20230472331 2 Bijlage 1 Evaluatie 2022 en Uitvoeringsprogramma 2023 VTH Omgevingsrecht Haarlem

Evaluatie 2022 en Uitvoeringsprogramma 2023 VTH Omgevingsrecht Haarlem 12 juni 2023 Vergunningen, Toezicht & Handhaving

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

5

2.

Deel 1: Evaluatie 2022

6

2.1

6

3.

4.

Verantwoording en monitoring

Terugblik VTH-uitvoering 2022

7

3.1

Obstakels bij het verwezenlijken van de ambities in 2022

7

3.2

Werkprocessen

8

3.3

Uitgevoerde taken en beschikbare formatie, afdeling VTH

10

3.3.1

Formatie

10

3.3.2

Behandelde aanvragen

10

3.3.3

Soorten toezicht

11

3.3.4

Bezwaar en beroep

15

3.3.5

Aandachtspunten

16

Deel 2:

17

Uitvoeringsprogramma 2023, reguliere aanpak

5.

17

4.1

Inleiding en samenvatting

17

4.2

Nieuw beleidskader VTH

17

4.3

Speerpunten 2023

18

Uitvoeringsprogramma 2023, nieuwe ontwikkelingen

20

5.1

Nieuwe ontwikkelingen binnen het fysiek domein die op de stad afkomen

20

5.1.1

Omgevingswet

20

5.1.2

Thema's Omgevingsvisie

20

5.1.3

Wkb

21

5.1.4

Woningbouw en evenwichtige groei

21

5.1.5

Economie

21

5.1.6

Verduurzaming en circulaire economie

22

5.1.7

Cultuur en evenementen

22

2

5.2

6.

7.

8.

Ambities VTH Haarlem algemeen

23

De organisatie van de afdeling

24

6.1

VTH afdelingsbreed

24

6.2

Beschikbare informatie per 1 januari 2023 voor VTH-taken

24

Samenwerking met verbonden partijen

25

7.1

De Omgevingsdienst IJmond (ODIJ)

25

7.2

Veiligheidsregio Kennemerland, Brandweer

25

7.3

Veiligheidsregio Kennemerland, GGD

26

Borging van financiële middelen

27

8.1

27

Begroting 2023-2027 gemeente Haarlem

Bijlage 1: Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving

28

Wettelijke basis

28

Reikwijdte werkzaamheden

28

Geldende regelgeving als basis voor de uit te voeren taken

29

Beleidscyclus

30

Aanpassingen in wet- en regelgeving

31

Kwaliteitscriteria

31

Het kwaliteitszorgsysteem VTH

32

Kwalitatieve doelen, indicatoren

32

Inspelen op actuele vraagstukken

32

Handhavingsstrategie

33

Vormen van toezicht en handhaving

34

Bijlage 2: Procescriteria beleidscyclus VTH-taken

35

Twee cycli: beleidsvormend en uitvoerend

35

Big-8 model is samenhangend geheel

35

De procescriteria volgens de Omgevingswet

35

Huidige regelgeving opgenomen via Invoeringswet

35

Randvoorwaarden hogere kwaliteit handhaving

36

Beleidscyclus VTH onder de Omgevingswet

36

3

Bijlage 3: Formatie 2022, afdeling VTH

37

Bijlage 4: Ontwikkeling formatie 2023 ev., afdeling VTH

38

4

1.

Inleiding Voor u liggen de Evaluatie VTH 2022 en het Uitvoeringsprogramma VTH 2023. Door de evaluatie van het voorgaande jaar vooraf te laten gaan aan het nieuwe uitvoeringsprogramma wordt het verband tussen beide stukken inzichtelijker. In 2023 is de afdeling VTH aan de slag gegaan om te kijken of versterking mogelijk is. Het uitgevoerde externe onderzoek is inmiddels ter informatie aan de raad aangeboden en financieel verwerkt in de Kadernota 2024. Dit voorliggende uitvoeringsprogramma gaat nog uit van de bestaande bezetting en formatie zoals formeel beschikbaar op 1 januari 2023.

5

2.

Deel 1: Evaluatie 2022 2.1 Verantwoording en monitoring Een goede verantwoording van de resultaten maakt het niet alleen mogelijk efficiëntie en effectiviteit van het gevoerde beleid te beoordelen maar maakt ook periodieke bijsturing mogelijk. De beleidscyclus van Big-8 (zie het uitvoeringsprogramma) geeft aan dat jaarlijks een verantwoording van het al of niet behalen van de beleidsdoelstellingen wordt gemaakt en een evaluatie van het beleid. Deze verantwoording vindt plaats door middel van een evaluatieverslag VTH, waarbij gerapporteerd wordt over de in het werkprogramma geplande en uitgevoerde activiteiten. Monitoring is het stelselmatig verzamelen, bewerken en verstrekken van gegevens om na te gaan of en in hoeverre het gevoerde beleid effect heeft en/of de gestelde doelen en taakstellingen zijn of worden gehaald. Om verantwoording te kunnen afleggen over de inspanningen en resultaten zijn verschillende gegevens nodig. Deze gegevens moeten periodiek opvraagbaar zijn voor zowel management doeleinden als voor periodieke verantwoording aan het bestuur. Voor de verantwoording van de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving is in 2022 nog gebruik gemaakt van Squit. De gegevens verzameld door monitoring worden gebruikt als input voor de jaarlijkse beleidsevaluatie en het uitvoeringsprogramma.

Vanaf medio 2023 wordt Squit vervangen door het softwaresysteem Power Browser. In het Beleidsprogramma VTH 2019 e.v. heeft het college haar ambities en doelen voor de periode 2019 en verder, geformuleerd en is het strategisch kader voor de uitvoering van vergunningverlening, toezichts- en handhavingstaken (VTH-taken) in de bebouwde leefomgeving vastgelegd. De jaarlijkse uitvoeringsprogramma's VTH zijn hier op gebaseerd. NB: De werkzaamheden van de externe handhavingspartners, zoals de Veiligheidsregio Kennemerland (hierna: VRK) en de Omgevingsdienst IJmond (hierna ODIJ) worden door deze organisaties zelf geëvalueerd. Deze worden afzonderlijk aan het gemeentebestuur ter beoordeling aangeboden.

6

3.

Terugblik VTH-uitvoering 2022 3.1 Obstakels bij het verwezenlijken van de ambities in 2022 In de loop van 2021 werd de afdeling VTH, naast de coronaperikelen, geconfronteerd met een fors tekort op de arbeidsmarkt van (vooral) vergunningverleners. In 2022 is deze krapte nog (veel) verder toegenomen. Primaire taken Omgevingsvergunning Wabo Omgevingsvergunning niet Wabo

Thema Bouwen/RO

Vergund 1333

APV

3070

Afgebroken/Geweigerd 10491 40

In de bovenstaande tabel worden het aantal vergunde, afgebroken en geweigerde vergunningen gepresenteerd. In het jaar 2022 gaat het om de 1333 verleende Wabo vergunningen en 1049 afgebroken of geweigerde aanvragen. Tot en met 2020 bestond de mogelijk om gratis informatieverzoeken in te dienen. Vanaf 2021 is dit opgenomen in de leges en is ook zichtbaar dat de verzoeken zijn afgenomen. Het aantal aanvragen is, zowel voor de WABO (bouwvergunningen) als overige ontheffingen en vergunningen, toegenomen. De werkdruk in 2022 heeft, in combinatie met het tekort aan medewerkers, tot gevolg gehad dat er in 2022 meer vergunningen van rechtswege zijn verleend. Belangrijk om te vermelden is dat alle binnenkomende aanvragen zijn beoordeeld op de mate van risico's. Alleen aanvragen met de kleinste risico's (op het gebied van constructie- en brandveiligheid) zijn geselecteerd om van rechtswege te worden verleend. Over deze werkdruk op de VTH-taken heeft de wethouder zowel in 2021 als in 2022 de raad mondeling geïnformeerd. Ook de adviserende afdelingen hebben te maken met de problematiek dat er meer werk dan menskracht is. Ook hierdoor ontstaat vertraging aan het eind van de keten (vergunningverlening).

In 2022 zien de aantallen van rechtswege verleende vergunningen er als volgt uit: Maand Januari 2022 Februari 2022 Maart 2022 April 2022 Mei 2022 Juni 2022 Juli 2022 Augustus 2022 September 2022 Oktober 2022

Aantal 0 1 2 0 5 3 23 16 37

1 Het betreft hier aanvragen die in 2022 nog niet vergund zijn. Dit kan betekenen dat deze later in 2023 nog vergund kunnen

worden.

7

November 2022 December 2022 TOTAAL: Met een totaal aantal van 2382 vergunningen, betekent dit dat ongeveer 95 % van alle verleende vergunningen (WABO) binnen de wettelijke termijn is afgehandeld. De prestatie-indicator: "In principe 98% van alle aanvragen om vergunningen, meldingen en ontheffingen binnen de (wettelijke) termijnen afgehandeld wordt (en bij voorkeur sneller)" is daarmee niet gehaald. Toename taken in 2022 In 2022 zijn er verschillende taken toegevoegd:      

Opkoopbescherming Leegstandsverordening Hemelwaterverordening Bomenverordening (aanpassing) Pilot vergunningen opening- en sluitingstijden horeca Gastouder (aanpassing)

In 2022 zijn al deze extra taken uitgewerkt en vertaald in de benodigde werkprocessen. Enige vertraging bij de invoering is er echter steeds aan de orde geweest, doordat gekwalificeerd personeel niet direct te vinden was. De kern van het gemeentelijke VTH-beleid is om de risico’s van niet-naleving van wetgeving en beleid op het vlak van de fysieke leefomgeving tot een minimum te beperken, met in achtneming van de beperkt beschikbare middelen. Door een toename van de werkvoorraad, een toename van het aantal aanvragen, en de problemen bij het aannemen van gekwalificeerd personeel is de werkdruk in 2022 fors toegenomen. Deze constatering heeft er in 2022 toe geleid dat besloten is om in 2023 een nader onderzoek uit te voeren naar de werkvoorraad, de formatie, de bezetting en het versterken van de denkkracht op onze VTH-taken.

3.2 Werkprocessen In het kader van kwaliteitszorg en kwaliteitsverbetering is er in 2018 een start gemaakt met het actualiseren van de beschrijvingen van de werkprocessen en werkinstructies. Dit is gebeurd aan de hand van de ISO-systematiek. Het Kwaliteitshandboek VTH is in 2020 opgeleverd. Uiteraard is het Kwaliteitszorgsysteem een levend document, als gevolg van nieuwe wet-/en regelgeving en werkwijzen. De wettelijke kwaliteitscriteria In 2022 is nog gewerkt op basis van de kwaliteitscriteria 2.2. Inmiddels is door het Rijk de kwaliteitscriteria 2.3 vastgesteld. Het toetsen van onze processen en instructies langs deze kwaliteitscriteria 2.3 is in 2022 nog niet uitgevoerd. Gelet op de toename van het werk en verminderde bezetting is er in 2022 ingeboet op de kwaliteit van het werk. Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen De datum voor inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (Wkb) is inmiddels vastgesteld op 1 januari 2024. Beide wetten hebben impact op de werkzaamheden van de afdeling VTH. Diverse medewerkers zijn in 2022 betrokken geweest bij de

8

voorbereiding op de implementatie van beide wetten. Dit geldt zowel voor de (juridisch) inhoudelijke aspecten, de werkprocessen, alsook voor de benodigde aanpassingen aan de ICTvoorzieningen en software. Interbestuurlijk toezicht De provincie Noord-Holland heeft het beleid en de uitvoering van de VTH-taken in 2022 aangemerkt als adequaat.

9

3.3 Uitgevoerde taken en beschikbare formatie, afdeling VTH 3.3.1 Formatie Over het jaar 2022 is er binnen de afdeling een vacatureruimte van ongeveer 10 fte. De huidige vacatureruimte wordt veroorzaakt door het tekort op de arbeidsmarkt aan ervaren krachten, met name op het gebied van vergunningverlening en toezichthouders. In totaal was in 2022 een formatie van 76,61 fte opgenomen in de begroting. Om het tekort aan vaste krachten op te vangen zijn in 2022 veel externe professionals ingehuurd. Daarbovenop zijn extra inhuurkrachten ingezet om bij te dragen aan het reguliere werk. In totaal is in 2022 ongeveer 20 fte aan inhuurkrachten ingezet. Zonder deze inzet was het percentage aanvragen dat buiten de wettelijke termijn was afgehandeld nog significant hoger uitgevallen. 3.3.2 Behandelde aanvragen Het aantal afgehandelde vergunningaanvragen is in de afgelopen 5 jaar structureel toegenomen. Onderstaande tabel geeft deze toename helder weer. WABO Ingekomen

2018

2019

2020

2021

2022

3227 1503 1724

3551 1676 1875

3048 1054 1994

2595 369 2226

2382 167 2215

1296 110 1 155

1251 189 0 233

1177 149 0 311

1215 216 15 295

1087 208 35 349

Totaal besluiten

1562

1673

1637

1741

1679

Niet afgehandeld in jaar van indiening

162

202

357

485

536

startdatum 1 jan t/m 31 dec.

Besluiten op aanvragen Besluitsoort Vergunnen Vergunnen Beëindigd Buiten behandeling laten

totaal informatieverzoeken Aanvragen: Besluitstatus Toegekend afgewezen

APV, DHW, Huisvesting, Kinderopvang, GPP-OK, Overige wetgeving enz. 2018

2019

2020

2021

2022

Ingekomen

startdatum 1 jan t/m 31 dec.

Besluitstatus Haarlem Zandvoort Totaal

2774 569 3343

3047 775 3822

2837 647 3484

2926 777 3703

3120 854 3974

Behandeld

Besluitdatum tussen 1-1 en 31-12 ToegekendHaarlem Zandvoort Totaal

2082 169 2251

2178 430 2608

2065 330 2395

2123 490 2613

2304 579 2883

(= bevat niet besluitdatum en bevat Overig niet "toegekend") Haarlem Zandvoort Totaal:

692 400 1092

752 345 1097

699 317 1016

747 287 1034

793 275 1068

0

117

73

56

23

Niet afgehandeld in jaar van indiening

10

3.3.3

Soorten toezicht

Binnen de bebouwde omgeving te onderscheiden wij de volgende soorten van toezicht: • Vergunningsgericht toezicht: toezicht op de verleende (bouw) vergunningen; • Objectgericht toezicht (v.b. monumenten, evenementen); • Signaaltoezicht (toezicht naar aanleiding van klachten en meldingen); • ‘Piep’toezicht (toezicht op bouwwerken met een bouwsom tot €50.000,-); • Gebiedsgericht toezicht/programmatisch toezicht (toezicht op wijkniveau naar aanleiding van bijvoorbeeld speerpunten); • Doelgroepengericht toezicht (ook wel thema-gericht toezicht: het toezicht op specifiek thema/ onderwerp/doelgroep).

PROCENTUELE TIJDSBESTEDING PER TOEZICHTSTYPE Vergunningsgericht

Objectgericht

Signaalgericht

17%

Piep

Gebiedsgericht

Doelgroepgericht

16%

17%

16%

17%

17%

Vergunningsgericht toezicht Bouwfase In 2022 zijn 1635 toezichtzaken in de bouwfase afgerond. Bij het toezicht in de bouwfase wordt zo goed mogelijk het toezichtprotocol van de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht Nederland gehanteerd. Door vacatureruimte en toename van de hoeveelheid werk, is het voorgekomen dat locaties minder, of zelfs helemaal niet, bezocht zijn gedurende de uitvoering. Prioriteit is daarbij altijd gegeven aan constructieve veiligheid (in het reguliere proces) en separate controles op brandveiligheid. -

In 2022 zijn er 350 controles in het kader van de brandveiligheid uitgevoerd. In 2022 zijn er voor 12 locaties omgevingsvergunningen afgegeven voor de activiteit brandveiligheid. Er zijn in totaal 39 locaties waar een controle melding brandveilig gebruik is uitgevoerd.

De bevindingen tijdens de controlebezoeken worden via de Squit2Go applicatie middels bezoekrapporten vastgelegd. Bij het overgrote gedeelte van de ontwikkellocaties vindt toezicht plaats.

11

NB De controle op de omgevingsvergunningen met de activiteit brandveiligheid en in situaties waarbij sprake is van een automatische brandmeldinstallatie worden deze controles door de brandweer Kennemerland (VRK) uitgevoerd. Objectgericht toezicht Controles monumenten Haarlem is een stad met rijke (bouwkundige) historie. Een groot deel van het Haarlems erfgoed heeft een beschermde status gekregen. Dat zijn rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en 4 stadsgezichten. -

In 2022 is bij 4 locaties een vooroverleg gestart om goede afspraken te maken over de gewenste toekomstige werkzaamheden aan een monument.

-

Verder zijn 24 toezichtzaken op een afgegeven omgevingsvergunning voor een monument afgerond.

Controle huisnummerbesluiten - In 2022 zijn in dit kader 137 locaties voor controle bezocht. Controle bouwbesluit op aspect toegankelijkheid Dit onderdeel wordt sinds 2019 standaard meegenomen bij alle uit te voeren inspecties en wordt niet als separate controle geregistreerd. Daarom zijn hieromtrent geen individuele cijfers beschikbaar. Kappen van een boom Voor het kappen van een boom is meestal een omgevingsvergunning nodig op basis van de Bomenverordening van de gemeente Haarlem. In 2022 zijn 199 vergunningen voor het onderdeel kap aangevraagd. Bij 8 gevallen was sprake van een herplantplicht. Het team Toezicht en Handhaving ziet erop toe dat deze herplantplicht wordt nageleefd. De vergunninghouder heeft 18 maanden de tijd om aan de herplantplicht te voldoen. In 2022 is 10 keer aan deze herplantplicht voldaan. Het betreft hier dus vergunningen die ook reeds vóór 2022 zijn verleend. Evenementen In 2022 zijn er 22 toezichtzaken bij een evenement afgerond. In Haarlem wordt een groot aantal grote en kleinschalige evenementen georganiseerd. Voor grote evenementen geldt dat daar altijd controle plaatsvindt. Het team Toezicht en Handhaving van de afdeling VTH levert een bijdrage in de overleggen in de aanloop naar het evenement. Ook vindt er van tevoren, samen met de hulpdiensten en de vergunninghouder, een schouw plaats van de betreffende evenementenlocatie.

Hierbij is er vooral aandacht voor bouwkundige en brandveiligheidsaspecten. Signaaltoezicht In 2022 zijn 402 klachten en meldingen in behandeling genomen door de afdeling VTH. Deze meldingen en klachten komen binnen via de afdeling KCC van de gemeente Haarlem. Het overgrote gedeelte van de meldingen heeft betrekking op bouwwerkzaamheden in de onmiddellijke omgeving van de melder. Veelal is de klacht/melding terug te voeren tot de vraag of een vergunning of ontheffing is afgegeven voor de activiteiten die plaatsvinden.

12

De toezichthouders nemen bij een klacht of melding contact op met de melder en beoordelen de situatie ter plaatse. Indien sprake is van een overtreding, wordt hiertegen opgetreden. In sommige gevallen kan de melding middels een overleg worden afgedaan. Indien overleg niet toereikend blijkt te zijn, wordt (indien sprake van een overtreding) een handhavingstraject gestart. Dit kan leiden tot intensieve trajecten waarbij ook juridische capaciteit moet worden ingezet. Indien een formeel verzoek om handhaving wordt ingediend, wordt hier standaard juridische capaciteit op ingezet. In veel gevallen blijkt dat er achter het indienen van een klacht of het doen van een melding, sprake is van (ook) andere conflicten tussen de omwonenden. Een duurzame oplossing wordt dan niet gevonden in het volgen van (handhavings-)procedures, maar in het opstarten van het goede gesprek tussen alle betrokken partijen. ‘Piep’toezicht Voor vergunningplichtige bouwwerken tot €50.000,- is in 2020 bepaald dat hierop niet langer structureel toezicht wordt uitgevoerd, maar enkel wanneer hierover een melding binnen komt bij de afdeling VTH. In de praktijk blijkt dat rondom deze activiteiten over heel 2022 ongeveer 500 signalen zijn ontvangen; niet zijnde via het kanaal zoals benoemd onder het kopje signaaltoezicht.

Het meerwerk dat behandeling van deze meldingen met zich meebrengt, zou moeten leiden tot een heroverweging van het besluit om geen structureel toezicht meer uit te voeren op deze bouwwerkzaamheden. De gemeenteraad neemt hierover in het lopende jaar 2023 een besluit in de Kadernota 2024 en de begroting 2024. Gebiedsgericht toezicht In bepaalde gebieden in Haarlem is er gekozen voor een gebiedsgerichte aanpak. De keuze voor deze aanpak heeft te maken met specifieke problemen of ontwikkelingen die er dan spelen. Hieronder een opsomming hiervan: Project Lelie Project Lelie heeft tot doel het projectgebied rondom de Schoterweg in Haarlem Noord te revitaliseren, het ondernemersklimaat te verbeteren en het creëren van een veilige(re) woon- en leefomgeving. De focus in het project is erop gericht malafide praktijken te signaleren en aan te pakken. Normconform-gedrag (zich houden aan wet- en regelgeving) wordt gestimuleerd. In het gebied rond de Schoterweg speelt een combinatie van problematiek. Deze problematiek hangt samen met een mogelijk netwerk van malafide ondernemers.

Zij zijn nadrukkelijk in deze buurt aanwezig en er zijn signalen van het structureel niet naleven van een breed scala aan wet- en regelgeving (ondermijning), op thema’s als: - woonfraude, zoals illegaal verblijf, onterecht niet, of juist wel, inschrijven in de Basis Registratie Personen, niet-gemelde kamergewijze verhuur en illegale verbouwingen; - hennepteelt, - drugshandel, onder andere binnen horecaondernemingen; - witwassen; - illegaal gokken in horecaondernemingen; - belastingontduiking. Ook lijkt ter plaatse het woon- en leefklimaat steeds meer onder druk te staan, onder andere door parkeeroverlast, afvalproblematiek, geluidsoverlast, achterstallig onderhoud en brandonveiligheid. De bijdrage van afdeling VTH in project Lelie richt zich op (toezicht op) brandveiligheid van de panden, gevolgen voor de veiligheid als gevolg van achterstallig onderhoud, illegale verbouw en

13

woonfraude. VTH voert deze taken uit in nauwe samenwerking met de veiligheidspartners middels integrale handhavingsacties. Controles worden uitgevoerd in gezamenlijkheid met politie, belastingdienst en gemeente. De controles enten zich op voertuigen, horecabedrijven en woningen waarbij direct tot handhaving wordt overgegaan wanneer wet- en regelgeving niet wordt nageleefd. Vanwege de maatregelen omtrent corona was het in het eerste kwartaal van 2022 nog niet mogelijk om fysieke adrescontroles uit te voeren. Project Wonen in de Waarderpolder In 2020 en 2021 was het niet of nauwelijks mogelijk om controles uit te voeren op onrechtmatige bewoning in de Waarderpolder, als gevolg van de Corona-maatregelen. Na het eerste kwartaal van 2022 zijn de controles in de Waarderpolder weer geleidelijk opgestart, wat heeft geresulteerd in een drietal inspecties in de tweede helft van 2022. Bij deze inspecties zijn diverse overtredingen geconstateerd. In totaal zijn 3 locaties (Palletweg, Tappersweg en de Jan van Krimpenweg) bezocht en werd in 37 panden onrechtmatige bewoning aangetroffen. Hiervan zijn 2 locaties direct gesloten middels bestuursdwang en zijn 23 dwangsommen opgelegd.

In de afweging of gekozen wordt voor bestuursdwang of een dwangsom (en de lengte van de begunstigingstermijn) wordt rekening gehouden met de omstandigheden, waarbij (brand-)veiligheid één van de zwaarstwegende criteria is. Project Woonwagenlocaties - Woonbootlocatie ‘Waarderhaven’ is in 2022 periodiek bezocht door een toezichthouder. -

De afdeling VTH is in 2022 betrokken geweest bij het opstellen van het uitvoeringsprogramma rond woonwagenlocaties. In 2022 zijn er inventariserende controles uitgevoerd. De uitkomsten van deze inventariserende controles zijn de basis voor de gesprekken die in 2023 plaatsvinden met vertegenwoordigende partijen (gemeente, corporaties, vertegenwoordigers van woonwagenbewoners).

Themagericht toezicht Actuele landelijke thema's Uit onderzoek is gebleken dat doorgestorte betonvloeren in galerijflats een mogelijk veiligheidsrisico met zich meebrengen. Hierover is destijds een inspectiesignaal afgegeven. Binnen Haarlem bleken destijds (2020) 16 panden binnen de onderzoekscriteria te vallen. In 2022 moesten nog verstevigingen worden uitgevoerd bij 1 pand. Na uitvoering diende deze maatregelen middels een certificaat te worden aangetoond. Bij een andere locatie waren de benodigde (herstel) werkzaamheden gestart in het 3e kwartaal van 2021. Al deze activiteiten zijn in 2022 afgerond, zodat dit project in 2022 is afgerond.

14

AirBnB, vakantieverhuur Wekelijks vindt onderzoek plaats naar advertenties voor vakantieverhuur op de diverse platforms. Op basis hiervan zijn in 2022 68 zaken opgestart, waarbij de verhuur niet in overeenstemming was met de regels. In 2022 zijn er ook 10 klachten van derden binnengekomen aangaande dit onderwerp en deze zaken zijn vervolgens onderzocht. Vaak is bij de handhaving op vakantieverhuur een waarschuwing of vooraankondiging voldoende om de overtreding te beëindigen. In een aantal gevallen is een traject last onder dwangsom gestart, of is nog nader onderzoek nodig. De juristen van de afdeling VTH beantwoorden door het jaar heen veel vragen van inwoners en ondernemers over het onderwerp vakantieverhuur. Op 1 januari 2022 is de nieuwe Huisvestingsverordening in werking getreden, waarin de registratieplicht en meldplicht uit de Wet toeristische verhuur woonruimte zijn verwerkt. In deze verordening is een overgangstermijn opgenomen. Zo is de verplichtingen tot het aanvragen en vermelden van een registratienummer per 1 januari 2022 ingevoerd en is de meldplicht per 1 november 2023 ingevoerd. In 2022 zijn er 935 registratienummers aangevraagd. Voor beide nieuwe verplichtingen gold een (verplichte) overgangstermijn, voordat hierop gehandhaafd kon worden.

Na afloop van de overgangstermijn voor het verplichte registratienummer, hebben AirBNb en Booking.com op verzoek van de gemeente alle advertenties voor woonruimte zonder registratienummer verwijderd. Handhaving op dit punt was daardoor in 2022 nog nauwelijks aan de orde. Er is 5x gewaarschuwd voor het ontbreken van het registratienummer. Op de meldplicht kon in 2022 nog niet gehandhaafd worden in verband met de vastgestelde overgangstermijn. Bestuurlijke boete kinderopvang en controles In 2022 zijn 122 inspecties uitgevoerd bij locaties voor kinderopvang door de GGD (behorende bij de VRK). De rapportage hierover wordt separaat in de vastgestelde formatie van het Ministerie opgesteld en aansluitend ter goedkeuring aan het college voorgelegd. Jaarlijks wordt begin juli deze rapportage bij het Ministerie van Sociale Zaken ingediend. Handhaving horecabestemming Het college heeft in september 2017 de Handhavingsstrategie Openbare Inrichtingen Haarlem vastgesteld (kenmerk 2017/265259). In deze handhavingsstrategie is aangegeven dat het toezicht en handhaving van de juiste exploitatie vorm van een horecagelegenheid in relatie tot de geldende bestemming in het bestemmingsplan, een van de prioriteiten van het college is. In 2022 is dit als specifieke handhavingszaak niet aan de orde geweest. 3.3.4

Bezwaar en beroep

Primaire taken

Thema

Ondersteuning vergunningverlening Ondersteuning toezicht & handhaving Overige primaire taken Projecten2 TOTAAL

Bouwen/RO/ Kinderopvang/APV Bouwen/RO/ Kinderopvang/APV

Beschikbare capaciteit (in uren) 4840 3200

APV/VTH

4700

Bouwen/RO

1810 14.550

2 Woonfraude, Wonen in de Waarderpolder, Detailhandel in Waarderpolder Westelijk tuinbouwgebied, Woonwagen- en

woonboten locaties Air BNB, Funderingen Rozenprieel, Handhaven horecabestemming (College besluit september 2017)

15

Uit het jaarverslag 2022 van de commissie Bezwaar van de gemeente Haarlem: Herroepen Omgevingsvergunning Parkeerregulering Huisvestingverordening

45 1 2

In stand gebleven 135 10 22

Niet ontvankelijk 26 15 2

Totaal 206 26 26

De afdeling verzorgt zelf het pleidooi namens de gemeente bij bezwaar en beroep in het kader van de Wabo en de APV. Dit betekent dat rechtszaken tot en met de zitting bij de Raad van State van invloed zijn op de werkvoorraad van de juristen binnen de afdeling. Daarnaast omvat het werk van de juristen zowel het voortraject, het voeren van de uitgebreide procedures, het behandelen van zienswijzen, ondersteuning bij het besluit en assistentie bij de voorbereiding van de omvangrijke controles en het handhavingsvervolg. 3.3.5 Aandachtspunten In het jaarlijkse uitvoeringsprogramma VTH voor de afdeling wordt geconstateerd dat het ambitieniveau hoger ligt dan wat kan worden uitgevoerd met de beschikbare capaciteit (zowel in formatie als bezetting). Daardoor moet geprioriteerd worden in taken en werkzaamheden. Op basis van de ingeschatte risico’s (op veiligheid, leefbaarheid, behoud van de historische binnenstad en beëindigen van ondermijning) wordt een inschatting gemaakt van de (benodigde) inzet van de medewerkers en de verwachte activiteiten. Op basis van een specifiek hiervoor opgesteld model is bepaald of in 2022 de juiste werkzaamheden zijn uitgevoerd, of deze van een kwalitatief voldoende niveau zijn, welke zaken er zijn blijven liggen en waar we omissies zien die in het plan van volgend jaar aanpassing behoeven.

Uit het model (risicoanalyse VTH) blijkt dat door het aantrekken van de bouw duidelijk andere belangrijke zaken genoodzaakt waren te blijven liggen; keuzes in taken worden dagelijks gemaakt. Gedacht moet worden aan brandveiligheid, controles bestaande bouw, minder controles ten tijde van de bouw. Zoals al eerder is opgemerkt komen er de laatste jaren steeds meer en tevens ook omvangrijke taken naar de afdeling toe. Hierdoor moet opnieuw bepaald welke capaciteit daarvoor nodig is en of dit, zowel kwalitatief als kwantitatief, binnen de bestaande capaciteit past. Hiertoe is eind 2022 door het college opdracht gegeven voor een breed onderzoek naar de verhouding tussen formatie en werklast binnen de afdeling VTH. De bevindingen in dit onderzoek hebben geleid tot het Onderzoeksrapport Versterken denk- en uitvoeringkracht VTH gemeente Haarlem en daaropvolgend de Informatienota Versterken VTH-taken. Dit rapport is inmiddels ter informatie naar de gemeenteraad verzonden. Medio 2023 wordt duidelijk wat de gevolgen van deze nota zijn voor de formatie(verdeling) binnen VTH. In Q3 van 2023 zal, terugkijkend op de totaalevaluatie van 2022, een aanvullend voorstel voor het uitvoeringsprogramma van 2023 worden opgesteld.

Voor nu is, gezien de tijdsimpasse waar we anders in terechtkomen, een uitvoeringsprogramma 2023 opgesteld waarbij uitgegaan wordt van de in de begroting van 2023 beschikbaar gestelde formatie. Naar verwachting wordt de formatie uitgebreid en zal een update van het uitvoeringsprogramma 2023 aan het college worden voorgelegd en ter kennisname aan de raad worden gestuurd. Daarbij zal, gezien het tijdsbestek en het efficiënt inzetten van beleidscapaciteit binnen de afdeling gekozen worden voor een uitvoeringsprogramma 2023/2024.

16

4.

Deel 2: Uitvoeringsprogramma 2023, reguliere aanpak 4.1 Inleiding en samenvatting Met de vaststelling van dit "Uitvoeringsprogramma 2023 en Evaluatie 2022 VTH Omgevingsrecht Haarlem", in combinatie met de bijgevoegde risico-inventarisatie, wordt uitvoering gegeven aan het vereiste op grond van artikel 7.2 van het Besluit omgevingsrecht (Bor). Het uitvoeringsprogramma is de jaarlijkse uitwerking van het Haarlemse VTH- (Vergunningen, Toezicht en Handhaving) beleid, zoals dat op hoofdlijnen is vastgelegd in het Beleidsprogramma VTH 2019 e.v. In het Beleidsprogramma VTH 2019 e.v. zijn de volgende hoofdthema's opgenomen: • Veiligheid; • Behoud historische waarden en erfgoed; • Duurzaamheid; • Gezondheid; • Voorkomen ondermijning. Het Uitvoeringsprogramma VTH Omgevingsrecht 2023 is voor het college een instrument om de reguliere taken en de speerpunten in het werk voor het jaar 2023 vast te leggen en aan te geven welke capaciteit en financiële middelen daarvoor beschikbaar zijn. Indien meer uren benodigd zijn, wordt daarin een afweging gemaakt (uitbreiden van beschikbare uren, prioriteren over meerdere jaren, of afschalen). Conform artikel 7.3 Besluit omgevingsrecht wordt dit uitvoeringsprogramma na vaststelling door het college toegezonden aan de raad en de provincie.

4.2 Nieuw beleidskader VTH In de afgelopen Uitvoeringsprogramma’s is aangekondigd dat er een nieuw Beleidskader VTH zou worden opgesteld. De reden hiervoor was de aangekondigde inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Inmiddels is bekend dat de inwerkingtreding van beide wetten wederom is doorgeschoven, nu naar 1 januari 2024. Om in het beleidskader beter te kunnen inspelen op de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen en de verdere ontwikkelingen binnen VTH is daarom nu gepland om in 2023 een nieuw Beleidskader VTH op te stellen voor de periode 2024-2028. In 2021 is de Omgevingsvisie Haarlem vastgesteld. Tevens is de startnotitie voor het Omgevingsplan voor Haarlem vastgesteld. De omgevingsvisie geeft op hoofdlijnen inzicht in hoe de stad zich in de toekomst wenst te ontwikkelen. Het uitwerken van de Omgevingsvisie wordt

17

gefaseerd uitgevoerd. De Omgevingsvisie kijkt namelijk ver vooruit, tot 2045, en wordt van tijd tot tijd geactualiseerd. Deze visie zal een van de onderleggers zijn voor het nieuwe VTH-beleidsplan.

4.3 Speerpunten 2023 Naast de reguliere taken als vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn ook andere zaken die de aandacht vragen. Dit betreft actuele onderwerpen waar afdeling VTH ook inzet op pleegt. Voor 2023 blijft (mede op basis van onze ervaringen uit het vorig jaren) de focus op een aantal urgente zaken gelegd, te weten: • Het op sterkte brengen van formatie en bezetting en het versterken van de denkkracht VTH (zowel vast, als binnen de flexibele schil); • Anticiperen op de gevolgen van de Omgevingsvisie en Omgevingsplan voor VTH; • Werkprocessen op orde voor naadloze aansluiting op de Omgevingswet voor vergunningverlening; • Werkprocessen op orde voor naadloze aansluiting op Wkb; • Het implementeren van een nieuw zaaksysteem (Powerbrowser); • Medewerkers trainen op het gebied van nieuwe wet- en regelgeving en nieuwe softwareapplicaties; • Het opstellen van een geüpdatete legesverordening (aangepast aan de Omgevingswet); • Het opstellen van een nieuw Beleidsplan VTH Omgevingsrecht 2024-2028; • Vaststellen nieuwe verordening VTH (terminologie en verwijzing naar wetsartikelen aanpassen aan Omgevingswet); • Aansluiting vinden bij ontwikkelingen in de organisatie, zoals beleid- en verordeningen, gebiedsgerichte opgaven en integrale projecten; Naast het reguliere werk, hetgeen in de risico analyse VTH 2023 is weergegeven, zijn bovengenoemde aspecten noodzakelijk en

urgent. Binnen de huidige formatie (peildatum 1 januari 2023) is daarom geen ruimte meer voor extra aandachtspunten.

18

Formatie & bezetting

Gemeentelijke ontwikkelingen

Implementeren landelijke wet- en regelgeving

Opleiden medewerkers

Proces en procedures op orde

Implementatie Powerbrowser

Werkprocessen WKB ingericht

Werkprocessen Omgevingswet ingericht

Opstellen gemeentelijke regelgeving

Vaststellen verordening VTH

Input leveren op door andere afdelingen opgestelde regelgeving

Inbedden organisatieont wikkelingen in processen VTH

19

5.

Uitvoeringsprogramma 2023, nieuwe ontwikkelingen 5.1 Nieuwe ontwikkelingen binnen het fysiek domein die op de stad afkomen Een aantal zaken heeft de komende periode een grote impact op de stad en dus ook op het bestuur en het ambtelijk apparaat: de Omgevingswet, de Omgevingsvisie en de daarin benoemde thema’s, de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), intensiveren van de woningbouw en evenwichtige groei, economie en verduurzaming/ circulaire economie, energietransitie. 5.1.1 Omgevingswet De Omgevingswet bundelt per 1 januari 2024 veel ruimtelijke ordeningsregels, waarmee het uiteindelijk makkelijker moet worden om projecten te ontwikkelen. De Omgevingsvisie voor Haarlem is eind 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. Deze Omgevingsvisie vormt de basis voor het nieuwe Omgevingsplan voor Haarlem. 5.1.2 Thema's Omgevingsvisie De gemeente noemt in haar Omgevingsvisie, naast de grote bouwopgave en alles wat daar mee samenhangt haar andere ambities voor de komende tijd, te weten: • Een klimaatbestendig Haarlem • Een energieneutraal Haarlem • Het versterken van het sociaal weefsel • Het versterken van Haarlem als aantrekkelijke woon- én werkstad • Een gezond en veilig Haarlem • Een bereikbare stad met robuuste netwerken. Binnen de gemeente is eind 2022 het programma Omgevingswet afgerond.

Dit betekent voor het vervolg dat overige, resterende en vervolgtaken belegd zijn bij de reguliere taken van diverse afdelingen. Voor 2023 zijn dat in ieder geval de volgende werkzaamheden: werkprocessen, het inrichten en implementeren van een nieuw softwaresysteem, het herinvoeren van het vooroverleg, het opstellen van sneltoetscriteria, een nieuwe verordening VTH, een nieuwe systematiek legesverordening etc. Handhavingsbeleid onder de Omgevingswet moet worden uitgebreid met waarschuwingsbeleid voor handhaving op algemene regels. De landelijke handhavingsstrategie die in Haarlem op hoofdlijnen ook wordt gevolgd, voldoet op zich ook onder de Omgevingswet. Alleen is de verwachting dat onder de Omgevingswet meer met algemene regels (en minder met vergunningen) worden gewerkt. Voor inwoners en bedrijven wordt de kans om hierbij per ongeluk een fout te maken, groter. Een waarschuwingsbeleid voorkomt dan dat het bevoegd gezag bij elke vergissing een last onder dwangsom of bestuursdwang moet opleggen. Wij zullen de advisering vanuit de VNG op dit onderdeel overnemen.

20

5.1.3 Wkb De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) treedt gelijktijdig met de Omgevingswet in werking. Dit betekent dat per 1 januari 2024 een deel van de toezichtstaken van de gemeente voor de (bouw-) vergunningen vervalt, doordat deze taken worden belegd bij gecertificeerde bedrijven. Dit zal op korte termijn niet tot een afname in het werk bij het team Toezicht & Handhaving van de gemeente leiden. De wet wordt namelijk gefaseerd ingevoerd en zal als eerste gaan gelden voor bouwwerken in de gevolgklasse 1, welke minder aanwezig in Haarlem. Handhavingsstrategie onder de Wet kwaliteitsborging bouw (gevolgklasse 1) Voor bouwactiviteiten die in de (nabije) toekomst onder de Wkb vallen of anderszins vergunningsvrij worden (maar wel vastgelegd in algemene regels) is het naar verwachting nodig onze handhavingsstrategie hier in de toekomst op aan te passen. De handhavingsstrategie wordt opgenomen in het nieuwe Beleidskader VTH 2024-2028 en daarin zal reeds een doorkijkje naar de toekomst "werken onder de gehele Wkb" worden meegenomen. De nieuwbouwprojecten die in Haarlem in uitvoering zijn en komen, vallen onder de gevolgklasse 2 en 3. Deze gevolgklassen gaan pas over een aantal jaren over naar de gecertificeerde bedrijven (kwaliteitsborgers).

Na de aanwijzing van de gevolgklassen 2 en 3 onder de Wkb moet tezijnertijd worden beoordeeld of ons vigerende handhavingsbeleid ook daarop moet worden aangepast. Mogelijke wijzigingen in onze handhavingsstrategie worden dit jaar in het nieuwe beleidsplan 2024 – 2028 nader uitgewerkt en daarna eerst ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. 5.1.4 Woningbouw en evenwichtige groei De Haarlemse woningbouwopgave kan niet los worden gezien van de opgave van de Metropool Regio Amsterdam (MRA). De MRA heeft een aantal zogenaamde sleutelgebieden benoemd waar de gebiedsontwikkelingen zo groot en complex zijn dat ze samen met Rijk en regio moeten worden opgepakt. De Haarlemse binnenstedelijke verdichtingsopgave is als een van de MRAsleutelgebieden aangemerkt. Per sleutelgebied worden fasering, kansen, opgaven en knelpunten bepaald. Haarlem kent voor de komende jaren een ambitieus en integraal woningbouwprogramma dat de stad mooier moet maken. De visies voor de zeven geselecteerde ontwikkelzones zijn al door de raad vastgesteld. De gemeente werkt de komende jaren aan de invulling en uitvoering van de ontwikkelzones en aan versnelling van de realisatie van de woningbouwopgave zoals omschreven in het ‘Actieplan versnellen woningbouw’.

Dit doet de gemeente in samenwerking met partners en belanghebbenden, zoals ontwikkelaars, corporaties, andere initiatiefnemers, bewoners van en ondernemers in de zones. Daarbij geldt een aantal randvoorwaarden zoals behoud van stedelijke kwaliteit, voorzien in de vraag naar betaalbare woningen, meegroeien van werkgelegenheid, voldoende voorzieningen en het benutten van kansen voor duurzaamheid. Haarlem streeft ernaar 10.000 te extra woningen (laten) bouwen, waarvan rond de 4000 in de sociale sector. Deze grote opgave "samen anders" en deze forse woningbouwambitie betekent dan ook nadrukkelijk dat de werkvoorraad voor de gemeente de komende jaren fors blijft. 5.1.5 Economie In de afgelopen jaren is het aantal banen in Haarlem gegroeid, maar ligt er op grond van het coalitieakkoord nog steeds een opgave om het aantal banen te laten groeien. De raad heeft dan ook een Economische Visie Haarlem vastgesteld op basis waarvan gewerkt wordt aan een uitvoeringsplan om de ambitie te realiseren.

21

Bij het realiseren van deze ambities is de wetgeving zoals gesteld in de Wabo/ de Omgevingswet eveneens relevant. Immers, door ruimtegebrek voor bedrijven (ook in relatie met de groei van het aantal woningen) kan de groei van het aantal banen worden bemoeilijkt. Tijdig aandacht hiervoor bij de vestiging of uitbreiding van bedrijven is dan van belang. Op dit thema wordt nauw samengewerkt met de Omgevingsdienst IJmond (ODIJ). 5.1.6 Verduurzaming en circulaire economie De ambitie om Haarlem duurzaam en klimaatbestendig te maken, blijft onverminderd groot. Nu energietransitie, klimaatadaptatie en verduurzaming in het beleid van de gemeente een plek hebben gekregen, worden duidelijke stappen gezet, zoals de oprichting van een warmtebedrijf en zon- en windprojecten. Naast deze specifieke duurzaamheidsprojecten wordt versterkt gestreefd naar integrale inbedding van duurzaamheid in de integrale en sectorale beleidsproducten en in integrale uitvoeringsprojecten. Om ook in bouwen circulair en duurzaam te werken, is meer nodig dan alleen bestaande wetgeving toe te passen. In dit geval loopt wetgeving namelijk meestal achter en is creativiteit vereist, zoals in 2022 bleek op het Maakterrein. Dit aspect rondom circulair bouwen wordt in de regio, in samenwerking met de ODIJ opgepakt.

5.1.7 Cultuur en evenementen In 2023 wordt in Haarlem op grond van het nieuwe coalitieakkoord ‘Actie’ meer aandacht besteed aan het verbeteren van, en het herinvoeren van een nachtcultuur in Haarlem. Hiertoe is in 2023 gestart met een pilot op het gebied van de Ontheffing openingstijden (pilot). Deze ontheffingen worden verleend door de gemeente en zijn een nieuwe taak voor de afdeling VTH. Op grond van jurisprudentie is de gemeente verplicht om evenementen alleen toe te staan op die plekken waar ook op grond van het bestemmingsplan / omgevingsplan evenementen zijn toegestaan. Tot op heden is dit project binnen de gemeente Haarlem niet afgerond. In 2023, en wellicht 2024 moet hiervoor nog het nodige werk worden verzet (o.a. aangaande het aanpassen van het bestemmingsplan/omgevingsplan).

22

5.2 Ambities VTH Haarlem algemeen Afdeling VTH zet op grond van het vastgestelde uitvoeringsbeleid (2019 ev.) ieder jaar in op de volgende ambities: • De gemeente Haarlem is een sterke en betrouwbare partner in de keten van vergunningverlening, toezicht en handhaving. • De eigen verantwoordelijkheid en betrokkenheid van burgers en bedrijven bij het oplossen van vraagstukken in de stad wordt gestimuleerd; • De aanpak van problemen en vraagstukken wordt zoveel mogelijk informatie gestuurd en integraal opgepakt; • Het minimale kwaliteitsniveau van de uitvoering van de VTH-taken is vastgelegd en geborgd. Het realiseren van deze ambities zijn de afgelopen jaren zwaar onderdruk komen te staan door een toename van het aantal aanvragen, een toename van de taken en dit geheel in relatie tot het moeilijk vinden van voldoende (ervaren) personeel. Zoals eerder vermeld is daarom begin 2023 een onderzoek uitgevoerd om de uitvoering van de VTH-taken weer te verbeteren en te versterken.

23

6.

De organisatie van de afdeling Het werk op het gebied van VTH wordt in een keten uitgevoerd. Diverse afdelingen binnen de gemeente zijn hierbij betrokken. Het gaat dan om inhoudelijke samenwerking op het gebied van wonen, veiligheid en handhaving, milieu, duurzaamheid, omgevingsbeleid, parkeren, evenementen, standplaatsen en gebiedsbeheer. In dit programma zoomen wij in op de afdeling VTH. De afdeling VTH is één van de vierentwintig afdelingen bij de gemeente Haarlem. De afdeling VTH bestaat uit vier teams.

Afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving

Team Vergunningen

Team Procedures en Projecten

Team Toezicht en Handhaving

Team Advies en Ondersteuning

6.1 VTH afdelingsbreed De werkdruk op de afdeling is de afgelopen jaren steeds toegenomen (o.a. zichtbaar in de tabel aantal aanvragen, paragraaf 3.3.3). In 2023 zal de werkdruk naar verwachting nog verder toenemen. Dit mede in verband met de voorbereidingen ten behoeve van de inwerkingtreding van de Omgevingswet en Wkb per 1-1-2024 en de problemen rondom de personeelstekorten waardoor het lastiger is geworden om personeel te vinden. Op VTH-gebied kan extra werk niet worden opgevangen met het tijdelijk wegzetten van het reguliere werk. Het gaat bij vergunningverlening en toezicht en handhaving immers om wettelijke taken die niet tijdelijk kunnen worden stilgelegd.

6.2 Beschikbare informatie per 1 januari 2023 voor VTH-taken Afdeling VTH heeft in 2023 de beschikking over 80,2 FTE - inclusief 3,5 FTE bestemd voor de uitvoering van niet-Wabo taken voor de gemeente Zandvoort. Voor de uitvoering van het volledige Haarlemse VTH-pakket is derhalve 76,7 fte beschikbaar. In bijlage 4 is de beschikbare formatie per 1 januari 2023 nader en preciezer weergegeven. NB Aangezien de F1 nog met twee jaar is verlengd, wordt in samenwerking met de gemeente Zandvoort nadrukkelijk ingezet om de reguliere werkzaamheden aan de F1 toegevoegd te krijgen aan de beschikbare formatie.

24

7.

Samenwerking met verbonden partijen Voor de verbonden partijen (VRK en ODIJ) die taken uitvoeren binnen het VTH-werkveld geldt, dat hierover jaarlijks separaat aan de gemeenteraad stukken worden voorgelegd en over wordt gerapporteerd (begroting, jaarrekening). In deze paragraaf benoemen we dan ook alleen de algemene voortgang. Voor het overige verwijzen wij hier naar de stukken van de ODIJ en VRK zelf.

7.1 De Omgevingsdienst IJmond (ODIJ) Taken: De ODIJ geeft voor de gemeente Haarlem uitvoering aan de volgende takenpakketten: • het basistakenpakket, exclusief de bodemtaken (enkel handhaving op verzoek); • het bedrijfsgebonden milieutakenpakket, exclusief milieuadvisering en beleidsvoorbereiding en -uitvoering; • toezicht bij enkele evenementen (op verzoek); • signaaltoezicht brandveiligheid bij bedrijven. Uitvoeringsprogramma 2023 Het uitvoeringsprogramma voor 2023 is inmiddels in de vergadering van het Algemeen Bestuur van 14 december 2022 vastgesteld. De ODIJ zal in 2023 voor Haarlem als speerpunt het toezicht en de handhaving op energiebesparing bij bedrijven hanteren. Ondermijning zal ook in 2023 een thema zijn bij het toezicht en de handhaving door ODIJ. Daarvoor zal de ODIJ nauw samenwerken met gemeenten in de regio.

7.2 Veiligheidsregio Kennemerland, Brandweer De VRK geeft voor de gemeente Haarlem advies over brandveiligheid bij bestemmingsplannen, voor een deel bij omgevingsvergunningsaanvragen activiteit bouwen, milieutechnische zaken en aanvragen voor evenementen. In het kader van toezicht op de brandveiligheid voert de VRK diverse soorten controles uit. Dit zijn voornamelijk de periodieke controles op de omgevingsvergunningen brandveilig gebruik en gebruiksmeldingen. Daarnaast voert de VRK-controles uit op grote evenementen en andere tijdelijke inrichtingen. Verantwoording 2022/2023 Met een tussenrapportage en een jaaroverzicht informeert de Sector Risicobeheersing van de VRK de gemeente Haarlem twee keer per jaar (resp. kort na de eerste helft van het jaar (september) en vervolgens zo spoedig mogelijk na de jaarwisseling (eind januari)) over de bereikte resultaten in het betreffende jaar.

Jaarplan 2023.

25

De Brandweer heeft begin 2023 een voorstel voor 2023 opgesteld. Aan de hand van dit voorstel is de opdracht verstrekt voor de taken van de Brandweer in 2023 voor de gemeente Haarlem op het gebied van controles en advisering.

7.3 Veiligheidsregio Kennemerland, GGD De gemeente is verantwoordelijk voor het toezicht en de handhaving kinderopvang. Eventuele handhavingsacties, voortvloeiend uit de inspecties, worden door de gemeente uitgevoerd. Taken GGD: De inspecties kinderopvang worden uitgevoerd door de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst. Jaarlijks wordt hiervoor in samenspraak met de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst een werkplan opgesteld. Verantwoording 2022. Met het jaarverslag legt het college verantwoording af over het uitgevoerde toezicht en handhaving op de kwaliteit van de kinderopvang in het kader van de Wet Kinderopvang en kwaliteitseisen aan de Inspectie van het Onderwijs. De verantwoording 2022 wordt vóór 1 juli 2023 vastgesteld door het college van B&W. In 2021 heeft Haarlem wederom de A-status van het Rijk gekregen voor de uitvoering van de toezichts- en handhavingstaken kinderopvang. Het resultaat over 2022 wordt in de loop van 2023 bekend. Jaarplan 2023. Eind 2022 heeft de GGD een korte terugblik gegeven op 2022 en tegelijkertijd een voorstel voor de inspecties 2023 opgesteld. Aan de hand van dit voorstel is de opdracht verstrekt voor de inspectie kinderopvang die de GGD in 2023 voor de gemeente Haarlem uitvoert.

26

8.

Borging van financiële middelen 8.1 Begroting 2023-2027 gemeente Haarlem In de begroting 2023-2027 van de gemeente Haarlem worden in programma 6 Burger, bestuur en veiligheid de financiële middelen beschikbaar gesteld die nodig zijn om de taken uit te voeren. Specifiek vallen de werkzaamheden onder paragraaf 6.3 - Openbare orde en Veiligheid. De uitvoering van de VTH-taken wordt deels betaald uit de algemene middelen en deels uit de inkomsten op de leges. De legesinkomsten Wabo staan genoemd in de tabel "Opbrengst belastingen en heffingen" welke te vinden is op pagina 181 van de begroting. Voor 2023 is een bedrag van € 5.760.000 geraamd voor de baten leges fysieke leefomgeving. Eventuele afwijkingen worden conform de bestaande afspraken aan de raad verantwoordt en zo nodig bijgesteld worden in de twee bestuur rapportages gedurende het lopende boekjaar. De bijdragen aan de verbonden partijen staan vermeld in de tabel "Gemeenschappelijke regelingen" op pagina 204. De salariskosten voor het personeel van de afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving staat in de tabel "5.6 Overzicht personeel" op pagina 266.

27

Bijlage 1: Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving Wettelijke basis Het is een wettelijke verplichting (vastgelegd in het Besluit Omgevingsrecht) om een VTHuitvoerings- en handhavingsstrategie vast te stellen. Met het vaststellen van de Verordening VTH3 in 2017 en het daaruit voortvloeiende, thans vigerende Beleidsprogramma 2019 e.v. heeft Haarlem de kaders gesteld voor het bevorderen, beoordelen en borgen van de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht.

Reikwijdte werkzaamheden In het hier voorliggende uitvoeringsprogramma is vastgelegd welke vergunnings-, toezichts- en handhavingstaken in 2023 worden uitgevoerd en welke beschikbare capaciteit wordt ingezet om de gewenste resultaten te bereiken. Dit is de formeel beschikbare capaciteit per 1 januari 2023. Dit document gaat over de activiteiten op het gebied van de fysieke leefomgeving. Dat zijn dus die VTH-taken die voortvloeien uit wet- en regelgeving op het gebied van milieu, bouwen, ruimtelijke ordening, brandveiligheid, de Alcoholwet, delen van de APV, de Huisvestingsverordening, parkeren en kinderopvang. Niet al deze taken voert de gemeente zelf uit. Het regionale informatie en expertisecentrum (RIEC) is een belangrijke partner bij de inspanningen om fraude en ondermijning te bestrijden die raken aan het werkterrein van VTH. De Omgevingsdienst IJmond (ODIJ) verricht de uitvoerende milieutaken en de Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) verricht een deel van de taken op het gebied van brandveiligheid en kinderopvang. De resultaten van hun werkzaamheden zijn van invloed op de gewenste resultaten in de leefomgeving van de gemeente waar dit uitvoeringsprogramma over gaat, maar ze worden apart aan de raad ter vaststelling of kennisgeving toegezonden.

De taken op het gebied van 'veiligheid en handhaving in de openbare ruimte' vallen buiten het onderwerp van dit uitvoeringsprogramma. Deze werkzaamheden worden jaarlijks verwoord in een apart actieprogramma Integrale Veiligheid en Handhaving van de afdeling Veiligheid en Handhaving Dit plan wordt jaarlijks opgesteld en vastgesteld door het college van B&W. Uiteraard worden de beide programma´s op elkaar afgestemd voor zover er overlap is op onderwerpen (zoals bijvoorbeeld bij het project Lelie en de inspecties woonwagenlocaties).

3

Deze verordening wordt in 2023 vervangen, in verband met de nieuwe regelgeving (Omgevingswet en Wkb).

28

Geldende regelgeving als basis voor de uit te voeren taken De vergunningverlening, het toezicht en de beginselplicht tot handhaving is voor de gemeenten vastgelegd in een aantal wetten en regels. Daarbij moet worden voldaan aan door het Rijk vastgestelde minimale kwaliteitscriteria (actueel: versie 2.3). De gemeenten hebben de vrijheid om bij de uitvoering van hun taken zelf een prioritering aan te brengen. De wetten en regels waarop het VTH-beleid is gebaseerd, zijn tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet onder andere de: • Wet Ruimtelijke Ordening* • Erfgoedwet* • Wet milieubeheer* en algemene regels: algemene milieuregels voor bedrijven en regels op het gebied van afvalstoffen; • Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo) *; • Wet Natuurbescherming*; • Woningwet en het Bouwbesluit*; • Huisvestingswet, de Alcoholwet en de Wet op de Kansspelen; • Verordeningen, waaronder de Algemene plaatselijke verordening (hierna: APV* en de Verordening Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (hierna: Verordening VTH) *, de huisvestingsverordening* en de parkeerverordening*); Wetten aangemerkt met een * gaan geheel of gedeeltelijk op in de Omgevingswet. Algemene uitgangspunten in de werkwijze Algemene uitgangspunten in de werkwijze van de gemeente bij de uitvoering van VTH-taken.

Wij hanteren in Haarlem bij onze VTH-werkzaamheden de volgende algemene uitgangspunten: • Gelijke gevallen worden gelijk behandeld; • De eigen verantwoordelijkheid van burgers, bedrijven en instellingen staat voorop; • Het toezicht en de handhaving vinden in redelijkheid, dat wil zeggen proportioneel, plaats; • Er is een goede informatie-uitwisseling en samenwerking met in- en externe partners; • Er wordt in begrijpelijke taal en eenduidig naar de burgers gecommuniceerd; • Bij de prioritering van inzet van middelen wordt rekening gehouden met de grootste risico's: bescherming van de volksgezondheid en de veiligheid staan daarbij voorop; • Overtredingen die niet op initiatief van de overtreder zelf worden beëindigd, worden met bestuurlijke middelen aangepakt; • Als een bestuursrechtelijke procedure wordt gestart, moet deze ook worden afgemaakt (dit draagt bij aan de bestuurlijke geloofwaardigheid); • Vergunningen worden tijdig verleend; • Ketenaanpak en integrale aanpak zijn vereist; • Het algemeen belang versus privaat belang wordt zorgvuldig afgewogen in ieder proces; • De kennis en kunde van de medewerkers zijn op adequaat niveau conform de geldende kwaliteitseisen VTH.

29

Beleidscyclus Door middel van de zogenoemde “Big 8” feedbackcyclus monitoren we permanent of we de juiste dingen doen en of we die dingen ook goed doen. Dit zowel op de korte als op de lange termijn. Jaarlijks houden we zo zicht op het proces, evalueren we de voortgang en stellen zo nodig de processen bij (afgeronde, aangepaste of nieuwe processen). Ook krijgen we zo in beeld of onze inspanningen daadwerkelijk bijdragen aan het behalen van onze gestelde doelen voor toezicht en handhaving. Binnen het continu leren en verbeteren, het toepassen van de ISO-systematiek en de ‘BIG 8’-systematiek zal ook in 2023 gewerkt worden aan: • de informatievoorziening, met als doel de monitoring, evaluatie en verslaglegging verder te verbeteren; • het benoemen en vaststellen van prestatie indicatoren waarmee die monitoring en evaluatie van de productie en projecten doelgerichter kan plaatsvinden (dit is door capaciteitsgebrek in de voorgaande jaren nog niet volledig gelukt, in 2023 willen we dit verder vormgeven); • het oppakken van de analyseresultaten en uit te voeren acties uit het onderzoek van Bosch en Partners uit 2022 (input op artikel 213 a onderzoek leges in relatie tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet); • het verwerken van het onderzoek naar versterken van VTH-taken in 2023 e.v., na besluitvorming door college en raad van Kadernota 2024 en Begroting 2024.

Afbeelding: beleidscyclus VTH

30

Aanpassingen in wet- en regelgeving Omgevingswet en Wkb. De Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen treden per 1 januari 2024 in werking. De daarbij benodigde uitgewerkte werkprocessen moeten in 2023 worden afgerond. Voor deze processen zal in 2023 vooral rond het initiatievenproces, de dienstverlening en de sneltoetscriteria nog het nodige gedaan moeten worden. Ten opzichte van de aanvraag om de omgevingsvergunning waarbij de bouwtechnische- en de bestemmingsplanaspecten in één en dezelfde vergunning worden afgehandeld, vindt er in het nieuwe stelsel een knip plaats tussen enerzijds de bouwactiviteit en anderzijds de omgevingsplanactiviteit (zie afbeelding hieronder).

Op grond van de Wkb verandert het vergunningentraject voor de bouwactiviteiten in de komende jaren stapsgewijs (gefaseerde invoering gevolgklassen 1, 2 en 3). Om de gehele afdeling VTH te betrekken bij de Omgevingswet is de afdeling in 2022 begonnen met een opleidingstraject rondom dit onderwerp. Dit opleidingstraject gaat verder in 2023 en bestaat uit meerdere fysieke bijeenkomsten en diverse online leeromgevingen.

Kwaliteitscriteria Alle hierboven genoemde VTH-werkzaamheden dragen bij aan een duurzame, gezonde, veilige, toegankelijke en historisch waardevolle stad. Om dit te realiseren hanteren wij de landelijke VTHkwaliteitscriteria. Doel van deze landelijke kwaliteitscriteria is om bij de uitvoering van de VTHtaken een meer gelijkmatige aanpak over het hele land te bereiken, waardoor de uitvoering van die taken in de breedte overal van een kwalitatief verantwoord niveau is. In 2022 zijn de kwaliteitscriteria 2.2 vervangen door de nieuwere versie 2.3. Het voldoen aan deze kwaliteitscriteria is de afgelopen jaren onder druk komen te staan door de groei van de werkvoorraad, de hogere ambities rond het bouwen van woningen en de inbedding van de doelen uit de vastgestelde Omgevingsvisie. Binnen het doel om de VTH-taken te versterken binnen het Fysieke Domein, is blijven voldoen aan de kwaliteitscriteria het uitgangspunt.

31

Het kwaliteitszorgsysteem VTH Het Kwaliteitszorgsysteem VTH is voor iedereen zichtbaar, doordat alle relevante informatie op Insite vindbaar is. Het bevat onder andere informatie over proceseigenaar, de procesverantwoordelijke, wie er intern en extern betrokken zijn bij de verschillende processen en welke landelijke en gemeentelijke wetgeving van toepassing is. Daarnaast zijn de relevante beleidsdocumenten beschikbaar en bevat het de beschrijvingen van werkprocessen en de werkinstructies. Dit is opgezet om uniformiteit aan te brengen in de werkwijze en geleverde kwaliteit door de medewerkers die met één en dezelfde soort taak bezig zijn. Daarnaast wordt regelmatig getoetst of de werkprocessen nog "lean" zijn ingericht.

Kwalitatieve doelen, indicatoren Naast bovenstaande hebben wij een aantal concrete kwalitatieve doelen (dienstverlening). Hier geldt als uitgangspunt dat de gemeente Haarlem de vergunningen, meldingen en ontheffingen op een voldoende kwalitatief niveau afhandelt. Dit betekent dat: • In principe 98% van alle aanvragen om vergunningen, meldingen en ontheffingen binnen de (wettelijke) termijnen afgehandeld wordt (en bij voorkeur sneller). • De gemeente Haarlem het toezicht en de handhaving van de VTH-taken op een professionele wijze en op een kwalitatief voldoende niveau uitvoert. Het effect hiervan moet zijn dat de naleving van regelgeving wordt verhoogd en dat het aantal incidenten en handhavingsverzoeken vermindert. • 98% van alle klachten en meldingen met betrekking tot de bebouwde omgeving binnen 5 dagen in behandeling wordt genomen. In samenspraak met partijen wordt gezocht naar een passende oplossing waarbij de verantwoordelijkheid van eenieder wordt gestimuleerd.4 • Het strijdig gebruik van panden regulier en voor bepaalde gebieden projectmatig, door actief toezicht en handhaving wordt tegengegaan. Dit moet merkbaar worden in de leefbaarheid van de stad. • Minimaal 95% van de afgegeven handhavingsbeschikkingen in stand blijft in een eventuele bezwaar- of beroepsprocedure.

Inspelen op actuele vraagstukken De werkzaamheden in de fysieke leefomgeving zijn nooit voor 100% vooraf te plannen. Het is noodzakelijk om flexibel te kunnen schuiven binnen het programma. Dat betekent dat wanneer zich specifieke zaken voordoen die acuut aandacht behoeven, daarop direct moet kunnen worden geacteerd. Een gevolg hiervan kan zijn dat op dat moment niet alle in dit uitvoeringsprogramma 2023 opgenomen activiteiten volledig kunnen worden gerealiseerd. In het evaluatieverslag VTH over 2023, dat begin 2024 verschijnt, wordt hierover uiteraard weer gerapporteerd.

4

Voor het realiseren van deze indicator wordt verwezen naar het meldingen en klachtenjaarverslag dat uitgebracht wordt door de afdeling Juridische Zaken.

32

Handhavingsstrategie Beginselplicht tot handhaven Een belangrijk uitgangspunt bij handhaving is dat de gemeente in beginsel over moet gaan tot handhaving bij overtreding van wet- en regelgeving waarvoor de gemeente het bevoegd gezag is. Dit wordt de beginselplicht tot handhaving genoemd. In de jurisprudentie is over deze beginselplicht de volgende standaardoverweging tot stand gekomen: ‘Gelet op het algemeen belang dat is gediend met de handhaving, zal in geval van overtreding van een wettelijk voorschrift het bestuursorgaan dat bevoegd is met bestuursdwang of een last onder dwangsom op te treden, in de regel van deze bevoegdheid gebruik moeten maken. Slechts in bijzondere omstandigheden mag van het bestuursorgaan worden gevergd dit niet te doen. Dit kan zich voordoen indien concreet uitzicht op legalisatie bestaat. Voorts kan handhavend optreden zodanig onevenredig zijn in verhouding tot de daarmee te dienen belangen dat van optreden in die concrete situatie behoort te worden afgezien’. Ondanks de beginselplicht tot handhaving kan in bepaalde gevallen worden besloten om niet tot handhaving over te gaan of dat op een later moment te doen. Dit heeft te maken met het spanningsveld tussen de omvang van de taken op het terrein van toezicht en handhaving enerzijds en de daarvoor beschikbare capaciteit anderzijds.