11-07-Transcript-Raad-7-november-2022

Zeker als je ziet dat een groot deel van deze reductie die we nu hebben gerealiseerd, komt doordat we in heel Nederland meer schone elektriciteit zijn gaan produceren en dus ook als gemeente Haarlem een zogenaamde gunstige emissiefactor krijgen. Dat is natuurlijk een goede zaak die schoon geproduceerde energie, maar het is ook een beetje het laaghangend fruit. Als gemeente krijg je dat stuk CO2-reductie dus als het ware een beetje cadeau. Wat zijn dan de grootste opgaven voor Haarlem waar je als gemeente ook echt actief op kunt sturen? Als we naar de duurzaamheidsbegroting kijken is dat het aardgas en warmtegebruik voor zowel wonen als werken. En als we dan kijken naar de cijfers dan gaat het helemaal nog niet zo hard met die daling van de CO2-uitstoot. Sterker nog, voor wonen is de CO2-uitstoot tussen 2017 en 2020 met 1 procent gedaald, 1 procent voorzitter. En we moeten in 2030 op 59 procent reductie zitten. We hebben dus nog 7 jaar om 58 procent CO2 te reduceren, oftewel, 97 kiloton CO2. Nu weten we dat door de huidige energiecrisis iedereen flink aan het besparen is, maar ook hoeveel pijn dat doet financieel voor burgers en voor de overheid die noodgedwongen heel veel financiële pleisters moet plakken.

Voorzitter, uit de huidige routekaart duurzaamheid bleek al dat we onze CO2-reductiedoelstelling voor wonen niet gingen redden en met de aangescherpte doelstellingen vanuit het regeerakkoord, raakt het helaas nog veel verder uit zicht. De gemeente gaat de transitievisie warmte in 2023 actualiseren, maar ik vraag de wethouder toch alvast om een eerlijke en realistische vooruitblik. Want we zien goede initiatieven zoals de huidige campagne isoleer mee en de nieuwe koers voor de warmtevoorziening in Schalkwijk, top. Maar de vraag blijft, zijn we nog op tijd en is het genoeg? Heeft u er vertrouwen in om de CO2-reductiedoelstelling voor 2030 te halen en dan 2040 helemaal aardgasvrij te zijn? En zo niet, wat is dan het plan en wat heeft hij van ons als raad nodig? Wij vragen de wethouder om een realistisch tijdpad en tussendoelen voor de CO2-reductie, het liefst per half jaar zodat we de inspanningen en resultaten sterker kunnen monitoren. We zullen dan ook samen met GroenLinks en andere partijen daar een motie voor indienen. Voorzitter, bovenstaande processen zijn tijdrovend, kostbaar en complex dat begrijpen we zeer goed. En dus is het goed om ook naar snelle, tastbare goedkope mogelijkheden te kijken om CO2 te reduceren. En die zijn voorhanden, het living planet report dat het Wereld Natuur Fonds vorige maand uitbracht was er heel helder over.

Het rapport laat zien dat een grondoorzaak van de klimaat- en biodiversiteitscrisis op ons bord ligt, jawel op ons bord. De manier waarop wij ons voedsel produceren en consumeren is de grootste veroorzaker van natuurverlies en verantwoordelijk voor een kwart van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. Voorzitter, er vallen flinke meters te maken als we ons dieet aanpassen naar een meer plantaardig dieet. Milieu Centraal berekend dat met een volledig plantaardig dieet je per Nederlander 850 kilo minder CO2 uitstoot. Voor heel Haarlem komt dat neer op 136 kiloton CO2, 136

17

kiloton. En nu weer even terug naar de doelstelling, Haarlem moet 399 kiloton CO2 gaan reduceren voor 2030, dus we kunnen al bijna een kwart reduceren. Meer plantaardig eten zet dus echt zoden aan de dijk en zou daarom een volwaardig onderdeel moeten worden van het Haarlemse klimaatbeleid, zelfs ook al ontbreekt het nog in het landelijk regeerakkoord. Doen we het niet voor het groene vinkje in Den Haag, dan doen we het voor al die mensen, dieren en kwetsbare natuur die niet zullen overleven als we de temperatuurstijging niet onder de 1,5 graad houden. De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Hartman. Mevrouw Hartman: Begrijp ik goed dat u beleid wil over wat de Haarlemmer op haar bord heeft? Mevrouw Van den Broek: Ik denk dat we allemaal erkennen dat de belasting van de vleesproductie heel erg groot is op het klimaat en dat je dat als gemeente zou kunnen sturen door een meer plantaardig dieet te stimuleren en daar zijn heel veel manieren voor. Mevrouw Hartman: Kunt u daar een voorbeeld van noemen? Mevrouw Van den Broek: Bijvoorbeeld in je evenementenbeleid. Je ziet bijvoorbeeld een groot evenement zoals Lowlands, die zijn al bijna volledig plantaardig. Zoiets zou je hier in Haarlem ook kunnen doen. De voorzitter: Mevrouw Van Zetten.

Mevrouw Van Zetten: Zou het gewoon niet beter voor het milieu zijn en de leefomgeving om helemaal niet meer van de festivals te organiseren en dat mensen gewoon thuisblijven en een wortel knagen? Ja dan maak je echt grote stappen. De voorzitter: Mevrouw Van den Broek. Mevrouw Van den Broek: Ik denk dat, we kunnen beiden doen. We kunnen echt ook nog wel plezier maken, maar het kan echt op een veel duurzamere manier. Even kijken waar ik was gebleven hoor. Doen we het niet voor het groene vinkje in Den Haag, dan doen we het voor al die mensen, dieren en kwetsbare natuur die niet zullen overleven als we de temperatuurstijging niet onder 1,5 graad houden. En laten we ook het dierenleed uit de bio-industrie niet vergeten. Miljoenen dieren leiden een kort ellendig leven ten dienste van een voedselsysteem dat vreselijk inefficiënt en oneerlijk is. Nu al hebben meer dan twee miljard mensen op de wereld gezondheidsproblemen door overgewicht, terwijl aan de andere kant honderden miljoenen mensen niet voldoende te eten hebben. We zullen dan ook een motie indienen om voedsel meer centraal te stellen in het Haarlemse klimaatbeleid. Voorzitter, dit alles is geen betutteling en het zijn geen one issue praktijken, het is wel denken en handelen vanuit een breder planeetbelang en niet vanuit korte termijn belangen van de westerse mens.

Eco centraal in plaats van ego centraal, wat de heer Blokpoel en ik vandaag nog op een congres nog eens bevestigd hoorden door een vooraanstaand econoom. We dienen deze week een aantal moties in die opkomen voor kwetsbare mensen, dieren en natuur. Als eerste een motie om de Haarlemse natuur te helpen door stoepplantjes aan de gevel aan de tuinzijde voor de stoep te laten staan en niet weg te spuiten. Als tweede een motie om dieren te helpen. De voorzitter: Mag ik toch even, ik zeg het nu tegen u, maar dat geldt natuurlijk voor iedereen, wij hebben afgesproken dat moties pas zijn ingediend als het dictum van de motie is voorgelezen. Dus als u het niet nu

18

doet, moet u het op een ander moment doen, maar het moet in de spreektijd. Dus ik geef u in overweging om het misschien gewoon te doen. De heer Visser? De heer F. Visser: Voorzitter, punt van orde. Ik vind dat als we het parafraseren, maar als echt de bedoeling duidelijk is dat dat voldoende moet zijn, want anders krijg je echt voor de kijker ook echt hele rare debatteksten. De voorzitter: Ik denk dat deze discussie in ieder geval niet nu gevoerd moet worden. We hebben afgesproken en dat was een goed punt, als het technische amendementen zijn dan kan je het parafraseren, als het een motie is dan lees je hem voor. Mevrouw Van den Broek: Dus kan ik het wel of niet nou omschrijven, dat is me niet helemaal duidelijk. De voorzitter: Nee de bedoeling is dat u het dictum, dus dat is de uitspraak zelf dat u die voorleest. Mevrouw Van den Broek: Die bewaar ik dan even voor donderdag. Dan wil ik bij deze nu afsluiten dat we voorstellen zullen indienen die goed zijn voor mens, dier en natuur. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij naar de heer Drost van GroenLinks. De heer Drost: Ja zeker dank u wel voorzitter. We leven in een bijzondere tijd, er gebeurt veel in Haarlem, in Nederland en in de wereld. Vorig jaar sprak ik bij de begroting over het jaar van hoop, hoop op minder coronaregels en hoop op meer vrijheden.

Maar we zijn nu natuurlijk een jaar verder en er zijn helaas juist onzekerheden gekomen op het gebied van klimaat, stikstof maar ook door mondiale instabiliteit. Dit geeft veel mensen het gevoel dat we in een storm zitten die steeds onstuimiger wordt en waarvan we niet weten hoelang die ook nog gaat duren. En dat wordt nog maar eens versterkt door het feit dat er zoveel crisissen zijn waar we voor staan, ook al grijpen ze natuurlijk wel op elkaar in. Om nog maar te noemen, de energieprijzen natuurlijk, de hoge inflatie, asiel, tekort aan woningen en de sterk afnemende biodiversiteit. Al twintig jaar geen keuze maken over stikstof is ook een keuze, dat is een keuze tegen woningbouw en tegen natuurherstel. En dan is er natuurlijk die klimaatcrisis, als de moeder van alle crises om onmiddellijke actie schreeuwt. Bij de start van de klimaattop, hij werd al net even genoemd in Egypte, vanmorgen, sprak de voorzitter van de VN van een highway to climate hell, die snelweg naar de klimaathel waar we ons op bevinden. Maar hij sprak ook van een rempedaal. Het is nog niet te laat, maar dat betekent wel dat wij er alles aan moeten doen en dan ook echt alles, om juist ook lokaal dat rempedaal in te trappen.

En daarom is het allerbelangrijkste voor GroenLinks actie, actie voor vergroenen en verduurzamen, actie voor eerlijk delen en te zorgen dat elke Haarlemmer bereikt wordt die dat nodig heeft en actie voor het bouwen van woningen. En op het gebied van vergroenen en verduurzamen zet Haarlem serieuze stappen. Wat betreft GroenLinks staat alles klaar om ook te gaan uitvoeren, bijvoorbeeld vijf miljoen voor het vergroenen van de stad. We kijken daarnaar uit en we verwachten ook echt dat volgend jaar daar ook zichtbaar resultaat is. Minder tegels meer bomen, minder grijs meer groen en minder auto's en meer verplaatsen via de stoep en op de fiets. Haarlem is een mooie stad maar de ruimte is beperkt, dus dat vraagt ook om scherpe keuzes. Ook de energietransitie komt op gang, duurzame opwek, energie besparen en vooral isoleren, isoleren en natuurlijk gaan we ook nog isoleren. Daarbij vragen we het college Haarlemmers te helpen waar mogelijk. Met leningen om verduurzamen mogelijk te maken, met informatie hoe huizen het best geïsoleerd en verduurzaamd kunnen worden en natuurlijk met prestatieafspraken om die slechte corporatiewoningen, die E, F en G versneld te gaan isoleren. Uiteraard geeft de gemeente het goede voorbeeld en zorgt het college voor zo spoedig mogelijk verduurzamen van ons eigen vastgoed. Ik noemde net al even die energie armoede en die inflatie een groot probleem.

19

De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Vindt u niet dat de gemeente een veel beter een rol kan doen dan alleen die voorbeeldrol, maar dat je bijvoorbeeld bij een heleboel huizen die allemaal hetzelfde zijn gewoon inventariseert, wie wil wat isoleren en dat de gemeente dat in één keer inkoopt en het veel goedkoper wordt voor die bewoners? Dat is de motie van Trots Haarlem, het dictum. Dank u. De heer Drost: Nou ik denk dat in het coalitieakkoord, het staat ook in ons verkiezingsprogramma, in het coalitieakkoord staan daar allemaal zaken in over fiks brigades, wijk naar wijk, blok na blok, er staan allemaal mooie dingen in. Maar ik ben het met u eens, die energie armoede en de inflatie is gewoon een enorm probleem. Op de korte termijn is er dus hulp om die energierekeningen te betalen, maar daarnaast wordt er ook volop ingezet op energiebesparende maatregelen, zoals gezegd blok na blok. College, we vragen ook om u blijvend in te zetten op voorlichting en hulp, maar blijf ook aandacht houden voor het bereiken van elke Haarlemmer die die hulp nodig heeft, zowel in de lage- als middeninkomens. Dat kan hulp bij besparen zijn, maar natuurlijk ook met schulden. We hebben het ook gelezen in de begroting, u heeft zich ingezet op vroeg signalering van problematische schulden, dat vinden we goed en ook ontzettend belangrijk.

Wat betreft die kansen, die beginnen natuurlijk op school met rijke schooldag. We hebben het convenant ook gelezen in de commissie samenleving, waar sport, cultuur, welzijn centraal staan, maar ook met een goed ontbijt. Er is geld vanuit het Rijk beschikbaar, er gebeuren ook nog wel eens mooie dingen in Den Haag voor scholen om dit te organiseren en we verwachten ook dat dat gaat gebeuren. De voorzitter: Een interruptie van mevrouw Van den Broek. Mevrouw Van den Broek: Ja ik ben het eens met de mooie initiatieven die er plaatsvinden, maar vindt u dat we op koers liggen met de verduurzaming als je het uitzet tegen de tijd die we nog hebben? De heer Drost: Ik kom daar zo ook op bij de aankondiging van de motie, maar ik snap uw vraag en het antwoord gaat komen. Haarlemse jongeren moeten we dus alle ruimte geven om te ontwikkelen, te ontdekken wie je bent en wat je wil in het leven. Daarom hebben we ook bij de vorige begrotingsbehandeling bijvoorbeeld nadrukkelijk een spoedige ontwikkeling van het Slachthuisterrein bepleit en ruimere openingstijden. Ja en dan is het toch echt wel teleurstellend om te constateren dat, die 24-uurs motie werd al aangehaald, twee jaar geleden ingediend en er is gewoon echt heel weinig op dat vlak gebeurd, er had echt meer kunnen gebeuren.

We hebben daar tig rondvragen ook over gesteld met meerdere partijen, artikel 32 vragen, graag een reactie, maar op dit vlak worden we niet heel vrolijk wat dat betreft. Op het gebied van woningbouw staat alles klaar, we hebben de ontwikkelvisies aangenomen, tientallen miljoenen vanuit het Rijk, volgens mij zitten we inmiddels richting de honderd miljoen. Dan gaat het over de impulsregeling voor Oostpoort voor zuidwest, voor Europaweg maar het gaat ook over de ontwikkeling van Haarlem Nieuw-Zuid als OV-knooppunt en de Europaweg tot stadstraat. En voor ons is klimaatbestendige gebouwen daarin centraal. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ja u was heel verdrietig allemaal over dat 24 uur. Bent u van plan een motie van treurnis in te dienen, dan gaan we die graag steunen. De heer Drost: Ik vind het flauw om gelijk naar een oordeelmotie te gaan, vind ik helemaal niet nodig. Er zijn gewoon scherpe vragen over gesteld en ik wacht die even af en we gaan het zien mijnheer Van den Raadt. Ja

20

dus dat klimaatbestendig bouwen. Ieder niet duurzaam, niet natuurcursief, zonder zonnepanelen gebouwd huis is wat ons betreft een desinvestering. Een kans hierbij wel is om het sociale te verbinden met het fysieke. Nog steeds stijgt het aantal Haarlemmers dat zich eenzaam voelt, dat geldt voor ouderen maar ook zeker voor jongeren. Daarom willen wij meer inzetten op collectieve voorzieningen bij nieuwbouw, ontmoetingsplekken in de wijk. De voorzitter: De heer Aynan heeft een interruptie. De heer Aynan: Dank u wel voorzitter. U zegt alles staat klaar voor de woningbouw, maar de Raad van State heeft vorige week een uitspraak gedaan. Wij staan wel klaar maar daar denkt de hoogste rechter toch anders over. Een van de mogelijke oplossingen daarvoor is modulebouw. We hebben daarvoor een motie ingediend, bent u bereid om die te steunen? De heer Drost: De uitspraak van de rechter is ons zeker niet ontgaan, het is alle hens aan dek weet ik toevallig ook, omdat ik bij een ingenieursbureauwerk waar ook al die stikstofberekeningen worden gemaakt. Dus daar wordt volop achter de schermen gewerkt dat ik weet. Maar goed, we horen graag reflectie over de gevolgen voor Haarlem. Ik begrijp ook dat er een uitspraak van de minister De Jonge is geweest dat het juist voor de bouw wat mee zal vallen juist.

Maar ik had hier ook al in mijn betoog de vraag richting het college staan en dan gaat het vooral over stikstofvrij bouwen, je kan daar ontzettend veel mee tegenwoordig met elektrisch materieel en dergelijke. Maar het is ons niet ontgaan mijnheer Aynan. De voorzitter: De heer Aynan nog. De heer Aynan: Alle hens aan dek is juist dus weer heel slecht voor de stikstof. Maar stikstofvrij bouwen doe je dus modulair, dat is één van de oplossingen. Dus graag kijken naar onze motie. De heer Drost: Nee dat denk ik niet, dat is ook juist het gaat vooral hoe je bouwt, want dan heb je de meeste depositie. Dus dat gaat niet alleen over modulair, volgens mij staan er ook 250 flexwoningen in, dus wat dat betreft wordt u op zich ook wel bediend. Maar dat is natuurlijk als we alleen dat de oplossing zou zijn, zou dat inderdaad heel verstrekkend zijn want we hebben veel meer nodig in deze stad. Ik wil nog wel even terugkomen op mijn vorige punt, die ontmoetingsplekken, want die gaan in de wijk kunnen eenzaamheid tegengaan en zorgen voor binding met buren. Een initiatiefvoorstel van GroenLinks met PvdA, Partij voor de Dieren en CDA is hiervoor in de maak. Afrondend, Haarlem, Nederland en de wereld zijn in beweging, ook de stukken van de begroting.

Ondanks dat de raad hier massaal tegen een motie heeft gestemd om de wethouder financiën een podcast te laten opnemen over de financiën en de begroting, hebben we er toch met veel plezier naar geluisterd, dus dank voor die ongehoorzaamheid wat dat betreft. Maar ik denk ook dat het goed is dat we kijken naar ons eigen stuk. We hebben bijvoorbeeld al jaren een begroting in opslag, ik denk dat die ook best wel een upgrade of een doorontwikkeling kan maken. Dan kom ik nog even terug op duurzaamheid, ook beloofd net richting Partijvoorde Dieren. De duurzaamheidsbegroting wordt elk jaar completer, we zijn blij met het voorstel om deze door te ontwikkelen naar brede welvaart. Om de duurzaamheidsbegroting nog verder te verdiepen dienen we de motie 2, ga niet af op gevoel maar geef een tussendoel, in. Dat in doen een doen we met PvdA, D66, CDA, Actiepartij en de Partij voor de Dieren, die het al net noemde. Hierbij verzoeken we het college, hier komt het dictum, om jaarlijkse CO2-reductiedoelen per transitie pad toe te voegen aan de duurzaamheidsbegroting voor de periode 2023-2030. En om daarbij inzichtelijk te maken welk deel door Haarlems beleid en welk deel door externe factoren wordt veroorzaakt, zodat we inderdaad ook daar beter op kunnen sturen. Want ja, we zijn op weg maar tegelijkertijd zien we ook

21

en dat verschilt heel erg per transitie pad dat we nog een enorme opgave hebben en daarom kom ik ook terug op het centrale punt van GroenLinks, wij gaan voor actie. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van den Broek. Mevrouw Van den Broek: Ja dank u wel voorzitter. Blij dat u ook de klimaatconferentie aanhaalde. Een paar maanden geleden stond heel Haarlem op zijn kop vanwege het besluit dat we geen bio-industrie vlees meer in de billboards wilden hier. Wil de partij, wil GroenLinks ook meedenken naar een sterkere rol voor de voedseltransitie en de eiwittransitie In het Haarlemse klimaatbeleid? De heer Drost: Ja het is ons inderdaad niet ontgaan dat er iets met vleesreclames was in de media. Ik zag uw motie even kort binnenkomen, ik heb die gewoon oprecht niet gelezen. We hebben vaker ook in het verleden mevrouw Oosterbroek ook flink gehamerd op die eiwittransitie dus we kijken er rustig naar, maar we hebben daar ook vaker vragen over gesteld en initiatieven op genomen. De voorzitter: Dank u wel. Dat was de bijdrage van GroenLinks. Dan gaan we naar de heer Smit van OPHaarlem. De heer Smit: Dank u wel mijnheer de voorzitter. Geachte Haarlemmers en Spaarndammers, collega's en geacht college, Haarlem onder de glazen stolp.

In Haarlem regeert onder een glazen stolp in een eigen mini wereldje, met strakke hand een dogmatische coalitie, die niet of nauwelijks nog naar de Haarlemmers luistert en wordt vanuit deze stolp te weinig naar buiten gekeken. OPHaarlem belicht enkele thema's en pijnpunten in de meerjarenbegroting en daarmee in onze stad en regio, want OPHaarlem kijkt iets verder. Ik begin met participatie en inspraak. Participatie en inspraak hebben een serieuze vorm gekregen in 2011 met een PIP, een inspraak- en participatieprocedure. Je zou dus zeggen, we hebben al iets goeds in huis en we stoffen het af en klaar is kees. Maar het was in de tijd van voor de glazen stolp en dat kan nu niet meer vindt de coalitie. De kadernota van afgelopen mei geeft op pagina 15 aan dat als in het kader van de omgevingsvisie besluiten zijn genomen, waar Haarlemmers amper weet van hebben, de Haarlemmers het nakijken hebben. Over het wat er gebeurt in Haarlem mag niet meer meegedacht worden in participatie en inspraak. Dat kost te veel tijd en onze ambtenaren en onze coalitie weten toch echt wel hoe het moet gaan. Participatie en inspraak gaan binnenkort uitgekleed worden in een met veel bombarie aan te kondigen nieuwe opzet, vol met gebakken lucht.

Zoiets is in Den Haag ooit gebeurt met passend onderwijs, dat werd aangekondigd wist het onderwijs dat het juist afgelopen was met passend onderwijs, de Tweede Kamer heeft dat inmiddels ook toe moeten geven. Op onze website van OPHaarlem zetten wij de linken van de bestaande PIP van 2011. Wijkraden die van tijd tot tijd kritisch kunnen zijn lijken op hun eind te lopen, want er komen, zo lijkt het ons, wijkplatforms waar gebiedsmanagers en wijkteams, dus ambtenaren, de marsroute gaan bepalen. De vierde macht aan het stuur in de wijken zo lijkt het. Wordt dat misschien bedoeld met nieuwe democratie? Een ander dossier is de parkeerregulering. De verontwaardiging over de parkeerregulering is onzes inziens terecht en ook weer een voorbeeld van onzorgvuldig omgaan met de Haarlemmers. Eerst aan wijken en buurten vragen of er een meerderheid is die parkeerregulering wil en als blijkt dat de meeste wijken en buurten dat niet willen, dan gooi je gewoon de spelregels weg. Betaald parkeren is om de gemeentekas te spekken, zegt Haarlemmer Marnix Langeveld met inmiddels 7.300 of meer handtekeningen op zijn petitie. Hij wordt in de krant tegengesproken door een collega raadslid van de coalitie die, ik citeer uit de krant, zegt, dit is gewoon onzin, want de bedoeling is om het in te voeren op basis van kostendekkendheid.

De tekst is waarschijnlijk niet door hem bedacht en wordt ook gebezigd door wethouder Van Leeuwen die zegt, dit beleid is kostendekkend. In het coalitieakkoord staat dat 2 miljoen 135.000 euro aan baten uit gereguleerd parkeren nodig is om de uitgaven te dekken, pagina 28. In de nota uitvoering parkeerregulering staat dat Haarlem ruim 60.000

22

openbare parkeerplaatsen heeft, er zijn er meer maar die zijn niet openbaar. En Haarlem heeft 76.000 woningen dat halen we uit onze statistieken. Als de parkeerregulering in Haarlem is ingevuld, zullen de 60.000 openbare parkeerplekken eronder zijn gevallen, maar voor de zekerheid rekening nu straks met de maar 55.000 parkeerplaatsen, want er is ambitie om er nog een paar te zoeken buiten de openbare. Nu gaan we even rekenen. Per woning heeft Haarlem en nu deel ik de 55.000 openbare parkeerplaatsen op 76.000 woningen, 0,72 openbare parkeerplaatsen. Heb ik iedereen nog mee in de berekening? In de 11 wijken, staat zoals onze statistiek zegt, de 11 wijken die nu in '24 erbij gaan komen, 40.600 woningen en dat maal 0,72 openbare parkeerplaats, betekent dat voor ongeveer 30.000 openbare parkeerplaatsen de regulering moet gaan gelden in 2024. Ik zou zeggen wethouder, ja toch. Want wethouder, als er in de beantwoording op technische vragen gesproken wordt over 14.000 eerste bewoners parkeervergunningen en over een heel laag percentage tweede of meer auto's en niet over het bezoekers parkeren, dan kan er misschien iets mis zijn gegaan in uw berekeningen en daardoor in de tariefstelling, maar ook OPHaarlem kan het fout hebben, rekenen is niet ons vak. De voorzitter: U heeft in ieder geval een interruptie van de heer Wiedemeijer.

De heer Wiedemeijer: Ja voorzitter, ik dacht vorige week donderdag laat ik een keer bij de commissie beheer gaan kijken en ik heb daar aandachtig geluisterd naar het verhaal van de heer Smit, er is ook een reactie op gekomen vanuit het college dat u die berekening krijgt. Dan denk ik, maandagavond bij de begroting, krijgen we vast een ander verhaal. We gaan horen waar de heer Smit heen wil met deze stad, begroting van 600 miljoen per jaar, maar we krijgen gewoon hetzelfde verhaaltje nog een keer. Mag ik dan aan u vragen, wanneer komen ideeën over de begroting? Want u bent het financieel geweten, u heeft geen technische vragen ingediend, u komt met een motie die overbodig is, nog eentje met Anton Pieck waar ik ook de relatie met de begroting toch wel, in ieder geval erg creatief vindt. Waar zijn uw ideeën met de stad? De heer Smit: Nou omdat u het al had over 24 uur nachtbeleving heb ik dat thema niet opgenomen, dus ik wil nu doorgaan want ik heb maar beperkte spreektijd. Als die 30.000 openbare parkeerplaatsen en het bezoekers parkeren in de wijken 2,1 miljoen of 2,4 miljoen moeten opleveren, er zit nog 285.000 in de begroting die erbij zou moeten, dan moet er dus 2,4 miljoen gedekt worden. En dat is per parkeerplaats, die 30.000 , 80 euro per parkeerplaats gemiddeld voor de auto en het bezoekers parkeren samen.

Met 80 euro per jaar maal 30.000 parkeerplaatsen, komt er immers 2,4 miljoen euro binnen. Maar als zou blijken dat in de elf wijken een parkeerplaats veel meer oplevert dan gemiddeld 80 euro, mogelijk minstens het dubbele, dan zou het volgens ons echt op geld binnen harken kunnen gaan lijken. Maar dat wilt u ook niet, geacht college, dat willen de coalitiepartijen zeker niet. Dat was afgelopen donderdag, waar de heer Wiedemeijer bij was, in de commissievergadering wel duidelijk. Met de motie parkeer heeft kostendekkende tarieven, beoogt OPHaarlem dat de tarieven goed onderzocht worden en dat de discussie zich vervolgens kan richten op draagvlak en op klimaataspecten. En als OPHaarlem het fout heeft dan is de lucht opgeklaard wat betreft de vermeende melkkoe. Het dictum van de motie, de raad draagt het college op om de tariefstelling voor parkeerregulering te ijken op het coalitieakkoord, waarin opgenomen is dat een gereguleerd parkeren kostendekkend is en op gelijkluidende bevestigingen van het college en om de gemeenteraad hierover voor het kerstreces te informeren. Geachte wethouder Van Leeuwen, onze gedetailleerde berekening om u te helpen is vlak voor de vergadering toegezonden, de raadsfracties krijgen de berekening morgen.

Het probleem blijft nog wel om bijvoorbeeld aan de Indische buurten uit te leggen dat de huidige parkeerdruk voor een groot deel zijn oorsprong kent in de woningsplitsingen die de gemeente enthousiast ondersteund heeft. En weet u, geacht college, OPHaarlem herkent een aantal goede inhoudelijke richting in parkeerregulering, dus u

23

weet, we komen tot een goede discussie met elkaar, wij gaan die graag aan. Een ander interessant thema in de meerjarenbegroting is het warmtenet Meerwijk. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Drost. De heer Drost: Ja dat laatste wat u zei, wat betekent dat dan concreet. Want ik heb de VVD eerder vanavond gehoord over meerderheden moeten oog hebben voor minderheden, er zijn andere belangen. Als ik dat doortrek naar de parkeerdiscussie, natuurlijk zijn er belangen van de wijk die er wonen, maar dat zijn net zo goed kwetsbare groepen, ouderen die gebruik moeten maken van de stoep, kinderen, jongeren die niet kunnen stemmen, mensen die bijvoorbeeld in een rolstoel zitten, hulpdiensten. Ik weet dat u al een tijdje geleden uw oudere, de oudere O van uw naam afstand heeft gedaan. Desalniettemin zou ik wel van u verwachten dat u ook die belangen mee zou nemen. Hoe weegt u dat soort belangen, los van de technieken, financiën, in uw stem daarin, want u gaf daar wel een opening in. De heer Smit: Dank u. Ik zou het zo proberen te zeggen, ik gaf die opening omdat ik die discussie aan wil gaan en ik wil de discussie aangaan op een heleboel facetten. Bijvoorbeeld het feit dat de senioren oververtegenwoordigd zijn in het autobezit. Dat is aan de ene kant kwalijk en aan de andere kant vanwege hun leeftijd soms ook uit te leggen.

Ik begrijp ook een aantal positieve, toekomstige eigenlijk, bedoelingen in de parkeerregels en daar wil ik over discussiëren, want daar wil ik in meegaan. Alleen ik ga niet een hele opsomming doen in mijn beperkte tijd wat ik daarvan goed vind. Een ander interessant thema in de meerjarenbegroting is het warmtenet Meerwijk dat in de loop der tijd het label Schalkwijk heeft gekregen. Je vindt de kosten niet op een verzamelpost terug, maar er worden en werden klappen geld aan uitgegeven. Ik noem het ons eigen zwarte geld bij de behandeling van de kadernota. Den Haag, onze rijksoverheid, heeft zijn handen niet willen branden aan dit gezamenlijk project. U, wethouder Berkhout, bent er toch mee doorgegaan zonder rijkssubsidie en u heeft veel gelden uitgegeven aan een project waarvan tot heden eigenlijk niets terecht is gekomen. Zo'n jaar of vijf verder zijn we nu weer terug bij af. Nu poogt u een nieuwe riskante weg in te slaan, wij houden ons hart vast en als het kan liefst ook ons geld. In de toekomst krijgt u mogelijk een afsluitbevoegdheid zodat u te zijner tijd de woningeigenaren simpelweg in een warmtenet kunt dwingen door het gas af te koppelen. Een vraag wethouder Berkhout, kunt u toezeggen geen gebruik te zullen maken van een afsluitbevoegdheid als die bevoegdheid beschikbaar komt? Onze tip, zet het project warmtenet op zijn minst twee jaar on hold.

In die tijd kunnen onzekerheden en haalbaarheden in de trajectvarianten beter gewogen worden. En van OPHaarlem kunt u zich ook dan afvragen of u nog wel aan dit dossier wil blijven trekken. Er zijn dan nog meer dossiers waar in Haarlemmers kwetsbaar zijn of kwetsbaar gemaakt worden, dat vind ik ook wel een kwaliteit van deze coalitie dat laatste. In het Anton Pieckhofje, ja mijnheer Wiedemeijer minder belangrijk dan het nachtleven ik weet het, in het Anton Pieckhofje worden de boven bewoners feitelijk gegijzeld door Ymere omdat ze niet kunnen verhuizen. OPHaarlem hoopt te herkennen dat de inzet van wethouder Van Loenen op dit dossier meer oplevert dan bij de vorige wethouder, maar de overlast blijft groot, heel groot. En de boven bewoners mogen niet verhuizen naar een andere woning van Ymere. Dat vindt hopelijk de hele raad niet acceptabel, vandaar onze motie en ook voor mijnheer Wiedemeijer verwacht ik de steun, geven we de boven bewoners van Anton Pieckhofje de kans om te verhuizen, met het dictum, de raad draagt het college op om zich optimaal in te zetten om met Ymere tegemoet te komen aan verhuiswensen van boven bewoners die zich niet meer thuis kunnen voelen in het Anton Pieckhofje.

OPHaarlem heeft begrepen van wethouder Van Loenen dat met grote inzet wordt gewerkt, opdat de gemeentelijke middelen voor de energietoeslag en de rijksmiddelen zo snel mogelijk bij de mensen komen die het hard nodig hebben en daar hebben wij vertrouwen in. Grote zorg hebben we evenwel ten aanzien van de kleine gesubsidieerde organisaties als zij worden geconfronteerd met enorm gestegen

24

energiekosten. Geacht college, bent u bereid om te inventariseren of er kleine organisaties zijn die in ernstige problemen zijn gekomen, of dreigen te komen? En dan onze ambtelijke formatie. Na het rapport van Berenschot is OPHaarlem nog niet overtuigd geraakt van verbeterslagen en er is in ieder geval nauwelijks over gerapporteerd. Haarlem houdt regelmatig de stand van de ambtelijke formatie bij. In 2023 gaat deze formatie ten opzichte van vorig jaar met veertig fte toenemen en ten opzichte van 2020 zijn er dan inmiddels tachtig fte bij, ons rupsje nooitgenoeg groeit gestaag. In de start van mijn betoog constateerde ik dat u te veel onder het glazen stolpje blijft. Het milieu in onze stad wordt nadrukkelijk beïnvloed door Tata Steel, Schiphol, ons eigen bedrijfsleven en iets verderop. En op die dossiers mist OPHaarlem al jaren een duidelijke visie en waar mogelijk een positionering van in ieder geval ons college. Er is geen stolp, ik denk dat de Partij voor de Dieren dat net ook al heeft gezegd, er is geen stolp, de CO2 van de hele wereld waait door onze stad. Tot slot, een economische recessie is gestart en we weten nog niet hoe die zich verdiept. Volgens OPHaarlem is er in ieder geval een gerede kans dat de rijksmiddelen de komende jaren gaan afnemen en zelfs eerder dan in 2026, 2027.

Wij betwijfelen of voldoende de hand op de knip wordt gehouden om, als de inkomsten teruglopen, de bedrijfsvoering in balans te houden. Leuk nog overigens dat in het investeringsplan via in een raad te '...' voor het onderwijs nog een beetje aangevuld is. Wij bepalen ons standpunt over de begroting mede naar aanleiding van de begrotingsbehandeling en constateren alvast dat er ook nu weer een trits aanvullende beleidsvoorstellen zit in deze begroting, die niet door de commissie zijn behandeld, leve de raad in positie. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel en u heeft nog een interruptie van de heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Ja voorzitter, op zich interessant dat de heer Smit zegt dat hij zijn standpunt bepaalt aan de hand van de begrotingsbehandeling, want deze behandeling gaat niet veranderen door een amendement van uw zijde, want u heeft niks ingediend. Dus wat is er dan voor u nodig om tot een positief oordeel te komen van uw kant? De heer Smit: Ik ben een van de vijftien partijen dacht ik. '...' De illusie inmiddels, als we het hebben, ik zou beginnen met een dichtgetimmerde coalitie dat ik op dit moment, OPHaarlem, nog iets in te brengen heeft en dat bleek ook bij de kadernota, dus wat dat betreft zijn de kaarten wel geschud hier.

De heer Wiedemeijer: Ja ik vind dat toch een beetje lastig, want daarmee creëer je een soort selffulfilling prophecy, ik ga niks indienen want het wordt toch niet aangenomen. En dan ben ik teleurgesteld dat er niks is gewijzigd, maar u heeft ook niks ingediend. Dus zo kunt u ons vier jaar lang verwijten dat ik niet naar uw luister, terwijl u ook geen ideeën naar voren brengt. Wat kan ik dan doen om zeg maar uw geluid uit te voeren als u het per definitie al niet naar voren brengt? De heer Smit: Een voorbeeld, ik heb in mei bij de kadernota al aangegeven dat de gedachten over participatie inspraak totaal niet die zijn, die OPHaarlem heeft, u trekt zich er niks van aan. En ik vind een van de wezenlijke dingen om hier in Haarlem een gezond klimaat te krijgen tussen bewoners en de politiek en eigenlijk bewoners met politiek, dan ga je heel serieus eens kijken wat er in 2011 heeft plaatsgevonden en dan ga je kijken wat je nu van plan bent en dan denk ik dat participatie en inspraak fors afgeschaald gaat worden. U heeft daar nul reactie op gegeven, dat heeft mij niet vrolijk gemaakt. De voorzitter: Dank u wel. Dit is een moment om even de benen te strekken en een kop koffie te drinken. Ik schors de vergadering tot tien voor acht. Dames en heren, hartelijk welkom terug in dit theater. Wij zijn toe aan de bijdrage van D66, mevrouw Çimen heeft het woord.

25

Mevrouw Çimen: Ik wacht even tot dat het theater is bedaard voorzitter. Voorzitter, dank u wel. Dit is de begroting waarin het coalitieakkoord actie, aan de slag voor een sociale, groene en leefbare stad is verwerkt. En wat D66 betreft staat deze periode in het teken van koers zetten, koers houden en vooral resultaat boeken. Te vaak wordt de politiek verweten onduidelijk beleid te voeren, geen stevige keuzes durven te maken of niet duidelijk te communiceren met burgers. Of het nou gaat om het coronabeleid, stikstof, woningnood of een ander dossier, er is behoefte aan een overheid en een politiek dat open en eerlijk de dilemma's voorlegt, de moeilijke keuzes niet vooruitschuift en gaat leveren voor Haarlemmers. Er dient daarbij ook een goed samenspel te zijn tussen college en de gemeenteraad gezien onze gezamenlijke verantwoordelijkheid deze stad te besturen. Voorzitter, wat D66 in deze coalitie wil is aangegeven in het coalitieakkoord en nu verwerkt in deze begroting. Maar hoe we dat gaan realiseren is vandaag voor ons onderwerp van gesprek. Ik begin met wonen en stikstof. Er is een enorme behoefte aan betaalbare woningen in Haarlem en deze coalitie heeft zich tot doel gesteld om 10.000 woningen tot 2030 bij te bouwen. En D66 wil die woningen en de bijbehorende voorzieningen zo snel als mogelijk realiseren voor Haarlemmers.

Tegelijkertijd hebben wij eerder vragen gesteld over het tempo gelet op de problemen op de arbeidsmarkt, de duurder wordende bouwmaterialen en de mogelijke impact van stikstof op onze bouwambitie. En vorige week, collega's hebben het al gezegd, heeft de raad van state uitspraak gedaan in een zaak over het megaproject Porthos in Rotterdam en een streep gezet door de bouwvrijstelling, een belangrijke pijler van het Nederlandse stikstofbeleid. En de rechter heeft zwalkend landelijk beleid gecorrigeerd en het signaal is helder. De tijd van halve maatregelen, van het zoeken naar geitenpaadjes is voorbij. En D66 Haarlem heeft eerder vragen gesteld over de impact van stikstof in Haarlem en wij ervoeren te weinig urgentie in Haarlem op dit thema en er werd vooral verwezen naar de regio en naar landelijk. En deze recente uitspraak van de hoogste rechter moet daar wat de D66-fractie betreft verandering in gaan brengen. En wethouder Roduner heeft daar tijdens het vragenuurtje, naar aanleiding van vragen van collega van Jouw Haarlem, vorige week al een brief toegezegd, waarvoor dank. Maar ik zou daar graag wat aanscherpingen in willen aanbrengen.

Kan het college in deze brief over de stikstofuitspraak ook ingaan op een aantal volgende te noemen punten, in welke fase bevindende op stapel staande bouwprojecten zich, welk project is al vergund en welke niet? En hoeveel vertraging gaat deze uitspraak betekenen voor bouwprojecten die nog niet vergund zijn? Hebben we in Haarlem mensen beschikbaar die deze stikstofberekeningen kunnen maken? Welke opties of scenario's zijn er überhaupt? Betekent dit een her prioritering van bouwprojecten en ingezette capaciteit, of gaan we inzetten op elektrische kranen, vrachtwagens et cetera? Voorzitter, welke lastige maar hoognodige keuzes moeten we als raad en college met elkaar gaan maken? Met andere woorden, wat is ons handelingsperspectief? D66 Haarlem wil op korte termijn in deze raad een debat over de Haarlemse stikstofaanpak in relatie tot onze woningbouwplannen, graag een reactie vanuit het college. Voorzitter, het is mij fractie niet duidelijk hoe de personeelsverdeling er per beleidsdomein uitziet in Haarlem, zowel het vaste personeel als de externe inhuur, ook na herhaaldelijke verzoeken via de Duisenberg aanbevelingen. Maar als deze uitspraak van de Raad van State de bouwambitie gaat vertragen of projecten tijdelijk stillegt, moet er ook een serieus gesprek plaatsvinden in het college en deze raad over de taken en prioriteiten van het ambtelijk apparaat.

En dit hangt deels samen met de stikstofbrief, maar gaat ook over een bredere discussie. En zou het college met een aparte brief kunnen komen waarin zij hun visie daarover neerleggen en mogelijke acties voorleggen? De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Smit. De heer Smit: Mevrouw Çimen, bedoelt u dan ook dat u de mogelijkheid moet kunnen herkennen van herschikking van de formatie op knelpunten, of van minder knelpunten af naar andere plekken?

26

Mevrouw Çimen: Ik heb meermaals ook prioriteren betoogd in deze gemeenteraad en ik denk dat we ook moeten blijven kijken naar actualiteiten en ontwikkelingen daartoe, alleen heb ik nu nog niet voldoende informatie en vraag ik dat uit bij het college. Voorzitter, dan het onderwijs. Met deze begroting investeren we in gezonde en duurzame schoolgebouwen, in voor- en vroegschoolse educatie en in zomerscholen om opgelopen achterstanden tijdens de pandemie in te halen. En ook hier zal de impact van de stikstof uit op de bouwplannen uitgezocht moeten worden door het college. Gaat het college dit betrekken in de stikstof, of wordt dit meegenomen in het nieuwe strategisch huisvestingsplan onderwijs? Graag een reactie. Daarnaast zien we het aantal leerlingen in basis. De voorzitter: Een nieuwe interruptie van de heer Smit. De heer Smit: Mevrouw Çimen, hoe kijkt u aan tegen het feit dat drie scholen op dit moment geen goed binnenklimaat hebben en lijken in de financiering daarin geblokkeerd te zijn? Mevrouw Çimen: Ik heb die brief heel vluchtig gelezen, maar wat ik wel heb begrepen in ieder geval is dat er ook landelijke subsidiepotten zijn, wel twee. En daarnaast er ook heel veel geld beschikbaar is binnen het onderwijsbestuur zelf. En volgens mij gaat het om één voorstel wat ik heb begrepen, maar als ik het verkeerd heb begrepen dan houd ik me aanbevolen.

De heer Smit: Zullen we daar na deze week even naar gaan kijken samen? Dank u. Mevrouw Çimen: Altijd gezellig met de heer Smit. Voorzitter, we zien het aantal leerlingen in het basis- en in het voortgezet onderwijs toenemen, door de komst van onder andere Oekraïense leerlingen. En we zien dat veel van de onderwijsgebouwen in onze stad toe zijn aan de renovatie of aan nieuwbouw en we tuigen ook noodlokalen op, wat heel erg goed is. We merken echter op dat het onderwijs in de tweede helft van deze periode wordt geraakt door het vooruitschuiven van investeringen. Waarom is ervoor gekozen om de investeringen in het onderwijs vanaf 2022, of excuus vanaf 2025 op een lager pitje te zetten? Kan er, indien in de praktijk haalbaar, nog wel versneld worden op de onderwijsinvesteringen in 2025 en 2026, dus zit daar nog de nodige flexibiliteit in, wethouder? Graag een reactie. Voorzitter, we willen deze periode daarnaast ook stappen zetten voor die groene, gezonde ... De voorzitter: De heer Smit wil u graag opnieuw interrumperen. De heer Smit: Mevrouw Çimen, uw opmerking verbaast mij.

U bent lid van de coalitie, dan heeft u toch daarin denk ik al eerder een positie ingenomen waaruit blijkt dat weet wat er voor onderwijsinvesteringen beschikbaar is? Dat gaat u toch niet vanuit de coalitie vragen aan een wethouder, u bent toch zelf de coalitie? Mevrouw Çimen: Ik ben zeker onderdeel van de coalitie, maar ik ben ook gewoon raadslid en fractievoorzitter en ik kijk ook gewoon naar de begroting die wordt opgeleverd en aangeleverd. En ik zie dat er in 2023 en 2024 hele duidelijke investeringen staan voor het onderwijs, vanaf 2025 zie ik dat het lager is. Er is al eerder gesproken door de collega's van de VVD over de vooruitgeschoven investeringen en daar vraag ik nu eigenlijk helderheid over. Ik zit daar niet aan de collegetafel op elke dinsdag om te bepalen hoe dat gaat. De heer Smit: Nee dat is duidelijk lijkt mij ook nu. Mevrouw Çimen: Voorzitter, de groene, gezonde en de leefbare stad. Graag zien we dat het college hier ook de stippen op de horizon neerzet, bijvoorbeeld over de toekomstige nul emissiezones. Dan kunnen

27

Haarlemmers zich hierop voorbereiden in hun aankoopbeslissingen en dit scheelt mogelijk weer een eventuele opkoopsubsidie. Kan het college deze aanpak in 2023 met de raad ontwikkelen? En bij een gezonder Haarlem hoort ook een plastic vrijer Haarlem. En in juni vroeg D66 naar het onderzoek voor een bubble barrier in Het Spaarne voor het opvangen van zwerfplastic, college wat is de status hiervan? En dan een punt dat tussen onderwijs en de groene stad in zit, de vergroening van schoolpleinen is een belangrijk punt voor D66 en is het college ook al aan het oppakken, waarvoor dank. Ik zag kortgeleden de wethouder onderwijs bij een vergroend schoolplein in oost en dat gunt mijn fractie natuurlijk elke school in Haarlem. Ziet het college mogelijkheden om de vergroening van schoolplein een te intensiveren en samen met de schoolbesturen te financieren? Graag een reactie. Voorzitter, dan de jeugdzorg. We investeren deze periode stevig in het welzijn van Haarlemmers en goede zorg voor jong en oud. We gaan daarbij ook inzetten op preventie, met name bij de jeugdzorg. Goede samenwerking tussen de gemeenteraad en zorgaanbieders is hierbij cruciaal. In andere gemeenten en bij andere overheden wordt bijvoorbeeld met traineeships gewerkt om dit te bevorderen en het kan ook mogelijk helpen bij het aanpakken van arbeidsmarktproblematiek in dit domein.

D66 zou daarom willen pleiten voor een traineeship sociaal domein in Haarlem. Niet de wethouder hier mogelijkheden voor en wil hij dit bespreken en oppakken met zijn partners in de keten? Voorzitter, tot slot op het gebied van jeugdzorg. Voor de jeugdzorg en de lopende regionale aanbestedingen wordt het een spannend jaar. D66 blijft het natuurlijk heel goed volgen de komende tijd en wij wensen de wethouder en deze regio heel veel succes om dat voor elkaar te gaan boksen. Dan, tijdens de behandeling van de kadernota ik aandacht gevraagd voor de noodzaak tot prioriteren en het organiseren van flexibiliteit binnen het ambtelijk apparaat. Nu wordt er in de voorliggende begroting gesproken over een realistische plannen, heel goed, ik zie alleen geen toelichting waar die prioritering op heeft plaatsgevonden. D66 had hier heel graag een goed samenspel gewild tussen college en raad, waarbij het college ook aangeeft waarom bepaalde dossiers in de tijd worden weggezet. Nu moet dat inderdaad weer technisch worden uitgevraagd, dat hoorden we onze collega's aan de overkant ook al zeggen en zien we als raad vervolgens alleen welke projecten worden verschoven, maar niet waarom.

Kan het college aangeven langs welke lijnen deze inhoudelijke prioritering heeft plaatsgevonden en hoe gaat het college het informeren van de raad ten aanzien van dit punt verbeteren in het vervolg? Want het is nog niet helemaal afgerond. De voorzitter: De heer Van Kessel. De heer Van Kessel: Ja dank u wel voorzitter. Kan D66 aangeven of op deze manier zij wel kunnen instemmen met het verschuiven van honderd miljoen aan investeringen waar niet van duidelijk is wat de achtergrond daarvan is? Mevrouw Çimen: Wij hebben uiteraard natuurlijk gewoon gevraagd om een prioritering, ik vraag nu om een toelichting, dus ik wacht heel even dat antwoord af van het college. Voorzitter, het is van belang dat de raad en ook Haarlemmers kunnen terugzien in de begroting welke doelen wij hebben gesteld, hoe wij die doelen willen bereiken en hoe wij vervolgens gaan monitoren. D66 kijkt uit naar de werksessie met de raad over de indicatoren eind november, want de informatievoorziening kan op dit punt denk ik ook nog beter in onze reguliere P&C-cyclus. Voorzitter, we gingen in de begroting vorig jaar uit van een bedrag van circa negentien miljoen euro voor externe inhuur in 2022. Dat budget loopt inmiddels op zien wij in de bestuursrapportage, naar 33 miljoen euro en kan nog verder oplopen dit jaar.

Het is D66 niet duidelijk voor welke beleidsdomeinen of projecten al deze externe mensen zijn ingehuurd en voor hoelang. In de begroting zie ik dat het college verwacht dat het percentage externe inhuur gaat dalen in de komende jaren. Waar baseert het college deze verwachting op? En voorzitter, op het punt personeelsontwikkelingen moet de raad beter geïnformeerd gaan worden en wij zijn dan ook blij dat de wethouder, ook tijdens de commissie bestuur vorige week, heeft

28

toegezegd om helder verantwoording af te leggen in de jaarstukken over de kosten voor eigen personeel en externe inhuur, want dit raakt namelijk fundamenteel aan de uitvoeringskracht en de prioritering van dossiers in onze stad. Dan nog een vraag over de ambtelijke samenwerking met Zandvoort, het is nog niet genoemd vanavond. De evaluatie je zou in 2022 moeten plaatsvinden om te bepalen met elkaar, hoe nu verder? Ondertussen leven we op 7 november 2022 en heeft de evaluatie bij mijn weten nog niet plaatsgevonden. Het college heeft in ieder geval in deze begroting maatregelen getroffen voor 2023, heel fijn, maar kan het college toelichten waarom dit proces vertraagd is? En wanneer verwacht het college de raad over de evaluatie en de mogelijke vervolgstappen te spreken? En dan tot slot voorzitter, mijn allerlaatste punt. In de commissie bestuur is gesproken over de incidentele miljoenen die vrijkomen met de mei- en de septembercirculaire. D66 is ook hier heel blij met de toezegging van de wethouder financiën dat hij de raad vroegtijdig betrekt bij de besteding van deze gelden, in aanloop naar de kadernota van volgend jaar. Het heeft de voorkeur van D66 dat het college het seniorenconvent hier verder bij betrekt en een voorstel met mogelijke opties neerlegt ter bespreking in de commissie bestuur. Zou het college dan wel de wethouder dit kunnen toezeggen? Tot zover, dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel mevrouw Çimen. Dan gaan we naar de SP, mijnheer Kuin. De heer Kuin: Dank u wel voorzitter. De SP heeft samen met Jouw Haarlem deelgenomen aan de coalitiebesprekingen. We deden dat niet voor de vorm of met een defensief doel, de partijen en onze zetels zijn middelen om verbeteringen te realiseren. In deze besprekingen hebben wij onze inbreng geconcentreerd op drie speerpunten, het ondersteunen van lage inkomens, marktwerking uit de zorg en zeggenschap van Haarlemmers. Bij de behandeling van de begroting concentreren wij ons op deze drie speerpunten. Ik begin met zeggenschap. De SP heeft op haar vijftigste verjaardag een nieuw conceptbeginselprogramma gepresenteerd en daarin staat de zeggenschap van mensen centraal. Zeggenschap over de economie en zeggenschap over de eigen omgeving. Geheel in deze lijn heeft onze Tweede Kamerfractie recent nog getracht het referendum in de grondwet te krijgen, er was wel een meerderheid voor maar helaas geen twee derde zoals vereist is voor grondwetswijzigingen. Uit onderzoeken blijkt dat hoogopgeleide Nederlanders steeds minder en praktisch opgeleiden steeds meer voorstander zijn van het referendum. Een referendum is natuurlijk niet het enige middel om invloed uit te oefenen, maar wel het sterkste en het meest directe.

Bij verkiezingen stem je op een partij met een programma waarvan je vooraf niet weet wat ervan gerealiseerd kan worden. Vervolgens komt er een coalitie waarvoor tal van compromissen zijn gesloten, maar over het coalitieakkoord heeft de kiezer niets te zeggen gehad. De helft van de Haarlemmers heeft een stem uitgebracht en op deze bubbel na heeft geen enkele Haarlemmer iets te zeggen gehad over het akkoord. En voorzitter, voor zover u en anderen zich afvragen, waar gaat dit heen? Dit is onze inleiding om bij het parkeerbeleid van het college te komen. Op deze bubbel na heeft geen enkele Haarlemmer iets te zeggen gehad over het coalitieakkoord, dus ook niet over de invoering van betaald parkeren. En laten we het beestje bij de naam noemen, gereguleerd parkeren is een duur woord voor betaald parkeren. En dan gaat het ons op dit moment niet om het precieze beleid, maar wel over de zeggenschap. Tot voor kort handen de Haarlemse wijken zeggenschap over het wel of niet invoeren van betaald parkeren. Als een meerderheid van de wijk voorstander was van betaald parkeren werd het ingevoerd en anders niet. Dat noemen we draagvlakmeting. En deze zeggenschap van de wijk is het college van plan af te schaffen. Tijdens de verkiezingen was er geen meerderheid van partijen die deze zeggenschap wilde afschaffen en toch wordt het nu voorgesteld. Wat ons betreft is dat onacceptabel.

Degenen die gewend zijn de stukken van de gemeente Haarlem te lezen en of in deze bubbel mee te doen, die zullen wellicht opmerken dat in september 2021 de richting van het mobiliteitsbeleid is vastgesteld. Dat we in januari 2023 de kaders bespreken en ergens in de loop van 2023 vervolgens nog de uitvoeringsplannen. Voor deze bubbel misschien allemaal logisch, maar waar en wanneer

29

moet je als burger invloed uitoefenen? Ik heb inmiddels begrepen dat we dat op deze manier met heel veel besluiten doen, niet heel gek dat steeds minder mensen zich ermee bemoeien. Voor Jouw Haarlem en ons is het in ieder geval reden om op de kortst mogelijke termijn helderheid te krijgen voor de Haarlemmers. Houden ze zeggenschap over dit besluit in hun wijk, of wordt ze die zeggenschap ontnomen? We hebben hier een motie over ingediend en dan moet ik hem voorlezen denk ik? De voorzitter: Ja het dictum. De heer Kuin: Alleen het laatste stukje, even de goede. Dat geeft niet joh, tijd zat. Wij dragen het college van B en W op betaald parkeren in een Haarlemse wijk alleen in te voeren als na draagvlakmeting blijkt dat een meerderheid van de wijkbewoners daar voorstander van is. Als tweede punt, marktwerking in de zorg. De SP is van mening dat de zorg niet gebaat is bij marktwerking, maar bij samenwerking. De recente corona maakte dat nog eens goed duidelijk. Niet winstmaximalisatie moet het doel zijn, maar de best mogelijke zorg met de beperkte middelen die er zijn. Met de bestaande marktwerking wordt elke kans gepakt om het verdienmodel te optimaliseren. Met publiek geld springen private investeerders in het gat dat is ontstaan door de afschaffing van de verzorgingstehuizen.

En we zien het ook in onze stad waar we een budgetplafond hanteren omdat er te weinig geld zou zijn en tegelijkertijd bijna de helft van een 56 jeugdzorgaanbieders meer dan 50 procent winst maakt met datzelfde publieke schaarse geld. En 16 procent van de 56 jeugdzorgbedrijven zit zelfs boven een winstmarge van 10 procent. Vier van deze aanbieders maakt het helemaal bont met meer dan 38 procent winst. Follow The money en SP Haarlem hebben dat onderzocht en in rapporten opgenomen, raadpleeg de websites. Winst maken op het bieden van hulp aan onzekere jeugdigen, winst voor hulp aan jeugdigen in problemen, wie heeft dat verzonnen? Wij vinden winst in de zorg uit den boze, maar laten we beginnen met het aan banden leggen van de excessieve winsten en daarvan is op zijn minst sprake als meer dan 3 to 5 procent winst wordt gemaakt. De wethouder heeft ons tijdens de raad van 14 juli dit jaar toegezegd ons doel te onderschrijven en dat een winstplafond van respectievelijk 3 en 5 procent in de contracten zal worden opgenomen. Uiteindelijk is het niet in het contract opgenomen, daarom moeten we andere wegen bewandelen om hetzelfde doel te bereiken. Wat ons betreft kan het bijna net zo effectief zijn om in driemaandelijkse rapportages ook inzicht in de winstcijfers te verlangen. De winst kan dan zelfs zijn dat we de verdienmodellen er sneller uithalen en sneller kunnen ingrijpen.

Daarom dienen Jouw Haarlem en SP hierover een motie in. En die luidt, draagt het college van B en W op om per kwartaal inzicht te verkrijgen in de winsten van de jeugdzorgaanbieders en de commissie samenleving daarover elke drie maanden te informeren en bij overschrijding van de winstplafonds in te grijpen. Tot slot. De voorzitter: Ja u heeft een interruptie van mevrouw Çimen. Mevrouw Çimen: Ja dank u wel voorzitter. Ik snap het betoog van, het is natuurlijk ook idioot als zorgaanbieders 38 procent winst maken op publiek gesponsord gefundeerd zorg. Wat u nu eigenlijk wilt in uw motie is dat er elk kwartaal dus weer mensen aan het werk worden gezet om dus al die cijfers op tafel te krijgen, dus eigenlijk wat u eerst ook de vorige hele periode heeft gezegd, jongens we moeten die administratieve lasten juist beperken, daarvan zegt u nu, dat wil ik nu eigenlijk elk kwartaal weer op tafel hebben gelegd en dan in de commissie samenleving bespreken. Dus hoe rijmt u die verschillende stellingen dan? De heer Kuin: Wij zijn voor meer werkgelegenheid, grapje. De voorzitter: Dat is toch geen grapje?

30

De heer Kuin: Dat wij voor meer werkgelegenheid zijn is geen grapje, maar het is niet het goede antwoord op deze vraag. Het goede antwoord is dat wij graag hadden gezien en dat is ook toegezegd dat het in de contracten zou worden opgenomen. Onze stelling is dat je dat met de aanbieders moet afspreken, moet opleggen en dan kun je ook handhaven. Dat hadden we het liefste gezien. Door allerlei omstandigheden is dat niet gebeurd, dus het staat niet in de contracten en dan kun je, ja er staat in de contracten dat, ik geloof dat de term is, subversieve winsten worden gemaakt of zo, maar er is geen definitie in de contracten opgenomen wat dat dan is. En dan kun je de aanbieders er ook niet op afrekenen en dat zouden we natuurlijk het liefst zien. Dus het is wat ons betreft ook second best. Ik heb begrepen dat er misschien nog wat gebeurt in de aanbesteding waardoor het alsnog misschien wel een optie zou kunnen zijn in de contracten. Maar zolang dat niet het geval is, is deze motie voor ons second best. En dan is dit een middel om greep te krijgen op die winsten. Het voordeel van deze aanpak, via het contractmanagement wordt dat dan genoemd, is dat je eerder de excessen opspoort.

Als je het alleen in het contract zet dan zien we over anderhalf jaar de jaarverslagen en dan zien we of het wel of niet fout is, dus ik zou het als een voordeel willen zien als we dit gaan doen dat we sneller de excessen opsporen. En ook de klojo's er uithalen en kunnen aanpakken. Maar nogmaals het is second best en als een kwartaal te veel is mag het wat mij betreft ook een half jaar zijn, maar er moet wel strikt op worden toegezien dat publiek geld wordt gebruikt waarvoor het is. De voorzitter: Mevrouw Çimen. Mevrouw Çimen: Ja dank voor dit antwoord. Nogmaals, ik snap de bedoeling maar ik denk dat deze motie het doel wat u voor ogen heeft niet gaat halen, of niet gaat bereiken in ieder geval. Ik denk dat het veel meer contractmanagement dan in de commissie samenleving gaat organiseren en veel meer bureaucratie gaat organiseren, maar goed u heeft de motie ingediend en we wachten de reactie af. De heer Kuin: Zo zou ik het niet willen stellen. We hebben hem ingediend en we staan open voor betere suggesties. In die zin houden we ons aanbevolen dat kan nog tot en met donderdag en volgens mij hebben we hetzelfde doel, dat heeft u eerder uitgesproken en de wethouder ook dus laten we die tijd benutten om nog betere oplossingen te vinden, daar staan wij wat mij betreft voor open. Tot slot, nog een uur.

Nee tot slot, steun aan de Haarlemmers met lage inkomens, voor ons een belangrijk punt. De energieprijzen zijn tot ongekende hoogte gestegen en het is goed om te zien dat deze coalitie de steun uitbreidt naar de groep met een inkomen tot 130 procent van het minimumloon. Wat ons betreft nog iets aangescherpt, Jouw Haarlem zal dat ook namens ons toelichten. De oorlog in Oekraïne is een aanleiding voor de gestegen prijzen, maar niet de oorzaak, ook hier doet de markt zijn desastreuze werk. Terwijl de drie grootste energiebedrijven in Nederland 80 procent van de markt in handen hebben, samen een miljard euro nettowinst per jaar maken, gaat het Rijk 23 tot 40 miljard naar hen overmaken om één winter door te komen. Hierdoor dreigt vooral de idioot hoge verkoopprijs die zij mede zelf bepalen, die wordt dan gesubsidieerd. Daarnaast ontvangen deze bedrijven nog eens honderden miljoenen van het Rijk om verleid te worden meer te investeren in milieuvriendelijke energie. En dat is ook de manier waarop de overheid de burger probeert te verleiden, door subsidies op zonnepanelen. Degenen die zich dat kunnen permitteren profiteren nu van onze zon door middel van een lage rekening. Wat ons betreft gaan we dat anders doen. Ik zei net al, de zon is van ons allemaal en niet alleen van de welgestelden.

Daarom moeten we dat collectief aanpakken, door de gemeente gefinancierde zonnepanelen op zoveel mogelijk Haarlemse daken, te beginnen bij de mensen met de lagere inkomens. We slaan hiermee twee vliegen in één klap, de energierekening gaat omlaag en we investeren in ons milieu. Het is een maatschappelijk belang om meer schone energie en minder fossiele brandstoffen te gebruiken. Dat maatschappelijke belang mag toch niet afhankelijk zijn van individuele keuzes en of middelen waarover

31

Haarlemmers wel of niet beschikken? Ik verwijs graag naar de riolering die onze voorouders overal hebben aangelegd. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Drost. De heer Drost: Ja, kijk, u vindt GroenLinks geheel aan uw zijde als u over zonnepanelen begint, maar als u collectieve zonnedaken en zonnesystemen zo belangrijk vindt waarom heeft de SP dan geprobeerd bij de regionale Energiestrategieën alle zoekgebieden weg te halen van zonnepanelen? Waarom heeft u dat dan gedaan? De heer Kuin: Dat was zeker voor mijn tijd, of heb ik iets gedaan wat ik niet meer weet? De heer Drost: Nee, ik zou zeggen kijk het nog een keer terug. Maar ik ben blij dat u nu in ieder geval op de weg zit voor meer zon, maar toentertijd heeft de SP voorgesteld om al die gebieden weg te halen uit die regionale Energiestrategieën. De heer Kuin: Misschien, ik ken de historie niet goed genoeg, hoor, dus ik geef graag fouten toe. De kern van ons voorstel is nu dat we het collectief doen, dat de gemeente dat gaat financieren, dat de gemeente ook weer eigenaar wordt, dat er een gemeentelijk energiebedrijf komt. En wat het oplevert voor ons allemaal is en niet alleen voor degene die zich dat kunnen permitteren of waarbij toevallig een paneel op het dak ligt. Dat is in ieder geval de kern, en ik weet niet wat er daarvoor is gebeurd.