20230960112 1 Informatienota voortgang project oneigenlijk gebruik gemeentegrond

Informatienota

Onderwerp Informatienota voortgang project oneigenlijk gebruik gemeentegrond Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2023/0960112 Wienen, J. 6.3 Openbare orde en veiligheid PCM Bolwidt, J. 023-5113403 jbolwidt@haarlem.nl Het college informeert de commissie Bestuur over de voortgang van het project “Oneigenlijk Gebruik Gemeentegrond” dat sinds januari 2017 van start is gegaan. Het project levert goede resultaten op wat betreft het verduidelijken van de eigendomssituatie van gemeentegrond. Grondbezit wordt door verkoop, verjaring of handhaving toekomstbestendig geregeld. Daarnaast genereert het project ook inkomsten voor de gemeente.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Bestuur. Bij de vaststelling van de nota “Oneigenlijk Gebruik Gemeentegrond” (2016/119221) werd aangegeven dat de raad periodiek op de hoogte gehouden wordt over de voortgang van het project.

Relevante eerdere besluiten

Raadsstuk Oneigenlijk Gebruik van Gemeentegrond (2016/119221) zoals vastgesteld in de raadsvergadering van 22 september 2016. Bijlage A PvA Oneigenlijk Gebruik Gemeentegrond (2016/119221) zoals vastgesteld in de raadsvergadering van 22 september 2016. Brief van Burgemeester Wienen over de spijtoptantenregeling (2017/137216) zoals besproken in de CIE bestuur van 27 maart 2017. Brief van burgemeester Wienen over de voortgang van het project Oneigenlijk Gebruik Gemeentegrond (2017/410697) zoals besproken in de raad van 7 september 2017. Raadstuk “Vaststellen nieuwe berekeningsmethodiek” (2017/452678) zoals vastgesteld in de Raadsvergadering van 25 januari 2018.

Kenmerk: 2023/0960112

1/7

Informatienota inzake de “Stand van zaken project Oneigenlijk Gebruik Gemeentegrond” (2018/255469) zoals besproken in de CIE bestuur van 15 november 2018. Informatienota inzake de “Stand van zaken project Oneigenlijk Gebruik Gemeentegrond” (2019/912757) zoals besproken in de CIE bestuur van 15 april 2020. Informatienota inzake de “Stand van zaken project Oneigenlijk Gebruik Gemeentegrond” (2022/545471) zoals besproken in de CIE bestuur van 5 april 2022.

Besluit College d.d. 18 juli 2023

1. het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2023/0960112

de burgemeester,

2/7

Inleiding Op verzoek van de raad is in 2016 een plan van aanpak voor oneigenlijk gebruik van gemeentegrond uitgewerkt. In september 2016 is de nota “Oneigenlijk Gebruik van Gemeentegrond” vastgesteld. Deze nota informeert u over de stand van zaken en de tot nu toe behaalde resultaten in het project Oneigenlijk Gebruik Gemeentegrond. Kernboodschap Het project Oneigenlijk Gebruik Gemeentegrond is sinds begin 2017 van start gegaan en verloopt volgens planning. Bij de vaststelling van de nota in 2016 werd nog uitgegaan van 280 dossiers. Na inventarisatie bleek echter dat het ging om zo’n mogelijke 3.500 dossiers. In 2016 werd uitgegaan van een doorlooptijd van 10 jaar. Doelstelling is om, ook met een ander aantal dossiers, de doorlooptijd van 10 jaar te realiseren. De eerste periode stond vooral in het teken van het verder uitwerken van een aantal fundamentele zaken zoals de berekening van de grondprijs en het complementeren van het beeld van het totaal vermeende gebruik van gemeentegrond (hoeveelheid mogelijke dossiers). Het verloop van het aantal opgepakte/afgehandelde dossiers is niet altijd constant. In Coronatijd werden minder dossiers afgehandeld.

De ervaring leert dat geen enkel dossier hetzelfde is en dat daarmee ook de doorlooptijd van de verschillende dossiers sterk wisselend is (lange juridische procedures tegen vrij snel overeenstemming over aankoop grond bijvoorbeeld). In 2017 en 2018 werden in totaal 225 dossiers afgehandeld. In 2019 werden 304 dossiers afgehandeld. In 2020 werden 295 dossiers afgehandeld. In 2022 zijn 181 dossier afgehandeld. Deze nota geeft een beeld van de werkzaamheden over 2022. Werkwijze van persoonlijke aanpak Om het project succesvol te kunnen uitvoeren is het van belang dat er persoonlijk contact is met de betreffende bewoners. Vanaf de start van het project werden in bijna alle gevallen de bewoners thuis bezocht zodat deze persoonlijke aanpak werd geborgd en ook meteen ter plekke de situatie bekeken kon worden. Die aanpak heeft er toe geresulteerd dat in veel gevallen op een positieve manier met de betreffende bewoners tot een oplossing gekomen kon worden. Alhoewel bewoners het veelal niet eens zijn met het door de gemeente gekozen beleid. Het is belangrijk dat samen met bewoners een gedragen proces wordt doorlopen (bewonersbijeenkomsten, duidelijke communicatie, persoonlijke aanpak, transparante overheid) en dat bewoners zich gehoord voelen, los van de eventuele uitkomst van het te doorlopen proces.

Door de Coronacrisis was het vanaf maart 2020 tot medio 2022 niet meer mogelijk om een deel van de gebruikelijke communicatie (keukentafelgesprekken, bewonersbijeenkomsten) uit te voeren. Het projectteam koos ervoor om het werk wel te blijven voortzetten, maar in de communicatie is gebruik gemaakt van het verzenden van brieven en het voeren van vele telefoongesprekken of

Kenmerk: 2023/0960112

3/7

bijeenkomsten in het bekende “Microsoft Teams”. Inmiddels vinden, naast de digitale gesprekken, ook weer fysieke gesprekken plaats. Dossiers De volgende hoeveelheid dossiers zijn sinds de start van het project in behandeling/afgehandeld (stand van zaken per 31-12-2022): Soort Geen sprake van gebruik gemeentegrond Handhaving op gebruik gemeentegrond Grond verjaard Lopende claims verjaring Huurdossier Vastgoed In gesprek met bewoners Grond verkocht Grond te verkopen Erfdienstbaarheid Totaal

Aantal 213 afgehandeld 69 afgehandeld 264 afgehandeld 2 in behandeling 13 afgehandeld 195 in behandeling 201 afgehandeld 26 in behandeling 22 afgehandeld 1005

Geen sprake van gebruik gemeentegrond In 201 gevallen bleek dat bij de op de lijst voorkomende adressen geen sprake was van het gebruik van gemeentegrond of dat dit gebruik al was beëindigd. Handhaven op gebruik van gemeentegrond In 69 gevallen was handhaven op het gebruik van gemeentegrond noodzakelijk. Het ging hierbij om bewoners die een stuk gemeentegrond in gebruik hadden genomen waarbij dit gebruik van deze grond zeer onwenselijk was en het niet mogelijk was het gebruik te legaliseren door verkoop. Het betreft in deze gevallen vaak grond die door de gemeente wordt gezien als strategisch bezit of grond dat in gebruik is van huurders van een woningcorporatie waarbij de woningcorporatie de betreffende grond in dat geval niet wil aankopen van de gemeente. Grond verjaard Verjaring van (gemeente)grond is vaak een ingewikkelde en juridische zaak. Om ervoor te zorgen dat niet bij iedere claim van verjaring door een bewoner de gang naar de rechtbank moet worden gemaakt wordt de stadsadvocaat in een vroeg stadium ingeschakeld. Volgens de regel “de steller bewijst” levert de bewoner een (digitaal)dossier aan, dat de stelling dat de betreffende strook gemeentegrond is verjaard, moet bewijzen. Dit dossier wordt door de gemeente aan de stadsadvocaat voorgelegd voor een (inhoudelijk) advies.

Daar waar de gemeente zelf nog over documenten beschikt worden deze ook toegevoegd aan het dossier (er is weinig beschikbaar).

Kenmerk: 2023/0960112

4/7

De stadsadvocaat geeft, na de bestudering van het complete dossier, een advies. Dit kan zijn dat de grond inderdaad verjaard is, dat er aanvullende bewijzen moeten komen of dat de grond niet verjaard is/lijkt en dat deze stelling ook voor de Rechtbank door de advocaat verdedigd kan worden. Inmiddels heeft dat in 264 gevallen geleid tot verjaring van gemeentegrond. In nog eens 2 gevallen ligt het beroep op verjaring momenteel bij de advocaat ter toetsing. In een enkel geval heeft dat tot een rechtszaak bij de rechtbank geleid maar in 99% van de gevallen komen bewoners en de gemeente er uit zonder tussenkomst van een rechter. De gemeente werkt, daar waar sprake is van verjaring, mee aan de kadastrale overdracht van de betreffende grond. De kosten van het op naam zetten (kosten kadastraal splitsen en de kosten van de notaris) zijn voor rekening van bewoner. De kosten van de beoordeling door de advocaat zijn voor rekening van de gemeente. Deze kosten vallen lager uit dan de zaak voorleggen bij de rechtbank waar de gemeente zich ook moet laten vertegenwoordigen door een advocaat. In 2022 werd door de gemeente een nieuwe stadsadvocaat aangesteld (Pot Jonker). Met dit advocatenkantoor werd de manier van werken in de verjaringsdossiers van de afgelopen jaren op eenzelfde wijze voortgezet.

Dit zorgt voor continuïteit in de af te handelen dossiers en geeft de inwoners de broodnodige rechtsgelijkheid. Huurdossier Vastgoed In 13 gevallen bleek, na onderzoek, dat er geen sprake was van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond maar dat deze grond wordt gehuurd van de gemeente Haarlem (Vastgoed). In gesprek, dossier in behandeling Momenteel zijn 195 dossiers in behandeling waarbij archiefonderzoek plaatsvindt en wordt gecommuniceerd met de bewoners over de te nemen vervolgstappen. Grond verkocht Tot en met 31 december 2022 hebben in 201 gevallen de gesprekken met bewoners geleid tot verkoop van (een deel) van de in gebruik genomen stukken gemeentegrond. De grond wordt verkocht tegen het door de raad vastgestelde grondprijzenbeleid. In 2022 is voor een bedrag van € 182.409,60 aan gemeentegrond verkocht. In de hier genoemde 201 dossiers heeft dat in de periode 2017 t/m 31-12-2022 geleid tot een opbrengst van € 1.309.254,89 Erfdienstbaarheid Na een lange discussie in de Raad over de “voortuinen” aan de Professor Eijkmanlaan en de Professor Kouwerstraat is besloten om het stuk grond in erfdienstbaarheid uit te geven aan de bewoners die niet wilden kopen. Dat heeft geresulteerd in 22 dossiers waarbij een erfdienstbaarheid is afgesloten. Deze erfdienstbaarheid stopt van rechtswege als de huidige bewoners de woning verkopen.

De nieuwe bewoners dienen dan het stuk grond aan te kopen van de gemeente om

Kenmerk: 2023/0960112

5/7

gebruik te blijven maken van de voortuin. Inmiddels hebben een aantal bewoners hun woning verkocht en is de grond door de nieuwe bewoners aangekocht. Lopende dossiers: Grond te verkopen Momenteel hebben 26 bewoners naar aanleiding van de gevoerde gesprekken en een door de gemeente gedane aanbieding, aangegeven de in gebruik genomen grond te willen kopen maar is het nog niet tot een werkelijke verkoop gekomen (in procedure). De afhandeling van deze feitelijke verkoop vindt op dit moment plaats. Lasten Voor de uitvoering van het project is door de raad een jaarlijks bedrag van € 220.000,- beschikbaar gesteld met een maximum van € 2.200.000,- (bij een doorlooptijd van 10 jaar (2017 – 2027). Hieruit worden met name de kosten van de ambtelijke inzet gedekt. Daarnaast worden er kosten gemaakt voor het inhuren van een landmeter, stadsadvocaat, het laten maken van verkooptekeningen en in enkele gevallen het laten doen van ruimtelijke aanpassingen (trottoirs aanhelen, gemeentelijk groen aanleggen/herstellen/snoeien). De totale lasten over de periode 2017 t/m 2022 bedroegen € 1.276.670,39. Baten In het geval er gemeentegrond wordt verkocht worden deze baten geboekt op de reserve van de afdeling Vastgoed. In de periode 2017 t/m 31-12-2022 is er voor een bedrag van € 1.309.254,89 aan gemeentegrond verkocht.

Lasten versus baten Het project “Oneigenlijk Gebruik Gemeentegrond” is niet tot stand gebracht met als doel inkomsten te genereren voor de gemeente. Het belangrijkste doel van het project is “op orde te komen” als het gaat om het gebruik van gemeentegrond en een duidelijke eigendomssituatie te creëren daar waar niet aanwezig. De afgelopen 40 jaar is een wildgroei ontstaan aan het gebruik van gemeentegrond zonder dat daar goede afspraken over zijn gemaakt. Grond is verkocht, grond werd door bewoners in gebruik genomen zonder toestemming en er werd sporadisch gehandhaafd. Doel van het project is om duidelijkheid te verschaffen en zaken goed en toekomstbestendig te regelen door verkoop of handhaving. Over de periode 2017 t/m 2022 geven de baten aan, dat het project zichzelf bekostigt. Corporaties Ook in 2022 is nauw samengewerkt met de verschillende Haarlemse woningbouwcorporaties. Een deel van de dossiers heeft namelijk betrekking op gemeentegrond die in gebruik genomen is door huurders van deze verschillende corporaties. De samenwerking wordt door zowel de corporaties als de gemeente als prettig ervaren. Was het standpunt van de corporaties in de beginjaren nog dat

Kenmerk: 2023/0960112

6/7

geen enkel stuk gemeentegrond werd aangekocht, nu ziet de gemeente dat er hier een verschuiving is opgetreden. In enkele gevallen (als de gemeente de grond wel wil verkopen) zijn corporaties bereid om deze grond ook daadwerkelijk aan te kopen om zo de ontstane situatie te legaliseren. Daarnaast wordt met de corporaties samen opgetrokken in grootschalige wijkaanpakken als bijvoorbeeld IVORIM. Vervolg Het project “Oneigenlijk Gebruik Gemeentegrond” is in 2017 van start gegaan en zal nog een aantal jaren doorlopen. Ook bij afronding van het project over een aantal jaren is belangrijk dat het ingezette beleid om geen oneigenlijk gebruik toe te staan wordt voortgezet. In de afgelopen jaren is gebleken dat lang niet iedere bewoner het eens is met het door de gemeente vastgestelde beleid in dit project. Daarvoor gebruiken bewoners ook hun spreekrecht in de raad, zoeken contact met de pers of benaderen raadsleden. Voor het succes van het project is het van belang dat het gekozen beleid uniform en transparant wordt uitgevoerd. Het maken van uitzonderingen of het (drastisch wijzigen) van het beleid gedurende de looptijd van het project, kan een grote wissel trekken op het project. Daarmee komt de transparante aanpak en het gelijkheidsbeginsel in gevaar. Dat heeft niet alleen gevolgen voor de toekomstige dossiers maar ook voor de honderden reeds afgehandelde dossiers.

Het is goed daar bewust van te blijven zolang het project loopt. Ook zijn in een aantal gevallen verzoeken binnen gekomen om tot een oplossing te komen via de media zoals bijvoorbeeld het TV programma “de rijdende rechter”. Het gemeentelijk beleid in deze is echter dat “geschillen” met bewoners niet via de media worden opgelost. In 2022 zijn minder dossiers opgepakt dan in de jaren daarvoor. Dat heeft te maken met het feit dat door verschillende hoge prioriteiten binnen de organisatie de projectleider ook tijd heeft besteed aan andere projecten (bijvoorbeeld noodzakelijke opvang van Oekraïners). Deze verminderde ambtelijke inzet is terug te zien in een daling van de gemaakte kosten en het aantal opgepakte dossiers. Vermeld moet worden dat bijna alle dossiers die op de oorspronkelijke lijst van 280 voortkwamen zijn afgehandeld. Medio 2024 zal een volgende stand van zaken worden opgesteld. Bijlagen Geen.

Kenmerk: 2023/0960112

7/7