3 Bijlage 2 Evaluatie Voorrangsregeling Zorg-, Onderwijs-, en Kinderopvangpersoneel

Bijlage 2: Evaluatie Voorrangsregeling Zorg-, Onderwijs- en Kinderopvangpersoneel

Aanleiding De gemeente Haarlem heeft in de periode 2023-2025 geëxperimenteerd met de voorrangsregeling voor vitale beroepsgroepen. De tekorten in deze sectoren die toen golden, zijn nog altijd onverminderd hoog1. De voorrangsregeling is destijds in het leven geroepen om de werknemers in de zorg, het onderwijs en kinderopvang die in Haarlem werken, hier te behouden door een woning dichtbij hun werkplek met voorrang aan te bieden. Met behulp van deze pilot heeft de gemeente kunnen experimenteren met het opstellen van voorrangscriteria, het toewijzingsproces en ervaringen van woningzoekenden die gebruik hebben gemaakt van de regeling. Op basis van de resultaten van dit experiment, de onveranderde druk op de onderwijs- zorg en in kinderopvang sectoren en met de komst van de nieuwe huisvestingsverordening die deze voorrang mogelijk maakt, is het voorstel de voorrangsregeling (aangepast) door te zetten en uit te breiden. Aanleiding voor de pilot Op 1 juli 2023 is gestart met de voorrangsregeling voor personeel in de zorg, het onderwijs en kinderopvang in Haarlem. Cijfers van het UWV lieten destijds, en nu nog steeds, zien dat de regio Zuid-Kennemerland/IJmond grotere tekorten kenden in de zorg, het onderwijs en de kinderopvang dan Nederland als gemiddelde.

Door verschillende afdelingen van de gemeente werden al inspanningen verricht om de tekorten in de zorg- en het onderwijs te verminderen. Zo werd onder andere maatwerk verleend voor parkeerregels voor leraren in gereguleerde parkeergebieden, en werd omscholing naar zorg- en welzijnsfuncties voor bijstandsgerechtigden aangejaagd. Deze inspanningen bleken niet genoeg om te tekorten in te dammen, en daarom is in 2021 een kanbepaling om zorg- en onderwijspersoneel met voorrang toe te kunnen wijzen aan bepaalde typen huurwoningen, te weten jongerenwoningen en middeldure huurwoningen. In 2022 is gewerkt aan een uitwerking van de kan-bepaling, en heeft het college toetsingscriteria opgesteld en woningen aangewezen waaraan met voorrang kon worden toegewezen. Middels een pilot van twee jaar (1 juli 2023 – 1 juli 2025) is geëxperimenteerd met het aanbieden en toewijzen van 40 corporatiewoningen aan deze doelgroep. Inmiddels is een nieuwe huisvestingsverordening van kracht, waar de voorrangsregeling voor vitale beroepen niet langer als kan-bepaling is opgenomen, maar als regulier artikel (artikel 2.3.2 lid 3) waarbij het college de mogelijkheid heeft de regeling uit te werken in nadere regels. De wijziging van de huisvestingswet sinds 1 januari 2024, heeft het voor gemeenten mogelijk gemaakt voorrang te verlenen aan vitale beroepen.

Alle gemeenten in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond hebben dit artikel in hun verordeningen opgenomen.

1 Bijlage 2: Tabel 1

1/3

De pilot in het kort • De tweejarige pilot omvatte 40 woningen die met voorrang toegewezen konden worden aan werknemers in de zorg, het onderwijs en de kinderopvang. Dit betrof 20 jongerenwoningen, en 20 middeldure huurwoningen van de drie grote corporaties Pré Wonen, Ymere en Elan Wonen. De jongerenwoningen waren bedoeld om jonge werknemers in deze beroepsgroepen een mogelijkheid te bieden om in Haarlem op zichzelf te gaan wonen, en de middeldure huurwoningen hadden als doel om werknemers bij een Haarlemse werkgever in deze beroepsgroepen de mogelijkheid te bieden om dichter bij hun werk te gaan wonen. • Om een beschikking te krijgen om met voorrang te kunnen reageren op de daartoe gelabelde woningen, zijn criteria opgesteld. Deze criteria gingen onder andere over de minimale woonafstand tot de werkplek, het type contract en het type functie. De precieze criteria en hoe deze tot stand zijn gekomen zijn te lezen in bijlage 1. Het toewijzingsproces De toetsing van de criteria werd gedaan door Woonservice. Geïnteresseerden in de regeling konden een aanvraag indienen door de benodigde stukken (contract, inkomen, woonadres, huidige woonsituatie, werkgeversverklaring) te uploaden op hun Woonservice account. Woonservice toetste vervolgens of de ingediende gegevens voldeden aan de criteria, en gaf een positieve of negatieve beschikking af.

Indien de beschikking positief was, zorgde Woonservice voor een ‘voorrangsvinkje’ bij de inschrijving van de betreffende woningzoekende, waarna deze met voorrang kon reageren op woningen die gelabeld waren voor de regeling en passend waren bij het profiel van de woningzoekende. De jongerenwoningen van de pilot werden aangeboden binnen het complex aan de Dijkzichtlaan van Elan Wonen, en het aanbod van de middeldure huurwoningen werd onderling verdeeld onder de corporaties. Resultaten van de pilot Cijfers van Woonservice2 laten zien dat er grote belangstelling was voor de voorrangsregeling. Er waren 320 woningzoekenden geïnteresseerd, waarvan er 133 een aanvraag hebben ingediend. Hiervan zijn er 84 positief beschikt. De positief beschikten hebben met voorrang kunnen reageren op het daarvoor gelabelde aanbod. Van de geïnteresseerden had 87% een inkomen dat past bij een sociale huurwoning. De overige 13% had een inkomen dat past bij een middeldure huurwoning. Er zijn 16 woningen toegewezen via de pilot, waarvan 7 onrechtmatig wegens een fout in de spelregelset van Woonservice. Ouder Worden Prettig Wonen woningen, werden voor een periode van een jaar per abuis aangeboden voor de voorrangsregeling. Dit betekent dat 9 woningen doelmatig zijn toegewezen volgens de kaders van de pilot.

Redenen voor het geringe aantal toewijzingen die door corporaties werden gegeven waren het gebrek aan mutaties van middeldure huurwoningen, en het feit dat de jongerenwoningen die werden ingezet voor de regeling (tijdelijke

2

Bijlage 2: Tabellen 2 en 3

2/3

huurwoningen in het complex aan de Dijkzichtlaan van Elan Wonen3), niet altijd voldeden aan de woonwensen van woningzoekenden. Een groot deel van de woningzoekenden met een positieve beschikking, verzilverde deze niet. Door het geringe aantal toewijzingen, was een vermindering op de personeelstekorten bij de sectoren nog niet merkbaar. Ook gaven de onderwijs-, zorg- en kinderopvang koepels aan dat de pilot niet alle sectoren bekend was. Aan de communicatie naar medewerkers in de sectoren zal in de uitbreiding extra aandacht aan worden besteed. Er is een enquête uitgezet bij gebruikers van de regeling met een positieve beschikking (bijlage 3). Deze is ingevuld door 35 personen. Negen van hen kregen een woning via de regeling. Een groot deel van de gebruikers van de regeling hebben aangegeven veel waardering te voelen voor hun werk door de regeling, en hopen dat deze wordt voortgezet. De respondenten met een woningtoewijzing, gaven aan dat hun reistijd naar werk aanzienlijk verkort was, dat ze (op één respondent na) nog steeds op dezelfde werkplek werkten, en een deel gaf aan dat ze zonder een woning mogelijk ergens anders hadden gesolliciteerd. Een aantal respondenten gaf aan dat het aanbod voor de regeling te klein was, een te hoge huur hadden (middeldure huurwoningen), of niet voldeden aan hun woonwensen.

Een groot gedeelte van de groep geïnteresseerden verdiende te weinig voor een middeldure huurwoningen, en was te oud voor een jongerenwoning. Deze resultaten laten zien dat er grote interesse en waardering is voor de regeling, en dat de regeling doelmatig heeft uitgepakt voor degenen die hun beschikking hebben verzilverd. Het aanbod van de regeling (jongerenwoningen en middeldure huur), bleek echter niet passend een groot gedeelte van de doelgroep.

Bij het opstellen van de pilot was het voornemen om 20 jongerenwoningen van het complex 1828 aan de Spaarndamseweg toe te wijzen via de regeling. Gedurende de pilot werd duidelijk dat het complex niet binnen de periode van de pilot opgeleverd zou gaan worden. Elan Wonen heeft aangeboden de jongerenwoningen in het complex aan de Dijkzichtlaan hiervoor in te willen zetten. 3

3/3