2 Bijlage Regioplan Kennemerland (IZA)

Regioplan Kennemerland “Kennemerland in beweging”

21 december 2023 Ter vaststelling wordt dit regioplan in Q1 2024 voorgelegd aan het College van B&W van Haarlem

Contactpersonen

Regiegroep Regioplan Kennemerland Mariët Christiaans (namens gemeenten) mchristiaans@haarlem.nl Floor Burgers (namens zorgverzekeraars/-kantoor) floor.burgers@zilverenkruis.nl

Saskia Schalkwijk (namens welzijns- en zorgorganisaties) sschalkwijk@sigra.nl Marlie Oosterik (programmamanager) moosterik@sigra.nl

Commitment stuurgroep aan het Regioplan Kennemerland “De bestaande oplossingen hebben ons gebracht naar waar we nu zijn, en tegelijkertijd is waar we nu zijn niet genoeg.” Niet genoeg om de ondersteuning en zorg toegankelijk te houden.

De Nederlandse zorg staat onder druk. Steeds meer mensen maken meer gebruik van ondersteuning en zorg, terwijl er tegelijkertijd niet genoeg zorgverleners zijn. Er is een transformatie nodig om toegankelijke, goede en betaalbare zorg te blijven garanderen. Wij zetten ons minimaal de komende drie jaar in om meer focus aan te brengen en keuzes te maken die een impactvolle transformatie mogelijk maken. Met dit regioplan als versneller en met waardering voor de initiatieven die al lopen.

Getekend, De stuurgroep Jan Welmers Leen Goemans Diana van Loenen Nanda Hagedoorn Marie Thérèse Meijs Frank Veltkamp Ciska Scheidel

namens welzijns- en zorgorganisaties namens zorgverzekeraars namens gemeenten

namens GGD

Samenvatting Mentale gezondheid: Voor een laagdrempelige en integrale aanpak van mentale gezondheidsproblematiek, is meer samenwerking tussen verschillende domeinen nodig. Initiatieven richten zich op deze integrale benadering, zodat mensen passende zorg krijgen vanuit de juiste domeinen. Doel is het vergroten van mentale weerbaarheid bij volwassenen, jeugdigen en gezinnen. Vergeleken met Nederland als geheel is het GGZ-gebruik in onze regio iets bovengemiddeld. Met een preventieve insteek, zowel collectief als selectief, willen we een significante verandering bewerkstelligen. Een betere integrale verkenning van de vraag levert beter passende ondersteuning en/of behandeling op, waarbij specialistische GGZ alleen wordt ingezet wanneer dat echt nodig is. Zo zorgen we niet alleen voor de juiste zorg en ondersteuning op de juiste plek, maar ook dat de specialistische GGZ toegankelijk blijft.

Via de leidende principes • • • •

Zelf als het kan Voorkomen waar mogelijk Passende (digitale) zorg en ondersteuning waar nodig Ongelijk investeren voor gelijke kansen

Kwetsbare ouderen & multimorbide patiënten: Zo gezond en comfortabel mogelijk ouder worden en waardig sterven dankzij passende zorg, ondersteuning en begeleiding door een krachtig samenspel tussen inwoners, sociaal en medisch domein. ​De belangrijkste opgaven voor de komende jaren zijn een beter afgestemde samenwerking binnen én tussen de domeinen, een groeiend bewustzijn van de grenzen aan zorg bij inwoners en professionals, en een grotere rol voor inwoners in zelf- en samenzorg​.

Gezondheidsverschillen: Gezondheidsachterstanden in wijken met een lage SES verkleinen, waarbij de behoeften van de inwoners centraal staan. Inwoners met gezondheidsachterstanden beter bereiken en de eigen regie hierover versterken.

Ondersteuning en zorg die echt nodig is, voor iedereen toegankelijk houden

Ambities en doelen per thema Arbeidsmarkt & onderwijs:

Voor het vergroten van instroom is het belangrijk om meer en anders op te leiden, vanuit het principe: bekwaam is bevoegd. Duurzame inzetbaarheid vraagt het vergroten van vitaliteit en weerbaarheid en goede gesprekken over werkdruk en werkplezier. Bij het herontwerp van het zorgproces moeten ondersteuning en zorg zo worden ingevuld dat minder personeel nodig is. Gezamenlijk investeren in sociale innovatie en adoptie van technologie is noodzakelijk.

Op basis van de grootste opgaven uit het Regiobeeld •

• •

•

Vergrijzende populatie in combinatie met een krimpende arbeidsmarkt Toename wachttijden voor zorg Grote gezondheidsverschillen in de regio Alcohol- en drugsgebruik is meer dan gemiddeld in Nederland.

Acute zorg:

Digitalisering :

Spoed = spoed. Niet noodzakelijke spoedvragen houden we echter buiten de spoedketen door verbeteren van de (digitale) samenwerking en worden op een andere manier opgevolgd. Zo houden we die keten toegankelijk en zijn wij er voor de patiënten met een zorgvraag die direct behandeling vraagt. Dit vraagt een cultuur waarbij vergaande integrale samenwerking de norm is. Integrale innovatie gaat verder dan ketenzorg. Het leidt ertoe dat huisartsen(posten), ambulancediensten, VVT-en GGZinstellingen en ziekenhuizen als één team functioneren en continu nadenken wat de juiste plek voor de patiënt is. We zullen de eerste lijn moeten versterken, moeten vertrouwen op goede intenties van anderen, autonomie moeten loslaten en onzekerheid en ongemak moeten omarmen.

Om digitalisering van zorg en welzijn tot een succes te maken, is het nodig om in samenwerking techniek, behoeften en randvoorwaarden te verbinden. Inhoudelijk is er behoefte aan eigen regie van inwoners en aan meer efficiency en effectiviteit bij verlening van zorg en welzijn. Hiervoor moet technisch mogelijk worden dat relevante data beschikbaar komen, die nieuwe inzichten opleveren voor dienstverlener en inwoner waardoor capaciteit, coördinatie en kwaliteit van zorg en welzijn kunnen verbeteren. Een randvoorwaarde is dat we dit organiseren in combinatie met de bescherming van mens en milieu. Noodzakelijk is een gezamenlijke regionale governance, een architectuur en een portfolio van initiatieven en oplossingen, zodat samen leren, synergie en schaalbaarheid haalbaar worden. Zo werken we samen aan de toegankelijkheid, de betaalbaarheid en de kwaliteit van zorg.

Inhoudsopgave 1. Doel & ambitie Regioplan Kennemerland 2. Leidende principes 3. Roadmap – waar komen we vandaan en waar gaan we naartoe 4. Samenwerkingsstructuur 5. Inwonerperspectief

6. Samenvatting conclusies regiobeeld 7. Mismatch vraag en aanbod 8. Regio-opgaven, regio-afspraken en werkagenda per thema 6.1 Kwetsbare ouderen en multi morbide patiënten 6.2 Mentale gezondheid

6.3 Gezondheidsverschillen 6.4 Acute zorg 6.5 Arbeidsmarkt en onderwijs 6.6 Digitalisering

9. Monitoring & evaluatie

10. Landelijke randvoorwaarden 11. Uitnodiging aan de lezer 12. Bijlagen Klik op de onderstreepte inhoud om naar dat onderdeel te gaan

Doel & ambitie Regioplan Kennemerland “Kennemerland in beweging” Samen lef hebben en keuzes maken om ondersteuning en zorg die echt nodig is, voor iedereen toegankelijk te houden De Nederlandse zorg staat onder druk. Meer mensen maken meer gebruik van ondersteuning en zorg, terwijl er tegelijkertijd niet genoeg zorgverleners zijn. Er is een transformatie nodig om toegankelijke, goede en betaalbare zorg te blijven garanderen. In het Integraal Zorgakkoord (IZA) staan afspraken met als doel de zorg in Nederland te verbeteren en voor te bereiden op de toekomst. Dit regioplan is een eerste stap in de regionale uitwerking van het IZA. Een goede samenwerking tussen alle partijen (inwoners, welzijns- en zorgorganisaties, zorgverzekeraars/-kantoor, gemeenten) is daarbij cruciaal. Wat de partners in de regio met dit regioplan willen bereiken: 1. Inzichtelijk maken welke opgaven prioriteit hebben en welke doelen we de komende vijf jaar nastreven; 2. Een structuur opzetten waarin welzijns- en zorgaanbieders, gemeenten en zorgverzekeraars samenwerken om de gestelde doelen te behalen; 3. Toetsen in hoeverre huidige samenwerkingsinitiatieven in lijn zijn met de opgaven en bijbehorende doelen waaraan prioriteit is gegeven; 4. Een belangrijke kader bieden voor de beoordeling van IZA-gelden transformatieplannen.

Het regioplan is een eerste stap en een expliciete uitnodiging aan alle partners om in verbinding met elkaar te blijven en de opgaven en doelen uit dit regioplan te realiseren. Dit regioplan is opgesteld met inbreng van gemeenten, zorgverzekeraar en welzijns- en zorgorganisaties. De komende jaren zetten we deze samenwerking samen met inwoners voort en versterken we deze. We starten hiermee door het organiseren van een maatschappelijk debat in 2024. Met deze samenwerking geven we uitvoering aan de doelen in dit regioplan. Hoe we dat precies doen volgt in Q1 2024. Dit betekent dat dit regioplan een levend document is.

Leidende principes Van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag Zelf als het kan We gaan uit van wat de inwoner zelf nog kan. Hierbij nemen de inwoners zelf de regie en verantwoordelijkheid over hun gezondheid en welbevinden. Ze zijn in staat om voor zichzelf te zorgen met passende professionele ondersteuning en zorg. De wijk en het persoonlijke netwerk zijn erop toegerust om daarin te ondersteunen. We zetten in op sterke ‘gemeenschappen’ voor en door inwoners waardoor inwoners minder afhankelijk worden van externe ondersteuning en zorg. Zo wordt het beroep op de formele ondersteuning en zorg kleiner. Een sterke sociale basis is een voorwaarde om dit te bereiken. Voorkomen waar mogelijk

We creëren inclusieve en vitale wijk- en leefomgevingen. Hierdoor bevorderen en beschermen we de gezondheid in de regio. Door de inzet van gerichte collectieve preventie voorkomen we ziekten en sporen mogelijke complicaties vroegtijdig op. Passende (digitale) zorg en ondersteuning waar nodig We bieden als regio een nabij en passend zorg- en ondersteuningsaanbod aan onze inwoners voor wanneer hun hulpvraag niet zelf of in het netwerk kan worden beantwoord. Dit aanbod is op elkaar afgestemd en toegankelijk voor de inwoner. Ongelijk investeren voor gelijke kansen Kwetsbare mensen hebben gelijke kansen op een goede gezondheid, toegang tot passende zorg en kunnen volwaardig meedoen. We richten de inzet van bestaande mensen en middelen op die wijken in de regio waar we de grootste impact kunnen hebben.

Roadmap – Waar komen we vandaan en waar gaan we naartoe?

Toegankelijke ondersteuning en zorg

Waar gaan we naartoe? Met grote stappen naar toekomstbestendigheid. We realiseren de streefdoelen uit dit regioplan waarbij we continu gezamenlijk monitoren of doelen behaald worden en of we voldoende tempo maken.

Welke stappen nemen we in 2024? We starten met de uitvoering van het regioplan. In Q1 2024 geven we het inwonersperspectief structureel vorm. We richten de evaluatie en monitoring in, prioriteren doelen en samenwerkingsinitiatieven en denken gezamenlijk na over een toekomstbestendige samenwerkingsstructuur. Waar staan we nu? In 2023 is het regiobeeld en het regioplan opgesteld. Er is meer samenwerking tussen gemeenten, zorgverzekeraars en welzijns- en zorgorganisaties. De aansluiting van het sociaal domein is versterkt. Waar komen we vandaan? In de regio Kennemerland weten zorgorganisaties elkaar al goed te vinden, al dan niet in verbinding met het sociaal domein. Er bestaat goede afstemming tussen de segmenten. De mentaliteit in de regio laat zich kenmerken door: niet afwachten maar gewoon doen. Ambitieus, gedreven en gemotiveerd om tempo te maken.

2024

2023

… - 2023

2026

Samenwerkingsstructuur van regiobeeld naar regioplan Kennemerland

Samenwerkingsstructuur regioplan Kennemerland Themateams

Welzijns- en zorgprofessionals Inwoners, patiënten & cliënten

Mentale gezondheid

Sigra regiobestuurstafel (welzijns- en zorgaanbieders)

Kwetsbare ouderen & multimorbide patiënten Gezondheidsverschillen

Werkgroep

Regiegroep Raad en daad team

Overleg - wethouders Kennemerland (& Haarlemmermeer)

Acute zorg Digitalisering

Arbeidsmarkt & onderwijs

Inhoud

Stuurgroep IZA/GALA Kennemerland

Zorgverzekeraars (1e Zilverenkruis, 2e VGZ (in afstemming met Z&Z))

Adviescommissie Evaluatie & monitoring

Proces

Reguliere afstemming gemeenten en zorgverzekeraar(s)

Vaststelling & escalatie

Hoe wij samenwerken om te komen van regiobeeld naar regioplan Toelichting gremia • Themateams: zijn verantwoordelijk voor het ophalen van de kennis binnen welzijns- en zorgorganisaties en bepalen op basis daarvan de inhoud van het thema. Daarnaast zorgen zij voor het bijbehorende proces om de eerste stappen te zetten richting de geformuleerde ambitie​. In elk themateam zit een afgevaardigde namens welzijns- en zorgpartijen, namens gemeenten en namens Zilveren Kruis. Tevens heeft elk themateam twee bestuurlijke trekkers en een procesbegeleider. • Werkgroep: is verantwoordelijk voor de uitwerking van de paragrafen en samenhang van het regioplan​. De procesbegeleiders van de verschillende themateams en de programmamanager komen hierin samen. • Regiegroep: is verantwoordelijk voor het proces om te komen tot het regioplan​. Zij zijn de schakel tussen de stuurgroep en de werkgroep en sturen op het proces om te komen tot het regioplan. • Stuurgroep IZA/GALA: stelt het regioplan vast nadat intern de afstemming is geweest (Sigra regiobestuurstafel, wethouders overleg en afstemming zorgverzekeraars) en dient daarnaast als escalatietafel wanneer themateams dat nodig hebben. De stuurgroep is een bestuurlijke afvaardiging van de drie domeinen.

• Raad en daadteam: ondersteunt de regiegroep op onderwerp (gevraagd en ongevraagd) en levert procesbegeleiders​ • Adviescommissie evaluatie & monitoring: adviseren de themateams in het formuleren van meetbare resultaten om vervolgens te kunnen monitoren en evalueren. ​ • Reguliere afstemming gemeenten en zorgverzekeraars: stemmen inhoud en financiën met betrekking tot IZA/GALA gelden af. ​

Hoe de themateams bijdragen aan onze regio ambitie Via de leidende principes • • • •

Zelf als het kan Voorkomen waar mogelijk Passende (digitale) zorg en ondersteuning waar nodig Ongelijk investeren voor gelijke kansen

Mentale gezondheid Kwetsbare ouderen & multimorbide patiënten

Gezondheidsverschillen

Meetbare ambities en doelen per thema

Op basis van de grootste opgaven uit het Regiobeeld • • •

•

Vergrijzende populatie in combinatie met een krimpende arbeidsmarkt Toename wachttijden voor zorg Grote gezondheidsverschillen in de regio Alcohol- en drugsgebruik is meer dan gemiddeld in Nederland.

Acute zorg

Digitalisering

Arbeidsmarkt & onderwijs

Ondersteuning en zorg die echt nodig is, voor iedereen, toegankelijk houden

Inwonerperspectief Betrokkenheid inwoners bij uitvoeringsfase Het betrekken van inwoners bij de transformatie in welzijn en zorg vraagt om aandacht. Aandacht voor de vraag hoe we het eigenaarschap van de inwoner een plek kunnen geven en kunnen versterken bij de totstandkoming en uitvoering van de plannen van de verschillende thema's. In dit plan is ervoor gekozen om de inwoner niet te betrekken bij de strategiefase, maar bij de uitvoeringsfase van het plan en de

initiatieven. Dit raakt de inwoners namelijk direct en draagt bij aan de acceptatie van de voorgestelde initiatieven en veranderingen. Dit betekent niet dat het perspectief van de inwoner nergens ingang heeft gevonden. In de verschillende thema’s werken we met verscheidene betrokkenen van welzijns- en zorgorganisaties, gemeenten en zorgverzekeraars. Zij nemen nu, of in de toekomst, via hun achterban het perspectief van de inwoner mee als het gaat om de inhoud en de uitvoering van de initiatieven. In Q1 2024 wordt per thema bekeken hoe een goede vertegenwoordiging structureel vormgegeven kan worden. Tot slot wordt in 2024 een maatschappelijk debat georganiseerd voor de inwoners van de regio Kennemerland.

Geografische afbakening Toelichting Dit regioplan beslaat Zuid-Kennemerland en IJmond en betreft de gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Velsen, Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort. Grensgebieden zijn Castricum, Uitgeest en Haarlemmermeer. Castricum en Uitgeest zijn onderdeel van het regioplan Noord-Holland Noord. Kijkend vanuit het werkgebied van verschillende zorgorganisaties in Kennemerland worden deze twee gemeenten waar relevant ook meegenomen in de uitwerking van thema’s van dit regioplan. Haarlemmermeer werkt nauw samen met de regio Zuid-Kennemerland. Daarom is er afstemming met Zorg & Zekerheid en met de gemeente Haarlemmermeer om te waarborgen dat de verschillende regioplannen op elkaar aansluiten. ROAZ-plan Kennemerland

Het plan van het Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ) is onderdeel van het regioplan Kennemerland en heeft betrekking op de regio Midden- en Zuid-Kennemerland en Haarlemmermeer. Bij de totstandkoming van dit onderdeel van het regioplan zijn daarom ook de zorgaanbieders, voor zover zij onderdeel zijn van de acute keten, uit Haarlemmermeer, Castricum en Uitgeest betrokken.

Samenvatting conclusies regiobeeld

Regiobeeld - samenvatting Populatie

Zorg- en welzijnsvraag

• De bevolking in Kennemerland groeit, met name in Haarlem en Beverwijk. • Vergrijzing is het hoogst in Heemstede, Bloemendaal, Zandvoort. • De SES ligt in de meeste gemeenten boven het landelijk gemiddelde, maar er zijn ook wijken met een gemiddeld lage SES.

• Regio heeft relatief lage zorgkosten in de Zvw. Dit geldt voor vrijwel alle segmenten, met uitzondering van GGZ en geriatrische revalidatie. Dit geldt voor vrijwel alle leeftijdsgroepen, met uitzondering van jongeren. • Het ervaren welzijn en de ervaren gezondheid van mensen met een chronische aandoening is minder goed, terwijl de prognose is dat het aantal mensen met chronische aandoeningen groeit.

Conclusies

Gezondheid en leefstijl • De ervaren gezondheid in de regio is gemiddeld hoger dan in Nederland. • Er wordt meer gesport dan gemiddeld in Nederland en de BMI is lager dan gemiddeld in Nederland. • Er is meer alcohol- en drugsgebruik dan gemiddeld in Nederland.

Zorg- en welzijnsaanbod • In de regio is een breed aanbod van zorg en ondersteuning. Organisaties weten elkaar goed te vinden. • Er zijn veel samenwerkingsverbanden van zorg- en welzijnsorganisaties in de regio, waardoor sommige punten op meerdere plekken worden besproken en andere punten blijven liggen.

Grootste regionale opgaven • De grootste regionale opgaven zijn: (1) de groeiende groep kwetsbare ouderen en multimorbide patiënten, (2) de mentale gezondheid en (3) de gezondheidsverschillen binnen de regio. De aanpak van de regionale arbeidsmarktproblematiek (4) is randvoorwaardelijk bij het oplossen van deze uitdagingen, dit vraagt o.a. innoveren, digitaliseren en opleiden. • De leefomgeving heeft nadelige effecten op de gezondheid in de regio, maar ligt voor een groot deel buiten onze invloedsfeer.

Regiobeeld – de grootste uitdagingen zijn: meer ouderen en multimorbide patiënten, de mentale gezondheid en de gezondheidsverschillen De grootste uitdagingen in de regio Kennemerland

1

2

De groeiende groep kwetsbare ouderen en multimorbide patiënten. Zij vragen veel ondersteuning en zorg, terwijl het mantelzorgpotentieel afneemt. Hierdoor groeit de druk op zorgen welzijnsorganisaties.

4

De mentale gezondheid. Een groot deel van de jongvolwassenen ervaart psychische klachten, het GGZ-gebruik in de regio is hoger dan gemiddeld in Nederland en veel mensen worden niet binnen de treeknormen geholpen.

3 De grote gezondheidsverschillen in de regio. Er is ongelijkheid tussen wijken in gezondheid en welzijn van inwoners. Het verkleinen van deze kloof vraagt een sociale aanpak en versterking van de eerstelijn in specifieke wijken.

Alle zorg- en welzijnsorganisaties in de regio hebben te maken met de grote en groeiende krapte op de arbeidsmarkt. Gezamenlijke aanpak van deze problematiek is randvoorwaardelijk bij het oplossen van bovenstaande uitdagingen, dit vraagt o.a. keuzes maken, innoveren, digitaliseren en opleiden.

Mismatch vraag en aanbod vraagt om gezamenlijke opgaven, doelen en inzet om de ondersteuning en zorg toegankelijk te houden Toename van zorgvraag:

Krapte in aanbod

• Vergrijzing van de bevolking • Stijging van eenzaamheid en individualisering • Omgaan met (onbegrepen) gedrag van kinderen • Toenemende bestaansonzekerheid • Tendens van labelen en medicaliseren • Ongezonde levenswijzen en overconsumptie • Een hoog alcohol- en drugsgebruik en hoge mate van roken • Trend van ouderen die langer zelfstandig thuis wonen

• Knellende arbeidsmarkt in ondersteuning en zorg

Ondersteuning en zorg staan onder druk

• Lange wachttijden voor zorg • Door- en uitstroom van patiënten • Halvering mantelzorgpotentieel • Krapte op de woningmarkt

Thema’s Het regiobeeld vraagt om een gezamenlijke inzet op de thema’s: 1. Kwetsbare ouderen & multimorbide patiënten 2. Mentale gezondheid 3. Gezondheidsverschillen 4. Acute zorg integratie ROAZplan met Regioplan 5. Arbeidsmarkt en Onderwijs 6. Digitalisering

"Toegankelijke, goede en betaalbare zorg vraagt om actie."

Leeswijzer voor de thema’s Elk themateam doorloopt haar eigen proces, afgestemd op de behoeftes en planningen van de desbetreffende partners per thema. Op deze manier krijgt het samenwerkingsproces de aandacht die het nodig heeft. De indeling voor de verschillende thema’s is hetzelfde, het abstractieniveau van de inhoud per themateam verschilt. Op elk onderdeel in de leeswijzer kun je klikken, hierdoor kom je op de betreffende pagina. Leeswijzer per themateam

Thema Kwetsbare ouderen & multimorbide patiënten

Leeswijzer Kwetsbare ouderen en multimorbide patiënten

Regiobeeld en betrokken partijen

• Overzicht betrokkenen thema • Processtappen

• Ambitie

Regio-opgaven

• Gewenste beweging (opgaven en doelen) • Opgaves verder uitgewerkt • Knelpunten + toelichting

Regio-afspraken

Klik op de onderstreepte inhoud om naar dat onderdeel te gaan

• Samenwerkingsinitiatieven • Werkagenda

Betrokkenen thema Kwetsbare ouderen & multimorbide patiënten

Dit deelplan is geschreven door het themateam Kwetsbare ouderen & multimorbide patiënten. ​ Het team bestaat uit:

• • • • •

•

​Vanuit onderstaande organisaties zijn professionals en bestuurders al geruime tijd bezig met inhoudelijke plannen voor onder andere IZA, GALA en WOZO •

Bestuurlijk trekkers: Tamara Pieterse (VVT) en Nout Waller (HA)​ Bestuurlijk afgevaardigden: Bouke Bijnsdorp (VVT), Nicole de Reuver (HA), Anneliet Giebels (HA)​ Gemeenten: Jessica Jacobs, Marlou Velzeboer en Annelijn de Ligt​ Zilveren Kruis: Esther van Hooren (inkoper WLZ) en Edmée van den Akker (inkoper eerste lijn)​ Netwerk Palliatieve Zorg Midden- & ZuidKennemerland en Amstelland & Meerlanden: Andrea van der Veen (Sigra)​ Procesbegeleiding: Rianne van den Brink (ZONH) en Eva de Vrieze (ZONH)

• • • • • • • • • • • •

VVT – Sint Jacob, Kennemerhart, Zorgbalans, Viva!Zorggroep, De Zorgspecialist, Reigershoeve, Cordaan, Amstelring Ziekenhuizen – Spaarne Gasthuis en Rode Kruis Ziekenhuis Huisartsen Midden- en Zuid-Kennemerland, Haarlemmermeer GGZ: InGeest, Parnassia Verslavingszorg: Brijder Welzijn: Buurts, Leger des Heils Alzheimer Nederland Hospice Wijkgerichte Zorg, Sociaal Buurtteams Gemeenten Zilveren Kruis Zorgkantoor, Zilveren Kruis Zorgverzekeraar Zorg & Zekerheid Netwerk dementie Midden-Kennemerland

In 2024 worden tevens actief betrokken •

Vertegenwoordiging van inwoners die kunnen meedenken op beleidsniveau (regiobreed en

themaoverstijgend)​ •

Paramedici – PP-ZK en PCMK​

•

Apothekers - CAVH​

•

Verstandelijk Gehandicapten Zorg​

•

Welzijnsorganisaties​

•

Netwerken (sociale (wijk)teams)​

•

Landelijke patiëntenorganisaties ​

​NB Deze opsomming is niet limitatief.

De processtappen 2. Scope 1. Thema Kwetsbare ouderen & multimorbide patiënten

Dit deelplan gaat over de groeiende groep kwetsbare ouderen en multimorbide patiënten. Zij vragen veel ondersteuning en zorg, terwijl het mantelzorgpotentieel afneemt en arbeidsmarktkrapte toeneemt. De druk op zorg- en welzijnsorganisaties groeit. De regio is al langere tijd bezig om antwoorden te formuleren op vraagstukken rondom integrale oplossingen voor deze doelgroepen. Wat het regiobeeld laat zien is herkenbaar. Het IZA helpt om de grote stap te maken naar integraliteit en om gezamenlijk te kijken naar de maatschappelijke businesscase: doen we met elkaar de juiste dingen?

• •

1. Thema kwetsbare ouderen & multimorbide patiënten

2. Scope

4. Vervolgstappen

3. Ambitie, opgaven en doelstellingen

•

•

4. Vervolg stappen - werkagenda

Het regioplan is een ontwikkelplan en bevat nog ruimte voor nadere invulling en concretisering. Het themateam gaat door in 2024 en heeft een werkagenda opgesteld waarmee in Q1 wordt gestart.

•

Het themateam heeft eerst de scope van het thema vastgesteld. Vanwege haalbaarheid is er gekozen voor een smalle aanpak, die we later gaan uitbreiden en verbreden. Professionals en bestuurders zijn al geruime tijd bezig met inhoudelijke plannen, uitgebreide werksessies zijn dubbelop. Het themateam schrijft het regio-deelplan. Leden van het team sluiten zoveel mogelijk aan bij bestaande overlegtafels en creëren geen nieuwe overlegtafels. Er wordt betrokkenheid en zeggenschap georganiseerd voor partijen die geen zitting hebben in het themateam, zoals ziekenhuizen, apothekers, paramedici en inwoners. Er is een eerste inventarisatie gemaakt van nieuwe en lopende initiatieven, die gebruikt kan worden om witte vlekken te bepalen. Dit kunnen organisaties zijn die nog niet betrokken zijn of knelpunten/onderwerpen die onvoldoende geadresseerd worden. Er zullen procesafspraken gemaakt worden met partijen die ontbreken. Dit zal in Q1 2024 een vervolg krijgen. Het themateam heeft geen beslissende stem in welk initiatief wel of geen doorgang vindt. De thematafel heeft daarin wel een zeer belangrijke en bepalende adviesrol. Belangrijk is dat de regio bepaalt en vaststelt. De vorming van het regionale besluitvormingsproces is in ontwikkeling en de criteria voor het keuzeproces moeten nog worden vastgesteld.

3. Ambitie, opgaven en doelstellingen

In vervolg op het vaststellen van de scope is tijdens een aantal gezamenlijke sessies met het themateam gebrainstormd over ambitie, knelpunten, opgaven en doelen.

Ambitie Kwetsbare ouderen & multimorbide patiënten

Zo gezond en comfortabel mogelijk ouder worden en waardig sterven dankzij passende zorg, ondersteuning en begeleiding door een krachtig samenspel tussen inwoners*, sociaal en medisch domein. Het sociaal en medisch domein vormen samen met de inwoners een daadkrachtig netwerk dat: • vanuit een breed perspectief beter zicht heeft op de gezondheid van multimorbide patiënten en (toekomstige) ouderen. • kan anticiperen met passende oplossingen; medische zorg alleen als het moet en waarbij in de wijken intensief wordt samengewerkt om onnodige (acute) zorg te voorkomen. • inwoners ondersteunt bij het bewust en gezond leven en ouder worden en het nemen van regie over hun eigen leven en gezondheid met realiteitszin: ‘ouderdom komt met gebreken’. Om de benodigde beweging tot stand te brengen geven we prioriteit aan impactvolle transities en tonen we lef om de benodigde randvoorwaarden te realiseren.

* inwoners zijn: cliënten, patiënten, mantelzorgers en burgers

Knelpunten die onze ambitie in de weg staan • Onvoldoende samenwerking, zowel binnen als tussen de domeinen. • Verschillende belangen: transformatie en verandering geeft energie en kansen, maar gaat tegelijkertijd over verlies en loslaten van autonomie. Dit speelt op alle fronten: inhoudelijk, financieel, enz. • Systeem van de financiering. We hebben te maken met schotten in financiering, financiële prikkels en overlap in financiering. Gevolgen zijn extra arbeid, complexe processen, inefficiënte bekostiging en geen passende zorg. Domeinoverstijgend of domeinonafhankelijk denken is nodig. • Tekort aan passende huisvesting voor inwoners, professionals en voorzieningen voor inwoners. • Te hoge verwachtingen: “zorg is een vanzelfsprekendheid”. Mensen zijn zich niet bewust van wat er op ons afkomt en dat de toekomst er anders uit gaat zien. Men denkt dat de zorg alles oplost en dat men er continu aanspraak op kan doen (zorg wordt gezien als een recht). Als we passende zorg, ondersteuning en begeleiding willen waarborgen voor de toekomst, vraagt dit om een andere houding van zowel professionals als inwoners. • Gegevensuitwisseling (link thematafel Digitalisering) wordt nu onvoldoende technisch en inhoudelijk gefaciliteerd. Informatie is gefragmenteerd en de juiste informatie is niet altijd op de juiste plek. • Arbeidsmarktkrapte (link thematafel Arbeidsmarkt en Onderwijs).

Door de dubbele vergrijzing zal er sprake zijn van een grotere zorgvraag

en een kleiner aantal professionals in zowel het medisch als sociaal domein.

Gewenste beweging Kwetsbare ouderen en multimorbide patiënten Ambitie

Opgaven

Zo gezond en comfortabel mogelijk ouder worden en waardig sterven dankzij passende zorg, ondersteuning en begeleiding in een krachtig samenspel tussen inwoners, sociaal en medisch domein.

1. Betere afgestemde samenwerking binnen én tussen domeinen

2. Inwoners en professionals zijn bewuster van grenzen aan zorg

1.Wederzijdse afspraken maken tussen professionals waarbij de verwachtingen voor professionals, cliënten en burgers helder zijn. A, B, C, G, F

7. Onnodige en ongewenste (acute) zorg voorkomen, o.a. door het maken van afspraken over passende zorg, ondersteuning en begeleiding. En (medische) gegevens vastleggen (zoals behandelwensen) F

2. Beter anticiperen met passende oplossingen; medische zorg alleen als het moet en waarbij in de wijken intensief wordt samengewerkt om onnodige (acute) zorg te voorkomen. (Verschuiving van medisch naar sociaal domein en informele netwerken). A, B, C, G, F

Doelen per opgave

3. Eén aanspreekpunt voor zorgen welzijnsaanbod (formeel en informeel) dichtbij de inwoner georganiseerd. A, B, G

8. Heldere voorlichting over (on)mogelijkheden van zorg- en welzijn A, C, G, F

9. Bevorderen deskundigheid (opleiden) om anders te werken. A, B, G

3. Inwoners nemen een actievere rol in zelf- en samenzorg en zelfmanagement

4. Digitalisering (doelen 13, 14, 15)

10. Inwoners kijken meer naar elkaar om en zorgen voor elkaar in de wijk. (ontlasten en ondersteunen van mantelzorgers) G

14. Realisatie van optimale databeschikbaarheid en gegevensuitwisseling A, B, G, F

11. De inwoner heeft beter zicht op eigen gezondheid en vangnet G

15. Laagdrempeligere communicatie tussen zorgen welzijnsverleners onderling en met cliënten/burgers A, B, C, G

12. Inwoners weten beter wanneer ze waar terecht kunnen voor “één aanspreekpunt” A, C, G

5. Arbeidsmarkt & onderwijs (doel 9)

Geïdentificeerd / nader uit te werken

Anders werken, anders opleiden en ontwikkelen

Domeinoverstijgende/ domeinonafhankelijke financiering

Voldoende passende huisvesting voor inwoners en professionals en voorzieningen voor de inwoner

16. Realiseren van geschikte woningen

13. Meer inzet zorg-technologieën 17. Duurzame woonen/of zorglocaties en respijtzorg

4. Laagdrempeligere communicatie tussen zorg en welzijnsverleners onderling en met cliënten/ inwoners. A, B, C, G 5. Beter zicht op de gezondheid en het vangnet van multimorbide patiënten en (toekomstige) ouderen. A, G 6. Minder schotten: Domein overstijgende/domeinonafhankelijke financiering (randvoorwaarde) A, B, C, G, F

Legenda bij opgaven: A t/m H: Samenwerkingsinitiatieven in ontwikkeling tot snelle toets

Prioritaire opgave met focus

Deze opgaven worden deels op deze tafel opgepakt

Op dit moment nog geen actie vanuit deze tafel

Opgave 1 - Betere afgestemde samenwerking binnen én tussen domeinen We krijgen te maken met dubbele vergrijzing, de groep multimorbide patiënten groeit, ouderen moeten langer thuis blijven wonen, het mantelzorgpotentieel daalt en er is een arbeidsmarkttekort. Kortom, de zorgvraag neemt toe en we moeten meer doen met minder mensen. Efficiënte inzet van capaciteit, innovaties en digitale mogelijkheden is cruciaal. Ons doel is om passende zorg en ondersteuning te kunnen blijven bieden aan mensen die dat nodig hebben. Om hiertoe te komen is een beter afgestemde samenwerking binnen en tussen de domeinen* nodig. Professionals en organisaties weten niet goed genoeg van elkaar wat ze doen en de inwoner ondervindt daar (al dan niet bewust) hinder van. Geboden ondersteuning en zorg is niet altijd passend en er zit overlap in werkzaamheden en daarmee financiering. Door goed afgestemde samenwerking gaan we beter om met mensen en (financiële) middelen. Er zijn duidelijke domeinoverstijgende samenwerkingsafspraken nodig over wie, wanneer, welk deel van de zorg en ondersteuning levert. Hierbij moet helder zijn wat er van professionals en inwoners wordt verwacht.

We moeten beter zicht krijgen op de gezondheid en het vangnet van multimorbide patiënten en (toekomstige) ouderen en beter anticiperen met passende oplossingen; medische zorg alleen als het moet, waarbij in de wijken intensief wordt samengewerkt om onnodige (acute) zorg te voorkomen. Er zal een verschuiving gaan plaatsvinden van medisch naar sociaal domein en informele netwerken. Deze verschuiving vraagt daar meer middelen en mensen. Tegelijkertijd moeten we overbelasting van mantelzorgers en naasten voorkomen. Het behouden en versterken van informele zorg is cruciaal. Een voorwaarde voor goede samenwerking is laagdrempeligere communicatie tussen zorg- en welzijnsverleners onderling en met inwoners en hun informele circuit. Eén aanspreekpunt voor zorg- en welzijnsaanbod (formeel en informeel), dichtbij de inwoner georganiseerd, gaat helpen voor een goede doorstroom in de regio naar passende zorg en ondersteuning. Ook is er behoefte aan betere regionale afspraken over GRZ thuis, ELV-WLZ, beschikbare ANW zorg, crisiszorg, respijtzorg en logeerzorg zodat doorstroommogelijkheden optimaal ingezet worden. Om de benodigde samenwerking te laten slagen is het noodzakelijk dat individuele belangen en mogelijkheden in kaart worden gebracht en gemeenschappelijke doelen worden vastgesteld, waar alle betrokken partijen zich aan committeren.

Het gemeenschappelijk belang moet prioriteit krijgen boven het organisatiebelang. Onderling vertrouwen en transparantie is noodzakelijk. * Voorbeelden van domeinen: huisartsenzorg, VVT organisaties, paramedische zorg, farmaceutische zorg, ziekenhuizen, GGZ, hospices, welzijnsorganisaties, gemeenten, informele zorg (mantelzorg en vrijwilligerszorg).

Opgave 2 - Inwoners en professionals zijn bewuster van grenzen aan zorg We willen dat iedereen die medische zorg nodig heeft hier toegang toe heeft. Nu de gezondheidszorg steeds meer onder druk komt te staan is het belangrijk dat we: • bewustwording creëren bij zowel inwoners als professionals Voorlichting is belangrijk naar inwoners en professionals toe. Inwoners moeten worden voorbereid op het ouder worden. Omdat niet alles met zorg is op te lossen, willen we dat inwoners een brede blik op gezondheid krijgen en leren om niet hun ziekte maar het leven centraal te stellen. Zo kunnen zij bewuster omgaan met wat voor hen belangrijk is. Voor professionals is er de uitdaging bewuster om te gaan met deze beweging en hun deskundigheid hierin te bevorderen. • onnodige en ongewenste (acute) zorg voorkomen We zetten in op (secundaire)preventie, reablement en proactieve zorgplanning om onnodige en ongewenste (acute) zorg zoveel mogelijk te voorkomen. Als mensen eerder goed nadenken over hun wensen in een breed perspectief en dat vastleggen, voortkomt dit onnodige/ongewenste behandelingen en zorgverlening. Dit sluit aan op de wensen en behoeften van mensen, zorgt voor de juiste zorg op de juiste plek en bespaart kosten.

• onderscheid leren maken tussen behoefte aan zorg, ondersteuning en begeleiding Met heldere voorlichting wat in het sociaal domein en wat in het zorgdomein hoort, kloppen mensen aan bij het juiste loket. Dit voorkomt onnodige bezoeken aan de huisarts. De druk op huisartsenzorg is vergroot doordat daar vragen terechtkomen die daar niet horen. Als mensen zelf beter de weg weten, voorkomt het vertraging in het beantwoorden van ondersteuningsvragen en het zet mensen meteen in hun kracht. Op deze manier dragen we bij aan de juiste ondersteuning en zorg op de juiste plek. We moeten mensen in staat stellen informele zorg (mantel- en vrijwillige zorg) te kunnen blijven geven. Juist nu er steeds meer beroep wordt gedaan op mantelzorg en het mantelzorgpotentieel afneemt is het belangrijk op tijd te kunnen beginnen met mantelzorgondersteuning. Dit doen we door het aanbieden van goede voorzieningen, zoals respijtzorg en aanbod van (vrijwilligers)cursussen: over ziektebeeld, het aanvragen van subsidie en hoe alles draaiende te kunnen houden.

De opgave om inwoners en professionals bewuster te maken van grenzen van zorg brengt uitdagingen met zich mee: • het vraagt om een cultuurverandering van zorg naar gewoon leven. Dit heeft tijd nodig en moet goed uitgelegd worden met informatie op maat, gericht op inwoners met hun informele circuit eromheen en op professionals. Ook moeten professionals en patiënten/cliënten meer gezamenlijk in gesprek gaan over passende zorg en ondersteuning, waarbij de expertise van de professional en de wensen van de patiënten/cliënten bij elkaar komen. • voor het kunnen vastleggen en inzichtelijk maken van de juiste informatie met betrekking behandelwensen en medische gegevens is digitalisering een onmisbare randvoorwaarde.

Opgave 3 - Inwoners nemen een actievere rol in zelf- en samenzorg en zelfmanagement Inwoners zijn zich niet of onvoldoende bewust dat de zorg en ondersteuning in de toekomst er anders uit gaat zien dan we gewend zijn. Zorg ontwikkelt zich tot een maatschappelijk probleem. Om passende zorg, ondersteuning en begeleiding te waarborgen in de toekomst wordt een andere rol gevraagd van zowel inwoners als professionals. Zij moeten gezamenlijk een plan maken om mogelijkheden van andere manieren van zorg en ondersteuning te benutten en vorm te geven. Met als doel het dagelijks functioneren, kwaliteit van leven en welzijn te behouden of te verbeteren. Wat kunnen inwoners en hun directe omgeving zelf doen en wat is daarvoor nodig, zodat het beroep op de zorg verkleind wordt? Inwoners zullen een actievere rol moeten nemen in zelf- en samenzorg en zelfmanagement. Om dit mogelijk te maken moeten ze ondersteund worden in het nemen van regie over hun eigen leven en gezondheid. Dit vraagt inzicht in eigen vangnet en gezondheid: wat kan ik wel, waar ligt mijn kracht? Op welke gebieden gaat het niet zo goed, wat wil ik nog of weer graag kunnen doen? En waar heb ik ondersteuning en hulp bij nodig en hoe moet die eruit zien? Ook is een ontwikkeling nodig waarbij inwoners meer naar elkaar omkijken en zorgen voor elkaar in de wijk (community care).

Binnen buurten en wijken is veel kennis en ondersteuning voorhanden. Niet alles hoeft professioneel opgepakt te worden. Elkaar helpen, voor elkaar klaarstaan, elkaar ontlasten en ondersteunen moet weer normaal worden. Voor inwoners moet helder zijn wanneer ze waar terecht kunnen voor wat. Eén aanspreekpunt met laagdrempelige toegang waar informatie en voorzieningen in de wijk bekend zijn kan hierbij helpen. Inzet van (secundaire) preventie, reablement en zorgtechnologieën vergroten de zelfredzaamheid en verminderen de druk op de zorg. Om inwoners fit en gezond te houden moeten we een gezonde leefomgeving creëren, de sociale basis versterken, bewegen stimuleren, eenzaamheid voorkomen. Het gebruik van technologieën moet daar waar mogelijk standaard worden. Bijvoorbeeld standaard inzet van oogdruppelbril en meer gebruik van gezondheidsapps voor bijvoorbeeld monitoring van chronische aandoeningen. Zelf-, samenzorg en zelfmanagement brengen uitdagingen met zich mee: • het vraagt om een cultuurverandering waarin meer omzien naar elkaar weer normaal wordt. • ondersteuning, voorlichting, goede informatievoorziening en coördinatie is onmisbaar, zowel in de wijk, regio als landelijk. • zelfmanagement stimuleren vraagt een andere rol van professionals (zie opgave 2). • wonen, veiligheid en leefomgeving zijn voorwaardenscheppend (wijkgerichte preventieve infrastructuur).

• de huidige financieringssystematiek is gericht op zorg bij ziekte en niet op (secundaire) preventie en gezondheid.

Samenwerkingsinitiatieven (1 van 2) NB 1 In onze regio zijn veel bestaande initiatieven die (indirect) bijdragen aan de opgaven voor het thema Kwetsbare ouderen & Multimorbide patiënten. Daarom is gekozen om alleen een selectie van initiatieven op te nemen die uitgewerkt worden voor een snelle toets. De ketenaanpakken staan niet benoemd in onderstaand overzicht, maar zullen wel meegenomen worden bij de verdere uitwerking. NB 2 Dit is een beknopte weergave van een excel met een uitgebreidere inventarisatie op de volgende onderdelen: regio, te betrekken partijen, status initiatief, contactpersoon, financiering, welk thema is in de lead, is het arbeidsmarktbesparend

Naam initiatief

Betrokken partijen

A. Wijkgerichte benadering

HZK/HVMK, Huisartsen H'Meer, VVT (Kennemerhart, Zorgbalans, Continuïteit bieden van de juiste zorg en ondersteuning in de wijk, het Jacob, Amsta), SG, gemeenten, Buurts, welzijn, apothekers vereenvoudigen van toegang en efficiënte inzet van schaarse middelen door het effectiever werken in vaste wijkteams.

B. Samenhangende inzet van expertise uit verschillende domeinen bij multiproblematiek

Doel / ambitie

Namens het Netwerk Kwetsbare ouderen (NKO), de werkgroep Verbeteren van zorg aan cliënten met Multi problematiek crisishulp en specifieke doelgroepen, VVT (Kennemerhart, Zorgbalans, Sint Jacob), GGZ inGeest, (O) GGD Kennemerland, Spaarne Gasthuis (management en geriaters), huisartsen (HZK en HVMK), Verslavingszorg (Brijder). Andere domeinen/netwerkpartners worden ook uitgenodigd om te participeren: Buurts, Leger des Heils, Ontmoetingscentra, Tandem Mantelzorg, Gehandicaptenzorg C. Passende steun voor kwetsbare ouderen met wordt besproken in het Netwerk Dementie Midden Kennemerland Duurzame integrale zorg (een vermoeden van) dementie en hun omgeving

D. Stretchen CAZHEM

Kennemerhart, Sint Jacob, Zorgbalans, Amstelring, Cordaan, SG, HZK, GZ H'meer, GGZ in Geest, GGD

E. Digitaal Gezondheids Centrum

RKZ, HV-MK, ViVa! Zorggroep

Draagt bij aan doelen (cijfer) Raakt doelen (dia 27): 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 12, 14, 15

Raakt doelen (dia 27): 1, 2, 3, 4, 6, 9, 14, 15

Raakt doelen (dia 27): 1, 2, 4, 6, 8, 12, 15

Uitbreiding van coordinatiepunt CAZHEM t.a.v. doelgroep, type zorg en Raakt doelen (dia 27): n.t.b. werkgebied om te komen tot efficiëntere inzet van mensen en middelen en toegang tot juiste zorg op juist plek. Draagt bij aan doorstroom in de keten.

Raakt doelen (dia 27): n.t.b

Samenwerkingsinitiatieven (2 van 2) NB Dit is een weergave van een excel met een uitgebreidere inventarisatie op de volgende onderdelen: regio, te betrekken partijen, status initiatief, contactpersoon, financiering, welk thema is in de lead, is het arbeidsmarktbesparend Naam initiatief

Betrokken Partijen

Doel / ambitie

F. Netwerk dashboard

MCC

Verbeteren van de doorstroom tussen huisarts, ziekenhuis en VVT d.m.v. actuele en historische inzage Raakt doelen (dia 27): 1, 2, 6, 7, 8, 14 in capaciteits- en doorstroomgegevens. Belangrijk is hierbij de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor cliënt/patiënt. .

Zorgbalans, Buurtzorg, Buurts, Buurten als ecosystemen inrichten: zorgzame buurt, leerzame buurt, eerste lijn versterken, G. Buurt als Ecosysteem – beïnvloedingscampagne voor inwoners van de alle (zorg)partijen in de buurt, specialistische behandeling dichter bij thuis, GEM participatie / vrijwilligers, enz. regio en beoogd meerdere partijen als huisartsen / gemeente etc. H. Spoed Eisende Medische Dienst (SEMD)

RKZ, HVMK, ViVa!-zorggroep, GGD (RAV Kennemerland), Parnassia Groep, HAP Beverwijk

Eén loket voor acute basiszorg. Alle aangesloten aanbieders hebben vanuit één entiteit daarin een gezamenlijke verantwoordelijkheid om de in-, door- en uitstroom te optimaliseren. Dit leidt tot passende acute zorg die begrijpelijk en goed vindbaar is voor patiënten

Draagt bij aan doelen (cijfer)

Raakt doelen (dia 27): 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15

Raakt doelen (dia 27): n.t.b.

Werkagenda Kwetsbare Ouderen en multimorbide patiënten Doelen

Uit te voeren acties

Verrijken van het deelplan KO & MP

• Doelen onder de opgaven verder concretiseren • Betrekken van ontbrekende partijen/ netwerken

2024

Start

Eind

Start

Eind

• ‘Levensreis’ van de kwetsbare oudere en multimorbide patiënten in beeld​ • Initiatieven: → geïnventariseerde initiatieven toetsen aan de doelen, prioriteren en witte vlekken in kaart brengen​ → aanvullen nieuwe initiatieven → Planning van initiatieven met duiding witte vlekken en hoe we daarmee omgaan. • KPI’s per opgave opstellen Afbakening

Betrokkenheid & regionale governance

• Afbakening thematafel KO&MP t.o.v. andere tafels en beleggen welk initiatief bij welke thematafel ligt. • Randvoorwaarden: agenderen, uitwerken, beleggen en afspraken maken hoe randvoorwaarden geen reden worden om iets niet te doen. → Domeinoverstijgende/ domeinonafhankelijke financiering → Passende huisvesting → Digitalisering → Vergroten maatschappelijk bewustzijn van wat het betekent om ouder te worden: landelijke maatschappelijke norm.

• Thema KO & MP: organiseren betrokkenheid en zeggenschap van welzijns-, zorgaanbieders en van inwoners​ • Aansluiten bij te ontwikkelen regionale governance en besluitvorming en deze vaststellen.

Start

Start

2025

Eind

Eind

Start

Start

Eind

Eind

Eind

Start

Start

2026

Eind

Start

Eind

Start

Eind

Start

Eind

Thema Mentale gezondheid

Leeswijzer thema mentale gezondheid

Regiobeeld en betrokken partijen

• Overzicht betrokkenen thema • Processtappen

• Ambitie

Regio-opgaven

• Gewenste beweging (opgaven en doelen) • Opgaves verder uitgewerkt • Knelpunten + toelichting

Regio-afspraken

Klik op de onderstreepte inhoud om naar dat onderdeel te gaan

• Samenwerkingsinitiatieven • Werkagenda

Betrokkenen thema Mentale gezondheid

Betrokken partijen in 2023 bij de totstandkoming van dit plan:

Te betrekken partijen in 2024*:

Te betrekken jeugdpartijen in 2024*:

- Hartekamp Groep

- CJG Centrum voor Jeugd en Gezin

- Herstelacademie Haarlem en Meer

- de Opvoedpoli, locatie Haarlem​

- Het Huis Haarlem

- FamilySupporters

- de Hoofdzaak

- Fibbe Studie Centrum voor Leerontwikkeling

- Leger des Heils​

- Jeugdgezondheidzorg (JGZ)

- Mee &de Weering​

- Ons Tweede Thuis (LVB)​

- MET Heemskerk​

- Parlan

- Ons Tweede Thuis (LVB)​

- Timon

• GGD: GGD Zuid-Kennemerland (VRK)

- Pluryn

- Terminal 18

• Sociaal domein: Buurts

- RIBW

- Zebrazorg

• Zorgverzekeraar: Zilveren Kruis

- SIG

• Bestuurlijk kartrekkers: GGZ inGeest en Youz

• Huisartsenzorg: Huisartsen Coöperatie ZuidKennemerland (HCZK) • Geestelijke Gezondheidszorg: Parnassia Groep (inclusief Indigo, I-Psy, PsyQ, Brijder), vrijgevestigden • Jeugd: YOUZ, Platform Jeugd • Gemeente: Regiogemeenten Zuid-Kennemerland en IJmond

- Terwille - de Zorgcoach - Unalzorg

* Voor de nadere uitwerking van de opgaven in dit regioplan zijn nog veel andere partijen nodig vanuit de verschillende domeinen. De Thematafel Mentale gezondheid zorgt per opgave voor de juiste samenstelling van betrokken partijen.

De processtappen van Mentale gezondheid Stap 1 |Start vanuit bestaande structuren Op basis van het regiobeeld en de bijbehorende thema’s die zijn vastgesteld, is door bestuurders de opdracht gegeven om zoveel mogelijk gebruik te maken van bestaande (regionale) gremia om tot de invulling en oplevering van het regioplan te komen. Het streven is daarbij geweest om optimaal gebruik te maken van alle kennis, ervaring en samenwerkingen die er al in de regio zijn, om van daaruit één samenhang te vinden in het organiseren van de mentale gezondheidszorg. Daarbij is aan de hand van kwalitatieve interviews geïnventariseerd welke thema’s vanuit het regiobeeld al voldoende in kaart waren gebracht en waar nog aanvulling vereist was.

Belangrijke uitkomsten zijn geweest: - De sporen “volwassen GGZ” en “jeugd” zijn in aanloop naar het regioplan afzonderlijk, maar parallel aan elkaar uitgevoerd; - Er wordt gebruik gemaakt van één leidende regionale structuur. Het regionale project "Versneller Wachttijden" is voortvloeiend uit die ambitie geheel ondergebracht bij de thematafel mentale gezondheid van IZA/GALA Kennemerland en valt daarmee onder de governance structuur van IZA/ GALA Kennemerland; - Qua samenstelling van de regionale structuur vindt begin 2024 aanscherping en uitbreiding plaats om te voorzien in voldoende afvaardiging vanuit sociaal domein, huisartsen en GGZ; - Inhoudelijke doelen van het regionale project "Versneller Wachttijden" worden waar nodig herijkt met een bredere aanpak Mentale gezondheid en samenwerking van IZA/ GALA Kennemerland;

Stap 2 | Van knelpunten naar ambitie en opgaven

1. Start vanuit bestaande structuren

2. Van knelpunten naar ambitie en opgaven

3. Vervolgstappen

Stap 3 | Vervolgstappen Het regioplan is bedoeld als kader voor het ontwikkelen van een robuuste strategie voor verandering, met als uiteindelijk doel een transformatie in de gezondheidszorg te realiseren. De Thematafel gaat in 2024 door met het uitwerken van de opgaven. Het vereist voortdurende aandacht en verdere uitwerking op basis van de meest recente inzichten. Ook wordt in 2024 gewerkt aan het organiseren van een structuur die aansluit bij de regionale inrichting, het betrekken van andere relevante partijen, het uitwerken van de burgerparticipatie en het uitwerken van specifieke zorgspecialismen. .

Op basis van het tweesporenbeleid zijn voor zowel “volwassen GGZ” als “jeugd” lopende initiatieven geïnventariseerd en knelpunten nader verkend. Allereerst zijn met de bestuurlijke kartrekkers antwoorden verzameld op een elftal vragen, zoals het vertalen van de opgaves uit het regiobeeld naar een ambitie, de knelpunten en gewenste bewegingen, etc. In het “volwassen”-spoor zijn er gedurende twee maanden voorbereidingen getroffen met alle thematafelleden om te komen tot de totstandkoming van de definitieve thematafel Mentale Gezondheid. Dit is voornamelijk aan de hand van kwalitatieve gesprekken geweest, waarbij vaste agendapunten zijn geweest: de inhoud en het proces. Zo zijn wensen en behoeften verzameld wat betreft een logische structuur in de regio en zijn op inhoud punten vanuit bestaande initiatieven gebundeld. Tijdens een inhoudelijke sessie met alle thematafelleden zijn vervolgens de ambitie en de prioritaire opgaven geformuleerd, waarbij enkele opgaven nog niet direct zijn vastgesteld omdat nadere uitwerking nodig was. Tijdens een tweede bijeenkomst en een schriftelijke feedbackronde zijn de definitieve opgaves vastgesteld en is akkoord gegeven op het regioplan. In het spoor jeugd is gebruik gemaakt van de bestaande structuren om invulling te geven aan het regioplan.

Ambitie Mentale gezondheid Onze ambitie is om de mentale weerbaarheid van onze inwoners te vergroten en hen bij mentale gezondheidsproblemen met de juiste zorg en/of ondersteuning te helpen. Dit doen we door het: 1. hanteren van een integrale benadering van de vraagstelling; 2. inzetten van laagdrempelige ondersteuning en preventie bij specifieke risicogroepen; 3. ontsluiten en verbinden van kennis, kunde en informatie van het brede aanbod in de regio om alleen daar waar nodig GGZ in te zetten; 4. verbeteren van de toegankelijkheid van de GGZ voor mensen die dat het hardst nodig hebben.

Dat vraagt van ons dat we ons inzetten voor het: • beter invullen van een stijgende en complexere zorg- en ondersteuningsvraag door efficiënt en effectief zorggebruik; • verbeteren van de in-, door- en uitstroom door in te zetten op de juiste zorg en ondersteuning op de juiste plek.

Wat betreft mentale gezondheid vertaalt zich dit door naar: • verbeterde samenwerking tussen sociaal domein, huisartsenzorg en GGZ; • minder medicaliseren en alleen wanneer nodig geïndiceerd zorg/behandeling leveren: van ziektebeeld naar eigen kracht; • inzetten op het versterken van vroegtijdige en preventieve interventies.

De ambitie komt voort uit de volgende inzichten in het regiobeeld Kennemerland: • Het aantal GGZ-gebruikers ligt iets bovengemiddeld in vergelijking tot Nederland; • Er is een algemene stijging van gemiddeld 6% op gebied van geestelijke gezondheid onder zowel volwassenen, jeugd als ouderen; • Middelengebruik is veel prevalenter in onze regio dan in de rest van Nederland, waardoor kans op mentale gezondheidsklachten (sterk) kan toenemen; • Er is een aanzienlijk deel van de jeugd waarbij suïcidale klachten vaak tot heel vaak voorkomen (10%) en waarbij eenzaamheid enigszins tot sterk voorkomt (8%); • De verwachting is (volgens prognosemodel Z&W) dat het aantal cliënten in de jeugdhulp van Kennemerland sterk zal toenemen, voornamelijk op jeugdhulp zonder verblijf; • In 2022 werd ongeveer 35% buiten de treeknorm voor intake geholpen in ons zorgregiokantoor; waarbij de grootste groep voor langdurige GGZ 6 tot 12 maanden moest wachten; • Er zijn weinig LVG, IFZO, WLZ GGZ W4 en W5 plekken in de regio.

Ambitie toegespitst op jeugd: Vanaf 2024 ervaren jeugd en jongvolwassenen in Kennemerland minder mentale gezondheidsklachten in hun leven, doordat mentale gezondheidsvaardigheden worden gestimuleerd en de fysieke en sociale leefomgeving de mentale gezondheid bevordert. Voor het IZA regioplan sluiten we waar nodig en mogelijk aan op deze drie pijlers voor regionaal en gemeentelijk beleid: a) Collectieve preventie gericht op het vergroten van weerbaarheid en veerkracht van jongeren; b) de ervaren druk onder scholieren helpen verlagen; c) selectieve preventie toepassen op hoog risicogroepen. Daarnaast richten we ons op goede samenwerkingsafspraken voor die situaties waar jeugdhulp, huisartsen en GGZ-zorg voor volwassenen elkaar raken.

Gewenste beweging Mentale gezondheid

Vanuit een goede, toekomstbestendige samenwerking tussen Sociaal Domein, Huisartsenzorg en GGZ* - de mentale weerbaarheid van onze inwoners vergroten en hen bij mentale gezondheidsproblemen met de juiste zorg en/of ondersteuning te helpen.

Ambitie

Opgaven

1. Preventie en vroegtijdige interventies A. Creëren dekkend aanbod van laagdrempelige steunpunten die aansluiten bij zorg en ondersteuning in de regio, met name voor EPA

Doelen per opgave

B. Bevorderen ‘GGZvriendelijke’ wijken waar kennis en afstemming laagdrempelig beschikbaar is

C. Inzetten op normaliseren i.p.v. diagnosticeren en/ of medicaliseren

2. Efficiëntere samenwerking en passende zorg

A. Verbeteren van in-, door-, en uitstroom door betere samenwerking HA, GGZ en SD B. Verminderen van wachttijden door samenhang in zorg en ondersteuning te organiseren C. 24/7 bereikbaarheid van ggz voor cliënten met psychische problematiek D. Vormgeven crisisregeling voor kleinere / vrijgevestigde aanbieders t.b.v. behandeling complexe casuïstiek

3. De juiste zorg en ondersteuning op de juiste plek

A. Ontwikkelen mentale gezondheidsvoorziening met bijbehorende functies voor mensen met psychische klachten én met problemen op andere levensdomeinen

B. Transfermechanisme voor optimale benutting capaciteit en besluitvorming conform landelijk escalatiemodel

4. Beschikbaarheid Cruciale zorg

A. Identificeren van cruciaal zorgaanbod en lacunes en waar mogelijk planvorming

B. Inbedden regionale, bovenregionale en landelijke afspraken over dekkende en volledige spreiding van aanbod

5. Aansluiting Jeugdhulp en volwassenen GGZ* A. Verbeteren lokale Samenwerking (CJG, JGZ, huisartsen/POH GGZ en scholen) voor preventie, optimaliseren van de keteninrichting voor passende zorg waar nodig

B. Verbeteren samenwerking Jeugdhulp, JGZ en volwassenen GGZ ter voorkoming van (multi probleem) gezinnen

C. Verbeteren samenwerking Jeugd GGZ en volwassenen GGZ voor goede overgang 18-/18+

6. Digitalisering en ontwikkeling**

Geïdentificeerd / nader uit te werken

A. Data beschikbaarheid en informatie-uitwisseling

Regionale innovaties, denk aan regionaal werkgeverschap en terugdringen administratieve lasten (thematafel arbeidsmarkt)

B. Door-ontwikkelen en stimuleren van hybride zorg(paden)

Huidig bekostigingssysteem

C. Verbeteren effectiviteit door betere samenwerking met digitale middelen, bijv. (Digitaal) matchen actuele zorgaanbod en - waar mogelijk - het ondersteuningsaanbod vanuit het sociaal domein.

Legenda bij opgaven: Prioritaire opgave met focus

* Jeugdhulp is in de aanloop naar het regioplan nog niet samengevoegd met de volwassen GGZ, in de nadere uitwerking vanaf 2024 wordt gekeken hoe verbinding gezocht kan worden ** Digitalisering en ontwikkeling gelden als randvoorwaardelijk, maar wordt uitgewerkt door de thematafel digitalisering. Heeft overlap met hun opgave “effectiviteit verbeteren”.

Deze opgaven worden deels op deze tafel opgepakt

Op dit moment nog geen actie vanuit deze tafel

Zie voor een verdere uitwerking van de opgaven bijlage 1

Knelpunten Mentale Gezondheid Het aantal mensen met psychische klachten stijgt de afgelopen jaren. Er is relatief veel GGZ-gebruik in onze regio. Deze groep kan een beroep doen op ondersteuning bij de huisartsenzorg, de GGZ en de gemeenten. Vaak melden mensen met mentale gezondheidsproblemen zich in eerste instantie bij de huisarts als eerste aanspreekpunt in hun zoektocht naar hulp. Tegelijkertijd neemt de druk bij huisartsen toe omdat zij door de lange wachttijden in de GGZ soms extra lang verantwoordelijk zijn voor mensen die een complexe GGZ-hulpvraag hebben. Als doorverwijzing plaatsvindt, blijkt soms tijdens de intake dat mentale gezondheidsklachten voortkomen uit problemen op andere levensgebieden. In dat geval hebben mensen onnodig lang op een wachtlijst gestaan, terwijl andere vormen van ondersteuning (bijvoorbeeld vanuit het sociaal domein) meer passend zijn. Door deze tendens zijn wachttijden erg hoog en wordt 35% van de mensen in onze regio buiten de treeknorm geholpen. Daarnaast ervaren professionals in het sociaal domein in toenemende mate een stijging van het aantal mensen met complexe problematiek dat geen of geen tijdige behandeling kan krijgen vanuit de GGZ. Ook ervaren zij dat problemen vanuit andere levensgebieden regelmatig toenemen bij bewoners (en hun gezinnen) tijdens het organiseren van de juiste ondersteuning.

Jeugd Specifiek voor jeugd geldt dat met name sinds de coronatijd een forste stijging te zien is van kinderen en jongeren met mentale klachten en problemen. Ook zien we vanuit het regiobeeld een toename in middelengebruik en sociale afzondering. Net als bij de volwassen GGZ is de druk op wachtlijsten enorm bij zowel de specialistische jeugdhulp als bij de huisartsen en CJG’s. Dit wordt mogelijk veroorzaakt door toenemende vraag naar diagnostisering.

Regionale kenmerken De toenemende vraag in combinatie met een schaarste aan personeel zetten de voorzieningen onder hoge druk. Andere regionale kenmerken die meespelen zijn onder andere de inrichting van het aanbod. Er zijn slechts enkele grote aanbieders van GGZ en MOBW en relatief veel kleine partijen (organisaties en vrij gevestigden). Dit bemoeilijkt de organisatiegraad en heeft als gevolg dat er een versnipperd aanbod is en weinig zicht op de sociale kaart en het aanbod. In algemene zin resulteert dit in gebrekkige matching van vraag en aanbod.

Samenvatting knelpunten Mentale Gezondheid Vanuit het regionale project ‘Versneller Wachttijden’ is in 2022 in de regio Kennemerland onder bestuurlijke aanvoering van GGZ inGeest een regionale samenwerking actief ingericht op het terugdringen van de wachtlijsten. In brede gremia is vanuit verschillende perspectieven (huisartsenzorg, GGZ en gemeenten) geïnventariseerd wat de knelpunten zijn. Er zijn meer dan 25 knelpunten genoemd. In totstandkoming van dit regioplan zijn die punten tot onderstaande knelpunten samengevat:

1.

Verwachtingen ten aanzien van de GGZ; mensen zijn in de veronderstelling dat zorg maakbaar is wat betreft mentale gezondheidsproblemen.

2.

Onvoldoende samenwerking (en kennis) binnen en tussen domeinen; door verkaveling van zorg is er een gebrek aan efficiënte passende zorg vanuit samenhang.

3.

Gebrek aan integrale vraagstelling; aan de voorkant leidt onvoldoende vraagafweging tot een gebrek aan passende zorg.

4.

Beschikbaarheid cruciale zorg; door schaarste staan toegankelijkheid, beschikbaarheid en kwaliteit onder druk.

5.

Gebrekkige samenhang jeugdigen en volwassenen; Onder andere door het gebrek aan integrale financiering zijn samenwerkingsprocessen erg complex.

6.

Data-beschikbaarheid; Informatie-uitwisseling en digitalisering zijn erg complex. Deze opgave wordt voornamelijk behandeld op de thematafel Digitalisering, maar geldt als randvoorwaardelijk bij deze thematafel.

7.

Schaarste aan: er is een toenemende schaarste van personeel en tot 2030 loopt het arbeidstekort op tot 5%. Deze opgave wordt behandeld op de thematafel Arbeidsmarkt.

Samenwerkingsinitiatieven, een paar voorbeelden verder uitgewerkt* NB Dit is een beknopte weergave van een excel met een uitgebreidere inventarisatie op de volgende onderdelen: regio, te betrekken partijen, status initiatief, contactpersoon, financiering, welk thema is in de lead, is het arbeidsmarktbesparend