2. bijlage 1. Jaarverslag OZSG 2023
Tekst van het document
Onderwijsstichting Zelfstandige Gymnasia
JAARVERSLAG 2023 Onderwijsstichting Zelfstandige Gymnasia
Introductie
OSZG Bij een onderwijsstichting met onder haar hoede zes zelfstandige gymnasia, die opgeteld enkele honderden jaren schooltraditie vertegenwoordigen, zou je je kunnen afvragen of die nog wel bij de tijd is in 2023. Worden de 4500 leerlingen die er rondlopen nog wel voor de maatschappij van morgen opgeleid of is de geur van het verleden die van vermolmd hout aan het worden? In dat laatste geval is de aantrekkelijkheid van het gymnasium tot een zeer gering deel van de geïnteresseerde scholieren beperkt. Maar het ligt gelukkig toch net wat anders.
Jaarverslag - OSZG
2
Introductie In dit jaarverslag treft de lezer, naar wij hopen, in de wereld achter de getallen menige aanwijzing dat vernieuwing en visie op de toekomst wel degelijk aan de orde zijn. Of dit nu het renoveren van het sfeervolle gebouw van het Stedelijk Gymnasium in Haarlem betreft, of een geactualiseerde visie van waaruit wij werken, of iets banaals als een nieuw logo op de knisperend nieuwe website van de stichting als geheel: het zijn onmiskenbare tekenen dat alle OSZG-scholen wel degelijk met beide benen in de wereld van nu staan. En vanuit die positie steken we onze nek uit om steeds opnieuw verder te kijken dan naar de dag van morgen. Onze leerlingen móeten in de huidige tijden écht goed beslagen ten ijs te komen, al is dat ijs steeds vaker een fictie en niet het dichtgevroren Spaarne of de Binnendieze.
onderzoek doen naar hoe medewerkers hun werk ervaren, kunnen we door vergelijking van de uitkomsten ook heel erg van elkaar leren. Natuurlijk zonder de schoonheid van verschillend te zijn tekort te doen.
mag daar zeker deel van uitmaken. En natuurlijk vindt iedereen het wel tof als er voor zo’n nog te ontwikkelen auto een mooie aan de mythologie ontleende naam wordt verzonnen, want dat kunnen we nog steeds.
Het is als met die zo fraai gelukte renovatie van het Stedelijk in Haarlem: het gebouw laat niet alleen transparantie zien, maar in een van de vleugels hangt ook een auto om aan te sleutelen. Misschien wordt daar op een zeker moment wel een elektrische auto 3.0 van gemaakt. De gymnasiast in onze stichting wil breed ontwikkeld worden, zijn creativiteit kwijt kunnen, en het ook letterlijk de handen uit de mouwen steken
Met transparantie en toekomstgerichtheid willen we aan de buitenwereld laten zien welke wereld er achter de cijfers van een jaarverslag schuil gaat: scholen op weg naar meer diversiteit, met kansengelijkheid als een daadwerkelijk beleden credo, en met gedegen onderwijs waar je mee kunt geuren (maar niet naar vermolmd hout). Laat de toekomst maar komen, wij zijn daar in gedachten al lang.
Onderwijsontwikkelingen op gebieden als formatief handelen bij didaktiek, het invullen van een leerlijn bij burgerschap, inzet van ICT: ze lijken niet te stuiten en worden ook op onze gymnasia ontvangen met een open blik en de intentie er al het goede uit te halen. We doen dat niet in isolement, al bewaken we de eigenheid van de scholen. Waar mogelijk en wenselijk zoeken we elkaar op: soms vrijblijvend (overleg van examensecretarissen, ICT’ers, vertrouwenspersonen) dat wil zeggen zonder “resultaatverplichting”. Soms ook minder vrijblijvend, zoals het gegeven dat jaarlijks twee scholen bezocht worden door een delegatie van collega-scholen binnen de stichting. Het rapport dat zo’n visitatie oplevert gaat de school in en er wordt serieus opvolging van verwacht. En, als laatste voorbeeld van samenwerking waarop het geheel meer is dan de som der delen: nu we dan toch op hetzelfde moment in de hele stichting bij alle personeelsleden
Jaarverslag - OSZG
3
Inhoud I1. Bestuursverslag en verslag Raad van Toezicht
2.
1.1
Bestuursverslag
7
1.2
Verslag Raad van Toezicht 2023
9
Duurzaamheid, maatschappelijke aspecten van het ondernemen en schoolgebouwen
28
3.10
Investeringen
28
6.1.
Grondslagen voor de jaarrekening (A1.0)
70
3.11
Nationaal programma Onderwijs (NPO)
28
6.2.
Balans per 31 december 2023 (A1.1)
70
Staat van Baten en Lasten 2023 (A1.2)
71 72
6.
2.1
Kernactiviteiten
15
2.2
Missie
15
2.3
Visie op gymnasiaal OSZG-onderwijs
15
2.4
Het bestuur
15
2.5
Bestuursbureau, staf en allocatie middelen
15
2.6
Kwaliteitszorg
17
2.7
Gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR)
18
2.8
Vertrouwenspersonen OSZG klachten en juridische geschillen
18
A.V.G. (Algemene Verordening Gegevensbescherming)
3.12
Werkdrukmiddelen
30
3.13
Passend Onderwijs
31
6.4.
Kasstroomoverzicht over 2023 (A1.3)
6.5.
Toelichting op de Balans en
4.
19
Jaarrekening
6.3.
Algemene Informatie
2.9
3.
3.9
6.6.
Financiële situatie op de balansdatum
Staat van Baten en Lasten (A1.4)
74
Niet in de balans opgenomen rechten
83
en verplichtingen (A1.5)
4.1
Exploitatie en kengetallen
33
4.2
Analyse exploitatie
35
4.3
Balans per 31 december 2023 en 2022
36
4.4
Analyse balansposten
36
4.5
Reserves en voorzieningen
37
4.6
Kasstromen
38
4.7
Treasury management
38
4.8
Begroting 2024
38
4.9
Continuïteitsparagraaf
40
4.10
Risicoanalyse
43
4.11
Gebeurtenis na balansdatum
45
Onderwijs
7.
6.7.
Bezoldiging van bestuurder en toezichthouders (WNT)
6.8.
Verantwoording subsidies (G)
87
6.9.
Bestemming van het resultaat (C2)
88
6.10.
Verbonden partijen (E)
88
Overige gegevens 7.1.
Accountantsverklaring (C1)
93
7.2.
Ondertekening
95
Bijlagen
3.1
Ontwikkeling leerlingenaantallen
21
3.2
Onderwijsprestaties
22
3.3
Tevredenheidsonderzoeken
23
5.1
Stedelijk Gymnasium Haarlem
48
2. Exploitatierekening 2023 per school (B2)
3.4
Personeelssamenstelling
24
5.2
Gymnasium Felisenum
52
3. Toelichting op de balans per 31 december 2023 per school
3.5
Verzuim
25
5.3
Barlaeus Gymnasium
55
3.6
Internationalisering en Onderzoek
26
5.4
Vossius Gymnasium
59
4. Toelichting op de exploitatierekening 2023 per school (B4)
3.7
Strategisch personeelsbeleid
26
5.5
Gymnasium Bernrode
62
5. Gegevens over de rechtspersoon (D1)
3.8
Toetsing en examinering
27
5.6
Stedelijk Gymnasium ‘s-Hertogenbosch
65
6. Bestemming van het exploitatieresultaat per school (D3)
Jaarverslag - OSZG
84
5.
Informatie per school
1. Balans per 31 december 2023 per school (B1)
(B3)
4
Feitjes
Onze kernwoorden
en wetenswaardigheden Gemiddeld tevredenheidscijfer
92,5% Gemiddeld slagingspercentage
8,3
•
Zelfstandig
•
Hoogwaardig onderwijs
•
Wetenschappelijk
•
Maximale ontplooiing
Gymnasium Felisenum Velsen Vossius Gymnasium
4350
Stedelijk Gymnasium Haarlem
Leerlingen
Barlaeus Gymnasium
515
Medewerkers
5
Klachten
Stedelijk Gymnasium 's-Hertogenbosch
Gymnasium Bernrode
1. BESTUURSVERSLAG EN VERSLAG RAAD VAN TOEZICHT
Jaarverslag - OSZG
6
Bestuursverslag
Algemene informatie
1
Bestuursverslag en verslag Raad van Toezicht
1.1
Bestuursverslag
Onderwijs
Financiële situatie
Informatie per school
Jaarrekening
Overige gegevens
De samenwerking tussen het bestuur en de RvT wordt door het bestuur als constructief en inspirerend ervaren. Naast de formele toezichthoudende rol is de RvT een prettige sparringpartner van het bestuur wanneer het gaat om de manier waarop de OSZG verdere stappen zet in het professionaliseren van de organisatie.
scholen voorop staat. De bestuurlijke opdracht is erin gelegen de kwetsbaarheid en de risico’s van de scholen te beperken, door kennisdeling in alle lagen van de scholen mogelijk te maken en door netwerken van professionals te organiseren. Het bestuur is daarmee faciliterend, verbindend, samenwerkend en richtinggevend.
Strategische koers
Onderwijs
Het gymnasiumonderwijs staat in de afgelopen jaren regelmatig ter discussie. De toegenomen aandacht voor kansengelijkheid en inclusiviteit wordt in verband gebracht met de reputatie van het gymnasium. Tegelijkertijd zien we dat de kleinschaligheid, de excellentie en de kwaliteit van het onderwijs op onze scholen brede groepen jongeren blijven aanspreken. De focus op persoonlijke ontwikkeling in het gymnasiaal onderwijs sluit aan bij een maatschappelijke behoefte.
Het belangrijkste onderdeel van het beleid dat door het bestuur is ingezet is de borging van de bestuurlijke sturing op de kwaliteit van het onderwijs op de individuele scholen. In 2022 heeft het bestuur een systematische aanpak voor kwaliteitszorg bij de OSZG ontwikkeld die voorziet in een zelfevaluatie op de scholen en een visitatie tussen de scholen van de OSZG onderling. In 2023 zijn de eerste visitaties en evaluaties uitgevoerd. Tijdens de evaluatie hiervan is gebleken dat de ingezette koers van onderlinge visitaties een bruikbare een leerzame aanpak is om meer zicht te krijgen op de kwaliteit van het onderwijs.
Algemeen In deze jaarrekening wordt het financiële resultaat gepresenteerd en toegelicht, eerst van de stichting als geheel en daarna van elk van de zes aangesloten scholen. Daarnaast geeft het verslag inzicht in de inhoud en kwaliteit van het onderwijs op de scholen, het door hen gevoerde personeelsbeleid en hun relaties met de maatschappelijke omgeving. De structuur van de OSZG is in overeenstemming met de wettelijke eisen van scheiding tussen bestuur en intern toezicht. Als lid van de VO-raad houdt de OSZG zich tevens aan de Code Goed Onderwijsbestuur voor het Voortgezet Onderwijs. De OSZG heeft een bestuur bestaande uit de rectoren van de aangesloten scholen. Het bestuur kent een portefeuilleverdeling, die tweejaarlijks wordt beoordeeld. Deze portefeuilles zijn Financiën, Onderwijs en Kwaliteit, Personeelszaken en Bestuursbureau/Facilitaire zaken. Ook het voorzitterschap rouleert tweejaarlijks. Vanaf augustus 2021 vervulde ondergetekende, rector van het Gymnasium Felisenum, deze functie.
Jaarverslag - OSZG
Daarnaast speelt de onvoorspelbaarheid van de overheid een rol. Bijvoorbeeld wanneer het gaat om de verlengde brugklas. De maatschappij is in transitie, daarbij speelt op onze scholen het vraagstuk hoe om te gaan met de toegenomen rol van digitalisering in het onderwijs. In deze dynamiek staat het bestuur van de OSZG voor de opdracht om bestuurlijke eenheid van de zes zelfstandige gymnasia te versterken met als doel nog beter invulling te geven aan de maatschappelijke en onderwijskundige opdracht van de afzonderlijke scholen. Daarbij is het uitgangspunt dat het eigen karakter van de afzonderlijke
Personeelsbeleid De tekorten op de arbeidsmarkt zijn ook binnen het bestuur van de OSZG onderwerp van gesprek. Het is om deze reden dat de Stichting ernaar streeft een aantrekkelijke werkgever te zijn. In 2023 is een medewerkerstevredenheidsonderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek liet zien dat de medewerkers van de OSZG in het algemeen zeer tevreden zijn. Met een score van 8.2 scoort de OSZG iets hoger van de benchmark VO (8.1).
7
Bestuursverslag
Algemene informatie
Onderwijs
Financiële situatie
Informatie per school
Voor het ondersteunend personeel is gestart met een herziening van het functiehuis. Alle functies van het OOP worden opnieuw gewaardeerd en in één functiegebouw geplaatst. Daarmee wordt meer recht gedaan aan de ontwikkelmogelijkheden voor het OOP binnen de OSZG. De afronding van deze herziening wordt in 2024 verwacht.
Financieel Bij het opstellen van de begroting 2023 werd rekening gehouden met een negatief resultaat van € 2.534.100. Een tekort van 5,8%. Bij het vaststellen van de begroting 2023 was de verwachting dat de volledige bekostiging van NPO-middelen in de jaarrekening van 2022 moest worden opgenomen met als gevolg dat een bedrag van € 1.850.000,uit de bestemmingsreserve zou worden opgenomen ten gunste van de exploitatie 2023. Het verwachte exploitatietekort in de begroting van 2023 was derhalve € 2.534.100 -/- € 1.850.000 = € 684.100 voor de OSZG als geheel. Een tekort van 1,6%. Het liep anders. De NPO-middelen die we in februari 2023 ontvingen moesten conform de RJ worden opgenomen in 2023 in plaats van 2022, waardoor het resultaat van 2023 is beïnvloed door de extra bekostiging en de opname van middelen uit de bestemmingsreserve. De OSZG heeft het kalenderjaar 2023 een negatief resultaat geboekt van € 278.734. De dotatie van NPO-middelen en collectieve werkdrukmiddelen aan de bestemmingsreserves 2023 bedraagt € 2.829.000. De opname vanuit de bestemmingsreserves ten behoeve van de uitvoering van
Jaarverslag - OSZG
Jaarrekening
Overige gegevens
het Nationaal Programma Onderwijs, de regeling collectieve werkdrukmiddelen en de toekenning van stichting Architraaf ten behoeve van de renovatie bedraagt € 2.390.000. De bestemmingsreserves zijn toegenomen met € 439.000. Het feitelijke negatief resultaat wordt daardoor € 718.000. Vanwege het negatieve resultaat is de algemene reserve afgenomen met ruim € 755.000 met een navenante impact op de kengetallen. Het weerstandsvermogen is afgenomen, maar nog immer ruim boven de daarvoor gestelde norm van 25%. De liquiditeit en solvabiliteit zijn daarentegen licht verbeterd en daarmee ruim boven de norm. De signaleringswaarde van het Eigen Vermogen is gedaald tot 0.92 waarmee we onder de norm van 1.0 uitgekomen zijn. Dat betekent dat onze reservepositie niet bovenmatig is. In 2023 is de ingrijpende renovatie van het Stedelijk Gymnasium Haarlem afgerond. De verbouwing kende een budget van ruim € 11 mln. De budgetoverschrijding op dit traject was in totaal € 661.000,- Dat komt neer op 6% van het beschikbaar gestelde budget. Bij de verantwoording naar de gemeente is nadrukkelijk gevraagd om alsnog aanvullend te bekostigen. De inflatie gedurende de bouwperiode was dermate hoog dat deze bij heeft gedragen aan de overschrijding.
8
Bestuursverslag
1.2
Algemene informatie
Financiële situatie
Onderwijs
Verslag Raad van Toezicht
Verslag Raad van Toezicht Kerntaak van raden van toezicht is het houden van integraal toezicht op het bestuur van de organisatie en op de algemene gang van zaken binnen de organisatie. Toezicht houden bestaat uit het verzamelen van informatie, uit analyseren, uit oordeelsvorming en uit interventie. De Raad van Toezicht (RvT) toetst de financiële zaken en voert mede aan de hand van het strategisch beleidsplan het gesprek met het bestuur over het realiseren van de afgesproken resultaten en doelstellingen. Naast resultaten wordt ook gekeken naar eventuele risico’s en of wetten en regels worden nageleefd. Ook vindt de RvT het belangrijk om gevraagd en ongevraagd als klankbord te fungeren voor het bestuur, door het stellen van vragen en geven van feedback. Tegelijkertijd is de RvT vanuit de werkgeversfunctie verantwoordelijk voor de beoordeling, benoeming en beloning van het bestuur. In alle gevallen hecht de Raad aan een goed samenspel met het bestuur.
Informatie per school
Samenstelling
Commissies
In 2023 bestond de RvT uit:
De RvT kent drie commissies:
•
De heer mr. drs. E.S. Rijnders, voorzitter tot en met 17-10-2023
•
Mevrouw dr. K.S. Ali, lid, vicevoorzitter vanaf 7-11-2023
•
Mevrouw drs. C. Hueting, lid
•
Mevrouw drs. S.C.M. Lijesen, lid tot en met 7-11-2023
•
De heer mr. H.T. van der Meer, lid
•
De heer drs. A.P.W. van Eijndhoven RA, lid vanaf 1-9-2023
De leden worden benoemd voor een termijn van 4 jaar en zijn slechts eenmaal herbenoembaar. Bij de werving en selectie van de leden wordt nadrukkelijk gelet op onafhankelijkheid en een brede kennis en ervaring op de gebieden als onderwijs, arbeidsrecht, financiën, bestuur en governance. Per 17-10-2023 heeft de voorzitter, E.S. Rijnders, zijn functie neergelegd. De werving en selectie van de nieuwe voorzitter is begin 2024 afgerond, resulterend in de aanstelling van mevr. F. Koşer-Kaya per 1 maart 2024. De Raad heeft op 30 oktober 2023 uit zijn midden een vicevoorzitter benoemd, mevrouw dr. K.S. Ali voor de tussenliggende periode. Daarnaast is een vacature ontstaan door het vertrek van mevrouw drs. S.C.M. Lijesen. Ook voor deze vacature loopt de werving en selectie is onlangs de werving en selectie afgerond. Per 25 maart 2024 is de heer J. Thorenaar lid van de Raad.
Jaarverslag - OSZG
Jaarrekening
Overige gegevens
•
Remuneratiecommissie (RC): de heer van der Meer (vz), de heer Rijnders tot 17-10-2023, en vanaf 17-10-2023 mevrouw Ali
•
Auditcommissie (AC): mevrouw Lijesen (vz) tot 31-102023 en de heer Rijnders tot 17-10-2023; de heer van Eijndhoven (vanaf 1-9-2023 lid en vanaf 17-10-2023 vz); de heer van der Meer vanaf 17-10-2023 tot 25-03-2024 en de heer Thorenaar vanaf 25 maart 2024.
•
Commissie Kwaliteit en Onderwijs (CKO): mevrouw Ali (vz) en mevrouw Hueting
Alle commissies adviseren de voltallige RvT.
RC De remuneratiecommissie vervult, onverminderd de formele besluitvorming in de Raad van Toezicht, de werkgeversrol van de Raad van Toezicht ten opzichte van de leden van het bestuur. In dat verband voert zij jaarlijks een individueel gesprek met elke bestuurder. Zij doet voorstellen inzake: •
de bezoldiging van de rectoren-bestuurders, alsook de uitvoering van de beoordeling
•
de honorering van de leden van de Raad van Toezicht
•
de evaluatie binnen de RvT met betrekking tot het eigen functioneren.
9
Bestuursverslag
Algemene informatie
Onderwijs
In 2023 heeft de Raad van Toezicht, telkens op voorstel van de RC, nieuwe regelingen vastgesteld voor: •
de benoemingsprocedure van de rector-bestuurder
•
het bezoldigingsbeleid ten aanzien van de rectorbestuurder
•
de honorering van de leden van de Raad van Toezicht.
Deze regelingen zijn daarmee ‘bij de tijd’ gebracht en aangepast aan de meest recente ontwikkelingen binnen OSZG.
Financiële situatie
Informatie per school
Daarnaast bespreekt de AC de uitkomsten van de controle van de jaarrekening met de externe accountant en toetst of de aanbevelingen van de externe accountant zijn uitgevoerd en nageleefd. De commissie is vier keer bijeengeweest en heeft bijzondere aandacht geschonken aan de implementatie van Cogix (met name in het kader van het begrotingsproces voor 2024) en de voortgang en financiële afwikkeling van de verbouwing in Haarlem.
Jaarrekening
Overige gegevens
De commissie is vier keer bijeen geweest. Bijzondere aandacht was er voor de zelfevaluatie die voor het eerst is uitgevoerd bij 2 scholen: Bernrode en Felisenum. Deze visitaties waren open en constructief en zijn goed gevallen binnen de beide scholen en ook binnen de visitatiecommissie. Mede door een goede voorbereiding is het gesprek binnen de commissie CKO bijzonder constructief en is er sprake van een goede uitwisseling van gedachten. Het systeem van kwaliteitszorg en het principe “van en met elkaar leren” om zo de kwaliteit samen te verbeteren is in ontwikkeling. De zelfevaluaties en visitaties zijn naar tevredenheid verlopen.
Commissie Kwaliteitszorg Onderwijs (CKO) AC De auditcommissie adviseert gevraagd en ongevraagd de Raad van Toezicht over de rechtmatigheid en doelmatigheid van het financieel beheer en beleid van de stichting en de door de stichting in stand gehouden scholen. Zij beoordeelt onder meer: •
het functioneren van het interne systeem van planning en control inclusief de opzet en effectiviteit van de interne verantwoording binnen de organisatie
•
financiële stukken waaronder, de concept (meerjarenen investerings-)begroting en de conceptjaarrekening, alsmede interne financiële rapportages
•
risico en effectiviteit van het uitgevoerde treasury beleid
Jaarverslag - OSZG
De CKO adviseert gevraagd en ongevraagd de Raad van Toezicht over de kwaliteit van het onderwijs op de door de stichting in stand gehouden scholen. De CKO ondersteunt de Raad van Toezicht in ieder geval bij het houden van toezicht op: •
de werking van het interne kwaliteitszorgsysteem, waaronder het toezicht op de naleving van de relevante wet- en regelgeving (compliance)
•
de informatieverschaffing over zowel de prestaties op het gebied van vastgestelde kwaliteitsindicatoren, als de toepassing en beoordeling van effecten van kwaliteitsverbeteringen
•
de naleving van aanbevelingen van relevante externe toetsende, visiterende en/of certificerende instanties
Voorbereiding en reguliere vergaderingen Alle vergaderingen worden voorbereid in goed overleg en afstemming met het bestuur en de bestuurssecretaris. Er is sprake van een open en toegankelijke cultuur. In totaal kwam de Raad vier keer samen met het bestuur en de bestuurssecretaris. Naast de reguliere vergadering is de RvT nog bijeengeweest voor periodiek overleg met de GMR en voor bijeenkomsten met het bestuur waarbij de doorontwikkeling van de organisatie en de governance van de OSZG bijzonder punt van aandacht waren.
10
Bestuursverslag
Algemene informatie
Belangrijkste besluiten 2023: •
Besluit tot goedkeuring van het Bestuursverslag 2022.
•
Besluit tot goedkeuring van de Begroting 2023.
•
Besluit tot het voorlopig goedkeuren van de Begroting 2024.
•
De RvT heeft vastgesteld dat de klassenindeling Wnt voor 2023 correct is en dat de Wnt goed is toegepast.
•
Besluit tot benoeming van Lex van Eijndhoven als lid RvT en lid auditcommissie per 1-9-2023.
•
Besluit tot voortzetting van de samenwerking met de accountant voor 2023.
•
Besluit tot het overnemen van het beloningsvoorstel voor de rector-bestuurders conform het voorstel van de remuneratiecommissie.
•
Besluit tot het overnemen van het honorarium van de leden van de RvT conform voorstel van de remuneratie-commissie.
•
Besluit tot benoeming van K. Ali tot vicevoorzitter van de RvT.
•
Besluit tot interim vervulling schoolleiding Vossius Gymnasium.
Onderwijs
Financiële situatie
Informatie per school
Medezeggenschap In 2023 is twee keer overleg gevoerd met de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR), waarvan zoals gebruikelijk eenmaal samen met het bestuur. Er vond een themabijeenkomst plaats met een externe spreker Mirjam Remie: “Het gymnasium: het verhaal van een eigengereid schooltype”. In een open interactieve bijeenkomst deelde het bestuur haar vergezichten en ontspon zich een levendige discussie. Diversiteit in de breedste betekenis van het woord, met name kansengelijkheid, zowel vanuit het perspectief van een migratie als vanuit een bepaalde sociaaleconomische achtergrond, behoeft aandacht.
Evaluatie van het uitvoerend bestuur De RvT heeft toegezien op de naleving door het bestuur van wettelijke verplichtingen en de code voor goed onderwijsbestuur in het voortgezet onderwijs. Er zijn geen aanwijzingen dat de stichting niet compliant is met heersende wet- en regelgeving en de principes en good practices van de Code Goed Onderwijsbestuur VO. De RvT is tevreden over het functioneren van het bestuur. Zij heeft het vertrouwen dat het bestuur in 2024 zal voldoen aan het nieuwe beroepsprofiel bestuurders in het funderend onderwijs.
Jaarrekening
Overige gegevens
Het overleg tussen RvT en het bestuur is transparant en constructief.
Rechtmatige verwerving en rechtmatige en doelmatige besteding van middelen. De RvT kent een aantal commissies die de RvT in staat stellen om het toezicht op hun deelgebieden grondig voor te bereiden en de informatievoorziening naar de RvT te optimaliseren. Tegelijk zijn commissiebijeenkomsten momenten van inhoudelijke verkenning, feedback en advies. Deelnemers aan de bijeenkomsten van de commissies zijn bestuursleden/schoolleiders en in bepaalde gevallen stafmedewerkers. Met name de auditcommissie richt zich op de doelmatige aanwending van de rijksmiddelen. Dit doen zij door bij het bespreken van de begroting, het meerjarenperspectief een opbouwende doch kritische houding aan te nemen en door het onderhouden van nauwe contacten met onze accountant, zowel bij het bepalen van de controlestrategie als bij het periodiek bespreken van de uitkomsten van de controlewerkzaamheden. De accountant beoordeelt daarnaast de rechtmatigheid in het jaarverslag. Wanneer de accountant goedkeuring geeft aan het jaarverslag, zegt hij daarmee dat de gedane bestedingen rechtmatig zijn
Er wordt voldaan aan de doelstellingen van de stichting. De RvT oordeelt dat de organisatie voldoende in control is en dat het systematisch werken aan kwaliteitsverbetering tot de gewenste resultaten leidt.
Jaarverslag - OSZG
11
Bestuursverslag
Algemene informatie
Onderwijs
Financiële situatie
Informatie per school
Keuze accountant
De auditcommissie
Voor de controle van de jaarrekening 2023 heeft de RvT wederom (in lijn met advies AC) gekozen voor Van Ree Accountants binnen het huidige vijfjarencontract. De belangrijkste reden daarvoor is om continuïteit te borgen, onder andere vanwege wijzigingen in de samenstelling van de AC. De keuze is getoetst aan de statuten van de stichting en daarbij zijn er geen belemmeringen geconstateerd.
In 2023 zijn de vaste onderwerpen besproken, zoals de jaarrekening, de tussentijdse cijfers 2023, de interimcontrole en de begroting 2024 (met hieraan voorafgaand de kaderbrief) met de meerjarige prognoses. Daarnaast is gesproken over het reguliere adviesrapport vanuit de accountant, waarmee de OSZG mede invulling geeft aan het continu verbeteren van de administratieve organisatie en interne beheersing van de organisatie. Er was veel aandacht voor de verbouwing van het Stedelijk Gymnasium Haarlem en de implementatie van Cogix dat is ingericht om het begrotings- en rapportage-proces te professionaliseren.
De remuneratiecommissie In 2023 vertrok de rector-bestuurder van het Vossius Gymnasium. In samenspraak met het bestuur is besloten een interim rector aan te stellen. Mevrouw drs. S. Zandbergen is benoemd als rector a.i. van het Vossius Gymnasium. De RC heeft in 2023 met alle rector-bestuurders een jaargesprek gevoerd en een exitgesprek met de vertrekkend rectorbestuurder van het Vossius Gymnasium. Gelet op de ontwikkeling van het bestuur (intensivering van de samenwerking) heeft de Raad van Toezicht op voorstel van de remuneratiecommissie een nieuw bezoldigingsbeleid voor de functie rector-bestuurder vastgesteld, gehoord het bestuur. In dat beleid is ruimte geboden voor een verdere ontwikkeling van de bestuurdersrol.
Jaarverslag - OSZG
Zelfevaluatie OSZG hecht aan de principes van de Code Goed Onderwijsbestuur van de VO-raad. Deze code is bedoeld om bewustwording van kritische reflectie door waardengedreven handelen van bestuur én intern toezicht te stimuleren. De code gaat uit van vier principes: verantwoordelijkheid, professionaliteit, integriteit en openheid. Er mag op geen enkele wijze sprake zijn van een (potentieel) tegenstrijdig belang. De Raad handelt bij het toepassen van de code vanuit een lerende en reflectieve houding.
Jaarrekening
Overige gegevens
Vanwege de voorzitterswissel binnen de Raad, is besloten om in 2024 na de benoeming van de nieuwe voorzitter samen met het bestuur de zelfevaluatie te houden. Wel vonden reeds twee bijeenkomsten plaats samen met het bestuur waarin de doorontwikkeling van de OSZG centraal stond. Het gaat hierbij om de balans tussen samenwerken enerzijds en bewaren van individualiteit/eigenheid van de afzonderlijke scholen anderzijds. Investeren in gemeenschappen: leren en inspireren, in eigenheid en onderlinge samenwerking.
Toezichtvisie en -kader Bij het toezichtkader staat de wet- en regelgeving centraal waarbinnen toezicht wordt gehouden, evenals de wijze waarop verantwoording wordt afgelegd. Het intern toezicht ontwikkelt, in afstemming met het bestuur, een toezichtvisie en –kader en operationaliseert deze. Hierin wordt onder andere helder hoe het interne toezicht invulling geeft aan zijn rollen (adviseur, werkgever, toezichthouder en netwerker), hoe het hiernaar handelt en welke informatie daarvoor nodig is. Hierbij wordt als uitgangspunt gehanteerd dat het bestuur de organisatie vertegenwoordigt. De Raad was voornemens dit in 2023 te ontwikkelen. Vanwege de voorzitterswissel binnen de Raad is besloten om in 2024 na de benoeming van de nieuwe voorzitter samen met het bestuur het toezichtkader verder te ontwikkelen met een onderliggende toezichtvisie.
12
Bestuursverslag
Algemene informatie
Onderwijs
Financiële situatie
Informatie per school
Jaarrekening
Overige gegevens
Vergoeding RvT
Overzicht nevenfuncties leden Raad van Toezicht
De leden van de RvT ontvangen een jaarlijkse vergoeding, met daarnaast de noodzakelijke reiskosten. Sinds 2018 had er geen wijziging meer plaatsgevonden in deze jaarlijkse bezoldiging. De renumeratiecommissie heeft onderzoek gedaan en een uitgebreide analyse opgesteld. Daarbij is gebruik gemaakt van onder andere een benchmark, indexeringscijfers en de VTOInormen. Op basis daarvan is in 2023 besloten om de vergoedingsystematiek te herzien en voortaan te baseren op de VTOI-normen, met een daaraan gekoppelde jaarlijkse indexatie. Op deze manier wordt voortaan expliciet aangesloten bij sectorbrede normen (marktconform) en hoeft geen eigen beloningsbeleid meer te worden gevolgd.
K.S. Ali (vanaf 7-11-2023 voorzitter) Hoofdfunctie: Directeur Fundraising Technische Universiteit Eindhoven
E.S. Rijnders (voorzitter) tot 17-10-2023 Hoofdfunctie: Directeur Janivo Stichting
Nevenfuncties: • Lid Raad van Toezicht Stichting Swalm en Roer: lid remuneratiecommissie • Voorzitter Kamer Onderwijs Hogeschool Zuyd: compliance vraagstukken • Lid Raad van Toezicht PlatOO: lid auditcommissie
Nevenfuncties: • voorzitter RvC Herstructureringsmaatschappij Overijssel NV • vicevoorzitter RvT Stichting Monumentenwacht Noord-Brabant • lid RvT SWV PO ZOUT • lid RvC NV Bergkwartier • lid RvT Stichting Vitus Zuid • lid RvC Stichting DBF • lid RvT Stichting Nederlands Helsinki Comité • lid RvT Stichting NIVOZ • bestuurslid Stichting Kwaliteitsregister Jeugd • bestuurslid Coöperatiekring Midden-Nederland • bestuurslid Stichting Steunfonds Katholiek Onderwijs • lid Commissie Toezicht Arrestantenzorg MiddenNederland
H.T. van der Meer Hoofdfunctie: Senior raadsheer Gerechtshof Amsterdam (per 1-1-22). Nevenfuncties, samenhangend met de hoofdfunctie: • Gastdocent arbeids(proces)recht diverse onderwijsinstellingen C. Hueting Hoofdfunctie: Senior Beleidsadviseur Onderwijs bij de VO-raad A.P.W. van Eijndhoven (per 1-9-2023) Hoofdfunctie: Directeur-bestuurder bij WIJeindhoven Nevenfunctie: • Lid commissie arbeidszaken Sociaal Werk Nederland • Bestuurslid Associatie Wijkteams, portefeuille: lobby en sociale basis • Lid RvT Sint Jozefoord
Jaarverslag - OSZG
S.C.M. Lijesen (tot 7-11-2023) Hoofdfunctie: Wiskundedocent Stedelijk Gymnasium Leiden (Leiden Eigenaar Financieel Raadsvrouw (Leiden) Nevenfunctie: • Bestuurslid Stichting Haanstra Identiteit • Lid Raad van Toezicht Stichting Pieterskerk Leiden
13
2. ALGEMENE INFORMATIE
Jaarverslag - OSZG
14
Bestuursverslag
Algemene informatie
2 Algemene informatie 2.1
Kernactiviteiten
Het bestuur van de Onderwijsstichting Zelfstandige Gymnasia (OSZG) is het bevoegd gezag van zes zelfstandige gymnasia: het Barlaeus Gymnasium en het Vossius Gymnasium in Amsterdam, het Stedelijk Gymnasium Haarlem, het Gymnasium Felisenum in Velsen, het Stedelijk Gymnasium ’s-Hertogenbosch en het Gymnasium Bernrode in HeeswijkDinther. De scholen verzorgen gymnasiaal onderwijs aan ongeveer 4.350 leerlingen.
2.2
Missie
Alle OSZG-leerlingen voorbereiden op de wereld van nu en morgen; hen daarvoor opleiden tot autonoom denkende mensen met kritisch vermogen en een empathische grondhouding, in een gelijkwaardige (school)cultuur van wederzijdse acceptatie.
2.3
Visie op gymnasiaal OSZG-onderwijs
1. Het onderwijs op de OSZG-scholen vindt zijn inspiratie in de zoektocht naar de wortels van onze beschaving, onder andere in de klassieke cultuur en in de actuele ontwikkeling van het denken daarover. 2. Het OSZG-onderwijs sluit aan bij de laatste wetenschappelijke inzichten in brede zin, maar in elk geval bij inzichten rond didactiek, pedagogiek en de actuele wetenschappelijke inzichten over de betekenis van de klassieken.
Jaarverslag - OSZG
Onderwijs
Financiële situatie
Informatie per school
3. De OSZG-scholen zijn oefenplaatsen voor de samenleving en een open, veilige ontmoetingsplek voor leerlingen met verschillende achtergronden. Leerlingen leren hierdoor omgaan met diversiteit en worden voorbereid op hun bijdrage als wereldburger. De grondbeginselen van de democratische rechtsstaat zijn daarbij leidend. 4. De OSZG-scholen zijn dynamische organisaties waarin continu verbeteren vanzelf spreekt. De OSZG staat voor een cultuur waarin we steeds weer reflecteren op waar we staan en zoeken naar de passende volgende stap. Vanuit deze lerende houding komen we tot verbeteringen in ons handelen. 5. Binnen de OSZG-scholen werken we als team samen, omdat we weten dat de kwaliteit van het onderwijs hierdoor toeneemt. We kennen en erkennen elkaars talenten en benaderen elkaar vanuit een waarderend perspectief.
Openbaar onderwijs Vijf van de zes scholen bieden openbaar onderwijs. Alleen Gymnasium Bernrode heeft een katholieke signatuur. Daarom is de OSZG voor de wet een stichting voor bijzonder onderwijs. De scholen zijn algemeen toegankelijk, zonder onderscheid naar godsdienst of levensbeschouwing.
Jaarrekening
2.4
Overige gegevens
Het bestuur
In maart 2015 is de huidige bestuursstructuur conform de nieuwe statuten van kracht geworden. Het bestuur heeft in 2023 19 keer met elkaar vergaderd. Tijdens de reguliere bestuursvergaderingen zijn onder meer de volgende onderwerpen aan de orde gekomen: •
Vaststellen notitie doorontwikkeling bestuur OSZG
•
Vaststellen medezeggenschapsstatuut 2023
•
Menukaart PB90 schooljaar 2023-2024
•
Verlenging voorzitterschap bestuur
•
Aanstellen interim-rector Vossius Gymnasium
•
Vaststellen visiedocument negatieve resultaten meerjarenbegroting
•
Vaststellen nieuwe procedure bevorderen en doubleren
•
Aanstellen nieuwe vertrouwenspersonen
•
Implementatie begrotingstool Cogix
•
Vaststellen zelfevaluatie-instrument schooljaar 2023-2024
•
Procedure VOG-aanvraag
•
Functieomschrijving bestuurssecretaris
•
Project actualisatie functiehuis OSZG
15
Bestuursverslag
Algemene informatie
Onderwijs
Financiële situatie
Informatie per school
Samenstelling Het bestuur bestond in 2023 uit de volgende leden: De heer M. Kemper (rector Gymnasium Felisenum), voorzitter
De volgende bestuursleden hadden in 2023 onderstaande nevenfuncties. De overige bestuursleden niet:
Mevrouw S. Lippert-Suarez Muller (rector Barlaeus Gymnasium)
M. Kemper rector-bestuurder Gymnasium Felisenum (voorzitter)
De heer E.J. Bakker (rector Stedelijk Gymnasium’s-Hertogenbosch)
• Lid van de Raad van Toezicht Surplus Basisscholen
De heer J.H. van der Werff (rector Stedelijk Gymnasium Haarlem)
S.B.M. Lippert-Suarez Müller rector-bestuurder Barlaeus Gymnasium • Bestuurder Stichting KunstRUIM
De heer H. Relou (rector Gymnasium Bernrode) Mevrouw C.A. Hijlkema (rector Vossius Gymnasium) tot 1-9-2023
Overige gegevens
De OSZG publiceert alle reglementen en het jaarverslag op haar website, zoals het lidmaatschap van de Code goed bestuur VO-raad vereist, met ook het overzicht van nevenfuncties van bestuursleden. Er is geen sprake van tegenstrijdige belangen. Er vindt een horizontale dialoog plaats met de GMR. Alle scholen hebben een goed functionerende MR, waarmee overlegd wordt over schoolplan, formatie en begroting. Ook kennen wij actieve ouderbesturen en leerlingenraden.
2.5
Bestuursbureau, staf en allocatie van middelen
Het bestuursbureau van de OSZG regelt de centrale administratie en financiën en verzorgt daarnaast de regeling ouderbijdrage voor de scholen. Het bestuur bespreekt jaarlijks de portefeuilleverdeling en legt deze opnieuw vast, gebruik makend van een roulatieschema. De Code Goed Onderwijsbestuur voor het Voortgezet Onderwijs is in 2018 volledig geïmplementeerd. Verantwoording aan OCW gebeurt via de jaarverslaglegging. Ook de betreffende gemeenten ontvangen het jaarverslag (en begrotingen), desgewenst met toelichting van het bestuur aan de gemeenteraad. Ouders en leerlingen worden geïnformeerd via de lokale medezeggenschapsinstanties, de website van de school en/of de schoolgids, het schoolplan en de informatie op Vensters.
Jaarverslag - OSZG
Jaarrekening
Bij het bestuursbureau, bestuurssecretariaat en de stafafdelingen HRM en Onderwijs en Kwaliteit werken negen medewerker(s), met een totaal van zeven fte. De verantwoordelijkheid voor het bestuursbureau ligt bij het hoofd bestuursbureau. Het bestuurssecretariaat valt direct onder het bestuur. De stafmedewerkers HRM en kwaliteit vallen onder de bestuurssecretaris. In 2023 is het bestuursbureau niet uitgebreid, behalve dat er een tijdelijke uitbreiding heeft plaatsgevonden bij HRM. Inmiddels zijn de voorbereidingen gestart om 2 oudere medewerkers binnenkort te vervangen in verband met naderende pensionering. Tevens is dit aanleiding om binnen het bureau de verantwoordelijkheden anders te beleggen.
16
Bestuursverslag
Algemene informatie
Onderwijs
Financiële situatie
Informatie per school
De totale exploitatie van het bestuursbureau voor 2023 beslaat een bedrag van € 955.000. Hieronder vallen de volgende kosten: •
Personeelskosten bestuursbureau
€
670.000
•
Kosten RvT en voorzittersfunctie OSZG
€
77.400
•
Bestuurskosten incl. werving leden RvT
€
97.000
•
Huurlasten bureau
€
66.500
Kosten die bestemd zijn voor de scholen, zoals administratieve software, worden direct omgeslagen naar de scholen naar rato van het aantal leerlingen. Indien er sprake is van directe toewijsbaarheid dan wordt dit 1 op1 doorbelast naar de individuele school. De verwerking van de regeling ZiZo, het intern vereveningsfonds voor vervangingskosten, wordt uitgevoerd binnen de administratie van het bestuursbureau. Het resultaat tussen de ingelegde premies en de uitbetaalde vergoedingen voor vervanging wordt toegevoegd aan of ingehouden van de balansrekening ZiZo-reserve. Dit betreft een bestemmingsreserve.
2.6
Kwaliteitszorg
Als onderdeel van het systeem van kwaliteitszorg worden verschillende betrokkenen bevraagd hoe zij de scholen en/of de OSZG ervaren. Dit wordt jaarlijks gedaan onder leerlingen en ouders. Sinds 2023 worden ook collegiale visitaties uitgevoerd en worden alle medewerkers om het jaar bevraagd middels een Medewerkersonderzoek.
Jaarverslag - OSZG
Jaarrekening
Overige gegevens
In maart is het Medewerkersonderzoek OSZG uitgevoerd. In dit onderzoek is o.a. aandacht gegeven aan de algemene werkomstandigheden, de sfeer binnen de school, de ervaren werkdruk en ontwikkelmogelijkheden. Er hebben 375 medewerkers deelgenomen aan het onderzoek. Dit is een deelnamepercentage van 73 procent. De gestreefde 70 procent is daarmee behaald en geven daardoor een goed beeld van wat er speelt op de scholen. De algemene tevredenheid binnen de OSZG wordt beoordeeld met een 8.3 op een tienpuntschaal. Dit is één tiende punt boven de benchmark VO. De loyaliteit van onze medewerkers, gemeten met de Net Promotor Score, is met een score van +21 ruim boven de benchmark VO (+1). Deze uitkomsten geven het vertrouwen dat we met elkaar op de goede weg zijn. Natuurlijk is er ook een aantal zaken die onze aandacht vragen. Zo komt duidelijk naar voren dat de werkdruk op vrijwel alle scholen een punt van zorg is en dat persoonlijke ontwikkeling eveneens een thema is waar medewerkers minder tevreden over zijn. Ook zien we dat de uitkomsten per school erg verschillen. Dit heeft onze aandacht en is onderwerp van gesprek binnen het bestuur en op de scholen. In 2025 zal het onderzoek opnieuw worden uitgevoerd om de ontwikkelingen te volgen. In april 2023 zijn de eerste collegiale visitaties uitgevoerd.
Eerst is Gymnasium Bernrode bezocht door een visitatieteam bestaande uit collega’s, leerlingen en ouders van Gymnasium Felisenum en het Vossius Gymnasium. Vervolgens is Gymnasium Felisenum bezocht door een visitatieteam bestaande uit collega’s, leerlingen en ouders van Gymnasium
17
Bestuursverslag
Algemene informatie
Onderwijs
Bernrode en het Vossius Gymnasium. Hierbij gaat het om het beantwoorden van de vraag waar de school staat in het realiseren van haar eigen doelen en opdrachten, zowel op het punt van de schooleigen ontwikkeling als op de basiskwaliteit (‘de basis op orde’). Ter voorbereiding op deze visitaties hebben de bezochte scholen een zelfevaluatie ingevuld gebaseerd op het Onderzoekskader van de inspectie. Dit eigen beeld is vervolgens getoetst aan het beeld van externe collega’s. Hiervoor hebben de visitatieteams zich tijdens het bezoeken gericht op drie van de twaalf standaarden uit het Onderzoekskader, namelijk Zicht op ontwikkeling, Pedagogisch-didactisch handelen en Veiligheid. Bij beide scholen kon het visitatieteam zich vinden in het eigen oordeel van de school. Op alle standaarden is het oordeel Voldoende gegeven en bij Gymnasium Bernrode is op het onderdeel Veiligheid door het visitatieteam het oordeel Goed gegeven. Dit vanwege inspanningen die verder gaan dan de basiskwaliteit. De aanbevelingen die door het visitatieteam zijn gedaan zijn door het Felisenum als input gebruikt voor het Schoolplan 2023-2027. Bernrode heeft de aanbevelingen meegenomen in de jaarplanning. De Tevredenheidsonderzoeken onder leerlingen zijn afgenomen bij de leerlingen in jaar 1, 4 en 6.
Met dit onderzoek wordt gekeken naar hoe tevreden leerlingen zijn over onderwerpen als uitdaging, brede vorming en eigentijds onderwijs. Daarnaast maakt de Monitoring Sociale Veiligheid
Jaarverslag - OSZG
Financiële situatie
Informatie per school
onderdeel uit van dit onderzoek. De uitkosten van de enquête laten over de afgelopen jaren een redelijk stabiel beeld zien. Een aantal van onze scholen scoren op diverse terreinen bij de 25% best presterende scholen. Het Vossius scoort op een aantal punten lager dan de andere scholen, met name op het punt van ervaren sociale en fysieke veiligheid. Dit onderwerp heeft in de tweede helft van het jaar daarom extra aandacht gekregen binnen de school. Ook onder de ouders van leerlingen in jaar 1, 4 en 6 wordt een Tevredenheidsonderzoek afgenomen. Ouders geven aan tevreden te zijn met het onderwijs op onze scholen. Voor elke school is de score boven of gelijk aan de benchmark. Naast de collegiale visitaties proberen we op meerdere terreinen samenwerking binnen de OSZG te bevorderen. Zo is er een bijeenkomst georganiseerd met de afdelingsleiders van de onderbouw, een bijeenkomst met alle examensecretarissen en een bijeenkomst met alle ICT’ers. Het doel van deze bijeenkomsten is het delen van kennis en uitwisselen van ervaringen.
2.7
Gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR)
De GMR bestaat uit 12 leden, bestaande uit docenten, leerlingen en ouders. Het is de GMR gelukt in 2023 alle geledingen compleet te hebben. De GMR kwam in 2023 zowel fysiek als ook een keer digitaal bijeen. De bijeenkomsten werden op uitnodiging van de GMR bijgewoond door de voorzitter van het bestuur. De samenwerking met het bestuur was er een van prettige, constructieve aard. De agenda voor
Jaarrekening
Overige gegevens
de vergaderingen zijn steeds in goed overleg tussen GMR en bestuur opgemaakt; te bespreken onderwerpen werden zowel door de GMR als ook het bestuur aangedragen. Bovendien stond het bestuur open voor een bijeenkomst (scholing) waarin de GMR werd ingelicht over de OSZG en over de financiën van de Stichting. In navolging van het bestuur heeft ook de GMR werkgroepen belegd; de ene keer uit eigen initiatief, op andere momenten werd door het bestuur een afvaardiging van de GMR uitgenodigd aan een werkgroep deel te nemen. Dit vond o.a. plaats bij de onderwerpen begroting en meerjarenverwachting en PB90. Twee keer heeft er ook een bijeenkomst met de Raad van Toezicht plaatsgevonden, een keer in het voorjaar en een keer in het najaar. Tijdens deze bijeenkomsten was voldoende ruimte voor inbreng van de GMR.
2.8
Vertrouwenspersonen OSZG, klachten en juridische geschillen
Naast de interne vertrouwenscontactpersonen bij de scholen zijn twee externe, gecertificeerde vertrouwenspersonen aangesteld voor de stichting. In 2023 heeft er een wijziging plaatsgevonden in de externe vertrouwenspersonen. Tot 1 oktober 2023 werden deze functies vervuld door de heer J. Blok en mevrouw P. Meursing van de Merlijn groep. Vanaf 1 oktober 2023 zijn deze functies ingevuld door mevrouw B. Roeleveld en P. Asberg van CVP-Plus B.V Vanaf 1 oktober 2023 waren er 5 meldingen. Er is geen verslag ontvangen van de meldingen tot 1 oktober 2023.
18
Bestuursverslag
Algemene informatie
Klachten en geschillen op stichtingsniveau In 2023 zijn vijf bezwaarschriften ingediend. De commissies verklaarden deze ongegrond.
2.9
A.V.G. (Algemene Verordening Gegevensbescherming)
Jaarverslag Functionaris Gegevensbescherming (FG) van de Onderwijsstichting Zelfstandige Gymnasia (OSZG) De FG is de onafhankelijke toezichthouder op de naleving van de AVG en dient de organisatie te informeren en adviseren over de verplichtingen die de organisatie in dit kader heeft. In het verslagjaar is een aantal verzoeken van en adviezen aan aangesloten scholen afgehandeld. Dit betrof de protocollering van het cameragebruik op de scholen, de afwikkeling van een buitengebruik gestelde camera en vragen omtrent de registratie van de indeling van leerlingen buiten de eigen klasindeling om. Het aankaarten van deze zaken laat zien dat de scholen zich bewust zijn van de privacy consequenties die hiermee gemoeid zijn. Datzelfde geldt met betrekking tot het aan begeleiders beschikbaar stellen van medische gegevens van leerlingen die op een buitenlandreis gaan. Goede afspraken en een duidelijk opgesteld protocol waarin ook de eindigheid en vernietiging van deze gegevens staan opgenomen, maken het mogelijk om binnen de ‘grijze gebieden’ van de AVG toch zorgvuldig te handelen. Deze werkwijze kent de instemming van de toezichthouder.
Jaarverslag - OSZG
Onderwijs
Financiële situatie
Informatie per school
Jaarrekening
Overige gegevens
Er is melding gedaan van een beveiligingsincident c.q. datalek. Crimineel wachtwoordgebruik bood de mogelijkheid om vanuit het buitenland toegang te krijgen tot de systemen van een van de scholen. Met behulp van de CISO (Chief Information Security Officer) is een technische analyse van het gebeuren gemaakt en zijn de noodzakelijke maatregelen getroffen. Er is een melding naar de Autoriteit Persoonsgegevens gedaan en het incident is opgenomen in het eigen register. De aanstelling van de (externe) CISO in 2023 is een belangrijke en waardevolle stap in het informatieveiligheidsbeleid van de organisatie. Hoewel deze aanstelling vanuit de AVG geen wettelijke verplichting is, wordt nu met specialistische kennis het technische aspect van de informatieveiligheid doorgelicht en waar nodig tot aanpassing geadviseerd. Voor het onderdeel van bewustwording zijn voor 2024 uitgebreide awareness bijeenkomsten voorzien.
Conclusie en aanbevelingen OSZG is in het verslagjaar opnieuw verder gekomen met ervaringen en het verder toepassen van AVG voorschriften. De organisatie onderkent de waarde hiervan en past deze op natuurlijke wijze toe bij de dagelijkse werkzaamheden. Er zijn geen zichtbare vordering gemaakt met het opstellen van de DPIA’s (privacy risicobeoordelingen) van bestaande of nieuwe systemen c.q. applicaties. Geadviseerd wordt opnieuw dat ieder school hiervoor een eigen inventarisatie opstelt van hiervoor in aanmerking komende systemen.
19
3. ONDERWIJS
Jaarverslag - OSZG
20
Algemene informatie
Bestuursverslag
Financiële situatie
Onderwijs
Informatie per school
3. Onderwijs
Jaarrekening
Overige gegevens
Instroom 1e klas Schooljaar 23-24
3.1
Ontwikkeling leerlingenaantallen
De scholen zijn sinds de vorming van de OSZG in 1998 gegroeid. De stichting begon destijds met vier scholen en in totaal 2.350 leerlingen. Inmiddels bedraagt het totale aantal leerlingen op de teldatum 1 oktober 2022 (=basis bekostiging kalenderjaar 2023) 4.350, incl. 4 VAVOleerlingen. In 2022 zijn de aanmeldingen voor het schooljaar 22/23 tegengevallen. De oorzaken zijn zowel demografisch als minder aanbod van VO-leerlingen in de regio. In 2023 is er meer geïnvesteerd aan PR voor de open dagen. Voor de scholen waar de afgelopen jaar een daling was te bespeuren heeft dit geresulteerd in meer aanmeldingen. Wij verwachten daarom een toename van het aantal leerlingen in de komende jaren.
Haarlem
140
Felisenum
113
Barlaeus
146
Vossius
144
Bernrode
92
Den Bosch
150
OSZG
785
Instroom 1e klas schooljaar 2023 - 2024 800 700 Jaar
SGHa
GF
BG
VG
GB
SGHe
Totaal 600
2017
875
642
825
837
658
815
4.652
2018
869
645
818
825
659
816
4.632
2019
854
607
809
835
672
817
4.594
2020
861
615
819
834
669
785
4.583
2021
845
610
799
831
631
767
4.483
2022
843
616
801
843
608
762
4.473
2023
823
571
801
843
555
757
4.350
Jaarverslag - OSZG
500 400 300 200 100 0 Haarlem
Felisenum
Barlaeus
Vossius
Bernrode
Den Bosch
OSZG
21
Algemene informatie
Bestuursverslag
3.2
Financiële situatie
Onderwijs
Informatie per school
Jaarrekening
Overige gegevens
Onderwijsprestaties
De inspectie maakt jaarlijks een berekening van de Onderwijsresultaten van de scholen (zie tabel). Deze berekening wordt gemaakt op basis van een driejaars gemiddelden. Vanwege Corona zijn de resultaten van het schooljaar 2020-2021 in de berekening niet meegenomen. De resultaten laten over het algemeen een positief beeld zien. De resultaten zijn echter nog niet overal op het niveau van voor Corona. Dit heeft onze aandacht. Daarnaast is een aantal indicatoren onder de norm. Dit heeft bij drie scholen betrekking op de Onderwijspositie. Dit is te verklaren door de toelatingseisen die aan leerlingen worden gesteld. Doordat deze scholen uitsluitend leerlingen met een vwo advies mogen plaatsen is opstroom niet mogelijk. Bij Gymnasium Felisenum is de Onderbouwsnelheid onder de norm. Dit wordt veroorzaakt door het Prelisenum. Deze leerlingen volgen een tussenjaar voordat zij aan de 1e klas beginnen. In de cijfers worden zij echter gezien als doubleurs.
Geslaagden schooljaar 2022-2023 Haarlem
91,70%
Felisenum
90,70%
Barlaeus
97,20%
Vossius
91,50%
Bernrode
92,60%
Den Bosch
89,70%
Voor een zeer groot deel gaan onze leerlingen na het behalen van het diploma naar het wetenschappelijk onderwijs. Een percentage is moeilijk te bepalen omdat velen eerst een tussenjaar nemen voordat zij zich voor een studie aanmelden.
Geslaagden schooljaar 2022-2023 percentage Onderwijsresultaten 2023 (over schooljaar 2022-2023)
100%
Onderwijspositie
98%
Onderbouwsnelheid
Bovenbouwsucces
Gemiddeld examencijfer
96%
Haarlem
-1,43%*
98,04%
92,01%
7,01
Felisenum
0,00%*
90,37%*
91,30%
6,87
Barlaeus
2,92%
96,55%
93,12%
7,00
Vossius
-0,78%*
92,31%*
91,31%
6,97
90%
Bernrode
5,94%
95,65%
89,13%
6,72
88%
Den Bosch
-1,79%*
91,67%
90%
6,62
86%
Bron: CumLaude nb: Dit zijn de resultaten van schooljaar 2022-2023. De inspectie kijkt voor haar oordeel over de onderwijsresultaten naar het gemiddelde van de afgelopen 3 jaar. * onder de inspectienorm
Jaarverslag - OSZG
94% 92%
84% Haarlem
Felisenum
Barlaeus
Vossius
Bernrode
Den Bosch
22
Algemene informatie
Bestuursverslag
3.3
Financiële situatie
Onderwijs
Informatie per school
Jaarrekening
Overige gegevens
Tevredenheidsonderzoeken Tevredenheid leerlingen 2022-2023
De omgeving waarin leerlingen leren is belangrijk voor hun schoolsucces. Om die reden hecht de OSZG veel waarden aan de tevredenheid van leerlingen en ouders en de ervaren sfeer en veiligheid op de scholen. Door leerlingen en hun ouders jaarlijks op deze onderwerpen te bevragen krijgt de OSZG inzicht in wat er goed gaat en welke uitdagingen er zijn. Het is positief dat leerlingen onze scholen als zeer veilig ervaren.
Alle scholen scoren bijzonder goed op veiligheid.
Tevredenheid ouders
Tevredenheid
Sfeer
Veiligheid
Tevredenheid
Haarlem
6,8
8,1
9,6
Haarlem
8,1
Felisenum
6,8
8
9,4
Felisenum
8,6
Barlaeus
7,3
8,3
9,5
Barlaeus
8,8
Vossius
6,4
7,4
9,3
Vossius
7,9
Bernrode
7,2
8,3
9,7
Bernrode
8,7
Den Bosch
6,7
7,8
9,5
Den Bosch
8,3
OSZG gemiddelde
6,9
8
9,5
Landelijk gemiddelde (vwo)
7,8
Tevredenheid ouders
Tevredenheid leerlingen 2022-2023 10
10
9
8
8
6
7
4
6
2
5
0 Haarlem
Felisenum
Barlaeus
Vossius
Bernrode
Den Bosch
OSZG gemiddelde
4 3 2
Tevredenheid
Sfeer
Veiligheid
1 0 Haarlem
Jaarverslag - OSZG
Felisenum
Barlaeus
Vossius
Bernrode
Den Bosch
Landelijk gemiddelde (vwo)
23
Bestuursverslag
3.4
Algemene informatie
Personeelssamenstelling
Eind 2023 had de OSZG 515 personen in dienst – iets minder dan vorig jaar en dat heeft te maken met een lager aantal tijdelijke uitbreidingen voor de ondersteuningsprogramma’s. Wij verwachten dat deze trend zich zal doorzetten voor de komende jaren en dat het na 2025 stabiliseert.
Financiële situatie
Onderwijs
In een aantal gevallen was ziekte of disfunctioneren aanleiding voor ontslag. In een dergelijke situatie doen wij er eerst alles aan om een medewerker te behouden en te ondersteunen in zijn of haar functioneren. Als dat uiteindelijk onvoldoende resultaat oplevert, spant de OSZG zich in om de medewerker een loopbaanvervolg te geven met als neveneffect om de uitkeringslasten zo laag mogelijk te houden.
Het personeel was als volgt verdeeld over de drie geledingen: Personeelsleden OSZG
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Schoolleiding
15
14
14
14
14
13
12
Onderwijzend personeel
353
350
356
351
372
377
365
Ondersteunend personeel
117
116
118
118
120
134
138
Totaal
485
480
488
483
506
524
515
Informatie per school
•
In de schoolleiding werkten eind 2023 9 mannen en 5 vrouwen (waarvan 1 interim NIL). Voor het OP geldt dat de formatie als volgt verdeeld was over mannen en vrouwen en over een betrekkingsomvang van 0 t/m 0,5 fte en 0,51 t/m 1,2 fte.
Jaarverslag - OSZG
<= 0,5 FTE
> 0,5 FTE
Totaal
Mannen
33
149
182
Vrouwen
43
140
183
Totaal
76
289
365
Overige gegevens
Vergeleken met eind 2022 is het aandeel mannen en vrouwen met resp. 1 man toegenomen en 13 vrouwen afgenomen, in totaal dus 12 personen minder.
•
De functiemix geeft een indicatie van de salariskostenopbouw van het docentenpersoneel. De OSZG hanteert als streefgetallen 129-141 voor 4 randstadscholen en 114-128 voor de 2 scholen uit Noord Brabant.
•
De afwijkingen van de streefgetallen betreft minder startend jong personeel in verband met lagere leerlingaantallen in combinatie met een lage uitstroom van ouder personeel.
Dit vloeit mede voort uit de iets teruggelopen inzet van extra ondersteuning in het onderwijs met middelen uit de ontvangen NPO-subsidies Het aantal docenten is per einde kalenderjaar als volgt over de drie schalen verdeeld: Schalen
2018
2019
2020
2021
2022
2023
LB
77
80
74
89
89
84
LC
76
84
85
98
100
100
LD
197
192
192
185
188
181
Totaal
350
356
351
372
377
365
Functiemix per school School
In deze tellingen zijn de tijdelijke aanstellingen voor vervangers meegenomen.
•
Jaarrekening
Schaal LB
Schaal LC
Schaal LD
Functiemix
aantal mdw
FTE
aantal mdw
FTE
aantal mdw
FTE
2023
SGHa
17
9,77
16
10,92
39
28,82
139
GF
5
2,87
17
11,60
32
23,65
155
BG
12
6,90
15
10,23
33
24,39
142
VG
11
6,32
25
17,06
34
25,12
139
GB
15
8,62
11
7,5
18
13,30
116
SGHe
24
13,80
16
10,92
25
18,47
111
24
Bestuursverslag
3.5
Algemene informatie
Financiële situatie
Onderwijs
Informatie per school
Verzuim Verzuim %
Meldingsfrequentie
2020
2021
2022
2023
2020
2021
2022
2023
Stedelijk Haarlem
2,87
3,72
8,64
6,07
1,48
1,31
2,08
1,53
Felisenum
5,84
7,95
10,38
4,28
1,29
1,03
1,97
1,54
Barlaeus
3,4
3,77
6,55
3,37
1,16
0,75
1,79
1,58
Vossius
5,21
4,48
5,83
6,17
1,46
1,4
2,13
1,45
Bernrode
5,93
4,46
5,35
3,92
1,03
0,88
1,42
1,54
Stedelijk Den Bosch
2,57
2,41
3,63
3,37
1,12
1.24
2,11
1,70
Bestuursbureau
3,79
4,77
5,16
6,39
0,24
0,25
0,89
0,88
Gemiddeld
4,18
4,38
6,69
4,64
1,25
1,11
1,91
1,54
Voor het bestuur zijn het beheersen van (langdurig)verzuim en het scheppen van een gezonde werkomgeving binnen de scholen belangrijke doelstellingen. De focus van het bestuur lag het afgelopen jaar op het optimaliseren van de aanpak om het (langdurig)verzuim te verminderen, de gezondheid en het welzijn van de medewerkers te bevorderen, om zodoende de continuïteit van het onderwijsproces te waarborgen. Om (langdurig)verzuim effectief aan te pakken, richtte het bestuur zich op het implementeren van preventieve maatregelen, zoals het aanbieden van coaching en het creëren van een omgeving waarin medewerkers zich gesteund voelen bij het omgaan met persoonlijke- en werkgerelateerde uitdagingen.
Jaarverslag - OSZG
Jaarrekening
Overige gegevens
op als casemanager. De afdeling HRM bewaakt de termijnen binnen de Wet Verbetering Poortwachter en adviseert waar nodig de leidinggevende. Ook is er iedere zes weken een sociaal-medisch overleg waarin de bedrijfsarts de schoolleiding informeert over lopende verzuimtrajecten. Een gestructureerde aanpak voor de re-integratie van medewerkers die terugkeren na (langdurig)verzuim is van essentieel belang gebleken. Het bestuur voerde een beleid waarin de terugkeer naar de eigen functie vooropstond, waarbij aandacht was voor een geleidelijke re-integratie en het creëren van aangepaste werkplekken indien nodig. Dit bevorderde de kans op succesvolle re-integratie. De afwijkingen van de streefgetallen betreft minder startend jong personeel in verband met lagere leerlingaantallen in combinatie met een lage uitstroom van ouder personeel.
Vergeleken met 2022 daalde het voortschrijdende verzuimpercentage in 2023 met ruim 2%. In december 2022 bedroeg het voortschrijdende ziekteverzuimpercentage 6,69%. Dit is in december 2023 gedaald naar 4,64%. Daarnaast is de gemiddelde meldingsfrequentie in 2023 ook gedaald ten opzichte van 2022. In december 2022 bedroeg de voortschrijdende meldingsfrequentie 1,91. In december 2023 is dit gedaald naar 1,54. Deze daling is op bijna alle scholen zichtbaar, waarvan de afwijkingen worden gezien als aandachtspunt. Het bestuur hanteert bij (langdurig)verzuim het zogeheten eigenregie model. Hierbij treedt de direct leidinggevende
25
Bestuursverslag
3.6
Algemene informatie
Onderwijs
Internationalisering en Onderzoek
De OSZG-scholen hebben internationalisering hoog in het vaandel staan. De belangrijkste ontwikkelingen in de wereld komen aan de orde tijdens de lessen aardrijkskunde, geschiedenis, economie en maatschappijleer, maar ook bij de culturele en historische lessen rond de moderne vreemde talen Engels, Frans, Duits en Spaans. Bij de eerstgenoemde drie talen kunnen leerlingen op de meeste OSZG-scholen bovendien deelnemen aan internationaal erkende examens, namelijk Cambridge-, Goethe-, Dele- en Delf-examens. Verder bieden enkele scholen de mogelijkheid om de beginselen van talen als Italiaans en Chinees te leren. Op enkele OSZGscholen wordt Geo Future gedoceerd; leerlingen leren zich bij dit vak te verhouden tot grote wereldproblemen als verdroging, aantasting van het milieu en energieschaarste. Ook wordt op een school Wereldcultuur als keuzevak aangeboden. Dit vak richt zich op de cultuurproductie in werelddelen als Afrika, Azië en Zuid-Amerika en geeft leerlingen inzicht in de beelden die verschillende continenten over elkaar hebben. De scholen van de OSZG organiseren reizen naar Italië of Griekenland, de bakermatten van de klassieke beschaving. Ook bieden bijna alle scholen taalreizen naar Frankrijk, Engeland, Duitsland en Spanje.
Leerlingen leren onderzoek te doen is een van de primaire opdrachten van de – in het algemeen academisch opgeleide – leraren van een categoraal gymnasium. Op veel scholen krijgen leerlingen de eerste beginselen van onderzoek bijgebracht tijdens lessen techniek, informatica en wetenschap. Ook wordt op een van de scholen een doorlopende leerlijn onderzoeksvaardigheden ontwikkeld. Leerlingen leren bij natuurwetenschappen experimenten op
Jaarverslag - OSZG
Financiële situatie
Informatie per school
te zetten en deze vervolgens in een wetenschappelijk protocol te verslaan. Bij de geesteswetenschappen is de omgang met (schriftelijke) bronnen belangrijk; deze krijgt vooral in de bovenbouw vorm, bijvoorbeeld bij geschiedenis. Daarnaast wordt vanuit Burgerschap op enkele scholen uitgegaan van Wereldburgerschap waarbij centraal staat: de leerling als zelfredzame wereldburger. Ook zetten alle scholen hoog in op de profielwerkstukken waarbij onze leerlingen geregeld prijzen winnen.
3.7
Jaarrekening
De focus lag daarbij in het bijzonder op: •
het project ten behoeve van de actualisatie van het functiehuis voor medewerkers van het OOP en de Directie, is in 2023 opgestart. Wij laten het onderzoek zelf uitvoeren door een FUWASYS-deskundige van VOS/ABB. Ten behoeve van het draagvlak en de communicatie is er een werkgroep Functiehuis ingericht, waarin ook een GMR-lid plaats heeft;
•
het geactualiseerde functiehuis zal de basis vormen voor duidelijker loopbaanpaden voor het loopbaanbeleid, gericht op de individuele groei en ontwikkeling van onze medewerkers;
•
het vormgeven van het promotiebeleid voor de medewerkers van het OP;
•
het vormgeven van beleid op het gebied van Psychosociale Arbeidsbelasting (PSA), waar in het bijzonder de collectieve- en de individuele werkdrukmiddelen worden verkend en ingezet met als doel het verlagen van de ervaren werkdruk van de medewerkers. Dit is een continu proces van evalueren en aanpassen;
•
het anticiperen op de dynamiek van de arbeidsmarkt, door samenwerking te zoeken met onderwijsregio’s.
Strategisch personeelsbeleid (HRM)
In de visie van het Bestuur is het strategische personeelsbeleid de verbindende factor tussen het beleid en de doelstellingen van de Onderwijsstichting Zelfstandige Gymnasia en haar personeelsbeleid binnen het bestuursbureau en de scholen. Het bestuur van de Onderwijsstichting Zelfstandige Gymnasia, heeft het afgelopen jaar stappen gezet in de verdere ontwikkeling van haar strategisch personeelsbeleid. De portefeuilleverdeling met de daaraan gekoppelde werkgroepenstructuur heeft het afgelopen jaar zijn vruchten afgeworpen, door een scherpere afbakening van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheid.