20200771057 2. Bijlage 1; Vergaande samenwerking Haarlem Effect en Dock Haarlem
Tekst van het document
SAMEN STERKER IN DE SOCIALE BASIS IN HAARLEM Eindrapport onderzoek intensievere samenwerking
Haarlem dock.nl
10 juli 2020
Welzijnsorganisatie
Colofon Dit eindrapport maakten we samen in een bijzondere tijd. We trokken met elkaar op en gaven elkaar de ruimte in de 1,5 meter-samenleving. Elke Louwers, regiodirecteur DOCK Haarlem a.i. Sofie Vriends, directeur-bestuurder Haarlem Effect Wendy Prince, manager DOCK Haarlem Michelle Drion, manager Haarlem Effect Sandra van der Gouw, manager Haarlem Effect Ewout Bückmann, procesbegeleider Mariska Hakhoff, Marjolein van der Linden en Karin Wissenburg, vormgeving, tekst- en eindredactie
Samen sterker in de sociale basis in Haarlem
Inhoud Samen Sterker in de Sociale Basis – Samenvatting............................................................................................................... 4 Welzijn krijgt een cruciale rol in Haarlem........................................................................................................................................ 6 Onze gezamenlijke visie op de sociale basis................................................................................................................................. 8 Vanuit de huidige dienstverlening naar de toekomstige dienstverlening............................................... 12 Samen in de sociale basis.............................................................................................................................................................................. 13 12 Concrete voorbeelden voor de inrichting van het welzijnswerk van 2021.................................... 15 Aandachtspunten en kansen voor de toekomstige bedrijfsvoering & continuïteit..................... 18 De meest geschikte vorm voor de toekomstige samenwerking......................................................................... 19 De volgende stappen naar meer intensieve samenwerking...................................................................................
25 Bijlage A: Samenvatting uitkomsten enquête......................................................................................................................... 27 Bijlage B: Toekomstige bedrijfsvoering & continuïteit................................................................................................... 36
Haarlem dock.nl
Welzijnsorganisatie
Samen Sterker in de Sociale Basis - Samenvatting Toenemende eenzaamheid, de sociale cohesie in kwetsbare wijken, kansen en perspectieven voor de jeugd als ook de maatschappelijke participatie van (kwetsbare) inwoners zijn de belangrijkste opgaven voor welzijn. Onze ambitie is het welzijnswerk samen met partners verder te ontwikkelen en steviger te positioneren: náást de zorg, mét inwoners, partners en initiatieven in de stad. Op verzoek van de gemeente Haarlem onderzochten we op welke wijze we als welzijnsorganisaties intensiever samen kunnen werken. Dit rapport beschrijft de resultaten van dit proces, de inhoudelijke onderbouwing en onze blik op de toekomst.
4
Proces van samenwerking versneld door crisis
een harde scheiding is niet altijd makkelijk te maken.
In maart 2020 startten we het proces naar verregaan-
Juist door de optelsom van activiteiten en expertises
de samenwerking onder begeleiding van een externe
van beide organisaties, sluiten we aan bij inwoners en
procesbegeleider. De coronacrisis werkte als procesver-
partners op alle zeven maatschappelijke doelen voor
sneller. Ruim voor het einde van de rit concludeerden
de sociale basis1. Samen met partners onderzoeken we
we dat het bundelen van onze krachten een sterke
komend jaar welke uitvoerende activiteiten we kunnen
basis voor het welzijnswerk in Haarlem biedt de komen-
overdragen aan anderen.
de jaren. Feedback hiervoor kregen we van ruim 100 bewonersorganisaties, welzijns- en zorgpartners, keten-
Samenwerken met een gezamenlijke visie
partners en sociaal ondernemers en ook van onze
De zeven doelen voor de sociale basis zijn voor ons
medewerkers.
leidend. Ze gaan uit van vertrouwen in de kracht van de
Nieuwe rollen als een passende jas
inwoners als individu en als gemeenschap. Deze doelen sluiten naadloos aan bij hoe wij in ons werk staan. Wij
Basis voor het onderzoek naar intensiever samenwer-
zijn er voor alle Haarlemmers van jong tot oud, 0 tot 100.
ken is de subsidie-uitvraag voor de Sociale Basis van de
Iedereen doet ertoe. Iedereen krijgt de kans zijn of
Gemeente Haarlem voor 2021 . De drie hoofdtaken die
haar talenten te ontwikkelen. We bieden ondersteu-
de gemeente hierin noemt voor een strategisch partner-
ning aan kwetsbaren die dat nodig hebben.
1
schap zien wij, vooral in verbinding en aansluitend op elkaar, als een passende jas voor het welzijnswerk van
Wij gaan uit van een participatief model voor de orga-
DOCK Haarlem en Haarlem Effect. Dit zijn:
nisatie en uitvoering van de sociale basis. Daarin staan
• Verbinden van inwoners
de welzijnsorganisaties niet boven maar tussen de par-
• Ondersteunen van initiatieven van inwoners
tijen en werken ze samen met bewoners en partners.
• Organiseren en onderhouden van wijknetwerken
De pluriformiteit, het eigen karakter van organisaties
Faciliteren en uitvoeren nauw verbonden
en de fijnmazige aanwezigheid in de stad, kenmerken de sociale basis in Haarlem. Die willen we met onze
Naast de drie faciliterende rollen is de vraag of en welke uitvoerende taken we blijven uitvoeren. De faciliterende en uitvoerende rollen zijn nauw verbonden en
1
Uitvraag subsidies sociale basis 2021, gemeente Haarlem - april 2020
Samen sterker in de sociale basis in Haarlem
partners nog meer versterken. Hierdoor scherpen we
Van strategische alliantie naar coöperatie
de wijkaanpak verder aan. Daarin werken we binnen de
Uit ons onderzoek bij ketenpartners en medewerkers
Driehoek (gebiedsverbinder, Sociaal Wijkteam (SWT) en
en uit onze portfolioanalyse komt de strategische alli-
opbouwwerk).
antie als best passende samenwerkingsvorm om mee
Ook vrijwilligerswerk is een wezenlijk onderdeel van de
te starten. We dienen gezamenlijk voor 1 september
sociale basis. Daarom is onze intentie om vanaf volgend
2020 de subsidieaanvraag voor de Uitvraag subsidies
jaar nog nauwer samen te werken met de stedelijke
sociale basis 2021 in bij de gemeente Haarlem. We stel-
vrijwilligersorganisatie VWC en de netwerkorganisatie
len dit najaar een convenant op waarin we met elkaar
BUUV.
afspraken maken over gemeenschappelijke visie, doel en inhoud van de samenwerking; de inzet van de orga-
Bovendien zien we welzijn een cruciale rol spelen
nisaties; de organisatie van samenwerking en naleving,
bij het vinden van oplossingen in het normale leven
evaluatie en wijziging van de afspraken. Daarin leggen
voor maatschappelijk opgaven als toenemende een-
we vast hoe DOCK Haarlem en Haarlem Effect onder-
zaamheid, sociale ongelijkheid of kansenverschillen
ling de regie verdelen op het gezamenlijk aanbod rond
onder jeugd. Dit doen we in nauwe samenwerking met
de zeven maatschappelijke doelen.
verschillende zorgketens, onderwijs, veiligheid, sport en cultuur. We bouwen verder aan laagdrempelige,
Nog voor de subsidieperiode 2022 - 2026 evalueren we
toegankelijke, betaalbare en informele oplossingen
de samenwerking; we bepalen dan of we de samen-
voor de maatschappelijke opgaven in de wijk.
werking verder juridisch en financieel vormgeven door
We verwachten hierdoor dat de druk op de (langdurige)
middel van het oprichten van een lokale coöperatie. En
zorg, Wmo en jeudgzorg afneemt.
of het passend is dat ook andere partijen zich daarbij
Aandachtspunten en kansen voor toekomstige bedrijfsvoering en continuïteit
aansluiten. Hierover nemen de bestuurders en de RvT’s van beide organisaties uiterlijk juni 2021 een besluit.
Een intensievere samenwerking geeft de kans om de kwaliteit van het welzijnswerk te versterken. Gezamenlijke communicatie verbetert de herkenbaarheid voor inwoners, partners en gemeente. Een robuuste backoffice ondersteunt de omslag naar de nieuwe rollen. Dit rapport laat zien dat we ondanks efficiencyslagen geen grote kostenbesparingen verwachten. Voorwaarde voor een stevige en stabiele invulling van de toekomstige rollen is voldoende ruimte om vooral de financiële risico’s af te dekken.
Haarlem dock.nl
Welzijnsorganisatie
5
Welzijn krijgt een cruciale rol in Haarlem De belangrijkste maatschappelijke opgaven volgens onze stakeholders
(kwetsbare) inwoners zijn de belangrijkste opgaven
Startpunt voor de inhoudelijke verkenning was een
eigen medewerkers de impact van de coronacrisis en
uitgebreid stakeholdersonderzoek naar de visie op de
de anderhalve meter samenleving als een van de groot-
sociale basis en de rol van de welzijnsorganisaties daar-
ste uitdagingen voor het werkveld. Over thema’s als
in. Dankzij een prachtige respons van ruim 100 bewo-
toenemende ongelijkheid, druk op de sociale cohesie
nersorganisaties, welzijns- en zorgpartners, ketenpart-
en de participatie van een aantal doelgroepen zijn nu
ners en sociaal ondernemers kunnen we een gedegen
extra zorgen.
en betrouwbaar beeld geven welke maatschappelijk
voor welzijn. Ook beschouwen veel partners en onze
tientallen medewerkers van beide organisaties hun
Draagvlak stakeholders voor een andere rol van welzijn in het sociaal domein
input. (zie bijlage A: Samenvatting enquête)
Als uitgangspunt voor de visie van de gemeente
uitdagingen onze partners zien voor de stad. Ook gaven
gebruikten we de Uitvraag subsidies sociale basis 2021 Toenemende eenzaamheid, de sociale cohesie in
van de Gemeente Haarlem, met daarin de verwachting
kwetsbare wijken, kansen en perspectieven voor de
over de rol van het welzijnswerk en de specifieke rol
jeugd, als ook de maatschappelijke participatie van
van Haarlem Effect en DOCK Haarlem.
6
Samen sterker in de sociale basis in Haarlem
Inleiding: Stroomversnelling in de onderlinge samenwerking en vertrouwen De concrete opdracht aan welzijn gaat uit van drie
Onze stakeholders hebben hierover een genuanceer-
hoofdtaken:
der beeld. Weliswaar geven enkele partijen aan te
1.
Verbinden van inwoners
willen waken voor het ontstaan van dubbelrollen en
2.
Ondersteunen van initiatieven van inwoners
meer concurrentie3. Anderen uiten juist zorgen bij het
3.
Organiseren en onderhouden van wijknetwerken.
mogelijk wegvallen van uitvoerende taken van Haarlem Effect en DOCK Haarlem vanwege de meerwaarde van
Onder onze partners is veel draagvlak voor de genoem-
de opgebouwde expertises en de kwaliteit van onder-
de rollen. Ze benoemen ook gewenste aanvullingen en
steuning aan inwoners. Zij zien de uitvoerende taken
risico’s.
juist als voorwaarde om goed te kunnen blijven aanslui-
Dankzij de resultaten van de enquête krijgen wij een
ten bij inwoners en andere partijen in de sociale basis.
helder beeld van onze focus en ontwikkelpunten. De
Op die manier weet je echt wat er leeft in de wijk.
verwachting is dat door intensiever samen te werken de kwaliteit van de sociale basis zich ontwikkelt en dat
Meerwaarde in intensievere samenwerking
het portfolio van alle welzijnsorganisaties duidelijker
De stakeholders zien in de intensievere samenwerking
op elkaar aansluit. Aanscherping wordt bijvoorbeeld
tussen DOCK Haarlem en Haarlem Effect veel meer-
gevraagd in de rol van ondersteuner van initiatieven
waarde. De integrale aanpak binnen de sociale basis en
waarin partners specifieker willen weten waarvoor ze
het versterken van de dienstverlening voor inwoners
wel en niet met ons samen kunnen werken.
hebben een grote meerwaarde. Ook verwachten zij
Faciliterende en uitvoerende rollen zijn nauw verbonden Naast de drie faciliterende rollen wil de gemeente de
dat de samenwerking zorgt voor meer initiatieven en grotere sociale verbondenheid in wijken. Tot slot wordt verwacht dat samenwerking leidt tot vermindering in de kosten.
uitvoerende rol van de welzijnsorganisaties beperken tot taken die andere organisaties of initiatieven niet
Een draagvlak voor een algehele fusie lijkt er niet te
kunnen uitvoeren. Denk aan ondersteuning van inwo-
zijn. Er zijn risico’s genoemd die liggen in het mogelijk
ners (individueel of groepsverband) op het gebied van
ontstaan van een logge organisatie met veel lagen en
financiën, opvoeden en opgroeien, gezonde leefstijl,
zware topstructuur en monopoliepositie, een moeizame
ontmoeten, redzaam zijn in het dagelijkse leven, waar-
en onduidelijke communicatie of de inperking van de
devol werk en vrijwillige inzet en mantelzorg. Dit zou
(ontwikkel)ruimte van initiatieven.
een duidelijke rolverdeling opleveren tussen de welzijn-
3
sorganisaties aan de ene kant en uitvoerende organisaties en initiatieven aan de andere kant.
Vijf van de honderd partners gaven in het stakeholdersonderzoek aan dat concurrentie vermeden moet worden in de samenwerking tussen DOCK Haarlem en Haarlem Effect. Hier bedoelden twee respondenten waarschijnlijk de onderlinge concurrentie.
Haarlem dock.nl
Welzijnsorganisatie
7
Onze gezamenlijke visie op de sociale basis De reflectie op de uitvraag van de gemeente en de input van onze partners en medewerkers leidt tot een aantal kernpunten. Deze vormden voor ons de basis voor onze visie op maatschappelijke opgaven en onze positionering in de sociale basis. We lichten ze hieronder toe. Behoeften van de inwoners centraal
uitvraag voor de sociale basis. Deze geven richting
De zeven doelen voor de sociale basis zijn voor beide
en helpen in het afstemmen met partners, inrichten,
organisaties leidend. Ze gaan uit van vertrouwen in de
evalueren en (door)ontwikkelen van de inzet voor de
kracht van de inwoners als individu en als gemeenschap.
komende jaren. Onze partners zien net als wij veel in een participatief model voor organisatie en uitvoering
8
De zeven maatschappelijke doelen voor de sociale basis vanaf 2021:
van de sociale basis. Daarin staan de welzijnsorganisa-
1. 2.
het eigen karakter van organisaties en de fijnmazige
Haarlemmers ervaren sociale verbondenheid Haarlemmers zetten zich in voor elkaar en voor hun buurt, wijk of stad 3. Haarlemmers zijn zo redzaam mogelijk in het dagelijks leven 4. Haarlemmers hebben een stabiele financiële situatie en zijn financieel redzaam 5. Haarlemmers ervaren een goede gezondheid 6. Alle kinderen en jongeren in Haarlem groeien gezond en veilig op en kunnen zich goed ontwikkelen 7. Haarlemmers met een afstand tot de arbeidsmarkt doen mee met waardevol werk
ties niet boven maar tussen de partijen en werken ze samen met bewoners en partners. De pluriformiteit, aanwezigheid in de stad, kenmerken de sociale basis in Haarlem. Die willen we nog meer versterken. Samenwerking betekent echt samen van begin tot eind. We houden korte lijnen, zodat samenwerking makkelijk verloopt vanuit gezamenlijke thema’s. En we verkennen nieuwe vormen van afstemming, communicatie en verantwoording, zodat de effectiviteit en kwaliteit wordt versterkt.
Welzijnsrollen als een passende jas De drie hoofdtaken die de gemeente noemt voor een strategisch partnerschap (Verbinden van inwoners;
Deze doelen sluiten naadloos aan bij hoe wij in ons
Ondersteunen van initiatieven van inwoners en Orga-
werk staan. Wij zijn er voor alle Haarlemmers van jong
niseren en onderhouden van wijknetwerken) zien wij,
tot oud, 0 tot 100. Iedereen doet ertoe. Iedereen krijgt
vooral in verbinding en aansluitend op elkaar, als een
de kans zijn of haar talenten te ontwikkelen. We bieden
passende jas voor het welzijnswerk van DOCK Haarlem
ondersteuning aan kwetsbaren die dat nodig hebben.
en Haarlem Effect. Dit betekent dat we het opbouw-
De sociale basis bouw je samen: het participatief model
werk verder versterken in de nieuwe opdracht. Welzijn draagt bij aan meer sociale samenhang en inclusieve wijken en buurten, zodat mensen prettig kunnen
Naast de maatschappelijke doelen zijn we positief over
samenleven. Welzijn bevordert ook dat kwetsbare
de heldere leidende principes die zijn genoemd in de
bewoners mee kunnen doen aan het gewone leven.
Samen sterker in de sociale basis in Haarlem
Inleiding: Stroomversnelling in de onderlinge samenwerking en vertrouwen In het opbouwwerk werken we goed samen met
een actieve rol. Ook is meedoen op een zo gewoon mo-
bewoners(initiatieven), andere organisaties in de soci-
gelijke manier een belangrijk onderdeel van het welzijns-
ale basis, de formele en informele zorg. We leveren een
werk. Ook hierin voeren we uit waar nodig en faciliteren
bijdrage aan levendige en leefbare buurten en wijken,
en verbinden we waar mogelijk. Dat kent vooral een
door te ondersteunen wat mensen met en voor elkaar
geleidelijkheid binnen het thema waardevol werk.
doen. Door als sociaal makelaar tussen bewoners en initiatieven maken we redzamer met een stevig en fijn-
Samen met partners het ondersteuningsaanbod vormgeven
mazig netwerk en deskundigheidsbevordering.
We zien net als de meerderheid van onze stakeholders
Als wijkverbinder stimuleren we samenhang in de
geen meerwaarde in een harde scheiding van uitvoe-
maatschappelijke opgaven van de sociale basis.
rende en faciliterende rollen voor de brede welzijnsor-
Op tactisch niveau makelen en schakelen we met de
ganisaties. We kunnen, juist door onze ondersteunende
bredere opgaven voor meer inclusieve aanpak en
taken en de optelsom en verschillen tussen portfolio’s
wijknetwerken.
van Haarlem Effect en DOCK, op alle zeven maatschap-
initiatieven te schakelen en door te verbinden. Buurt-
pelijke doelen voor de sociale basis aansluiten bij Vanuit het jeugdopbouwwerk in de wijken bereiken we
inwoners en partners. Daarnaast hebben beide orga-
kinderen, jongeren en hun gezinnen. We zijn zichtbaar
nisaties door hun grootte en geschiedenis een aantal
in de wijk en we zijn actief in speeltuinen en wijkcentra.
specialisaties opgebouwd die een wezenlijk onderdeel
We gebruiken deze vind- en ontmoetingsplekken om
van de sociale basis vormen en niet zomaar over te
van daaruit te werken aan opvoedondersteuning tot en
dragen zijn.
met talentontwikkeling. We stimuleren ouderbetrokkenheid en faciliteren en organiseren activiteiten.
Toch onderzoeken we komend jaar of andere partijen
In onze verbindingsrol versterken we de pedagogische
een aantal van de uitvoerende taken kunnen oppakken,
driehoek van thuis, school en straat. We werken integraal
om concurrentie en dubbelrollen te voorkomen. Dit
samen met partners in de wijk rondom veiligheid en
is een proces dat niet in drie maanden afgerond is, en
pedagogisch klimaat. Signaleren we problemen op
waarvoor we ook een deel van 2021 willen gebruiken.
meerdere leefgebieden, dan bieden we - in overleg met
Dit vraagt om zorgvuldig afwegen en gehoor geven
de ouders - een warme overdracht naar bijvoorbeeld
aan de oproep van partners om van het begin tot eind
het CJG.
samen te werken vanuit het participatief model.
Naast het versterken van het opbouwwerk in de wijken, is de maatschappelijke dienstverlening op het gebied
Aanscherping van de wijkaanpak binnen de Driehoek
van redzaamheid en financiën op orde, een belangrijke
Op basis van de maatschappelijke doelen zijn er per
ondersteunende dienstverlening in de stad. In en rond-
wijk concrete en meetbare subdoelen geformuleerd
om sociale wijkteams voeren we uit waar nodig met als
en wijkgerichte focuspunten benoemd. De Driehoek
uitgangspunt: collectief waar mogelijk en individueel
(gebiedsverbinder, Sociaal Wijkteam (SWT), opbouw-
waar nodig. Vrijwilligers en initiatieven hebben daarin
werk) houdt zich bezig met de sociale (wijk)agenda op
Haarlem dock.nl
Welzijnsorganisatie
9
In Driehoek-bijeenkomsten en in de interne inspiratie-
inwoners. Het mes snijdt dus aan twee kanten. Deze
sessies over de nieuwe sociale basis zijn aanzienlijke
activiteiten vallen nu onder het uitvoerend werk van
nuanceringen, aanvullingen en aanscherpingen be-
DOCK Haarlem of Haarlem Effect.
noemd. Onze visie is dan ook om vooral te werken aan
10
de benoemde doelen. En om met partners de scherpte
Hoe behouden en versterken we hun burgerkracht en
op te zoeken om écht te doen wat nodig is, te signale-
deze mooie wederkerigheid en zinvolle dagbesteding?
ren en bij te stellen op basis van de leidende principes
Niet door het afbouwen van de uitvoering, maar door
1
op de plekken waar we dat nodig achten.
Vrijwillige inzet wezenlijk onderdeel van de sociale basis
met partners naar de waarde van dit specifieke deel te kijken en de vraag te verkennen hoe we dit samen kunnen versterken. De informele manier waarop dit in de wijk en in wijkcentra georganiseerd is, met lichte on-
Vrijwilligerswerk houdt de samenleving als geheel én de
dersteuning en vaak intensieve begeleiding en inzet van
vrijwilliger zelf gezond en veerkrachtig. Waar mensen
welzijn aan de vrijwilligers zelf, kan wat ons betreft óók
zich vrijwillig inzetten voor een ander en de samenle-
worden gezien als passend in onze eerste en tweede rol,
ving, ontstaan sociale innovatie en ondernemerschap.
namelijk het verbinden van inwoners en ondersteunen
Vrijwilligerswerk is zowel een doel als een middel
van initiatieven.
binnen de sociale basis. Veel van de activiteiten wordt uitgevoerd door vrijwilligers. Bij Haarlem Effect en DOCK
Onze intentie is om vanaf volgend jaar nauwer samen
Haarlem zijn dat er samen zo’n 750. Zij voeren een
te werken met de stedelijke vrijwilligersorganisatie VWC
groot deel van de ruim 200 wekelijkse laagdrempelige
en de netwerkorganisatie BUUV. Dankzij de rol die wij
activiteiten uit voor (en met) andere Haarlemmers. Een
binnen BUUV al spelen en onze bredere wijkgerichte
grote meerderheid van deze 750 inwoners valt onder
rol als opbouwwerker, zijn we in staat om samen met
de kwetsbare groepen of ervaringsdeskundigen. Door
BUUV en VWC de inwoners die vraag- of handelings-
ouderdom, door psychische of lichamelijke beperking,
verlegen zijn, te verbinden aan elkaar. Dat levert meer
door het ervaren van beperkingen in het meedoen
vraaggerichte en wijkgerichte facilitering van vrijwilligers-
en/of door beperkte redzaamheid en taalachterstand.
werk op en meer gerichte deskundigheidsbevordering
Zij zijn actief voor zichzelf én voor de wijk en andere
1
Uitvraag subsidies sociale basis 2021, gemeente Haarlem - april 2020
Samen sterker in de sociale basis in Haarlem
op thema’s voor en met vrijwilligers. En daarmee een al-
Door nog meer concrete activiteiten en initiatieven op
gehele versterking van de sociale agenda van de sociale
de zo ‘normaal’ mogelijke manier te ontwikkelen met
basis.
partners, initiatieven en inwoners. In deze zogenaamde
Welzijn naast zorg: naar oplossingen in het normale leven
‘beweging naar voren’ staat welzijn naast zorg. We zijn benieuwd naar het effect daarvan op de sociale samenhang in de wijken. We voorzien een gunstig effect op
De rol van de welzijnsorganisaties is cruciaal bij het vin-
minder langdurige zorg en ondersteuning vanuit de
den van oplossingen voor toenemende eenzaamheid,
Wmo en (jeugd)zorg.
sociale ongelijkheid of kansenverschillen onder jeugd, in nauwe samenwerking met verschillende zorgketens,
Met partners uit de zorg willen we dit verder verkennen
onderwijs, veiligheid, sport en cultuur.
op de verschillende uitvoerende diensten. Daarmee kunnen we de benodigde infrastructuur samen inrich-
De coronacrisis bracht de krachtenbundeling tussen
ten en de juiste verschuiving én verbinding maken. We
Haarlem Effect en DOCK Haarlem in een stroomver-
veranderen vanuit de leidende principes en we blijven
snelling. Dat ervaren we als positief. Ook zijn er flinke
vooral de beweging naar voren maken. Op het gebied
stappen gezet tussen organisaties in de sociale basis
van de jeugd(zorg) zetten we in op het versterken van
onderling als ook in samenwerking met de zorgketens
netwerken, competenties en het zelfvertrouwen van
in de regio. Dit momentum gebruiken we om verder te
zowel kinderen en jongeren als de opvoeders. We zien
bouwen aan laagdrempelige, toegankelijke, informele
kansen om dat in sterker en meer structureel partner-
oplossingen voor maatschappelijke opgaven in de wijk
schap met het CJG en onze jeugdzorgpartners te doen.
en aan een andere verhouding tussen zorg en welzijn in
Deze beweging naar voren gaat escalatie/opschalen
de regio.
naar zwaardere jeugdzorg voorkomen.
Overzicht Overzicht locaties Haarlem locaties Effect en DOCK Haarlem Multifunctionele wijkcentra Klein/specifieke ontmoetingsplekken Speeltuinen Haarlem Effect Peuterspeelscholen Haarlem Effect DOCK Haarlem
Noord
De Horizon De Fjord
Alleman Het Broederhuis / De Hagedis
De Buurtwinkel Marsmanplein Cronjé 1A naar Beter Delftwijk City De Groene Werkplaats Het Posthuis Schoterbos De Nieuwe Werf
De Hamelink Hof van Leijh (in bouw)
Binnensteeds
De Tulp Trefpunt ‘t Trionk
De Ringvaart De Wereld Da Vinci
Flinty’s
De Til
De Buurtbox
Floragaarde Ramplaankwartier Klarenhof Jeugdland
Het Paradijsje
Centrum
Oost
De Lieverdjes Het Paradijsje Beertje Bas
Zuid-west
Madelief De Egelantier Pinokkio Oki Doki
De Ringvaart
Schalkwijk
11
Vanuit de huidige dienstverlening naar de toekomstige dienstverlening Vanuit onze gezamenlijke visie ontwikkelen we de toekomstige inrichting van de sociale basis graag samen met onze partners door. Daarvoor analyseerden we hoe we onze huidige dienstverlening kunnen inrichten op basis van de thema’s uit de maatschappelijke doelen. En waar we complementair aan elkaar zijn en wie per thema het beste de regie kan nemen. Ons huidige portfolio Dit is ons portfolio vanuit de thema’s in de nieuwe sociale basis en in relatie tot onze personele inzet:
Inzet professionals en vrijwilligers in portfolio
Haarlem Effect DOCK Vrijwilligers
Totaal
900 800
763
700 600 500
457
400 300
306
200
12
100 0
Haarlem Effect
Opvoeden en opgroeien 50 45
Professionele inzet
40
43
DOCK
Totaal
Waardevol werk
Gezonde leefstijl
50
50
45
45
40
40
35
35
35
30
30
30
25
25
20
20
15
15
10
10
9
5 0
Haarlem Effect
DOCK
25
15 10
5
0
0
Ontmoeten
20
21
Haarlem Effect
DOCK
5 0
Financien op orde 50
50
45
45
45
40
40
40
35
35
35
30
30
30
25
25
20
20
15
15
31
20 15
21
10
10
5
5
0
0
Haarlem Effect
DOCK
10
0 Haarlem Effect
7 DOCK
0 DOCK
Redzaam in het leven
50
25
2 Haarlem Effect
32 16
5 0
Haarlem Effect
DOCK
Op basis van personele inzet heeft Haarlem Effect een
We hebben ‘Vrijwillige inzet’ allebei stevig in ons port-
sterker portfolio op de thema’s ‘Opvoeden en opgroei-
folio, met name dankzij de ruim 750 vrijwilligers. Zij
en’, ‘Waardevol werk’ en op ‘Gezonde leefstijl’.
hebben in alle thema’s ‘in het huis’ een rol.
DOCK Haarlem heeft op basis van personele inzet een
We hebben nu een goed beeld waar we aanvullend op
sterker portfolio op ‘Ontmoeten’, ‘Redzaam in en om
elkaar zijn en waar we door krachten te bundelen, de
het huis’ en ‘Financiën op orde’.
inzet op elk thema in de sociale basis steviger kunnen maken.
Samen sterker in de sociale basis in Haarlem
Samen in de sociale basis De portfolioanalyse geeft helder weer waar we elkaar versterken. Op basis van de drie nieuwe rollen die we vanaf 2021 invullen, kunnen we dat op verschillende niveaus doen: van dichtbij in de wijken tot aan gezamenlijke regie op de sociale agenda. Een stevige ontwikkelopgave in de sociale basis
Regieverdeling overige thema’s
Het portfolio ‘huis’ (zie afbeelding pagina 12) geeft een
maken we een logische inhoudelijke regieverdeling op
helder beeld wat we nu doen en waar accenten liggen.
de thema’s in de sociale basis.
Onze ambitie is om het welzijnswerk steviger te positi-
Op het gebied van ‘Opvoeden en Opgroeien’ zien we
oneren, náást de zorg, mét inwoners, partners en ini-
dat als volgt voor ons. Haarlem Effect neemt de regie
tiatieven in de stad. Samen zijn we actief in alle wijken
rond jeugd en is dan voor de beleids- en kwaliteits-
van de stad en hebben we met elkaar op alle thema’s in
ontwikkeling van het welzijnswerk rond jeugd aan-
de sociale basis expertise, ervaring en samenwerkings-
spreekpunt voor de gemeente. Daarmee geven we het
relaties in informele en formele netwerken. Wij gelo-
jeugd- en jongerenwerk een impuls. Er kan er in de
ven in de inclusieve benadering van deze thema’s en in
hele stad aan een doorgaande programmalijn van 0 tot
de inclusieve benadering van wijken. De nieuwe werk-
23 jaar en aan gemeenschappelijke doelen en beoogde
wijze vanuit de nieuwe rollen en de slag die we met
effect gewerkt worden. Dat maakt het partnerschap
partners en inwoners in de brede sociale basis moeten
met het CJG sterker en geeft meer sturingsmogelijk-
maken, is een stevige ontwikkelopgave. Die kan niet bij
heid bij het op- en afschalen naar zwaardere of lichtere
één van de welzijnspartners belegd worden.
jeugdzorg. Haarlem Effect stemt nauw af met DOCK
Samen regie op thema’s ontmoeten en vrijwillige inzet
Vanuit de expertise die we samen in huis hebben,
over hun inzet en de inhoudelijke werkontwikkeling in de gebieden waar DOCK sterk aanwezig is. Ook neemt Haarlem Effect de lead in de kwaliteitsontwikkeling en
We nemen samen de regie op hoofdthema’s ‘Ontmoe-
de deskundigheidsbevordering op dit thema. Operati-
ten’ en ‘Vrijwillige inzet’ (en mantelzorg). Van daaruit
oneel blijven beide organisaties verantwoordelijk voor
ontwikkelen we Huizen van de Wijk (zie hoofdstuk
hun eigen inzet en prestaties zoals omschreven in de
‘12 Concrete voorbeelden voor de inrichting van het
subsidieaanvraag.
welzijnswerk’), met behoud van ieders eigenheid en cultuur en lerend van elkaars kracht. Ook maakt
Op deze manier verdelen we ook de regie op de andere
gezamenlijke regie het mogelijk om de verschillende
pijlers. DOCK Haarlem neemt de regie op inhoud voor
wijkgerichte rollen te ontwikkelen, het opbouwwerk in
Redzaam in en om het huis. Daarmee borgen we de
de stad te verstevigen en een efficiencyslag te maken.
inzet rondom de Sociaal Wijkteams in de hele stad,
‘Gezonde leefstijl’ zien wij als een integraal onderdeel
inclusief de sturingsmogelijkheid bij het op- en afscha-
binnen de aanpak in de wijken en integreren we in
len naar zorg/WMO. Ook behoudt DOCK Haarlem de
onze activiteiten en in ons beleid.
regie op ‘Financiën op orde’. ‘Waardevol werk’ is een belangrijke pijler waar Haarlem Effect de regie heeft en behoudt.
Haarlem dock.nl
Welzijnsorganisatie
13
Samen regie op de sociale agenda Samen regie op inhoud
Vrijwillige inzet en mantelzorg
Ontmoeten
Gezonde leefstijl
Regie verdeeld op inhoud Opvoeden & opgroeien
Waardevol werk
Financiën op orde
Redzaam i/o het huis
Haarlem Effect
Haarlem Effect
DOCK Haarlem
DOCK Haarlem
14
Samen sterker in de sociale basis in Haarlem
12 Concrete voorbeelden voor de inrichting van het welzijnswerk van 2021 Onze ambitie is het welzijnswerk samen met partners
Deze belangrijke rol, die nauw samenhangt met de onder-
in te richten. We zien kansrijke richtingen voor onze
steunende rol bij initiatieven, kunnen we versterken en
nieuwe hoofdtaken:
uitbreiden naar wijken waar dit wordt gemist. Hiervoor
1. Stedelijke regie verdelen langs inhoudelijke lijnen
willen we binnen de organisaties schuiven met de inzet van het personeel. We maken ook keuzes in wat we doen, zoals:
DOCK Haarlem en Haarlem Effect verdelen onderling de regie op het gezamenlijk aanbod rond de zeven maat-
• Haarlemse Lief en leedstraten faciliteren door de hele
schappelijke opgaven, in aansluiting bij de huidige portfo-
stad. Onze ambitie is dat er over een jaar 50 en over
lio’s en opgebouwde expertises. Deze regieverdeling en
twee jaar 100 Lief en leedstraten zijn in Haarlem. Dit
de wijze waarop we daar samen op sturen nemen we op
zijn straten waar een actief straat-/flatnetwerk is,
in het convenant (zie voor meer informatie hoofdstuk
dat elkaar helpt en een hart onder de riem steekt bij
‘De volgende stappen naar meer intensieve samenwer-
belangrijke life events. En waar de mensen uit het
king’). Daarmee is het voor netwerkpartners en gemeen-
netwerk aandacht hebben voor de mooie en vrolijke
te duidelijk welke organisatie waarvoor in de lead is.
life events van elkaar. Denk daarbij aan een gezamen-
2. Wijkcentra kantelen naar Huizen van de Wijk
lijk kraampakket bij geboorte, een bloemetje voor een nieuwe bewoner, een kaartje bij ziekte of verlies
Wijkcentra zijn laagdrempelige ontmoetingsplekken voor
van baan of een fruitmand als iemand uit het zieken-
iedereen. Op sommige locaties ligt de focus ook op extra
huis is gekomen. We faciliteren hiermee verbinding
kwetsbaren. Zoals bijvoorbeeld in de Fjord (samenwer-
en burencontact op kleinschalig niveau. We onder-
king EcoSol Effect, Zorgbalans en SIG). En in Da Vinci,
steunen met een klein spaarpotje per straat om de
centrum voor ontmoeting (samenwerking Herstelaca-
vraag- en aanbodverlegenheid te doorbreken en we
demie, Odensehuis, inloophuis Kennemerland, Sociaal
organiseren vele zorgzame ogen en oren in de buurt.
Wijkteam, Wijkraad en DOCK Haarlem). Al onze wijkcen-
Lief en leedstraten zijn in 2020 gestart op kleinschalig
tra die zich daarvoor lenen, geven we een nieuwe naam:
niveau in Schalkwijk.
Huizen van de Wijk. Partners, formeel en informeel, zijn samen verantwoor-
• Present werken in de buurt door proactief opbouw-
delijk voor de programmering in de Huizen van de Wijk.
werk in en buiten het Sociaal Wijkteam. Door gericht
Fysiek delen en ontmoeten maakt het gemakkelijker om
te werken aan het creëren van buurtnetwerken - hoe
slim te verbinden en elkaar te versterken.
klein ook - ontstaan verschillende communities. We
De Huizen van de Wijk, als centrale plek in de wijk,
kunnen vervolgens mensen verbinden aan deze com-
dragen bij aan de ondersteuning van initiatieven en
munities. Onze rol is die van verbinden en creëren,
verbindingen in de wijk tussen bewoners en organisaties.
maar niet om zelf een eigen community te zijn. We
Dit versterkt de sociale samenhang en wijknetwerken.
doen dat voor volwassenen met bijvoorbeeld Bakkie
3. Opbouwwerk en sociaal makelen in buurten
in de Buurt, Buurbloemetje, Burennetwerk Haarlem, Community building in flats en de Soepkar. Met
In een aantal wijken geven we al goed vorm aan het
wijknetwerken rond speeltuinen vanuit vrijwillige
gebiedsgericht verbinden van inwoners met elkaar en
speeltuinbesturen en kinderwijkraden ondersteunen
het verbinden en schakelen van individueel naar collectief.
we de jeugd.
Haarlem dock.nl
Welzijnsorganisatie
15
4. Ondersteunen van initiatieven: van basis naar intensief pakket
moeten partners in de wijk elkaar en wisselen ze kennis uit. De sessies gaan over afstemming rond een thema,
We bieden een ondersteuningspakket dat varieert van
een actuele ontwikkeling of gezamenlijke deskundig-
basis- naar intensiever: flexibele ondersteuning dus. In
heidsbevordering. Zowel Haarlem Effect als DOCK Haar-
de ene buurt hebben groepjes tijdelijk wat facilitering
lem zetten daarbij hun regionale en landelijke netwerken
nodig, in de andere buurt vraagt het om intensieve
in, bijvoorbeeld door het leveren van sprekers, trainingen
begeleiding. In de aandachtswijken vraagt dat om vooral
of best practices. Het strategisch partnerschap krijgt
veel aanwezig te zijn in de leefwereld. Bij zelfstandige
vooral vorm doordat we de verbinding leggen tussen
initiatieven maken we duidelijke afspraken over wat we
wat er uit deze wijknetwerken naar boven komt (bottom
bieden aan ondersteuning. Dat kan gaan van het geven
up) en de sociale agenda vanuit de gemeente (regie op
van advies en het beschikbaar stellen van onze locaties
doelen en effectiviteit van de sociale basis).
en netwerken tot het verlenen van ondersteunende (KinderUniversiteit Haarlem en Zoefzoef). Of zelfs het
7. Gezamenlijke deskundigheidsbevordering en kwaliteitsontwikkeling
(tijdelijk) onderdak geven aan waardevolle lokale ini-
We geven vorm en inhoud aan onze nieuwe rollen en het
tiatieven die in hun eentje dreigen om te vallen, zoals
wat en hoe is een belangrijk onderdeel van ons portfolio,
Tafeltje Dekje.
evenals het aanscherpen van het waarom en waartoe.
diensten om tot verdere professionalisering te komen
16
(WIN-sessies) organiseren. Tijdens deze WIN-sessies ont-
5. Wijknetwerken versterken door wijkverbinders
We werken meer evidence based aan gerichte opgaven vanuit wat werkt en een betrouwbare effectmeting
De rol van wijkverbinder mag concreter worden. Dat is
die sturing geeft aan het werk. We maken gebruik van
de belangrijke rol van het welzijnswerk - naast het sociaal
bestaand onderzoek. Samenwerking met het hoger on-
makelen tussen inwoners en initiatieven. Dat vraagt om
derwijs helpt hierin. In dat licht willen we samenwerken
present zijn in de wijk. En om de kwaliteit om op tac-
met kennisinstituten en organisaties als Partos, Vilans,
tisch en strategisch niveau processen te begeleiden, te
Movisie en het Nederlands Jeugdinstituut (NJi).
agenderen, te signaleren en te ontwikkelen. In de nieuwe
Ook het verder opleiden van onze eigen medewerkers in
sociale basis is deze functie van belang en vooral om
de uitvoering van de nieuwe rollen pakken we samen op.
daarin geen dubbelrol te hebben als uitvoerende partij. Vanuit de Driehoek (gebiedsverbinder, SWT, opbouw-
8. Digitaal werken maakt meer mogelijk
werk) houden we regie en overzicht op de thema’s in de
Contact is de basis van ons werk. Een van de meest
wijk en de wijknetwerken. In elk gebied organiseren we
opvallende ontwikkelingen uit de afgelopen corona-
een wijknetwerk met daaraan verbonden een diversiteit
maanden bleek de waarde van digitaal werken. Contact
aan kleine netwerken. Van communities of practise tot
via beeldbellen, ondersteunen bij vragen, het volgen van
werkplaatsen voor praktijkuitwisseling, kennisdeling en
trainingen, het werkoverleg, plannen maken. Digitalise-
om lerend te werken.
ring van het sociaal werk maakt het (ook) mogelijk om aan maatschappelijke opgaven te werken.
6. WIN sessies
Jongerenwerkers bijvoorbeeld werkten online met
We gaan in de wijken Wijk Inspiratie en Netwerk-sessies
jongeren aan activiteiten, deden spellen of jongeren
Samen sterker in de sociale basis in Haarlem
maakten kookvideo’s. Er waren online speelgroepen.
en integrale (keten)samenwerking de juiste interventies
(Video)bellen of appen werd een kans tot een gesprek,
daarop in te zetten.
juist met de mensen die het moeilijk hebben of alleen
Met nauwe en nieuwe partnerschappen en nauwere
zijn. Voor velen was dit wennen, maar het werkte. Digi-
aansluiting bij netwerken, van jeugd tot ouderen. Daarbij
taal werken biedt kansen voor contact, ondersteuning en
denken we aan onder meer aan netwerkorganisatie
verbinding en vormt een mooie combinatie met fysiek
Voor Betere Zorg (VBZ), het CJG, de coördinatiegroep
contact.
onderwijskansen, het Netwerk Kwetsbare Ouderen en het Bestuurlijk Overleg Primair en Voortgezet Onderwijs
9. Data driven werken
Haarlem (BOPOH/BOVOH).
Beschikbare data bieden kansen om onze dienstverlening gerichter in te zetten. En keuzes te maken in wat we
Een voorbeeld is de aanpak vanuit leefstijl, waarbij we
doen en wat werkt. De combinatie, gebruik en zorgvul-
in verschillende contexten een rol innemen in de wijk.
dige interpretatie van data (die van onszelf en externe
Zo richt het opbouwwerk in het SWT Krachtige basiszorg
data) bieden ons mogelijkheden om de effecten van ons
wijkgericht in. Daarmee creëren we onderling bewustzijn
werk te toetsen en om te onderzoeken waar problema-
en aansluiting tussen de medische en leefwereld. Welzijn
tiek het meest urgent is of waar de vraag verandert.
op recept zetten we zodanig in, dat mensen geactiveerd
Data driven werk is mensenwerk.
en gemotiveerd worden om iets te doen om verandering
10. Gezamenlijke communicatie: welzijn is herkenbaar
aan te brengen. En door samenwerking met partners als GGD en netwerk basisvaardigheden, buurtgericht mensen met elkaar in contact brengen om als peers en
In onze externe communicatie, naar onze ketenpartners,
rolmodellen elkaar te ontmoeten en te inspireren voor
gemeente en last but not least de inwoners van Haar-
een gezonde leefstijl. We sluiten meer aan op life
lem, laten we zien dat we intensiever samenwerken. We
events; iemand die uit het ziekenhuis komt, iemand
geven welzijn een duidelijk(er) gezicht en laten zien waar
wiens partner is overleden etc. Daar ontzorgen we de
we voor staan. En wat we waar, samen en met partners,
zorg en ondersteunen we de inwoners.
goed verspreid over de stad doen. Onze gezamenlijke communicatie straalt kwaliteit uit.
11. Versterken domein overstijgende allianties en partnerschappen
12. Versterken partnership met stedelijk vrijwilligerswerk Vrijwilligerswerk vormt een wezenlijk onderdeel van de sociale basis. Dat biedt kansen in het versterken van de
Hoe zorgen we voor effectiviteit in de keten in de bre-
samenwerking met de stedelijke vrijwilligersorganisatie
dere context van zorg en welzijn? Welzijn is niet pure
VWC en BUUV.
preventie, maar vooral een betrouwbare partner die kan
Samen onderzoeken we hoe we het vrijwilligerswerk in
ontzorgen, door náást de zorg te staan. Dat vraagt om
Haarlem beter kunnen ondersteunen en hoe we daarin
een brede gedragen visie binnen de gemeente en onze
de taken goed verdelen.
partners in de zorgketens. Daar dragen we als welzijn graag aan bij, om samen de maatschappelijke uitdagin-
Deze 12 concrete voorbeelden nemen we mee in de Uit-
gen van nu én de toekomst te duiden en vanuit inclusie
vraag subsidies sociale basis 2021. (Zie hfst. De volgen-
Haarlem dock.nl
Welzijnsorganisatie
17
Aandachtspunten en kansen voor de toekomstige bedrijfsvoering & continuïteit Vanuit de gezamenlijke visie hebben we een goed beeld van de manier waarop we de sociale basis samen met onze partners willen inrichten. Voor het vervullen van de toekomstige rollen zijn onder andere een gezonde financiële positie, een flexibele organisatie met een slagvaardige bedrijfsvoering en voldoende tijd om te kunnen investeren, belangrijke voorwaarden. Duurzaam investeren
eventuele gezamenlijke inkoop en door samenwerking
Een opdracht voor langere termijn, minimaal vier jaar,
en afstemming bij huisvesting en facilitaire zaken.
maakt het mogelijk om de gewenste transformatie in
Samen met de gemeente willen we de baten en lasten
de sociale basis in Haarlem te maken. We investeren
van het gebruik van vastgoed inzichtelijk maken, mede
daarmee duurzaam in de kwaliteitsontwikkeling sociale
in de relatie tot de doelstellingen van het stadsbrede
basis. Een goed afgestemd integraal beleid met betrek-
welzijnswerk.
king tot welzijn, jeugd en gebiedsaanpak is hierbij een belangrijke randvoorwaarde.
Het is niet reëel te verwachten dat intensievere samen-
Samenwerking biedt kansen voor verhoging kwaliteit 18
werking ook grote kostenbesparingen oplevert. Met name Haarlem Effect heeft weinig financieel vet op de botten. Uit benchmarks onder vergelijkbare organisa-
Onze medewerkers en onze samenwerkingspartners
ties, blijkt dat Haarlem Effect in de afgelopen jaren met
zijn essentieel om onze visie te realiseren. Het partici-
een zeer lage overhead werkte en onvoldoende heeft
patief vormgeven van de sociale basis doen we door
gebouwd aan gezonde weerstandreserves en budget
met elkaar te leren wat nodig is om de nieuwe samen-
voor innovatie en kwaliteit. Op de lange termijn is dat
werking in de sociale basis tot een succes te maken.
geen houdbare situatie. Om volgende slagen te kunnen
Het onderzoek onder de stakeholders geeft ons het
maken, moet Haarlem Effect eerst werken aan een reële
vertrouwen dat er veel bereidheid is tot samenwerking.
kostprijs en een gezonde financiële weerbaarheid.
We brengen onze mensen dichter bij elkaar. We maken gebruik van de sterke punten uit onze culturen en
Intensieve samenwerking levert kansen op voor ver-
maken gezamenlijk leren mogelijk. We versterken de
sterken van de kwaliteit, herkenbaarheid door geza-
expertise, vakmanschap en groeikansen van onze
menlijke communicatie en een robuuste backoffice die
medewerkers en vergroten de interne mobiliteit.
de omslag naar de nieuwe rollen ondersteunt. Vol-
Wel efficiencyslagen, geen grote kostenbesparingen
doende ruimte om financiële risico’s af te dekken is een belangrijke voorwaarde.
Intensievere samenwerking levert mogelijkheden op
In bijlage B: ‘Toekomstige bedrijfsvoering en financiële
voor een betere dienstverlening in de nieuwe rollen.
continuïteit’ geven we een aanzet tot een concrete
De analyse van de bedrijfsvoering van beide organisa-
aanpak.
ties biedt mogelijkheden voor efficiency door gezamenlijke kennisontwikkeling, in- en uitleen van personeel,
Samen sterker in de sociale basis in Haarlem
De meest geschikte vorm voor de toekomstige samenwerking De gezamenlijke verkenning naar intensievere samenwerking tussen Haarlem Effect en DOCK Haarlem brengt een mooi proces op gang. Vanuit een inhoudelijke discussie en gezamenlijke visie zijn nu de contouren van intensievere samenwerking duidelijk. Vorm volgt inhoud
• Samenwerking gericht op creëren van synergie en
Kwaliteit en inhoud van de welzijnsfunctie in Haarlem
win-win: we benutten elkaars sterke kanten en bie-
staan voor beide organisaties voorop. De vorm waarin
den onderlinge steun bij verbeterpunten. We maken
de samenwerking het beste vormgegeven kan worden
gebruik van elkaars expertises en meerwaarde en
vloeit daaruit voort. Haarlem Effect en DOCK Haarlem
werken met organisatie overstijgende teams rondom
formuleerden samen de volgende werkprincipes voor
de maatschappelijke opgaven en gericht op concrete
de toekomstige samenwerking:
doelen;
• Inhoud voorop, organisatievorm volgt;
• We zetten ons samen in voor alle wijken in Haarlem
• Herkenbaarheid van het welzijnswerk in Haarlem en
en gaan niet uit van een geografische verdeling van
goede toegankelijkheid voor de inwoners en samenwerkingspartners;
de wijken; • We zorgen voor extra slagvaardigheid in de organisa-
• Sterke programmalijnen door de hele stad: de inhou-
tie en uitvoering zodat we concrete resultaten boe-
delijke regie per programmalijn ligt bij één van beide
ken en flexibel in kunnen spelen op de behoeften.
partners;
19
Intensievere samenwerking is op vele manieren mogelijk Intensievere samenwerking is op diverse manieren vorm te geven. Deze tabel geeft een overzicht van de verschillende niveaus waarop op inhoud kan worden samengewerkt:
Inhoud
Bedrijfsvoering
Strategisch
Kennisdeling, training
Gezamenlijke inkoop
Samen positioneren, afstemmen
Gezamenlijke werkwijze
Gezamenlijke backoffice
Samen organiseren
Eenduidige uitvoering
Gezamenlijke frontoffice
Samen aanbieden
Zoals we beschrijven in de paragrafen ‘Toekomstige
• Een voor inwoners en partners herkenbare uitvoering
dienstverlening’ en ‘Aandachtspunten en kansen voor de
vanuit deze werkwijze (gezamenlijke frontoffice) en
toekomstige bedrijfsvoering’ zien we op al deze niveaus
door gezamenlijke positionering en communicatie;
kansen om samen te werken:
• Een wendbare en robuuste backoffice, mede door het
• Gezamenlijke kennisontwikkeling en training van onze medewerkers;
realiseren van quick wins bij inkoop, personeel op facilitair gebied en door meer gezamenlijk te organiseren;
• Gezamenlijke werkwijze en uitvoering van de dienst-
• De al gestarte en nog verder uit te breiden geza-
verlening in de nieuwe rollen vanuit onze gezamenlijke
menlijke positionering als strategisch partner in de
visie.
sociale basis in Haarlem voor gemeente en andere
Haarlem dock.nl
Welzijnsorganisatie
Taken splitsen
stakeholders; • Het samen organiseren van het participatieve model
De verdeling volgt uit een gezamenlijke bepaling van de
voor de verdere invulling van de sociale basis;
posities en afstemming over de geschikte verdeling van
• En natuurlijk een gezamenlijk aanbod voor 2021 en
de taken. Eén van beide organisaties concentreert zich
verder.
op uitvoerende rol, terwijl de andere de verbindende rol op zich neemt. Beide organisaties functioneren
Ook voor de vorm waarin de samenwerking of afstem-
zelfstandig. De samenwerking is niet anders dan met
ming wordt georganiseerd, zijn verschillende opties.
andere organisaties in de Haarlemse sociale basis.
Onderstaande figuur toont relevante varianten voor de samenwerking tussen Haarlem Effect en DOCK Haarlem.
Mogelijke vormen toekomstige samenwerking op basis van verschillen in intensiteit en sturing
Samenwerkingsovereenkomst De beide organisaties blijven geheel zelfstandig en dienen gezamenlijk een subsidieaanvraag in bij de gemeente. In de aanvraag is de taakverdeling tussen beide organisaties uitgewerkt, evenals de aansturing. De samenwerking is vooral inhoud-gedreven. De benodigde onderlinge organisatorische en financiële afspraken staan beschreven in de samenwerkingsovereenkomst. (Vaak gaat het om een overeenkomst die
20
wordt gesloten om gezamenlijk een bepaalde opdracht, binnen een bepaald tijdsbestek, tot een goed einde te brengen. Dit betekent dat er meestal een tijdelijkheid in deze vorm van samenwerking zit.) Andere partijen kunnen gemakkelijk aansluiten. Voorbeeld in het sociaal domein Haarlem: de samenwerkingsovereenkomst tussen welzijnsorganisaties en BUUV. Toelichting grafiek:
Strategische alliantie
De grafiek maakt een onderscheid in de mate van in-
In een strategische alliantie werken organisaties duur-
houdelijke samenwerking en bedrijfsvoering: van wei-
zaam intensief samen, met de focus op het gezamen-
nig (organisaties werken op enkele onderdelen samen,
lijk belang, gericht op een bepaald doel en vanuit een
werken grotendeels naast elkaar met beperkte afstem-
gezamenlijke toekomstvisie. Via een alliantie kunnen
ming) tot veel (organisaties werken op meerdere fronten
organisaties de risico’s minimaliseren en de voordelen
samen, o.a. dienstverlening, bedrijfsvoering, strategische
of het hefboomeffect van de samenwerking maxi-
positionering en doen dit vanuit een rechtsvorm die de
maliseren. De organisaties maken afspraken waarop
benodigde sturing goed organiseert.). We vertalen dit, in
winst, verlies en risico’s worden gedeeld. Organisaties
volgorde van linksonder naar rechtsboven, naar mogelij-
functioneren naast het samenwerkingsverband ook
ke samenwerkingsvormen:
zelfstandig.
Samen sterker in de sociale basis in Haarlem
Voorbeelden in het sociaal domein: Strategische allian-
een coöperatie wordt ook wel gezien als mede onder-
tie Samen Noord (Amsterdam), Alliantie Lumens met
nemerschap. Een verbinding met een coöperatie is
Bijzonder Jeugdwerk.
voor de langere termijn.
Coöperatie
Voorbeeld in het sociaal domein: Coöperatie Toegang
Een coöperatie is een rechtsvorm waarin twee of meer
Tilburg.
zelfstandige organisaties deelnemen als leden. Je kunt het daarom ook zien als een vereniging van organisa-
Fusie/overname
ties met een gemeenschappelijk doel. De toegevoegde
Door het verschil in grootte tussen Haarlem Effect en
waarde zit in de synergie waarvan alle betrokken orga-
DOCK zou dit een overname van Haarlem Effect door
nisaties profiteren en die niet afzonderlijk kan worden
DOCK betekenen. Er vindt dan een volledige integratie
gerealiseerd. De belangrijkste randvoorwaarden van
van beide organisaties plaats. DOCK is veel groter dan
een coöperatie zijn: een heldere en gezamenlijke
Haarlem Effect en behalve in Haarlem ook actief in
Kennisdeling, training Gezamenlijke inkoop doelstelling en overeenkomstige belangen, onderling
Samen positioneren, afstemmen regio’s Amsterdam en Rotterdam en in de stad Utrecht.
Inhoud
Bedrijfsvoering
Strategisch
vertrouwen en heldere afspraken over zeggenschap, de Bij een overname worden zowel de uitvoering als de Gezamenlijke werkwijze Gezamenlijke backoffice Samen organiseren toe- en uittreding van leden, de investering van de leden
backoffice samengevoegd. Het huidige verschil in
en de verdeling van kosten en baten. Gezamenlijke Lidmaatschap van cultuur en aanpak zal daardoor gaan verdwijnen. Eenduidige uitvoering frontoffice Samen aanbieden Dit schema geeft een overzicht van de genoemde vormen van samenwerking met de daarbij behorende kenmerken: Kenmerken
Splitsen taken
Samenwerkingsovereenkomst
Strategische alliantie
Coöperatie
Fusie / overname
Toelichting
1 organisatie uitvoerend, 1 organisatie verbindend
organisaties geheel zelfstandig; wel gezamenlijke aanvraag
organisaties zelfstandig
Lidmaatschap, gezamenlijk doel, medeondernemerschap
Volledige integratie van organisaties
Samenwerking
Regulier
Inhoudelijk
Inhoudelijk en/of bedrijfsvoering
Inhoudelijk en bedrijfsvoering
Totaal
Nieuwe rechtsvorm
Nee
Nee
Nee
Ja
Ja
Gezamenlijke visie
Afstemming voldoende
Ja
Ja & gezamenlijk beleid
Ja & beleid harmonisatie
Ja, één visie
Dienstverlening samen
Nee
Ja, liefst
Ja
Ja
Ja
Cultuur
Verschillen
Verschillen en aansluiting
Afstemming vanuit verschillen
Afstemming vanuit verschillen
Eén
Opdracht gemeente
Apart
Samen
Samen
Samen
Eén
Toetreden extra partners
Nee, tenzij apart
Mogelijk
Mogelijk, als partner
Mogelijk, als lid
Nvt.
Haarlem dock.nl
Welzijnsorganisatie
21
Meest geschikte vorm voor de samenwerking op basis van de toetsingscriteria We toetsten relevante criteria uit onze verkenning aan de mogelijke samenwerkingsvormen: Criteria
Splitsen taken
Samenwerkingsovereenkomst
Strategische alliantie
Coöperatie
Fusie / overname
Inhoudelijk Meerwaarde inwoners / impact
0
+
++
++
++
Participatief model sociale basis
-
0
++
++
++
-
+
++
++
++
-
+
++
++
++
Koppeling uitvoering verbinden
-
+
++
++
++
Strategisch partner voor gemeente
0
+
++
++
++
Aanwezig in haarvaten samenleving
-
+
++
++
++
Invulling nieuwe rollen Toegank. inwoners/ afstemming SWT/CJG
22
Financieel /organisatorisch Fin. continuïteit / slagkracht
-
-
0
0
+
Efficiency
0
+
+
++
++
Frictiekosten
-
0
0
0-
--
Verminderen kwetsbaarheid
-
-
+
+
++
Flexibiliteit / aanpassen behoeften
-
0
++
++
+
Ontwikkeling kwaliteit
0
0
+
++
++
Complementaire cultuur / insteek
-
0
+
++
-
Relatie/draagvlak Draagvlak HE/ DOCK
--
0
++
++
--
Draagvlak stakeholders
--
0
+
?
-
Lokale herkenbaarheid
0
0
+
?
-
Totaalscore
0/-
0/+
+ / ++
++
+
Samen sterker in de sociale basis in Haarlem
Toelichting ingevulde scores:
• De nieuwe rollen binnen de sociale basis en het participatieve model vragen om flexibiliteit en goed aan
Inhoudelijk
kunnen sluiten bij partners. Het verschil in cultuur
• Om de gewenste impact te realiseren en daadwer-
en insteek van beide organisaties kan helpen om dit
kelijk meerwaarde te leveren voor de inwoners is
goed te kunnen doen. Daarvoor zijn een gemeen-
duurzame intensieve samenwerking nodig.
schappelijk visie, goede onderlinge afspraken en
• Het vormgeven van de sociale basis in Haarlem
een gezamenlijk doel nodig. In een coöperatie is dit
samen met (keten)partners kan alleen door duurza-
het best te organiseren. Bij een fusie/overname valt
me samenwerking op basis van een gemeenschap-
deze complementariteit weg.
pelijke visie. • Door aanwezig te zijn in de haarvaten van de samenleving en met de juiste balans tussen uitvoering en
Draagvlak • Bij beide organisaties is geen draagvlak voor een
verbinding is het mogelijk de nieuwe rollen voor
overname. We zien inhoudelijk geen meerwaarde.
welzijn goed in te vullen. Dit onderschrijven ook
We zetten kosten en tijd voor een integratie liever
onze (keten)partners. (zie bijlage A: Samenvatting
in voor het invullen van de nieuwe rollen. Daarnaast
enquête) Duurzame intensieve samenwerking is hier
vormt de financiële kwetsbaarheid van Haarlem
een belangrijke voorwaarde.
Effect momenteel een te groot risico’s voor DOCK.
• Duurzame intensieve samenwerking maakt het ook
• Onze ketenpartners zien risico’s in één grote wel-
mogelijk om een stevige partner voor SWT en CJG
zijnspartij in Haarlem, maar zien wel meerwaarde in
en nog beter herkenbaar en bereikbaar te zijn voor
betere afstemming en samenwerking tussen Haar-
de inwoners.
lem Effect en DOCK Haarlem. Een coöperatie is niet getoetst bij de partners.
Financieel / organisatorisch
• De lokale herkenbaarheid en specifieke Haarlemse
• Een overname door DOCK zou een oplossing kunnen
aanpak kan worden versterkt vanuit de complemen-
zijn voor de opgave m.b.t. de financiële slagkracht
tariteit van beide organisaties. Een overname brengt
van Haarlem Effect. Daar staan wel hogere frictie-
echter het risico met zich mee dat een deel van die
kosten tegenover die nodig zijn voor de volledige
complementariteit verdwijnt in de integratie.
integratie van beide organisaties. financiële continuïteitsreserve bij Haarlem Effect is
Conclusie: op weg van een strategische alliantie naar een coöperatie
een voorwaarde bij een overname door DOCK. Dit
Op basis van deze analyse is een lokale coöperatie de
heeft gevolgen voor de opbouw van de kostprijs
meest passende samenwerkingsvariant.
en/of de dienstverlening.
De stap van de net gestarte verdergaande samenwer-
• Het afdekken van het risico van een onvoldoende
• Investeren in de ontwikkeling van de kwaliteit en
king naar een coöperatie is een intensief proces. We
het bereiken van de gesignaleerde mogelijkheden
starten met de vorming van een strategische alliantie.
voor efficiency zijn het best te bereiken binnen één
Deze kan na evaluatie doorgroeien naar een coöperatie
rechtsvorm: binnen een coöperatie of als één orga-
voor de (hele) sociale basis in Haarlem, waar mogelijk
nisatie.
ook andere partijen lid van willen worden.
Haarlem dock.nl
Welzijnsorganisatie
23
Vanuit onze gezamenlijke visie richten we het welzijnswerk in. We verdiepen en verankeren onze onderlinge samenwerking en bouwen aan een nog sterker vertrouwen in elkaar. En met samenwerkingspartners en de gemeente werken we aan een sterke sociale basis in Haarlem die aansluit bij de behoeften van de bewoners.
24
Samen sterker in de sociale basis in Haarlem
De volgende stappen naar meer intensieve samenwerking Commitment bestuurders en Raden van toezicht
3. De organisatie van samenwerking: met afspraken over hoe we gaan sturen op strate-
Met de oplevering van dit onderzoeksrapport naar de
gisch, tactisch en operationeel niveau. Denk daar-
mogelijkheden van intensievere samenwerking en het
bij aan een gezamenlijke stuurgroep, werkgroepen
ontwikkelen van een gezamenlijke visie voor de sociale
en onderlinge werkafspraken in het veld. En welke
basis in Haarlem, committeren de bestuurders en RvT’s
plek daarin ook de gemeente, de gebiedsdriehoek
van beide organisaties zich aan de ingeslagen weg. Wat
en onze netwerkpartners hebben.
ons betreft is er in het belang van de sociale basis van
4. Naleving, evaluatie en wijziging van de afspraken:
Haarlem maar één richting waarin het proces kan gaan:
met afspraken over de inspanningsverplichting die
die van intensievere samenwerking.
beide organisaties naar elkaar aangaan, hoe we elkaar aanspreken op de naleving van de afspraken,
Gezamenlijke subsidieaanvraag
hoe we dat periodiek evalueren, hoe we omgaan
Voor 31 augustus 2020 bereiden we een gezamenlijke
met een situatie waarin een van beide partijen
subsidieaanvraag voor. Voor het verdiepen van de
zijn prestaties niet (kan) naleven en hoe we even-
onderlinge samenwerking overleggen we als organi-
tuele wijzigingen van afspraken regelen.
saties nauw met elkaar over inhoud en over financiën en personele inzet binnen de afgesproken programma-
Daarnaast starten we het participatieve proces met
lijnen. We doen dit in vertrouwen in de haalbaarheid
andere stakeholders om gezamenlijk de sociale basis
van elkaars plannen. Op basis van de toekenning van
in Haarlem vorm te geven. Met positieve energie en
subsidie voeren we per 1 januari 2021, met elkaar én in
gezamenlijk draagvlak investeren we met elkaar in de
samenwerking met partners, het welzijn uit in de stad.
duurzame verhoging van de kwaliteit van onze dienst-
Uitwerking convenant voor samenwerking binnen de alliantie
verlening en in de herkenbaarheid van het welzijnswerk voor de bewoners en partnerorganisaties.
alliantie leggen we vast in een convenant dat we met
Evaluatie samenwerking en beslissing over opschalen naar coöperatie welzijn Haarlem
elkaar uitwerken in het najaar van 2020. Daarin staan
Voor de subsidieperiode 2022-2026 vindt een evaluatie
in ieder geval:
plaats of het wenselijk is de samenwerking tussen bei-
De onderlinge samenwerking binnen de strategische
1. Gemeenschappelijke visie, doel en inhoud van de samenwerking;
de partijen ook verder juridisch en financieel vorm te geven middels de oprichting van een lokale coöperatie.
2. De inzet van de organisaties:
En of het passend is dat ook andere partijen zich bij die
met afspraken over wat we samen doen in beleid
samenwerkingsvorm aansluiten.
en uitvoering en wat apart, waar we elkaar man-
Hierover nemen de bestuurders en de RvT’s van beide
daat over geven, hoe we omgaan met uitwisseling
organisaties uiterlijk juni 2021 een besluit.
van gegevens en hoe we elkaar gaan ondersteunen om inzet van beide partijen zo goed mogelijk te maken.
Haarlem dock.nl
Welzijnsorganisatie
25
SAMEN STERKER IN DE SOCIALE BASIS IN HAARLEM samenvatting uitkomsten enquête
Bijlage A
Haarlem dock.nl
Welzijnsorganisatie
Samen sterker in de sociale basis in Haarlem Hoe kunnen we de brede welzijnsorganisaties Haarlem Effect en DOCK Haarlem de komende jaren bijdragen aan een sociaal sterke regio en welke samenwerkingsvorm biedt hiervoor de grootste meerwaarde? We vroegen 187 informele en formele partners en onze medewerkers naar hun visie op de sociale basis en de rol van de welzijnsorganisaties daarin. We zijn bijzonder blij met de geweldige respons van ruim 100 bewonersorganisaties, welzijns- en zorgpartners, ketenpartners en sociaal ondernemers en 67 medewerkers. We bedanken alle deelnemers voor de gemaakte keuzes, de toelichting, feedback en tips. Dat geeft een betrouwbaar beeld voor welke uitdagingen we met elkaar staan. De resultaten van de enquête zijn voor ons een gedegen en waardevolle bron voor onze gezamenlijke visie op maatschappelijke opgaven, onze positionering in de sociale basis en hoe we onze samenwerking verder vorm gaan geven. In ‘Samen sterker in de sociale basis in Haarlem’ vatten we de resultaten van de enquête samen en kijken we vooruit. Resultaten enquête.......................................................................................................................... 3 Vooruitblik.............................................................................................................................................