2 Tweede Voortgangsrapportage Uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel 2023-2027
Tekst van het document
Tweede Voortgangsrapportage Uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel 2025 25 november 2025 Afdeling Maatschappelijke Ondersteuning
Inleiding
2 Aanleiding Ambities en opzet voortgangsrapportage Samenhangende inspanningen Trends Tot slot
Voortgang per doelstelling
2 2 2 2 2
2
Doelstelling 1: Versterken van de preventie 2 Vroegsignalering bij schulden en huisuitzettingen door schulden 2 Tweede kansaanpak ontwikkelen voor dreigende uitzetting wegens woonoverlast 2 Budgetondersteuning op maat 2 Voortzetten aanpak gericht op voorkomen en tegengaan huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Doelstelling 2: verbeteren ondersteuning op maat 2 Voorbereiden op doordecentralisatie beschermd wonen 2 Proces verstrekking briefadres dak -en thuisloze volwassenen is verkort 2 Vereenvoudigen eigen bijdrage MO en VO 2 Evalueren bemoeizorgketen en implementeren verbeteringen 2 Realiseren van de voorziening Domus+ 2 Actualiseren uitvoeringsafspraken Winternoodopvang (Wno) 2 Doelstelling 3: Vergroten tijdelijke en structurele woonoplossingen 2 Huisvesten aandachtsgroepen en creëren van tijdelijke) woonoplossingen 2 Uitvoeren Actieplan Housing First 2 Verbeteren kwaliteit opvanglocaties opvang 2 Uitbreiden plekken Vrouwenopvang met noodbedden en crisisplekken (tijdelijk/structureel) 2 Ontwikkelen beleid en onderzoek naar behoefte aan opvangplekken voor slachtoffers van mensenhandel 2 Ontwikkelen strategisch huisvestingsplan opvang en beschermd wonen 2 Doelstelling 4: Realiseren van stabiele uitstroom 2 Creëren van pauzeplekken 2 Doelstelling 5: Monitoring en strategisch partnerschap 2 Opstellen monitorings- en sturingsplan 2 Besluitvorming ETHOS-telling 2
Voortgangsrapportage uitvoeringsprogramma 2
Bijlage 1: Samenvatting voortgang alle acties
2
Bijlage 2: Cijfers opvang, wonen en herstel
2
Bijlage 3: Overzicht voortgang maatregelen dekking MO-tekort
2
2
Inleiding Aanleiding In april 2023 heeft het college het Uitvoeringsprogramma opvang, wonen en herstel 2023 – 2027 vastgesteld. In lijn met het regionale beleidskader is hierin ingezet op de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis en van maatschappelijke opvang naar wonen eerst. Het Uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel (verder ‘OWH’) beschrijft hoe de ambities uit het regionale beleidskader en de lokale ambities worden gerealiseerd. De gemeente Haarlem heeft, als centrumgemeente, daarin lokale en regionale taken. Via de sociale basis, inzet op bestaanszekerheid, werk & inkomen, maatschappelijke opvang (MO), beschermd wonen (BW) en de vrouwenopvang (VO) geeft de gemeente Haarlem invulling aan de ambities in het regionale beleidskader. Afgesproken is dat de gemeenteraad periodiek geïnformeerd wordt over de voortgang van het Uitvoeringsprogramma OWH. Dit document is de tweede voortgangsrapportage van het Uitvoeringsprogramma OWH 2023-2027.
Ambities en opzet voortgangsrapportage De ambities van het regionale beleidskader Opvang, Wonen en Herstel 2022-2027, ‘inwoner centraal’ en ‘zo thuis mogelijk’, zijn in het Uitvoeringsprogramma OWH geconcretiseerd in vijf doelen, elk met een aantal activiteiten. Dit zijn: -
Versterken van de preventie; Verbeteren van ondersteuning op maat; Vergroten van tijdelijke- en structurele woonoplossingen; Realiseren van stabiele uitstroom; Monitoring en strategisch partnerschap.
Een eerste voortgangsrapportage is in september 2024 in de commissie Samenleving besproken. Deze tweede voortgangsrapportage gaat in op de activiteiten die in de periode juli 2024 t/m oktober 2025 onder deze doelstellingen zijn gestart en/of afgerond. Deze rapportage is tegelijk een actualisatie van de planning van de activiteiten, omdat deze uitgevoerd worden in een dynamische context. De rapportage richt zich op de doelstellingen en acties van het uitvoeringsprogramma. Een financiële reflectie is geen onderdeel van deze rapportage, want dat verloopt via de P&C Cyclus.
Samenhangende inspanningen Aansluitend op de inzet vanuit het Uitvoeringsprogramma vindt parallel en samenhangend meer inzet plaats dan in het oorspronkelijke programma opgenomen was. Als er kansen en mogelijkheden voordoen of wanneer flexibel bijsturing nodig is, gebeurt dat. Al deze inzet draagt bij aan het bereiken van onze ambities voor opvang, wonen en herstel. Belangrijke ontwikkelingen hierin zijn:
3
Regionaal actieplan dakloosheid: wonen eerst In 2024-2025 zijn tien dakloze alleenstaanden en gezinnen in Haarlem succesvol via de Wonen eerst-methodiek gehuisvest. Dit is een actie uit het (lokale) Actieplan Housing first/ Wonen eerst 2023-2026. Voor de tien huishoudens, ook wel de koplopersgroep genoemd, is dakloosheid duurzaam opgelost en verblijf in de opvang voorkomen of sterk verkort. De koplopersgroep heeft belangrijke resultaten opgeleverd. In 2025-2026 zet de gemeente de aanpak voort met zestien woningen en wordt ingezet op (regionale) uitbreiding. Een tussenevaluatie van het actieplan is op 26 juli 2025 in de commissie Samenleving gedeeld. In samenwerking met de regiogemeentes, corporaties en zorgaanbieders is ingezet op regionale voortzetting en uitbreiding van de aanpak Wonen eerst middels het Regionaal Actieplan Dakloosheid (RAD). Het college van Haarlem heeft het RAD vastgesteld in juni van dit jaar. Alle regiomeenten, woningbouwcorporaties en zorgaanbieders in de regio hebben de intentieverklaring van het RAD ondertekend op 15 oktober van dit jaar. Het RAD zet in op ‘Wonen eerst’ als systeemaanpak om dakloosheid terug te dringen.
In het actieplan is onder andere aandacht voor het voorkomen van dakloosheid, het verbeteren van de toegang (BCT) en de uitstroomregelingen, Wonen eerst als methodiek en de inzet op structurele en tijdelijke woonoplossingen en woonvariatie, zoals gemengd wonen, Skaeve Huse en Tijdelijk onder Dak. In dit gemeenschappelijke plan van de gemeentes, corporaties en zorgaanbieders is ook aandacht voor zorg en ondersteuning voor inwoners in leefbare wijken en gezamenlijk eigenaarschap, commitment en communicatie. Met het voortzetten van het (lokale) Actieplan Wonen eerst en het ondertekenen van het RAD zet de regio vaart achter de beweging van Maatschappelijke opvang naar Wonen eerst en zet zij in op het fors en structureel terugdringen van dakloosheid in de regio. Regionale paragraaf Opvang, Wonen en Herstel In april 2024 zijn met de regiogemeenten afspraken vastgelegd die erop zijn gericht dat alle gemeenten in de regio afzonderlijk en waar dit meerwaarde biedt gezamenlijk aan de beweging naar een beschermd thuis en wonen eerst werken. De afspraken zijn vastgelegd in een regionale paragraaf die alle colleges van de regio opnemen in hun lokale uitvoeringsprogramma’s Opvang Wonen en Herstel.
Inzet op de kostenbeheersing van de maatschappelijke opvang • Op het budget voor de Maatschappelijke Opvang bestaat al jaren een tekort tegenover de Rijksdoeluitkering. Het door bureau AEF in 2023 uitgevoerde onderzoek naar het tekort benoemt mogelijke maatregelen om de druk op de Maatschappelijke Opvang te kunnen verminderen (zie managementsamenvatting). Het grootste deel van de oplopende tekorten voor maatschappelijke opvang is verklaarbaar doordat het budget niet wordt geïndexeerd. In juni 2025 is in het Gemeenschappeljjk Orgaan Beschermd Wonen (GO BW) ingestemd met het uitgangspunt om de tekorten op de maatschappelijke opvang en de vrouwenopvang structureel te dekken vanuit de door het rijk ontvangen indexaties en dit in de volgende regiobegroting (2027-2030) te verwerken. Deze dekking gebeurt als de reserve Beschermd Wonen onvoldoende is om het tekort te dekken. Hiermee heeft de regio een belangrijke stap gezet in het vinden van dekking voor resterende tekorten. • Belangrijker nog is dat de regio zich met de beweging naar wonen eerst en beschermd thuis stevig inzet om te voorkomen dat de tekorten verder oplopen. Als dit op de langere termijn een succes blijft, zullen de tekorten zelfs kunnen afnemen, omdat dure intramurale voorzieningen dan af- en omgebouwd kunnen worden.
• De BCT is in mei 2025 begonnen met een nieuwe werkwijze voor de toegang tot de maatschappelijke opvang, waarbij het uitstroomperspectief direct gekoppeld wordt aan de instroom. We verwachten dat dit de verblijfsduur in de opvang zal gaan verkorten. Ook dat zal op termijn gaan bijdragen aan het beperken van de kosten. 4
•
De gemiddelde verblijfsduur in de opvang gaan we in 2026 verder naar beneden brengen door actief met ketenpartners te sturen op de door- en uitstroom van dakloze mensen die per per locatie het langst verblijven in de opvang.
De uitvoering van de maatregelen en de financiële opbrengst, voor zover die één op één aan een maatregel gekoppeld kan worden, brengen we vanaf het najaar 2024 halfjaarlijks voor het GO BW in kaart. Het overzicht dat het GO BW op 26 juni ontving is als bijlage bij deze voortgangsrapportage toegevoegd (en bijgewerkt tot en met 31 oktober).
Trends We zien dat het aantal zelfredzame dakloze mensen (zelfredzaam in de zin dat zij zich met gebruikelijke hulp zouden redden als zij een woonplek hebben, voorheen noemden we hen economisch dakloze mensen) dat zich meldt groeit ten opzichte van het aantal niet-zelfredzame dakloze mensen. Dit kan onder andere verklaard worden doordat het moeilijker geworden is om een betaalbare woning te vinden die een alternatief voor dakloosheid zou kunnen bieden. Bij beide groepen dakloze mensen zien we de gemiddelde verblijfsduur in de opvang toenemen. Naar aanleiding van alle wat we in gang gezet hebben, het aantal mensen dat de afgelopen jaren opgevangen is en begeleiding kreeg, verwachten we in 2026 een daling van de gemiddelde verblijfsduur en van de bezetting van opvanglocaties. Dit verwachten we omdat het totaal aantal mensen dat jaarlijks een beroep doet op opvang niet lijkt toe te nemen en omdat we werken aan een snellere uitstroom en we meer mogelijkheden bieden zoals Wonen eerst, gemengd wonen, Tijdelijk onder Dak en Skaeve Huse. De informatie die de ETHOS-Light-telling eind 2026/begin 2027 gaat opleveren kan ervoor zorgen dat er meer mensen dak- of thuisloos zijn dan we nu in beeld hebben. Die mensen zullen we uiteraard ondersteunen.
Tot slot Net als bij de voortgangsrapportage 2024 is het college trots op de vele inspanningen en resultaten die alle organisaties in de keten geleverd hebben. Gezien de komst van een aantal nieuwe aanbieders heeft dit om extra inspanningen gevraagd. Ook de krapte op de arbeidsmarkt blijft soms parten spelen, waardoor iedereen een tandje bij heeft moeten zetten. Er wordt veel betrokkenheid getoond om cliënten centraal te kunnen blijven stellen. Met de geleverde resultaten is de goede beweging verder in gang gezet voor onze inwoners. Daarnaast is het een gegeven dat alleen met een langdurige inspanning een duurzame verandering gemaakt kan worden. Het college blijft met de ketenpartners flexibel inspringen op dat wat zich aandraagt om verbeteringen door te voeren en grote uitdagingen het hoofd te bieden.
5
Voortgang per doelstelling In deze paragraaf wordt de voortgang per doelstelling weergegeven door de stand van zaken van alle lopende1 activiteiten te beschrijven.
Doelstelling 1: Versterken van de preventie De instroom in beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang wordt door inzet op preventieactiviteiten zoveel mogelijk verminderd. Preventie is het voorkomen van verergering of van opeenstapeling van problemen en het voorkomen van sociale of maatschappelijke uitval, waardoor mensen dakloos kunnen worden of niet meer in de eigen leefomgeving kunnen verblijven. Versterken Sociale Basis in buurten en wijken Het succes van de preventieve aanpak voor dakloosheid ligt voor een groot deel in een sterke sociale basis. Sinds 1 januari 2023 is de institutionele sociale basis geborgd in de opdracht Gewoon in de Wijk, uitgevoerd door Buurts. Buurts draagt ook bij aan het zorgen voor een zachte landing in de wijk na dakloosheid, en het voorkomen van dakloosheid door laagdrempelige ondersteuning en informatie te bieden en kan daarmee problematiek vroegtijdig signaleren. Buurts heeft een belangrijke rol in de preventie van huisuitzettingen. Buurts heeft in 2023 het convenant Pact voor Uitstroom getekend en biedt samen met partners begeleiding van inwoners met Pact-woningen. De wijkteams zijn in staat om inwoners intensief te ondersteunen bij een zachte landing in de wijk.
Buurts maakt deel uit van de koplopersgroep housing first, waarin de wijkteams een belangrijke rol hebben in de ondersteuning van de mensen die via housing first een woonplek krijgen. Buurts begeleidt daarnaast een deel van de inwoners in de opvang of beschermd wonen op de Waardevol Werk locaties. Dit biedt een zinvolle invulling van de dag en ondersteunt het meedoen in de samenleving.
Vroegsignalering bij schulden en huisuitzettingen door schulden Vroegsignalering In sommige gevallen hebben inwoners problematische schulden. Door een wetswijziging op 1 juli 2023 kan de gemeente een schuldhulpregeling starten van 18 maanden. Daarna is – mits voldaan aan de voorwaarden – de inwoner schuldenvrij. De budgetcoaches begeleiden deze inwoners richting financiële zelfredzaamheid en als dit niet haalblaar blijkt, wordt bij de gemeente budgetbeheer gecontinueerd of wordt regulier beschermingsbewind ingesteld. Volgens het CBS kent Haarlem 7000 huishoudens met problematische schulden. In 2024 zijn 950 mensen gemeld waarvan er 220 bereikt zijn (23,16%). In de nieuwe beleidsvisie Armoede & Schulden is opgenomen dat in 2025-2026 een brede campagne vroegsignalering uitgevoerd wordt om meer mensen met problematische schulden te kunnen bereiken. Huisuitzettingen door schulden Sinds 2023 zijn naast de drie grote woningcorporaties Elan Wonen, Pré Wonen en Ymere, 35 particuliere verhuurders aangesloten bij het landelijk convenant Vroegsignalering. Signalen van huurachterstanden komen vanuit die verhuurders – soms ook via deurwaarders of incassobureaus – bij de gemeente binnen. De gemeente kan hierdoor nog beter de wettelijke taak Vroegsignalering 1 Activiteiten die afgerond zijn, worden niet opnieuw benoemd, maar zijn opgenomen in het
totaaloverzicht (zie Bijlage 1).
6
bij schulden uitvoeren en huisuitzettingen om die reden voorkomen. Als hulpaanbod wordt geaccepteerd, helpt de budgetcoach van de gemeente met passende betalingsregelingen en wordt waar nodig budgetbeheer en -begeleiding ingezet. We zien dat het aantal huisuitzettingen door huurschulden is gedaald ten opzichte van de periode vóór 2021 en ook dat de aantallen jaarlijks schommelen. Aantal woninguitzettingen uit sociale huurwoningen wegens huurachterstanden 2019 2020 2021 2022 2023 2024 16 13 6 10 5 Dit zijn allemaal uitzettingen op basis van een vonnis door de rechtbank.
6
2025 (tot november) 10
Tweede kansaanpak ontwikkelen voor dreigende uitzetting wegens woonoverlast Conclusie is dat er geen Tweede kansaanpak nodig is, omdat de ketenpartners al voldoende middelen in handen hebben om huisuitzettingen door overlast te voorkomen. Cruciaal hierbij is effectief samenwerken. In 2024 is samen met ketenpartners gewerkt aan de evaluatie van de aanpak van ‘OGGZ woonoverlast’. Resultaat is dat alle betrokken partners erkennen dat zij een rol spelen in het voorkomen van huisuitzetting door woonoverlast. Woonoverlast kan gerelateerd zijn aan burenruzies of ontstaan doordat mensen bij hun activiteiten onvoldoende rekening houden met de omwonenden, maar het kan ook worden veroorzaakt door mensen met ‘onbegrepen gedrag’. In dat laatste geval blijkt dat bij de persoon in kwestie sprake is van complexe meervoudige problematiek, waardoor de overlast niet eenvoudig op te lossen is. In het uiterste geval kan de situatie dan leiden tot een huisuitzetting, dakloosheid en/of risico’s ten aanzien van de openbare orde en veiligheid. Uiteraard spannen de betrokken partijen zich tot het uiterste in om huisuitzetting te voorkomen, of waar nodig, een andere passende plek te realiseren.
Tijdens de gesprekken met ketenpartners kwamen de volgende vragen naar voren: • Wie is nu verantwoordelijk voor wat? • Hoe ziet de werkwijze van partners eruit? • Wanneer een partner verantwoordelijk is, hoe pakt diegene dit verder op? • Hoe wordt gezorgd dat signalen en meldingen actief worden gedeeld, en dat, indien nodig, wordt gewerkt aan een gezamenlijke aanpak binnen de grenzen van de AVG? Het resultaat van de evaluatie is een overzicht van de verantwoordelijkheden van de ketenpartners en een intern overzicht van de verantwoordelijkheden van de verschillende afdelingen2. Daarnaast is er door de gemeente, Buurts, GGD Kennemerland, GZZInGeest en de politie een stroomschema opgesteld voor de werkwijze en is er nagedacht over de invulling van een gezamenlijk (bestaand) overleg op wijkniveau. Dit laatste punt wordt nog verder uitgewerkt.
Budgetondersteuning op maat Budgetondersteuning op Maat (BooM) is in Haarlem breed beschikbaar om financiële zelfredzaamheid te bevorderen of te herstellen. Een inwoner kan uitsluitend een adviesgesprek nodig hebben, maar kan ook een volledig traject volgen, waarbij de inwoner met een persoonlijke 2
V&H, SMSR en MO. 7
budgetcoach een plan maakt om schulden te voorkomen en geldzaken te regelen. Inwoners die een HaarlemPas bezitten kunnen kosteloos een beroep op BooM doen. Een groeiend aantal inwoners maakten hiervan de afgelopen jaren gebruik. Aantal BooM-trajecten vanaf 2024 Jaar Totaal aantal mensen in traject 2023 371 2024 392
Waarvan nieuwe trajecten 259 253
Waarvan beëindigde trajecten (positief en negatief) 217 285
Ervaringskennis inzetten en gebruik vergroten Inwoners en professionals kunnen een beroep doen op de inbreng en ondersteuning van ervaringsdeskundigen. Om dit doel te behalen en de inzet van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid in zowel beleidsvorming als praktijkuitvoering te verhogen, werken de regiogemeenten en gecontracteerde aanbieders opvang en beschermd wonen samen aan een regionale visie. Deze visie richt zich op volwassenen (18+) met een psychische kwetsbaarheid, waarvoor al veel wordt samengewerkt. Het doel is om de visie begin 2026 op te leveren. In de praktijk wordt al steeds meer met ervaringskennis en -deskundigheid gewerkt. Bijvoorbeeld in het actieprogramma Housing First, de regionale aanpak dakloosheid, door aanbieders van beschermd wonen en opvang, en bij het Anton Pieckhofje wordt de nieuwe werkwijze cliëntervaringsonderzoek Andersom van Movisie toegepast: bewoners bepalen zelf wat er geëvalueerd moet worden.
Voortzetten aanpak gericht op voorkomen en tegengaan huiselijk geweld en kindermishandeling De laatste regionale actieagenda Geweld hoort nergens thuis is in het eerste kwartaal van 2024 afgerond. In aansluiting daarop zijn de regiogemeenten en lokale en regionale samenwerkingspartners (wijkteams, CJG, Veilig Thuis, Blijf Groep, gecertificeerde instellingen, Raad voor de Kinderbescherming, Zorg- en Veiligheidshuis en politie) gestart met het opstellen van het regionale Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling. Met dit regionale Koersplan geven de partners invulling aan een groot deel van het nieuwe landelijke programma Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming. Hierin staan centraal ‘gezinsgericht werken’: werken in een netwerk met een sterke rol van de lokale teams in plaats van werken in een estafettemodel. Het regionale Koersplan bouwt voort op de opbrengsten van de regionale actieagenda Geweld hoort nergens thuis: verdere implementatie van gefaseerd samenwerken voor veiligheid met de TOP-3; het versterken van de rol van Buurts en het CJG in de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling door deskundigheidsbevordering. De inhoud en rolverdeling bij casusregie bij huiselijk geweld en kindermishandeling is uitgewerkt en de gemeente werkt samen met betrokken partners uit wat nodig is om dit in de praktijk te brengen.
Hierbij wordt een koppeling gemaakt met de Aanpak Voorkoming Escalatie. Het regionale Koersplan wordt naar verwachting in Q4 vastgesteld door alle colleges in de regio. Het project ‘huiselijke vrede’ van de Stichting Somaliërs Haarlem & Omgeving (SSHO) wordt met een jaar verlengd tot en met juli 2026. Doel is om huiselijk geweld bespreekbaar te maken in de gemeenschappen en drempels naar de hulpverlening te verlagen. De gemeente werkt samen met Veilig Thuis, Blijf Groep, politie en Reclassering Nederland aan zes acties uit het plan van aanpak voor het herkennen en beter beschermen van vrouwen tegen geweld. Begin 2025 is de intentieovereenkomst voor de komst van een nieuwbouwlocatie vrouwenopvang op het Sonneborn terrein getekend door de Blijf Groep en Pre Wonen.
8
Doelstelling 2: verbeteren ondersteuning op maat Inwoners zijn verschillend in hun woon- en ondersteuningsvragen en in hun wensen, mogelijkheden en beperkingen. Wanneer de hulpverlening daar adequaat op aansluit is de hulpverlening het meest succesvol. De ondersteuning is verschillend van aard en duur, maar altijd gericht op het versterken van de redzaamheid, al dan niet door passende ondersteuning of behandeling, en op het inzetten of versterken van het sociaal netwerk. Om de ondersteuning (nog meer) op maat te realiseren voert de gemeente samen met haar ketenpartners diverse acties uit.
Voorbereiden op doordecentralisatie beschermd wonen Per 1 januari 2025 wordt de toegang voor beschermd wonen uitgevoerd door de acht lokale gemeenten in de regio. De regionale projectgroep Toegang heeft deze decentralisatie succesvol voorbereid. De invoering van het woonplaatsbeginsel voor Beschermd wonen is door het demissionaire kabinet weer uitgesteld. Invoering per 1 januari 2026 was niet meer haalbaar. In 2026 volgt een evaluatie van de Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen in de Haarlemse regio.
Proces verstrekking briefadres dak -en thuisloze volwassenen is verkort Er vindt intern overleg plaats of het juridisch mogelijk is om het proces te verkorten door briefadressen voor dakloze mensen die bekend zijn bij de opvang te verstrekken op basis van vertrouwen in aanbieders. Tijdens gesprekken over briefadressen werd naar voren gebracht dat een uitdaging voor thuisloze mensen om aan een briefadres te komen of om bij netwerk in te kunnen wonen onder andere voortkomt uit beeldvorming bij mensen die twijfelen hieraan mee te werken. Er lijkt namelijk veel terughoudendheid te zijn bij mensen aan wie gevraagd wordt een briefadres te verstrekken of daken thuisloze mensen tijdelijk in te laten wonen, omdat zij de gevolgen van het verstrekken van een briefadres aan iemand die bij hen verblijft voor henzelf als hoofdbewoner als negatief zien (denk aan de kostendelersnorm). We willen iets aan die beeldvorming doen, want die negatieve gevolgen zijn vaak onterecht; maatwerk in combinatie met ondersteuning is hierin mogelijk. De keten ontwikkelt hiervoor een folder die mensen kunnen meegeven aan hun netwerk dat wel zou willen helpen, maar negatieve gevolgen vreest.
Vereenvoudigen eigen bijdrage MO en VO Op dit moment kan de eigen bijdrage voor mensen die in de Wilhelmina verblijven dagelijks betaald worden bij de Brede Centrale Toegang (BCT). Ook kunnen cliënten desgewenst een week of maand vooruitbetalen, als ze dat willen. In de Velserpoort gaat de BCT een keer per maand langs om de eigen bijdrage te innen. In de vrouwenopvang is per januari 2025 gestart met het maandelijks direct inhouden van de eigen bijdragen op de uitkering. Dit zorgt voor rust en overzicht op het te besteden budget d Deze mogelijkheid is ook beschikbaar voor andere doelgroepen, maar vraagt nog om nadere afstemming in de keten over wanneer dit wel en niet passend is. Over het algemeen kan gesteld worden dat het op maandbasis betalen van structurele kosten past in een gezonde financiële huishouding.
Evalueren bemoeizorgketen en implementeren verbeteringen In 2023 is een analyse van de bemoeizorg in regio Kennemerland uitgevoerd. Uit deze analyse kwam naar voren dat de bemoeizorgketen een goede basis heeft en op een aantal punten kan 9
worden doorontwikkeld. Hiertoe is in 2024 een subsidieaanvraag ingediend voor de subsidie “Vroegsignalering en opvolging in de wijk” van ZonMw, die in december 2024 is toegekend voor de periode 2025-2027. Met behulp van deze subsidie is de bemoeizorg in Kennemerland vanaf medio 2025 versterkt met: - Extra capaciteit voor bemoeizorg-aanbieders voor meer hulpverlening aan de doelgroep en betere aansluiting met de ketenpartners; - Meer bemoeizorg met verslavingsexpertise en continuering van de inzet van Brijder verslavingszorg op de opvanglocatie aan de Wilhelminastraat; - Bemoeizorg aan mensen uit Oost-Europa door stichting Barka. Voor de financiering van deze extra zijn met de bemoeizorgaanbieders driejarige subsidieafspraken gemaakt. Het Rijk heeft de intentie de middelen van ZonMW met ingang van 2028 structureel te maken. In 2026 wordt hier meer helderheid over verwacht.
Realiseren van de voorziening Domus+ De beoogde aanbieder is bezig met het opstellen van een businesscase om de exploitatie rond te krijgen. De verwachting is dat begin in de loop van 2027 de eerste bewoners kunnen intrekken.
Actualiseren uitvoeringsafspraken Winternoodopvang (Wno) De winternoodopvang van 2024/2025 is rustig verlopen. Hoewel de opvang regelmatig behoorlijk vol zat, is het aantal opvangplekken voldoende gebleken. Bovendien monitoren gemeente en partners wekelijks de bezetting om tijdig te kunnen acteren als dit nodig is. Fase 2 is deze winter niet van kracht geweest. De winternoodopvang gaat 1 december 2025 weer open en loopt – zoals ieder jaar vier maanden – tot 1 april 2026.
10
Doelstelling 3: Vergroten tijdelijke en structurele woonoplossingen Herstel begint met een huis, zoals een eigen woonplek of een passende beschermd wonenplek. Onder andere middels de Regionale Aanpak Dakloosheid werken we aan de transformatie van opvang naar wonen eerst. Ook wordt ingezet op het vergroten van tijdelijke en structurele woonoplossingen en de uitbreiding van woonvariatie.
Huisvesten aandachtsgroepen en creëren van (tijdelijke) woonoplossingen Afspraken over huisvesting van aandachtsgroepen zijn vastgelegd in onder andere de huisvestingsverordening, het lokale Actieprogramma Wonen en Zorg Gewoon Samen Thuis (hierin zijn de acties voor wonen voor kwetsbare inwoners in Haarlem opgenomen) en in het Regionaal Actieplan Dakloosheid. Op dit moment werkt de regio aan actualisatie en aanpassing van de huisvestingsverordening die waarschijnlijk per 1 januari 2026 in werking zal treden. Niet alle dakloze cliënten stromen gelijk uit naar zelfstandige huisvesting. Soms is een andere voorziening, zoals beschermd wonen, meer passend. Het Regionaal Actieplan Dakloosheid is een nadere uitwerking van de opgave voor (dreigend) daken thuisloze inwoners. Ook wordt in 2025 gewerkt aan een nieuwe regionale huisvestingsverordening. Beide houden rekening met de verwachte invoering van het wetsvoorstel Versterken Regie volkshuisvesting dat voorligt bij de eerste kamer. Lokaal zet de gemeente samen met woningcorporaties en zorgaanbieders in op de realisatie en uitbreiding van woonvariatie, door onder meer gemengd wonen, zoals aan de Athenestraat. Het Pact voor Uitstroom omvat de afspraken die gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties hebben gemaakt over de uitstroom uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen.
In 2024 werden in de IJmond en Zuid-Kennemerland 131 woningen toegewezen. Dit was een grote stijging ten opzichte van 2023 (93 toewijzingen) en de jaren ervoor, mede door een aantal verbetermaatregelen die de partijen samen getroffen hebben. Wel is er nog sprake van een wachtlijst, waardoor inwoners met een Pactbeschikking langer moeten wachten op een woning dan beoogd. In 2025 evalueren we het Pact voor Uitstroom. De resultaten van de evaluatie worden eind 2025 verwacht. Tijdelijk onder Dak Halverwege 2025 is de eerste Tijdelijk onder Dak-pilot gestart in Haarlem in nauwe samenwerking met Pré Wonen en de Regenbooggroep. Er zijn tien woningen beschikbaar waar in totaal twintig zelfredzame dakloze mensen tijdelijk kunnen wonen. Zij mogen gedurende de periode van een jaar in de woningen verblijven, en worden in deze periode ondersteund in het zoeken naar een passende vervolgplek. Door de inzet van Tijdelijk onder Dak kan escalatie van problematiek bij dakloosheid voorkomen worden. Ook kan het project verblijf in de maatschappelijke opvang voorkomen. Met de Haarlemse woningcorporaties is een intentieovereenkomst opgesteld om afspraken vast te leggen over het zoeken naar geschikte vervolglocaties.
Gemengd wonen Gemengd wonen zijn woonprojecten waarin verschillende groepen mensen doelbewust en in georganiseerd verband samenwonen, contact onderhouden en soms ook gezamenlijk activiteiten ondernemen. In gemengde woonprojecten wonen reguliere huurders samen met bewoners die (tijdelijk) ondersteuning nodig hebben zoals mensen die eerder dak- of thuisloos waren, mensen die psychisch kwetsbaar zijn. Deze manier van wonen biedt diverse maatschappelijke opbrengsten. Samen met de corporaties is een kader opgesteld met de uitgangspunten voor gemengd wonen. 11
Ouderkind-plekken en safehouses Einde zomer 2025 is de aanbesteding voor ouderkind-plekken en safehouses afgerond. De aanbesteding Safehouses (perceel 1) is geslaagd: aan 11 (elf) partijen is de opdracht gegund. De aanbesteding voor ouderkind-plekken (perceel 2) is mislukt; er zijn geen geldige inschrijvingen ontvangen. Vervolgens is ervoor gekozen om voor ouderkind-plekken te werken met opdrachtbrieven. Dit biedt een pragmatische oplossing binnen de kaders van de aanbestedingswet. Door te werken met opdrachtbieven blijft de continuïteit van zorg gewaarborgd, zonder onnodige administratieve lasten of risico’s op mislukte aanbestedingen en onnodige administratieve lasten voor aanbieders die zelf ook het liefst met opdrachtbrieven werken. Kamers met aandacht Kamers met aandacht heeft ondanks een uitgebreide inzet hierop en intensieve campagnevoering niet geleid tot een succesvolle matching en afgesproken is deze inzet te beëindigen. Voor de doelgroep van Kamers met aandacht zijn in Haarlem voldoende alternatieven beschikbaar, zoals het project Onder de Pannen. Onder de Pannen De Regenboog Groep maakt Onder de Pannen in de regio Haarlem mogelijk. In 2024 is, net als de voorgaande jaren, opnieuw een toename in het aantal koppelingen:
Aanmelding huurder Aanmelding verhuurder Aantal koppelingen Haarlem Aantal koppelingen hele regio
2021 51
2022 66
2023 84
2024 148
29
29
35
42
11
11
14
18
11
17
20
27
In 2025 gaat Onder de Pannen onverminderd door met koppelen van zelfredzame dakloze mensen en mensen die een kamer aan hen willen verhuren. Als gevolg van de motie Barmhartigheidsbonus voor Haarlemse hospita’s gaat in de zomer van 2025 een nieuwe pilot van start. De pilot beloont alle verhuurders die negen maanden of langer een kamer via Onder de Pannen verhuren met €1.000,- (bruto). De hoop is dat dit in 2025 en 2026 tot nog meer koppelingen leidt. Daarnaast vond over Onder de Pannen in september 2025 een publiciteitsactie plaats in de vorm van mupi’s3 in de stad. Daarop was ook aandacht voor de barmhartigheidsbonus. Onder de Pannen wordt ook in 2025 gefinancierd uit het regionale innovatiefonds (incidentele middelen). In 2025 wordt onderzocht en beoordeeld of en hoe Onder de Pannen vanaf 2026 vanuit structurele middelen gefinancierd kan worden. Hospitaverhuur In 2025 is de nieuwe wet Hospitaverhuur in consultatie gegaan. Deze wet probeert hospitaverhuur te vergemakkelijken door regels te versoepelen. Zo is er nu een verhuurcontract van vijf jaar mogelijk, met een proeftijd van negen maanden. Ook de inkomensafhankelijke huurverhoging voor hospitaverhuurders vervalt of vermindert als die het gevolg was van hospitaverhuur. Ook is de mogelijkheid opgenomen het contract te beëindigen bij verkoop van de woning.
Daarnaast is de gemeente in februari 2025 een samenwerking aangegaan met Hospi Housing, zij zijn bemiddelen tussen een persoon die een kamer overheeft en een persoon die wil huren. 3 Een reclamebord dat van binnenuit verlicht wordt, zodat dit 24 uur per dag zichtbaar is.
12
Bovendien wordt aan een centraal informatiepunt gewerkt om alle regels en mogelijkheden omrent hospitaverhuur inzichtelijk te maken voor bewoners. Skaeve Huse De omgevingsvergunning voor het bouwen van de Skaeve Huse wordt aangevraagd en er is gestart om het terrein klaar te maken voor het plaatsen van de mobiele units. De kaders voor het uitvoeringsbeleid zijn vastgesteld en besproken met de beoogde aanbieder. De verwachting is dat in de loop van 2026 de eerste bewoners hun sleutels kunnen krijgen.
Uitvoeren Actieplan Housing First In 2024-2025 zijn tien dakloze alleenstaanden en gezinnen in Haarlem succesvol via de Wonen eerst-methodiek gehuisvest. Dit is een actie uit het (lokale) Actieplan Wonen eerst. Voor de tien huishoudens – ook wel de koplopersgroep genoemd – is verblijf in de opvang voorkomen of sterk verkort. De koplopersgroep heeft belangrijke resultaten opgeleverd. Vanaf september 2025 heeft de gemeente de aanpak dan ook voortgezet met zestien woningen en er wordt ingezet op (regionale) uitbreiding. Op 15 oktober tekenden regiogemeenten, corporaties en opvangpartners de intentieverklaring Wonen eerst.
Verbeteren kwaliteit opvanglocaties opvang Kansen monitoren om plekken nachtopvang om te vormen naar éénpersoonskamers In het Regionaal Actieplan Dakloosheid (zie inleiding) wordt gewerkt aan de afbouw en ombouw van locaties. In dit traject wordt tevens onderzocht hoe we op alle maatschappelijke opvanglocaties volledig over kunnen gaan op éénpersoonskamers. Realiseren nieuwe Vrouwenopvang Er komt een nieuwe locatie voor de vrouwenopvang in Kennemerland binnen de gebiedsontwikkeling Sonneborn-Bloom. Oplevering wordt eind 2028 verwacht. Voor de nieuwbouw is een intentieovereenkomst tussen de Blijf Groep, Pré Wonen en de gemeente afgesloten op 15 januari 2025.
Uitbreiden plekken Vrouwenopvang met noodbedden en crisisplekken (tijdelijk/structureel) De tijdelijke uitbreiding is eind 2024 volledig gerealiseerd (9 plekken).
Ontwikkelen beleid en onderzoek naar behoefte aan opvangplekken voor slachtoffers van mensenhandel Omdat het praktisch is, wordt vanuit de decentralisatie uitkering Vrouwenopvang aan HVO Querido subsidie verleend voor het uitvoeren van de zorgcoördinatie van slachtoffers van mensenhandel uit de regio. Zij zorgen voor belangenbehartiging en voor het organiseren van een samenhangend hulp- en ondersteuningsaanbod voor slachtoffers en voor de toeleiding van slachtoffers naar de juiste organisaties. In principe valt de ondersteuning van slachtoffers mensenhandel onder de Wmo (commissie Lenferink). In 2024 heeft HVO-Querido in een brandbrief aan alle gemeenten in Noord-Holland aangegeven dat er meer opvangplekken nodig zijn voor slachtoffers van mensenhandel. In reactie hierop is onderzocht wat de situatie is. Het beeld is dat slachtoffers van mensenhandel in regio Kennemerland doorgaans op een passende plek kunnen worden opgevangen en dat het niet noodzakelijk is hier maatregelen op te nemen. Het ontwikkelen van beleid ter verbetering van de aanpak van mensenhandel ligt bij openbare orde en veiligheid. 13
Ontwikkelen strategisch huisvestingsplan opvang en beschermd wonen Met het Regionaal Actieplan Dakloosheid zet de regio in op de beweging van Maatschappelijke opvang naar Wonen eerst. Dit heeft gevolgen voor het benodigde aantal plekken opvang en huisvesting. Als uitwerking van het Regionaal Actieplan Dakloosheid wordt in 2025 een ombouwschema voor de Maatschappelijke opvang opgesteld. Hierin is aandacht voor ombouw van de bestaande locaties. Een aantal locaties behoudt een cruciale functie binnen de Maatschappelijke opvang. De gemeente is voornemens om drie cruciale locaties te verwerven. Met als doel om de strategische positie van de gemeente te versterken en de essentiële functie van maatschappelijke opvang in de stad te borgen en garanderen. Eind 2025 start een soortgelijk traject om de beweging van Beschermd wonen naar Beschermd thuis in beeld te brengen. In dit traject is aandacht voor de spreiding van locaties over de regio en de benodigde plekken Beschermd wonen (voorzieningen) en Beschermd thuis (huisvesting).
Doelstelling 4: Realiseren van stabiele uitstroom Met het Uitvoeringsprogramma OWH wordt actief ingezet op uitstroom vanuit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen, het borgen van de continuïteit van ondersteuning en het creëren van pauzeplekken.
Creëren van pauzeplekken De gemeente is in 2025 gestart om met aanbieders een aanbod aan pauzeplekken te ontwikkelen. Hierbij wordt onderzocht op welke wijze de pauzeplekken worden ingezet, waar ze geboden kunnen worden, en voor welke doelgroep. Het streven is om in Q2 2026 te starten met een pilot.
14
Doelstelling 5: Monitoring en strategisch partnerschap De voortgang en het realiseren van de doelen wordt gemonitord door tussentijds, waar nodig, bij te sturen. Monitoring geeft inzicht in de beweging, effectiviteit en efficiëntie van de ingezette acties en inspanningen en laat zien in hoeverre de twee centrale ambities “inwoner centraal” en “zo thuis mogelijk” worden verwezenlijkt. In de tabel in Bijlage 1 zijn de acties verwerkt waarmee het bestuur werkt aan de doelstelling Monitoring en strategisch partnerschap.
Opstellen monitorings- en sturingsplan De verwachting is nog steeds dat eind 2025 of in de eerste maanden van 2026, voor intern gebruik, een dashboard met daarin data over de maatschappelijke opvang wordt gerealiseerd.
Besluitvorming ETHOS-telling De regio Haarlem gaat zich inschrijven voor de ETHOS-telling van 2027. De telling maakt gebruik van de ETHOS-Light definitie, die een bredere kijk op dakloosheid hanteert dan traditionele definities. Hiermee hoopt de regio Haarlem een nog beter beeld te krijgen van de groep dak- en thuisloze mensen.
Voortgangsrapportage uitvoeringsprogramma De voortgang van het uitvoeringsprogramma wordt jaarlijks in een voortgangsrapportage verantwoord. De huidige rapportage is de tweede voortgangsrapportage. De eerste voortgangsrapportage OWH 2023-2027 werd op 19 september in de commissie Samenleving besproken.
15
Bijlage 1: Samenvatting voortgang alle acties Doelstelling 1. Versterken van de preventie
2. Verbeteren van de ondersteuning op maat
Activiteit Versterken Sociale Basis in buurten en wijken Schulden vroeg signaleren en huisuitzettingen voorkomen. Tweede kans aanpak ontwikkelen voor dreigende huisuitzetting wegens overlast
Budgetondersteuning op maat (BooM) Plan van aanpak voor de inzet van ervaringskennis en ervaringsdeskundigen Voortzetten aanpak gericht op voorkomen en tegengaan huiselijk geweld en kindermishandeling Evalueren pilot trajectbegeleiding economisch dakloze mensen Evalueren steungroepenmethodiek Juridisch kader met betrekking tot opvang opstellen voor doelgroepen buiten de Wmo 2015 Voorbereiden op doordecentralisatie BW Regionaal aanbesteden maatschappelijke opvang en beschermd wonen Continueren omgekeerde toets Verkorten en verbeteren van processen: Proces verstrekking briefadres dak -en thuisloze volwassenen is verkort Experiment Kansfonds en Instituut Publieke waarden uitvoeren Bewaken en doorontwikkelen brede gezinsaanpak MO Vereenvoudigen eigen bijdrage MO en VO Evalueren bemoeizorgketen en implementeren verbeteringen
3. Vergroten tijdelijke- en structurele woonoplossingen
Verbeteren huisartsenzorg aan dak- en thuisloze mensen Actualiseren uitvoeringsafspraken Winternoodopvang (Wno) Evalueren gebruiksruimte Wilhelminastraat Huisvesten aandachtsgroepen Haalbaarheidsonderzoek Tijdelijk onder Dak
Status/Planning Loopt/Continue Loopt/Continue Gestart in Q3 2024, in 2025 samenwerkingsafspraken gemaakt Loopt/Continue 2026 oplevering regionale visie Loopt/Continue Vaststellen regionaal koersplan in Q4 2025? Afgerond in 2024 en werkwijze ingebed Afgerond in 2024 en werkwijze ingebed Afgerond, nieuwe verordening per 11 juli 2024 Wachten op landelijke voortgang richting 2027 Afgerond in 2024 Loopt/Continue Is in 2025 in ontwikkeling
Gestopt Afgerond, begin 2026 check op voortgang Gestart in Q1 2025 Evaluatie afgerond/implementatie 2025/2026 Geborgd/continue Loopt/jaarlijkse actie Afgerond Continue Afgerond
16
Onderzoek Ouderkind-plekken
4. Realiseren van stabiele uitstroom
5. Monitoring en strategisch partnerschap
Evaluatie Kamers met Aandacht Evaluatie onder de Pannen Opstellen en uitvoeren Actieplan Housing First Verbeteren kwaliteit opvanglocaties MO Realiseren van huisvestingsvormen voor doelgroepen Skaeve Huse en Domus+ Ontwikkelen beleid en onderzoek naar behoefte aan opvangplekken voor slachtoffers van mensenhandel Ontwikkelen strategisch huisvestingsplan MO en BW Uitstroom realiseren Borgen continuïteit van ondersteuning na uitstroom Creëren van pauzeplekken Opstellen monitoring- en sturingsplan Besluitvorming over deelname aan ETHOS-telling Opstellen voortgangsrapportage over het uitvoeringsprogramma
Afgerond en aanbesteding uitgevoerd in 2025 2025, project stopgezet Afgerond Afgerond Continue Loopt/2026 2027 Loopt
Loopt/2025/2026 Loopt/continue Loopt 2026 Opgesteld/sinds 2025 actief Besluit genomen/ in 2027 telling uitvoeren Loopt/jaarlijks
17
Bijlage 2: Cijfers opvang, wonen en herstel Maatschappelijke opvang Huidige locaties maatschappelijke opvang naar doelgroep, type locatie en aantal plekken Locatie
Doelgroep
Type locatie
Aantal plekken
Wilhelminastraat
Wmo-individuen met OGGZ-aandoening Wmo-individuen OGGZaandoening Redzame dakloze individuen (niet Wmo) Redzame dakloze gezinnen (niet Wmo) Wmo-individuen Lichte OGGZ Wmo-individuen OGGZ
Dag- en nachtopvang
24-uursopvang
30 plekken (42 tijdens winterperiode) 42 plekken (46 tijdens winterperiode) 5 plekken
24-uursopvang
21 plekken
24-uursopvang
34 plekken
24-uursopvang
14 plekken
Wmo-individuen OGGZ
24-uursopvang
11 plekken
Wmo-gezinnen OGGZ
24-uursopvang
30 plekken
Jongvolwassenen 18 tot 23 jaar
24-uursopvang
22 plekken
Velserpoort – individuen
Velserpoort – gezinnen Anton Pieckhofje Frans Halpanden Kennemerhof (in Beverwijk) Haarlemmermeer Gezinnen (in Haarlemmermeer) Spaarnezicht
24-uursopvang
Totaal
209 (225 tijdens winterperiode)
Beeld van aantal cliënten opvang en leefgebieden waarop problematieken ervaren wordt Van de 767 nieuwe cliënten die in 2024 een opvang-, hulp- of adviesvraag hebben neergelegd bij het BCT Loket, is in 419 gevallen een traject aangemaakt (in 2023 waren dit 420 trajecten). Niet iedereen ontvangt een traject, bijvoorbeeld omdat er geen opvang nodig bleek te zijn (en iemand bijvoorbeeld toch in netwerk kon verblijven), mensen toch geen gebruik maken van de opvang of na een paar dagen de opvang hebben verlaten. De cliënten met een traject vallen onder één en soms meerdere doelgroepen, bijvoorbeeld een passant uit de EU die voldoende redzaam was. Als iemand niet opgevangen wordt, wordt er wel een hulpaanbod gedaan. Doelgroep nieuwe cliënten BCT loket Onvoldoende zelfredzaam Voldoende zelfredzaam Passant Intake onvolledig EU burger Remigrant Onbekend Ongedocumenteerd Totaal
2022
2023
2025 2024 tot en met juni
363 116 3 7 27 6 0 7
265 141 40 32 22 20 6 3
321 90 48 16 14 2 0 0
121 57 16 22 12 7 0 0
529
529
491
235
Tussen 2023 en 2024 zitten opvallende verschillen. Zo waren in 2024 in de opvang meer (321) mensen onvoldoende zelfredzaam dan in 2023 (265). Daarentegen daalden nagenoeg alle andere categorieën (passanten uitgezonderd). Dit kan voor een deel verklaard worden doordat de BCT in 18
2023 een nieuw registratiesysteem heeft geïmplementeerd, waardoor zij nauwkeuriger kunnen registreren. De komende jaren worden de bovenstaande cijfers gemonitord, waardoor trends beter zichtbaar worden.
Tabel: aantal unieke personen dat tussen 2020-2024 gebruikmaakten van de nachtopvang Gemeente van herkomst
2025 tot en met juni 12
2020
2021
2022
2023
2024
Beverwijk
20
23
24
20
23
Bloemendaal
0
4
2
3
7
0
Haarlem
165
175
150
158
129
94
Haarlemmermeer
27
49
49
43
32
34
Heemskerk
10
12
12
10
7
4
Heemstede
3
3
3
5
4
5
Velsen
30
27
24
24
31
24
Zandvoort
7
12
12
15
9
12
Buitenregionaal
28
38
37
28
25
Totaal
290
343
313
306
267
14 222
Ten opzichte van 2023 vertoont de verdeling van unieke personen een relatief sterke daling van unieke personen uit Haarlem, Zandvoort, Heemskerk en Haarlemmermeer. En een relatief sterke stijging in Bloemendaal. Bij de triage aan het BCT-Loket van de 419 nieuwe trajecten (267 unieke personen) werden de volgende directe aanleidingen van dakloosheid geregistreerd:
Daarnaast werden in diezelfde triage van de BCT de volgende leefgebieden genoemd waarop er problemen ervaren worden (vaak is er een combinatie van minimaal drie leefgebieden): Leefgebied Feitelijk dakloos Financiën Sociaal netwerk Psychisch Jeugd gerelateerd Verslaving
Aantal 320 210 167 159 142 102
Leefgebied Huiselijk geweld Somatisch Psychiatrisch Thuisloos Juridisch Verstandelijke beperking
Aantal 85 85 83 83 49 21
19
Aantal nieuwe trajecten per gemeente bij Loket BCT De cliënten die in 2024 een nieuw BCT-traject hebben gekregen zijn afkomstig uit verschillende gemeenten in de regio Kennemerland of komen uit andere regio's naar het BCT Loket in Haarlem toe. De verdeling is als volgt: Gemeente van herkomst
2023
2024
2025 t/m juni 12
Beverwijk Bloemendaal Haarlem Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Velsen Zandvoort
19 4 215 52 15 6 37 19
31 4 190 63 12 4 50 14
Buitenregionaal
53
51
0 94 34 4 5 24 12 37
Totaal
420
419
222
Aantal bezette bedden locaties nachtopvang 2024 en eerste helft 2025 ln 2024 werd in de regio Kennemerland nachtopvang aangeboden in de Wilhelminastraat, de Velserpoort, op de time outbedden en de Ziekenboeg. Daarnaast werd het Joops hotel ingezet voor de MO. Deze is begin 2024 gesloten als maatschappelijke opvanglocatie. Het aantal bezette bedden per maand in deze locaties, was in 2024 als volgt:
In totaal werd in 2024 28.488 keer een bed beslapen in de maatschappelijke opvang. Hieronder volgt een tabel die dit cijfer afzet tegen de afgelopen vijf jaar, waarin het effect van de coronapandemie in 2020-2021 duidelijk zichtbaar is:
2020
2021
2022
2023
2024
2025 tot en met juni
MO Wilhelminastraat
10.673
10.215
12.531
13.190
12.775
6.782
MO Velserpoort
15.899
14.786
15.785
15.536
15.023
7.727
MO Ziekenboeg Transvaal
572
498
177
407
158
128
Time outbedden
318
504
383
485
331
120
MO Hotel Joops
0
1.306
8.303
6.938
201
0
Voormalig overige 'Corona-MO-Locaties
4.871
14.034
0
0
0
0
Totaal
32.333
41.343
37.179
36.556
28.488
14.757
-
+ 27%
-10%
-2%
-22%
n.n.b.
Geslapen nachten per locatie
Toe- of afname t.o.v. voorgaande jaar
Indicaties uit het verleden Het streven is dat een traject in de nachtopvang zo kort mogelijk duurt en liefst binnen drie maanden resulteert in huisvesting of een passende woonvoorziening. Net als vorig jaar heeft de BCT onderzocht hoeveel cliënten in de nachtopvang verblijven met een indicatie die vóór het rapportagejaar is afgegeven en hoeveel nachten dit betrof. In 2024 heeft 62% van de gebruikers van de nachtopvang een MO-indicatie van vóór 2024. 20
Startjaar MO indicatie
Aantal unieke gebruikers nachtopvang
2020 2021 2022 2023 2024 Totaal
Startjaar MO indicatie
Percentage 1 5 26 69 166
0% 2% 10% 26% 62%
267
100%
Aantal nachten geslapen in nachtopvang
2020 2021 2022 2023 2024 Totaal
Percentage
31 327 3.552 10.818 13.271
0% 1% 13% 39% 47%
27999
100%
Bemoeizorg Aantal nieuwe meldingen Vangnet en advies ZuidKennemerland Aantal meldingen Vangnet en advies Haarlemmermeer Totaal Toe- of afname t.o.v. voorgaande jaar
2019 272
2020 339
2021 333
2022 246
2023 286
2024 297
182
252
245
240
276
249
454 -
591 +30%
578 -2%
486 -16%
562 +16%
546 -3%
2019
2020
2021
2022
2023
2024
26
26
26
26
26
26
40
31
15
*
*
13
16
17
16
19
15
12
14
13
20
17
15
10
Vrouwenopvang Aantal plekken VO Kennemerland Aantal noodopnames VO afkomstig uit Kennemerland Aantal afgeronde trajecten VO Kennemerland (12 units) Aantal afgeronde trajecten vanuit satellietwoningen VO (14 units)
*De Blijf Groep registreerde het aantal noodopnames niet standaard op het niveau van de regio van een centrumgemeente, daarom zijn deze cijfers voor 2022 en 2023 niet voor handen. In principe wordt 70% van de cliënten binnen de eigen regio van de gehele Blijf Groep opvangen en 30% van buiten de regio komt vanwege veiligheidsoverwegingen.
Beschermd wonen Beschermd wonen Wmo Aantal unieke cliënten met een BW-indicatie* Toe- of afname t.o.v. voorgaande jaar
2021
2022
2023
2024
2025 tot november
1.170
918
893
764
794
-
-27%
-3%
-17%
n.n.b.
* in de derde voortgangsrapportage zullen we hier ook de aantallen beschermd thuis trajecten gaan tonen (dit ‘product’ is sinds 1 juli 2024 beschikbaar vanuit de aanbesteding Zo thuis mogelijk). Duiding: Vanaf 2022 zijn we strakker met aanbieders gaan sturen op snellere uitstroom uit de beschermd wonen locaties. Bijvoorbeeld door het gebruik van de urgentieregelingen voor wonen; de PACT regeling (IJmond en Zuid-Kennemerland) en de Opstapregeling (Haarlemmermeer). 21
Maatregel
VERSCHUIVEN
Wonen eerst Bij het direct huisvesten in plaats van opvangen worden direct concrete besparingen bereikt. Als deze methode breed wordt toegepast in de regio, Maatregel gaat hiermee een stevige kostenbesparing gepaard en zullen ook minder plekken nodig zijn. De overbruggingszorg van cliënten met een BWindicatie in de MO financieren vanuit BW-budget of uit algemene Wmo-middelen. Een BW-indicatie organiseren voor cliënten met triple problematiek die in de MO verblijven, maar die baat zouden hebben bij beschermd wonen, en daarna de overbruggingszorg niet meer uit MObudget bekostigen.
VERKLEINEN
Verkennen of (resterende) uitgaven voor het Veldwerk Schiphol door de regiogemeenten Tijdelijk Onder Dak gezamenlijk gefinancierd kan worden. Dit project biedt een tijdelijke woonplek, om te voorkomen dat problematiek bij zelfredzame dakloze inwoners toeneemt en escaleert. Bovendien behouden mensen hun zelfstandigheid en autonomie, doordat zij geen gebruik hoeven te Steungroepenmethodiek inzetten bij dreigende maken van de opvang. dakloosheid (inschatting is dat hiermee in 20% van Meer sociale huurwoningen/ andere de gevallen dakloosheid voorkomen kan worden). woonoplossingen
Verklaring van het tekort € 3.035.000
Verklaring van het tekort €600.000 - €800.000
€300.000 tot €400.000
€ 531.000
Meer BW en/of Beschermd Thuis Domus+/Skaeve Meer inzetten opHuse preventie van schulden, inzet van bemoeizorg, inclusieve wijkvoorzieningen, etc. Bredere screening door BCT om eerder de juiste ondersteuning op de juiste plek te krijgen Gezinnen opvangen in eigen gemeente (gericht op Strenger zijn op regiobinding besparing vervoerskosten). VERDELEN
Verdieping onderzoek door BCT om meer naar Verdelen van een resterend tekort eigen netwerk of naar andere regio's Nu is de afspraak om tot en met 2028toe hette leiden Minder hard op regiobinding in het hetoverschot PACT resterende tekort te dekken uit BW. Als regio moeten afspraken gemaakt worden over het verdelen van het resterende tekort op de langere termijn en de te hanteren verdeelsleutel. Afdwingen accepteren woning Verwachtingenmanagement/ stimuleren uitstroom buiten Pact
€ € 4.000 1.887.000 n.v.t.
Status In 2024-2025 is in Haarlem de eerste Wonen eerst pilot met 10 koplopers succesvol afgerond en is de pilot inmiddels verlengd met 16 plekken. Op 8 mei 2025 hebben we bestuurders van de corporaties, zorgaanbieders en Status gemeentes de stukken van het RAD gezamenlijk akkoord bevonden. Op 15 oktober 2025 is de intentieverklaring Wonen eerst getekend door alle In 2024 wordt € 210.000 voor overbruggingszorg (trajectbegeleiding) colleges, betrokken corporaties, aanbieders en andere ketenpartners.betaald uit het regionaal budget. Reëel is om de kosten voor verblijf van doelgroep in degecommitteerd: MO ook ten De regiogemeenten hebben zich aan dedeze volgende aantallen laste te brengen van de BW-middelen. Vanaf 2025 indiceren alle gemeenten voor de eigen inwoners zelf of er 2025-2026: sprake noodzaak tot beschermd wonen. • is van Beverwijk en Heemskerk (samen 8) Als inwoners zich melden met een beroep op opvang is het nodig om bij de triage ook in kaart te brengen of • Haarlem (16) er sprake is van de noodzaak voor BW, zodat áls er noodzaak is tot opvang • Haarlemmermeer (10) direct of snel de juiste indicatie afgegeven kan worden (indien BW-waardig is 2026-2027: dit overbruggingszorg met een maatwerkvoorziening maatschappelijke • Bloemendaal, Heemstede en Zandvoort (samen 10) opvang of een indicatie Beschermd Thuis).
• Velsen (10) Als centrumgemeente betaalde Haarlem €189.000 in 2024 en Haarlemmermeer betaalde (uit lokale middelen) €50.000. De gemeente In Haarlem is een locatie voor Tijdelijk onder Dak gevonden die in mei 2025 in Haarlemmermeer heeft vanaf 1 januari 2025 de regie op de samenwerking gebruik genomen is. Het gaat om tien woningen waar twintig mensen voor op schiphol overgenomen van centrumgemeente Haarlem. De bijdrage van de duur van een jaar kunnen verblijven om te voorkomen dat zij gebruik de centrumgemeente voor 2025 is t.o.v. 2024 verder naar beneden moeten maken van de MO. bijgesteld, naar €34.000. De steungroepenmethodiek is onderdeel van de standaard werkwijze van de nieuwe partijen die Velserpoort (perMens per 1 oktober 2024) en Wilhelmina In Haarlem zijn twee gemengd wonen-projecten in voorbereiding. De uitvoeren (Leger des Heils sinds 1 december 2024). Daarnaast is het van uitbreiding van woonvariatie zoals woning delen, gemengd wonen en skaeve belang dat de lokale teams deze methodiek toepassen. hus draagt bij aan de realisatie van een passende plek voor inwoners met verschillende woonbehoeftes. Hiermee kan verblijf in de opvang teruggedrongen worden. Er zijn van 1 juli 2024 t/m april 2025 132 trajecten BT beschikt. Realisatie Skaeve Huse in Haarlem verwacht eerste helftgemeenten.
2026 en Domus+ Dit is primair een verantwoordelijkheid van individuele De in de loop van 2027. maatregel is opgenomen als ontwikkelopgave van de inkoop zo thuis mogelijk Dit uitgewerktvan in afstemming de bestuurlijke en isis onderdeel de regionalemet paragraaf OWH omwerkgroep het belangtoegang van inzeten eerste opvang. door alle gemeenten hierop te benadrukken. In het Regionaal Dakloosheid is uitgewerkt hoe gemeenten kunnen Juridisch kader isActieplan het convenant landelijke toegankelijkheid dat door alle inzetten op kleinschalige opvang in de eigen gemeente en wonen eerst. gemeenten in Nederland is ondertekend. Dit is uitgewerkt in 26 de juni bestuurlijke toegang en eerste opvang. Hierover wordt op beslotenwerkgroep in het GOBW. De Wwp is opnieuw uitgesteld (gaat dus op zijn vroegst in 2027 in) Uitgevoerd en in uitvoering.
Gerealiseerde besparing tot en met mei 2025 p.m.
Gerealiseerde besparing tot en met mei 2025 € 650.000 (verschuiving)
€75.000 en oplopend tot maximaal €189.000 per n.v.t. jaar Kosten zijn van €189.000 in 2023 teruggebracht naar €34.000 in 2025 p.m. Geld dat beschikbaar is, is p.m. uitgegeven: 2021: €149.000 2022: €70.000 2023: €0 2024: €0 p.m. 2025: €0 p.m. Onbekend, preventie. p.m.
Toelichting besparing Als mensen via de urgentieregelingen na een half jaar uit kunnen stromen, scheelt dit gemiddeld €40.000,- aan verblijfskosten. Er staan nu 90 mensen op de wachtlijst van Pact voor uitstroom: Als we de helft van de wachtlijst binnen de beoogde drie tot zes maanden uit laten stromen, scheelt dit Toelichting besparing 45 plekken en €1.800.000. Dit betreft alleen de kosten voor verblijfplekken, daar komen nog kosten voor overbruggingszorg bij. Voor 2025 wordt uitgegaan gemiddeld tien plekken op jaarbasis voor deze doelgroep. De doelgroep is groter en een plek op deze eerste opvanglocatie kost gemiddeld meer, maar een deel van de doelgroep verblijft niet iedere dag in de MO (gaan erin en eruit). We zijn uitgegaan van een gemiddeld bedrag van € 65.000,- per plek (via beschikbaarheidsfinanciering) voor de locatie die het betreft. Achteraf bepalen we aan het eind van het jaar hoeveel mensen ook overbruggingszorg gehad hebben en dat bedrag word verrekend.
Strategie is nu om structureel de kosten (volledig) daar te (blijven) leggen waar deze thuishoren. Daartoe blijven Haarlemmermeer en centrumgemeente Haarlem de gesprekken met het rijk voeren.
Ter informatie: het is niet mogelijk het financieel effect van deze maatregel te monitoren. We weten namelijk niet hoeveel mensen te maken hebben met dreigende dakloosheid. We zetten erop in om de steungroepenmethodiek steeds meer in te zetten als mensen nog een woonplek hebben. Veel mensen kloppen echter pas aan voor hulp als zij al dakloos zijn en dan is de financiële impact van de steungroepenmethodiek op het tekort op het budget MO klein.
Met elke inwoner waarbij dakloosheid voorkomen wordt besparen we gezamenlijk veel geld. Hier hebben individuele gemeenten veel invloed op.
p.m. 0
Hierop valt ons inziens regionaal geen winst te behalen.
p.m. n.v.t.
De brede centrale toegang (BCT) is 19 mei 2025 gestart met de nieuwe werkwijze.
p.m.
We zien door de ingevoerde maatregelen een stijging van het aantal koppelingen in 2024 ten opzichte van 2023 (een stijging tot 131 koppelingen). Elke toewijzing heeft direct impact op het aantal benodigde MO plekken. Inzet van alle (regio-)gemeentes ten behoeve van de beschikbaarheid van huisvesting is daarom van groot belang om het tekort te verkleinen. Tot nu toe is de stijging voornamelijk in Haarlem en Heemskerk zichtbaar. In de andere Pactgemeentes blijft het aantal toewijzingen achter. In de Haarlemmermeer is de opstapregeling in 2024 volledig benut.
Bijlage 3: Overzicht voortgang maatregelen dekking MO-tekort
Versnellen uitstroom via urgentieregelingen
Dit is een uitgave van gemeente Haarlem, November 2025
________________________________ Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl