile’ vervoer. Hierbij kun je denken aan
van een dynamisch overstappunt waar verschillende
de (electrische) fiets, scooters, step (indien toegestaan),
mobiliteitsconcepten samenkomen. Ook de publieke
maar ook bakfietsen voor privé en/of logistiek vervoer. De
fietsenstalling is hier onderdeel van.
mogelijke (duurzame) mobiliteitsoplossingen zijn duidelijk
MOBILITEITSHUB Beleidsdoel 1. Verminderen autobezit en-gebruik in de buurt, waardoor meer ruimte ontstaat voor ander ruimtegebruik
zichtbaar en makkelijk in gebruik.
2. Vergroten mobiliteitsopties voor bewoners en
MOBILITEITSHUB SPORTWEG De mobiliteitshub heeft als voornaamste doel bij te
voorkomen van vervoersarmoede.
KANS VOOR AANVULLENDE VOORZIENINGEN
22 dragen aan de mobiliteitstransitie van Haarlem door
De mobiliteitshub biedt een kans voor aanvullende
zowel het gebruik van fiets en OV te stimuleren en zo het
voorzieningen op de bestaande functies in de omgeving.
autogebruik en aantal auto’s op straat terug te dringen.
Hierbij kan gedacht worden aan o.a. pakketservice, stomerij,
Met comfort, serviceniveau en overzicht op één plek, wordt
fietsenmaker, koffie-to-go en/of recycleplein. Daarmee
de bewoner, bezoeker en passant verleidt om de juiste
groeit de relevantie en betekenis van de mobiliteitshub op
mobiliteit te kiezen en te gebruiken. Naast de HOV-halte is
deze plek.
3. Verbeteren luchtkwaliteit. 4. Verminderen van parkeren op straat.
HOV-halte wordt mobiliteitshub Sportweg.
Gebruiksdoel 1. Alternatieven bieden voor eigen auto - bezit.
de mobiliteitshub tevens de plek waar geëxperimenteerd wordt met mobiliteitsconcepten.
”DE SPORTWEG DOET MEE AAN DE MOBILITEITSTRANSITIE.”
Aanbieden van deelmobiliteit
Openbaar vervoer
Gebruiksvriendelijke deelconcepten voor de ‘last mile’.
Verblijven en ontmoeten
Opladen Voertuig
Pakkethulp
KERNWAARDEN // LEVENDIG SPELREGEL //
SPORTWEG DRAAGT BIJ AAN SOCIALE INTERACTIE. OP KRUISINGEN ONTSTAAT SOCIALE INTERACTIE Sportweg is een plek van beweging en mobiliteit, waar veel mensen elkaar passeren en kruisen. Dit gebeurt bij o.a. de mobiliteitshub en daar waar wandel- en fietspaden elkaar ontmoeten. Beweging en verkeer wordt gebruikt als aanjager voor kwaliteit en sociale interactie. Bij de inrichting
VERBLIJFSPLEKKEN DIE BIJDRAGEN AAN SOCIALE INTERACTIE ZIJN O.A.:
> Kleinschalige activiteiten als een jeu-de-boules baan, speelveldje en/of basketbalkooi;
> Rustplekken in de vorm van zitbankjes; > Kleinschalige horeca en terras. > Plein voor openbare activiteiten, ontmoeten, verblijven
van de Sportweg wordt rekening gehouden met de aanleg van fijne verblijfsplekken en nuttige voorzieningen dicht bij deze kruisingen. Deze verblijfsplekken bieden plek aan
NUTTIGE VOORZIENINGEN DIE BIJDRAGEN AAN SOCIALE INTERACTIE ZIJN O.A.:
23 weekendactiviteiten zoals een boekenmarkt of buurtfeest, maar ook nationale herdenkingen, een zomer-filmavond en/
of panna-toernooi georganiseerd door de voetbalvereniging. Zo creëren we fijne plekken in de openbare ruimte, waar mensen elkaar spontaan ontmoeten.
> Een supermarkt; > Aanvullende winkels voor dagelijkse boodschappen (bloemist, drogist e.d.);
> Horeca; > Pakketafhaalservice bij/op de mobiliteitshub; > Bibliotheek; > Kinderopvang; > Oplaadstation; > Buurtfunctie ‘Huis van de Wijk’; > Ruimte voor kunst en cultuur > ZOED (Zorg Onder Een Dak).
Verblijfsplekken op de kruisingen van beweging.
Verschillende zitplekken in de openbare ruimte.
“DIT IS BUURTGERICHT ONTWIKKELEN.”
De buurtfunctie stimuleert interactie tussen buurtbewoners.
Susanne & Toos
Sven
MANTELZORGER EN BEWOONSTER SINT JACOB Zo’n vijf jaar geleden had mijn moeder steeds vaker mijn hulp nodig. Ze woonde toen al een tijdje alleen nadat mijn vader was overleden na een lang ziekbed. Al die tijd heeft ze hem zelf kunnen verzorgen, maar nu had ze zelf zorg nodig. Bij Sint Jacob heeft ze een fijn appartement , gezellige buren en zorg op afroep. Samen zijn we regelmatig te vinden in het
SINGLE EN SPORTIEF
“SAMEN GENIETEN KUNNEN WIJ GOED!“
Ik ben veel met sport bezig en houd van gezelligheid. Ik heb geen auto, maar gelukkig kan ik vanuit mijn appartement aan de Sportweg op de fiets naar mijn werk. Het is een mooie groene route om te fietsen, dus dat is zeker geen straf! Zo krijg ik ook direct mijn dagelijkse beweging. In het weekend trap ik graag een balletje met vrienden of gaan we vissen
‘Huis van de Wijk’ voor een kop koffie, een spelletje en een
in het Schoterbos. In de avond vind ik het gezellig om naar
goed gesprek.
het café te gaan aan de Sportweg voor een biertje of om te
Mijn moeder vindt het heerlijk om zo onder de mensen
darten met vrienden.
24 te komen en ik ben blij dat ze zo fijn woont met zorg en gezelligheid in de buurt. Ik kom nog steeds graag bij haar langs want samen genieten, van de kleine kadootjes die het leven geeft, kunnen wij goed!
“IK BEN EEN NOGAL ACTIEF TYPE.“
KERNWAARDEN // LEVENDIG SPELREGEL //
SPORTWEG NODIGT UIT TOT GEZOND EN SOCIAAL GEDRAG. WELBEVINDEN OP DE SPORTWEG
BALANS TUSSEN REURING EN RUST
Welbevinden op de Sportweg staat voor welzijn. Fysiek en
De Sportweg is een dynamische plek waar veel gebeurt. De
mentaal welzijn, oftewel een gezond lichaam en een gezonde
mobiliteitshub genereert veel bewegingen in een ruimte
geest. Een groene omgeving die persoonlijke ontwikkeling
waar de bewoners ook een mate van rust waarderen.
stimuleert, is van grote invloed op het welbevinden van haar
Belangrijk dus om een omgeving te creëren waar reuring en
bewoners, gebruikers en passanten.
rust in balans zijn. De Sportweg maakt, als overgangszone, niet alleen de beweging richting het Noordersportpark
BEWEGEN, PLEZIER EN SPEL(EN)
en Schoterbos, maar biedt ook fijne ontmoetings- en
De Sportweg stimuleert bewegen in de buitenruimte.
verblijfsplekken voor bewoners en bezoekers.
25 Hierbij wordt gedacht aan wandelpaden aansluitend op het Schoterbos, het hardlooprondje wat start op de Sportweg,
SOCIALE INFRASTRUCTUUR
een jeu-de-boule baan en/of speelplaats voor jongere
De toekomstige ontwikkeling van de Sportweg versterkt de
kinderen.
sociale infrastructuur van Haarlem-Noord. Met voldoende ruimte
voor
ontmoeten,
bewegen,
Plezier en spel(en)
Ontmoetings- en rustplekken voor bewoners en bezoekers.
maatschappelijke
voorzieningen en onderwijs, wordt het zelforganiserend vermogen van dit stadsdeel beter benut.
“WE WILLEN BIJDRAGEN AAN EEN GEZOND HAARLEM.“ De Finse piste als Inrichting van de openbare ruimte die beweging stimuleert.
KERNWAARDEN // LEVENDIG SPELREGEL //
GROEN EN WATER DRAGEN BIJ AAN EEN GEZONDE LEEFOMGEVING. UNIEKE GROENE SETTING Door de directe nabijheid van het Schoterbos, het huidige
GROEN EN WATER ALS RUIMTELIJKE BEGELEIDER EN VERBINDER
groen en bomen en de Jan Gijzenvaart ligt de nieuwe
Het groen dient als begeleider van ruimte en zichtlijnen
Sportweg ook straks in een unieke groene setting. Door het
door middel van herkenbare bomen en planten langs
verder vergroenen en verduurzamen, van zowel de openbare
verschillende routes. Zo ontstaat er een herkenbaar een
ruimte als de gebouwen op de Sportweg, ontstaat een
eenduidig straatbeeld op de Sportweg en directe omgeving.
aantrekkelijke, gezonde en klimaatadaptieve leefomgeving.
Het groen wordt zo ook een ruimtelijke verbinder die de relatie versterkt tussen de Sportweg en o.a. het Schoterbos.
KLIMAATADAPTIEF EN NATUURINCLUSIEF
Verbinder van groene schakels in de stad en onderdeel van
26 De Sportwegontwikkeling wordt klimaatadaptief en vormt
NatuurNetwerkHaarlem.
een duurzame aanvulling op het huidige groene ecosysteem
De Jan Gijzenvaart biedt de kans om de Sportweg aan te laten
in het gebied. Waar mogelijk wordt bestaand groen
sluiten op recreatiefunctie van het water en de verbinding te
behouden. Het stedelijk groen en tijdelijke waterberging
leggen met o.a. het Spaarne en de Mooie Nel.
Klimaat adaptieve inrichting (waterberging)voor plezier en spel.
in, op en rond de gebouwen op de Sportweg, verbeteren
de luchtkwaliteit en beperken hittestress en wateroverlast. De natuurinclusieve ontwikkeling versterkt, waar mogelijk, de aanwezigheid van de lokale flora en fauna. Het stedelijk
groen verhoogt de belevingswaarde van de plek en creëert zo een fijn verblijfsklimaat. Sportweg wordt een gezonde plek voor mens en dier.
“WE VERGROENEN EN VERNATTEN.“
Water als ruimtelijke verbinder en ontmoetingsplek
Natuurinclusieve gebouwen voor lokale flora en fauna.
KERNWAARDEN // LEVENDIG
Mirjam & Luuk
COLOFON “HET SCHOTERBOS ALS ACHTERTUIN....BETER WORDT HET NIET!“
Gebiedsconcept Sportweg - Haarlem December 2022 in opdracht van initiatiefnemers Sportweg: Gemeente Haarlem Dreef Beheer BV Stichting Pré Wonen Sint Jacob Procebegeleiding Res & Smit
GEPENSIONEERD EN LEVENSGENIETERS Onze vrije tijd neemt toe en we wonen heerlijk op de Sportweg! We zijn graag onder de mensen en doen daarom allebei vrijwilligerswerk. Ik bij de sportverenging en mijn vrouw bij de bibliotheek. Zo doen we wat voor de buurt en krijgen we er zelf gezelligheid voor terug. Ook fietsen en wandelen we graag in de omgeving. Zo blijven we vitaal. Tegenwoordig wandelen we graag via de groene Sportweg naar het Schoterbos. We laten hier ook graag onze hond uit
Gemaakt door
en komen dan ook vaak de buren tegen. Dit is ook hun vaste
De Mannen van Schuim BV
27 wandel rondje. Als we tijd hebben drinken we vaak nog een
Niels de Vries Humel
kop koffie met gebak in de lunchroom onder ons appartement of spelen we voor de deur een potje jeu de boules.
Burgemeester van Karnebeeklaan 6 2585 BB DEN HAAG 070-219 0110 info@demannenvanschuim.nl Disclaimer Op alle aan u verstrekte gegevens is het recht van copyright verbonden. Niets van deze gegevens mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt op enige wijze, hetzij elektronische, mechanische, fotokopieën, opnamen of andere, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming. De getoonde beelden zijn indicatief en gelden als referentie. Getoond gebiedsconcept is indicatief en dient nader te worden uitgewerkt. Aan deze analyse en voorgestelde oplossingen kunnen geen rechten worden ontleend.
Ontwerp PvEL Sportweg Bijlage 2 Archeologie
IDDS Archeologie rapport 2916 Versie 1.3 (definitief)
SAMENVATTING: IDDS Archeologie heeft in november 2023 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende fase, uitgevoerd aan de Sportweg (het toekomstige Stadionplein) in Haarlem, gemeente Haarlem. De doel- en vraagstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Met het inventariserend veldonderzoek wordt deze verwachting getoetst en zo nodig aangevuld. Uit het bureauonderzoek bleek dat het plangebied is gelegen op de strandwal. Op basis daarvan heeft het plangebied een hoge verwachting voor archeologische resten vanaf het Laat Neolithicum. Deze resten kunnen worden verwacht op diverse niveaus in het duinzand. De Jan Gijzenvaart is aangelegd als zandvaart in 1537 en vermoedelijk ging het plangebied ook in deze periode onderdeel uitmaken van een landgoed. Het is niet duidelijk of in het plangebied resten van het landgoed mogen worden verwacht. Het hoofdgebouw stond buiten het plangebied. De kans dat in het plangebied nog resten uit deze periode aanwezig zijn, is niet erg groot omdat deze locatie in de huidige situatie volledig bebouwd is met een supermarkt. De militaire landschapskaart van de gemeente Haarlem geeft in het uiterste westen en oosten van het plangebied zones met loopgraven en wapenopstellingen aan (nrs. 13 en 55).
Van de loopgraven en van eventuele funderingen van geschut kunnen mogelijk nog resten aanwezig zijn (Figuur 12). Tijdens het onderzoek is geconstateerd dat in het plangebied ter hoogte van de Planetenlaan en in de noordoosthoek in de top van de Oude Duin- en strand(wal)afzettingen een niveau met een hoge archeologische verwachting aanwezig is vanaf 0,7-1,2 m -mv (0,3-0,6 m -NAP). Gesteld kan worden dat het niveau direct onder de oude bouwvoor, waarop aan de Planetenlaan de IJzertijd vindplaats is aangetroffen, vrijwel overal onverstoord lijkt te zijn in het plangebied. Ook waar de bouwvoor ontbreekt / verstoord is, kan daarom een eventuele vindplaats van archeologische sporen aanwezig zijn in de top van het onverstoorde duin- en strand(wal)zand (i.e. het niveau rond 0,5 m -NAP). Lokaal is eveneens een humeuze laag aangetroffen in boring 30 vanaf 2,5 m -mv (circa 2 m -NAP). Ter hoogte van een deel van de Planetenlaan naast de Rijksstraatweg is een locatie bekend waar in de Tweede Wereldoorlog een loopgraaf gelegen was (Figuur 12). Op deze locatie geldt daarom een hoge archeologische verwachting op resten uit deze periode die al vanaf het maaiveld aanwezig kunnen zijn.
Indien de bodemingrepen dieper reiken dan 0 m NAP in het plangebied 1, dan wordt aangeraden een archeologisch vervolgonderzoek uit te voeren waarbij rekening wordt gehouden met de aandachtzones bestaande uit de locatie van de loopgraaf, de bekende IJzertijd vindplaats en het diepere humeuze niveau dat rond 2 m -NAP in boring 30 werd aangetroffen (Figuur 12). Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek adviseert IDDS Archeologie om vervolgonderzoek uit te laten voeren. Gezien de verwachting op archeologische resten uit de periode vanaf het Laat Neolithicum tot de Nieuwe Tijd en de Tweede Wereldoorlog wordt aangeraden het vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek uit te voeren. Voor delen van het plangebied die nu niet voor een proefsleuvenonderzoek toegankelijk zijn, wordt aangeraden de resultaten van het aangeraden proefsleuvenonderzoek af te wachten. Aan de hand van de voorgenomen (bouw-)plannen kan dan een nieuw advies worden opgesteld voor de nu nog niettoegankelijke gebieden. Voor alle gravende onderzoeken, waaronder proefsleuven, dient voorafgaand aan de uitvoering van het onderzoek een Programma van Eisen geschreven te worden. Dit Programma van Eisen moet goedgekeurd worden door de bevoegde overheid (de Gemeente Haarlem) alvorens met het onderzoek kan worden begonnen.
Bovenstaand advies is gecontroleerd en beoordeeld door de bevoegde overheid, in dit geval de Gemeente Haarlem. Het hier weergegeven advies is conform het besluit inzake de te volgen procedure.
1
Met inbegrip van een veiligheidsmarge van 30 cm.
IDDS Archeologie rapport 2916 Versie 1.3 (definitief)
INHOUDSOPGAVE: ADMINISTRATIEVE GEGEVENS VAN HET PLANGEBIED............................................................... 4 1. INLEIDING .................................................................................................................................. 5 1.1. Onderzoekskader .....................................................................................................................5 1.2. Doel- en vraagstellingen van het onderzoek..............................................................................5 1.3. Ligging van het plangebied .......................................................................................................6 2. BUREAUONDERZOEK ............................................................................................................... 8 2.1. Werkwijze.................................................................................................................................8 2.2. Geologie, geomorfologie en bodem ..........................................................................................9 2.3. Archeologische en ondergrondse bouwhistorische waarden ...................................................12 2.4. Historische situatie .................................................................................................................14 2.5.
Huidig landgebruik ..................................................................................................................16 2.6. Mogelijke verstoringen ............................................................................................................17 2.7. Gespecificeerd verwachtingsmodel.........................................................................................17 3. VELDONDERZOEK .................................................................................................................. 19 3.1. Onderzoekshypothese en onderzoeksopzet............................................................................19 3.2. Werkwijze...............................................................................................................................19 3.3. Resultaten ..............................................................................................................................19 3.4. Interpretatie ............................................................................................................................23 4. CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN......................................................................................... 26 4.1.
Aanbevelingen........................................................................................................................28 LITERATUUR ................................................................................................................................... 29 AFBEELDINGEN.............................................................................................................................. 31 LIJST VAN AFKORTINGEN EN BEGRIPPEN.................................................................................. 32 BIJLAGEN 1. Topografische kaart 2. Archis-informatie 3. Boorlocatie- en vondstlocatiekaart 4. Boorbeschrijvingen 5. Periodentabel
IDDS Archeologie rapport 2916 Versie 1.3 (definitief)
Administratieve gegevens van het plangebied Toponiem
Sportweg (het toekomstige Stadionplein)
Onderzoekmeldingsnummer
5481110100
Plaats
Haarlem
Gemeente
Haarlem
Gemeentecode
SPOW.1.2023
Provincie
Noord-Holland
Coördinaten Centrum
104.730/ 491.630
Hoekpunten
104.478/ 491.720 (N) 104.649/ 491.622 (W) 104.710/ 491.381 (W) 104.894/ 491.573 (WO)
CMA/AMK-status
Archeologische waarde
Archis-monumentnummer
13917
Oppervlakte plangebied
Ca. 48.790 m2
Maaiveldhoogte
Ca. 0,4 m NAP
Grondwatertrap/-stand
Ca. 1 m -mv
Onderzoekskader
Omgevingsvergunning
Uitvoerder
IDDS Archeologie Contactpersoon: dhr. T.E. de Rijk Postbus 126 2200 AC Noordwijk (ZH) Tel: 071-4028586 E-mail: tdrijk@idds.nl
Bevoegde overheid
Gemeente Haarlem Vakgroep Archeologie Contactpersoon: dhr. P. van Kempen Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel: 023-5113605 E-mail: adviesarcheologie@haarlem.nl
Beheer en plaats van documentatie en vondsten
Gemeentelijk depot voor bodemvondsten Haarlem Postbus 511 2003 PB Haarlem
Uitvoeringsdatum veldwerk
20 en 21 november 2023
4
IDDS Archeologie rapport 2916 Versie 1.3 (definitief)
1.
Inleiding
1.1.
Onderzoekskader
In opdracht van de gemeente Haarlem heeft IDDS Archeologie in november 2023 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende fase, uitgevoerd in het plangebied Sportweg (het toekomstige Stadionplein) in Haarlem, gemeente Haarlem. De aanleiding voor dit onderzoek is de geplande herontwikkeling van het gebied. Het project verkeert op dit moment in de fase van variantenstudies. Derhalve staat er nog niets vast ten aanzien van de locaties en verstoringsdieptes van de te realiseren bebouwing. Op het Facetbestemmingsplan Archeologie en de Archeologische Beleidskaart van Haarlem (ABH) ligt het plangebied in een zone met Waarde – Archeologie – 3 (Figuur 1). Archeologisch onderzoek is noodzakelijk bij bodemverstorende activiteiten die groter zijn dan 500 m 2 en dieper reiken dan 0,3 m mv. Deze vrijstellingsgrenzen worden met de geplande ontwikkeling overschreden. Doel van de verkennende fase van dit booronderzoek is het controleren van de archeologische verwachting en het vaststellen van de landschappelijke genese en opbouw en het lokaliseren van mogelijke verstoringen.
Figuur 1: Het plangebied op de Archeologische Beleidskaart van Haarlem (ABH). 1.2.
Doel- en vraagstellingen van het onderzoek
De doelstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Dit gebeurt aan de hand van bestaande bronnen over bekende en verwachte archeologische waarden binnen het plangebied. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en zo nodig aanvullen van de gespecificeerde verwachting. Daarnaast wordt inzicht verkregen in de vormeenheden van het landschap in het plangebied, voor zover deze vormeenheden van invloed kunnen zijn geweest op de bruikbaarheid van de locatie door de mens in het verleden. Op basis van de resultaten van het onderzoek kunnen kansarme zones van het plangebied worden uitgesloten en kansrijke zones worden geselecteerd voor behoud of voor vervolgonderzoek. Om deze doelstelling te kunnen realiseren, wordt op de volgende vragen een antwoord gegeven:
5
IDDS Archeologie rapport 2916 Versie 1.3 (definitief)
• • • • •
• •
Wat is de fysiek-landschappelijke ligging van de locatie? Hoe is de bodemopbouw in het plangebied en in welke mate is deze nog als intact te beschouwen? Bevinden zich archeologisch relevante afzettingen in het plangebied? Zo ja, op welke diepte ten opzichte van het maaiveld en het NAP? Wat is de specifieke archeologische verwachting van het plangebied en wordt deze bij het veldonderzoek bevestigd? Hoewel niet het doel van een verkennend booronderzoek, kunnen er toch archeologische indicatoren worden aangetroffen. Indien deze worden aangetroffen, dan gelden tevens de volgende vragen: wat is de verticale en horizontale ligging van de aangetroffen indicatoren, wat is de datering en wat is de invloed van deze vondsten op de archeologische verwachting van het plangebied? In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische waarden bedreigd door de voorgenomen bodemverstorende werkzaamheden? Is het plangebied voldoende onderzocht en zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek wordt geadviseerd?
Het archeologisch bureauonderzoek en het inventariserend veldonderzoek zijn uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 4.1 (Centraal College van Deskundigen 2018), de gemeentelijke eisen (Haarlemse Richtlijnen voor archeologisch onderzoek 2014) en het door de gemeente goedgekeurde Plan van Aanpak (PvA; Moerman 2023). Voor de in dit rapport gebruikte geologische en archeologische tijdsaanduidingen wordt verwezen naar Bijlage 5. Afkortingen en enkele vaktermen worden achterin dit rapport uitgelegd (zie lijst van afkortingen en begrippen). 1.3.
Ligging van het plangebied
De ligging van het her in te richten gebied, ofwel het plangebied, is weergegeven in Bijlage 1. Het plangebied ligt ter hoogte van onder meer de Sportweg, Planetenlaan en de Rijksstraatweg. Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 48.790 m2 en een gemiddelde maaiveldhoogte van circa 0,4 m NAP. De exacte ligging en contouren van het plangebied zijn nader weergegeven in Bijlage 3. Om tot een gespecificeerde verwachting voor het plangebied te komen, is niet alleen gekeken naar bekende gegevens over het plangebied zelf maar ook naar de omgeving. Voor het totale onderzochte gebied, oftewel het onderzoeksgebied, is als begrenzing een straal van 250 m rondom het plangebied gekozen. De straal van 250 m is dusdanig gekozen dat al de eerder in de omgeving van plangebied uitgevoerde onderzoeken in een vergelijkbare landschappelijke context in het vooronderzoek konden worden opgenomen.