11-03 Transcript commissie Bestuur 3 november 2022

TRANSCRIPT VAN DE VERGADERING COMMISSIE BESTUUR VAN GEMEENTE HAARLEM d.d. 3 november 2022

1.

Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter: Oké, we gaan beginnen. Beste commissie bestuur, welkom. Hierbij open ik de vergadering van de commissie bestuur van 3 november 2022. Allemaal welkom, ook welkom aan wethouder Roduner. Ik heb een bericht van verhindering ontvangen van mijnheer Kuin van de SP, maar de SP is wel aanwezig, en de heer Smit van OPH komt later. Zijn er verder nog berichten van verhindering? Nee? Ja. Mijnheer Drost. De heer Drost: Ja, dank u wel. De heer Van den Doel, GroenLinks die is ziek thuis. De voorzitter: Oké. We wensen hem vanaf hier beterschap. Even kijken, dan hebben we nog mededelingen en dat is, u ziet hier naast me zitten wethouder Roduner. Wethouder Berkhout heeft hem verzocht om bij de agendapunten 11 en 12 aanwezig te zijn, omdat wethouder Berkhout op dit moment ook in commissie beheer aanwezig moet zijn voor het onderwerp parkeren. Dan gaan we … Zijn er nog andere mededelingen? Nee.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 2, het vaststellen van de agenda. We hebben geen insprekers bij het agendapunt 9 over de programmabegroting, dus dat agendapunt komt te vervallen. De vraag is, kan ik de agenda zo vaststellen zoals die nu voor u ligt? Ik zie geen opmerkingen, dus we stellen de agenda zo vast.

3.

Mededelingen commissieleden en wethouder(s) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 3, de mededelingen commissieleden en wethouders. Zijn er nog commissieleden met een mededeling? Ik kijk even rond. Nee. Dan ga ik even naar de wethouder, wethouder Roduner heeft twee mededelingen, heb ik begrepen. Wethouder Roduner: Ja, dank u wel, voorzitter. Twee mededelingen over twee aandeelhoudersvergaderingen die zijn geweest, probeer ik vaak over terug te koppelen. Eerste was voor de Werkpas Holding. Werkpas Holding is een wat lege holding sinds de vorming van het nieuwe participatiebedrijf Spaarne Werkt. Daar zit nog in Werkdag en het Buurtbedrijf. We hebben eerder met elkaar besloten dat we dat graag willen vervreemden, dat we dat willen overdragen aan de nieuwe aanbieder van ons welzijnswerk Van Hier. Dat is een gesprek dat loopt tussen Werkpas Holding en Van Hier en dat gaat met name over onder welke voorwaarden wordt het overgenomen? Kan al het personeel mee? Krijgen alle cliënten gewoon weer een goede plek? Die gesprekken, die lopen voorspoedig, dus de verwachting en de intentie is er ook om er uit te komen, het liefst nog dit jaar, want dan hoeft de Werkpas ook niet een nieuwe begroting op te stellen. Als dat anders loopt dan informeer ik u, maar in principe zitten we nog steeds op de lijn om die vervreemding te laten slagen. Dat is het eerste punt.

Het tweede punt is de aandeelhoudersvergadering Spaarnelanden. Belangrijkste daar wat besproken is, is, dat was een verzoek vanuit uw commissie ook, om een onderzoek te doen naar de bedrijfsvoering van Spaarnelanden en u hebt gezegd hier, dat willen we verbreed hebben, dus dat willen we niet alleen maar op, wat was het in eerste instantie, maar uiteindelijk op het hele bedrijf. Die onderzoeksopdracht is aangepast en dat gaan we op deze manier doen. Misschien wel goed om daar ook te melden dat er al in het kader van efficiency ook Zandvoort daaraan meedoet en die heeft er dus in 2013 een na-onderzoek van gemaakt. Dus vanuit Zandvoort is 2013 na-onderzoek dus het wordt door beide

1

aandeelhouders ook ondersteund. Dus dat is denk ik ten aanzien van Spaarnelanden denk ik het belangrijkste om hier te melden. Ik kom nog terug met het gewoontevoorstel. Dus u krijgt er nog een nota van en volgens mij had u gevraagd om het hier nog te bespreken. De voorzitter: Oké, wethouder, dank u wel. 4.

Agenda komende vergadering(en), Jaarplanning en Actielijst De voorzitter: Dan gaan wij verder naar agendapunt 4, de komende commissievergaderingen, de jaarplanning en de actielijst. Zijn er … Er zijn op dit moment geen agenderingsverzoeken binnengekomen, dus dan kunnen we nu even kijken naar de jaarplanning en de actielijst. Zijn er vragen voor de wethouder hierover? Zijn er actiepunten voor de commissieleden die niet meer actueel zijn? Actiepartij. De heer …: Ik wil even een paar punten noemen, maar dan zonder mijn spreektijd. Het gaat over de acties die volgens mij eraf kunnen, maar dat lijkt me geen politieke discussie maar meer een technische. De voorzitter: Technische. Nou, laten we afspreken dat u ze ook nog even doorgeeft en dat we ernaar kijken. Ja? Oké. Nog anderen die hier een opmerking over hebben? Nee.

5.

Transcript commissie d.d. 6 oktober 2022 (alleen naar aanleiding van)

Ter advisering aan de raad 6.

Raadsstuk Advies opvolging Duisenberg light aanbevelingen t.b.v. behandeling begroting 2023-2027 (FR+ college) 6.a Betreft College-reactie: afdoening Duisenberg light aanbevelingen jaarstukken 2018, 2019, 2020 De voorzitter: Dan gaan we verder naar agendapunt 6 en dat is een agendapunt ter advisering. We hebben deze vergadering vier agendapunten ter advisering. Dit is de eerste. Het gaat over de methode Duisenberg light en die wordt sinds 2019 door de raad gebruikt om zijn informatiepositie en de inhoudelijke kwaliteit van de controlerende taak te verbeteren. De rapporteurs van de Raad hebben aanbevelingen ter verbetering geformuleerd die door de raad zijn overgenomen met een raadsbesluit. Door het college is een voorstel gemaakt hoe de aanbevelingen worden opgevolgd en of er is aangegeven wat de status daarvan is. Wat gaan we hier bespreken? Waarom doen we dat? Doelstelling. De raad en de commissie bestuur wordt gevraagd de collegereactie te beoordelen samen met het advies in dit raadsstuk. In de bijlage bij dit raadsstuk is ter aanbeveling een procesmatig advies opgenomen naar aanleiding van de reactie van het college. Ik wil u verzoeken om het duidelijk aan te geven wanneer u afwijkt van het advies zoals dat verwoord is in de bijlage. Dus geeft u aan als u het er niet mee eens bent. Wie kan ik hiervoor in eerste termijn het woord geven? De heer Klaver, CDA.

De heer Klaver: Ja, voorzitter. Ik kon me eigenlijk in alle voorstellen wel vinden van het college. Op een punt vraagt het college een standpunt van de commissie, dat gaat over een aanbeveling uit 2019, het gaat over de personeelslasten. Het college zegt, ja, de opmerkingen die vanuit de raad zijn gemaakt, die gaan buiten de scope van waar het om ging en vraagt, ja, de impasse doorbreken, wat wil de commissie nou eigenlijk? Nou, wat ik zou willen is dat het onderdeel personeelslasten in de jaarrekening meer inzicht gaat geven over de externe inhuur. De externe inhuur wordt als totaalbedrag aangegeven in de jaarrekening en de betekenis en het belang van de externe inhuur wordt in de huidige tijd ook steeds groter. Ik zou graag zien dat die tabel met

2

personeelslasten wat begroot is, wat gerealiseerd is, formatie bezetting, dat die wordt uitgebreid met externe inhuur op afdelingsniveau. Ik weet niet precies wat wel en niet mogelijk is, maar in ieder geval het bedrag en zo mogelijk ook de fte’s, dat we meer inzicht krijgen tot op afdelingsniveau in de externe inhuur. Dat is de wens vanuit het CDA. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Çimen, D66. Mevrouw Çimen: Ja, dank u wel, voorzitter. Dank voor dit overzicht. Wij als fractie volgen het advies aan de raad, dus dat verschilt iets ten aanzien van de advisering vanuit het college wat betreft de Duisenberg aanbevelingen. Wat betreft inderdaad dat bespreekpunt ten aanzien van de vaste inhuur of het vaste personeel en de externe inhuur, sluit ik me aan bij de woorden van de heer Klaver. We zien ook bij de berap dat de externe inhuur ook uit noodzaak natuurlijk enorm explosief is gestegen, ook in dit jaar. Het is voor ons echt niet duidelijk van in welk domein zit dat dan, welke taken worden hierbij dan belegd? Zijn die heel duur betaalde mensen of zitten er zestien mensen op één project. Het is onoverzichtelijk voor ons, dus ik zou daar toch graag, voor zover dat ook kan, in ieder geval op domeinniveau of op clusterniveau, hoe u dat ook wilt noemen, daar meer inzicht in willen krijgen.

Ten aanzien van de kwaliteit van de stukken die ook aan de raad worden voorgelegd, op een gegeven moment wordt er ook aangegeven dat er een roadmap ICT aan de raad zou worden voorgelegd in de tweede helft van 2022 en dan moeten de rapporteurs zelf dus ook concluderen: dat is helemaal niet gebeurd. Dus ik zou ook eigenlijk wel een oproep willen doen over, klopt het nou wat er in de stukken staat die aan ons worden voorgelegd? Want het is wel heel vervelend om die check ook te moeten doen, want dat is gewoon niet hoe het hoort. Dat was hem. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Trompetter, Actiepartij. De heer Trompetter: Dank u wel. Ja, dank voor het college voor dit stuk. Ik sluit me inderdaad aan bij de heer Klaver met de vraag over de externe inhuur en ook bij D66, de vragen die daar zijn gesteld ook of het allemaal klopt in de stukken. Heb ik nog een extra punt voor wat betreft van de indicatoren. De KPI’s. We zullen de raadsbijeenkomst van november moeten afwachten wat er in de stukken staat. Hetzelfde geldt voor het sociaal jaarverslag light, het onderdeel wordt voor de jaarrekening 2022, dus we wachten nog even af, maar voor nu, voor dit stukje is het opgevolgd, maar die punten staan nog even in de wacht, als ik het goed lees. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Kessel, VVD. De heer Van Kessel: Ja, dank u wel, voorzitter.

Ik heb naar de stukken gekeken ook vanuit een blik als een van de rapporteurs voor de jaargang 2018 en 2020 en ik ben eigenlijk gewoon best blij, zal ik maar zeggen, dat we stapjes gezet hebben als gemeenteraad en er valt nog van alles over de begroting en hoe die is vormgegeven te zeggen. Dat zullen we bij het punt doen als de begroting aan de orde komt. Maar de wijze waarop er, zal maar zeggen, nu toch inzicht is gegeven aan alle doelen en alle prestaties die worden gedaan, dat is nu veel inzichtelijker gemaakt, daar gaan we met ze allen nog mee aan de slag in een indicatorenconferentie om nog beter vast te stellen, als gemeenteraad wat willen we nu meten. Dus daar zijn we heel blij mee. We hebben tot op een dieper niveau inzicht in de financiën van de gemeente, dat is ook heel erg fijn, dat hebben andere gemeenten ook niet allemaal. Dus dat is iets waar we blij mee zijn en bijvoorbeeld ook een splitsing van de beleidsvelden sport en onderwijs, daar heb ik met collega Klazes op aangedrongen, dat is inmiddels ook gerealiseerd. Dus wij zijn eigenlijk heel blij, glas halfvol, met de stappen die gezet worden en het glas half leeg, dat zal ik zo bij de begroting opdrinken.

3

De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk nog even rond, geen andere vragen. Dan ga ik naar de wethouder voor de beantwoording. Wethouder Roduner: Nou, D66 heeft een terecht punt, dat punt, dat stuk had gewoon … Dat hebben we in de aanbeveling gezegd dat dat voor de begroting bij u zal liggen, dat is niet gelukt. Ik begrijp dat vanuit wethouder De Raadt dat dat stuk dan inderdaad voor de kadernota naar u toekomt met in de eerste helft ook een uitwerking van een roadmap in een meerjarig uitvoeringsprogramma. Nou, dat is een heel verhaal, maar een terecht punt en vervelend, een beetje slordig inderdaad dat dat op deze manier is verlopen, maar fijn dat mensen daar scherp op zijn geweest. Nou ja, misschien een vraag aan u nog even, want dat punt over hoe gaan we om met de externe inhuur, hoe gaan we om met personeel op afdelingsniveau? Ja, wij zelf hebben gezegd, dat gaat inderdaad buiten de aanbeveling van de Duisenberg. Dus het punt wat blijft hangen zit ook buiten de aanbeveling van Duisenberg. Nou, ik hoor wel een aantal zeggen, we hebben behoefte aan inzicht. Misschien mijn vraag aan u is dan: vindt u dat dat onderdeel zou moeten zijn van de begrotingsstukken? We hebben best wel vaak discussie over de indicatoren, er moet minder, als ik de heer Klaver altijd hoor. Dus daar wilt u volgens mij de informatiewaarde of de rapportagewaarde van de begroting wat kleiner maken.

Nu zegt u, hier moet het wat groter. Dat is de discussie die we best wel vaak in deze raad hebben, hoe groot moet de begroting zijn? Kijk, dat inzicht willen we u natuurlijk verschaffen en de vraag is alleen, doen we dat met een aparte brief waarin we u informeren over het personeel, de ontwikkelingen, de externe inhuur waren een aantal getallen en die wensen in die informatiebehoefte mee kunnen nemen of is dat iets waarvan we zeggen, nee, dat willen we zo belangrijk, daar moeten we structureel in de begrotingstukken verslag van doen? Dus dat zou mijn vraag aan u zijn en mijn aanbeveling zou zijn om te zeggen, laten we dat gewoon betrekken bij het personeelsbeleid en dat met een apart beleidsstuk in eerste instantie bespreken. De voorzitter: Mevrouw Çimen, D66. Mevrouw Çimen: Ja, dank u wel, voorzitter. Ook in reactie eigenlijk op de vragen die ook nu aan ons worden voorgelegd. In een perfecte wereld zou je dat gewoon in je normale P&C cyclus moeten meenemen. Tegelijkertijd, voor mij, waar de vraag ook voor mij vandaan komt en dat kwam ook eigenlijk voort uit het verzoek van de Duisenberg aanbevelingen, van hoeveel geld gaat daar nou in om? Ik maak dan eigenlijk meteen de link naar uitvoeringskracht en realisatiekracht eigenlijk van de organisatie. Dus het behalen van doelen. Dus in die zin zou ik het logischer vinden om het bij de begroting te betrekken.

Tegelijkertijd, ik wil gewoon dit gesprek voeren op een ordentelijke manier en ik wil daar gewoon meer inzicht in hebben. Dus als u zegt: vanuit het college is dit makkelijker te realiseren in een separaat beleidsstuk of in een brief en dat gaat dan aan u voorgelegd worden, kan ik me daar ook in vinden. De voorzitter: De heer Klaver, CDA. De heer Klaver: Nou, ik kan me daar eigenlijk niet in vinden. Ik denk dat het goed is om een vast onderdeel te laten zijn, in ieder geval van de jaarrekening. Ik kan me voorstellen dat je in een begroting één bedrag begroot voor externe inhuur voor de hele gemeente, maar ik zou wel in de jaarrekening achteraf willen zien, waar is die 33 miljoen van afgelopen jaar geloof ik, zeg ik het goed? We komen er straks nog op terug. Waar is die 33 miljoen nou in gaan zitten? In welke afdelingen? Welke afdelingen doen nou expliciet een beroep of meer dan gemiddeld een beroep op externe inhuur? Dat inzicht zou ik wel graag achteraf periodiek willen hebben. De voorzitter: Dank u wel. Ja, ik zit even te kijken, was u klaar met uw beantwoording? Of gaan we op dit punt even verder?

4

Wethouder Roduner: Nou, kijk, het is uw begroting, zeg ik altijd. Je hebt ook de raadsconferenties ook met u om aan te geven wat u belangrijk vindt. Dus u mag uiteindelijk kiezen. Ik kijk even naar de heer Jonker, is het eenvoudig om in het jaarverslag een uitsplitsing per domein of afdeling van de externe inhuur op te nemen, van het bedrag? Om daar meer inzicht in te verschaffen? De heer Jonker: Ja, dat kan. Dat zou per domein kunnen. We kunnen ook zeggen, boven een bepaald bedrag. Er zijn ook afdelingen met iets kleins, dus dat is dan een variatie, maar technisch is het mogelijk om dat … Wethouder Roduner: Nou, technisch is dat in ieder geval mogelijk, dus dat kan een oplossing zijn. De voorzitter: De heer Van Kessel, VVD. De heer Van Kessel: Ja, dank u wel. Toevallig had ik dit als onderwerp ook bij de berap wilde ik dat gaan inbrengen. Want ook toen ik keek naar die externe inhuur die daarin wordt vermeld, dan zie je dat eigenlijk de wijze waarop er begroot wordt, waarop die fte’s begroot worden, eigenlijk, dat dat toch wel schrikbarend slecht is. Kijk, je kunt eigenlijk, als je naar de begroting kijkt, kun je gewoon niet goed zien waar bijvoorbeeld die stijging van die kosten van 19.6 naar 33 miljoen vandaan komt.

Dat werd hier net ook gezegd, terwijl, en daarom is het zo belangrijk dat men die in die begroting en in die P&C cyclus terecht komt, het is wel een enorme kostenpost voor de begroting, ongeveer vijf procent. Wat ik heb gedaan is, want ik heb heel veel vrije tijd, voor de lol heb ik de begroting 2020 er eens bij gepakt om te kijken van wat is nou het verschil tussen de fte’s toen en de fte’s nu … De voorzitter: Mijnheer Van Kessel, ik ga u eventjes onderbreken, want volgens mij was het een reactie op de wethouder en dit lijkt meer op een termijn. U heeft net al gesproken als reactie. Dus ik wil eigenlijk even … De heer Van Kessel: Oké, nou, dan neem ik graag een tweede termijn zo meteen. De voorzitter: Interruptie van Trots, mijnheer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: U heeft best een interessant betoog, kunt u dat misschien even kort samenvatten? De voorzitter: Dank u wel. Ik wil even terug naar de wethouder. Wethouder Roduner: Mijn eerste termijn was al voorbij. Dus volgens mij, het kan technisch en het is, denk ik, uiteindelijk aan u hoe u die Duisenberg aanbeveling wilt afdoen. Als u zegt: we vinden dat dit opgenomen moet worden in de P&C cyclus, dan gaan we dat doen. De voorzitter: Oké. De heer Van den Raadt, Trots. De heer Van den Raadt: Eerste termijn.

Om antwoord te geven op de vraag van de wethouder, kan ik me helemaal vinden in de uitleg van D66, behalve dan de laatste twee zinnen. Ik zou juist als Trots Haarlem het wel graag in de begroting terug willen zien en dan kunnen we nog als extra stap het in die rapporten voegen waar u het over heeft. Maar ik zou het graag in de begroting willen zien, want ik heb daarnet tijdens de heerlijke andijvieschotel met bal gehakt de ambtenaren leren kennen en het ging eigenlijk alleen maar over het inhuren van extra personeel door personeelstekorten. Dus dit is niet iets van dit jaar of tijdelijk, dit wordt natuurlijk alleen maar steeds erger, dus ik wil dit gewoon eigenlijk in de begroting terugzien. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even maar nee, wilt u uw verhaal nog afmaken in tweede termijn?

5

De heer Klaver: Nee, ik ben tevreden met de toezegging van de wethouder, het gaat er natuurlijk om, hoe gaat het er uitzien, kunnen we daar mee uit de voeten? Maar dat zullen we dan beoordelen. De voorzitter: De heer Drost, GroenLinks. De heer Drost: Nee, daar wil ik me aansluiten, het voorstel zoals het er ligt, dat lijkt ons een prima voorstel. We horen dat het technisch kan, dus waarom niet. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Çimen, D66. Mevrouw Çimen: Ja, nog even ter bevestiging. Uiteraard ook het liefst gewoon natuurlijk in de reguliere P&C cyclus meegenomen, maar ik ben ook de rotste niet, dus ik wil altijd meedenken natuurlijk met de wethouder, maar goed, aangezien het technisch kan, dan heel fijn op deze manier. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Kessel, VVD. De heer Van Kessel: Ja, dank u wel, voorzitter. In aanvulling van mijn interruptie van net zou ik graag nog willen toevoegen dat ik voor de lol eventjes in de begroting van 2020 gedoken ben om ook te kijken van, wat is nou de ontwikkeling in die personeels… die fte’s die wij hier hebben? Dan zie je eigenlijk, zal ik maar zeggen, dat er een stijging in salariskosten is van 94 naar 113 miljoen. Dat is een stijging van 20 miljoen extra in vier jaar. Ik zie het op u laat inwerken, voorzitter, dat is behoorlijk veel, 20 miljoen in vier jaar. Maar dat zie je en haal je niet uit die begroting, die trend.

Dus in aanvulling eigenlijk op het voorstel wat er ligt, zou ik ook willen vragen om in ieder geval ten aanzien van het personeelsoverzicht wat al in de begroting staat, dus om dat ook meerjarig erin te zetten. Wij zijn overigens, er zijn heel veel gemeenten die dat gewoon op die manier ook doen. Dus dit is niet een heel vreemd verzoek, maar om dus ook meerjarig die fte’s te laten zien zodat wij trendmatig kunnen controleren en dus niet autoriseren, zeg ik ook maar tegen de concern controller die aanwezig is. Nou ja, goed, dan kunnen wij toch als gemeenteraad beter controleren wat daar aan het gebeuren is. Dus in aanvulling zal ik daar ook een vraag hebben en als dat in die zin toegezegd kan worden, hoeven we dat niet bij de begroting met een amendement in te dienen, maar ik ben altijd bereid om dat te doen. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even rond, zijn er nog anderen? Wethouder nog een reactie? Wethouder Roduner: Het gaat er natuurlijk uiteindelijk om wat hier in dit stuk staat wat vastgesteld wordt, dus ik denk dat het vooral ook even zoeken is van hoe verwoorden we de, wat ik in ieder geval als een breed gedragen wens vanuit de commissie in dat stuk, dus dat moet dan even worden aangepast. De voorzitter: De heer Van Kessel, VVD. De heer Van Kessel: Ja, ik vind het een beetje flauw, want de wethouder loopt heel leuk om het voorstel wat ik net toegelicht heb in.

Mijn vraag was of hij dat kon toezeggen, of dat hij liever heeft dat ik dat bij de begroting voorstel. Het is dus dat hij dat personeelsoverzicht in de begroting en in het jaarverslag voortaan meerjarig weergegeven kan worden, zodat we ook de trends kunnen zien in de ontwikkeling van de fte’s. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder. Wethouder Roduner: Het is wel een beetje een … We begonnen met een Duisenberg aanbeveling en we rekken hem wel steeds verder op. Ik kijk nog even, ik denk dat het wel technisch mogelijk zou moeten zijn om

6

daar een inschatting van te geven, maar het is niet het stuk wat voorligt. Het stuk wat voorligt, is het afdoen van een aantal Duisenberg aanbevelingen en ik vind het lastig dat we dan dat staande de vergaderingen oprekken. Volgens mij, als u zegt, dat vinden wij belangrijk met zijn allen, daar gaat het om. Het gaat er niet om wat ik vind of dat ik naar één fractie iets ga toezeggen, het is een aanbeveling van de raad en het is uw conclusie hoe u om wilt gaan met de aanbeveling van die raad. Dus het debat kunt u met mij voeren, maar het is ook vooral dat u samen tot een gedragen beeld komt van wat u wilt hebben in de begroting. De voorzitter: De heer Van Kessel, VVD. De heer Van Kessel: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik begrijp het antwoord van de wethouder wel. Om het inderdaad wat minder gecompliceerd te maken zou ik het verder dit punt hier dan bij laten en dan zal ik het later bij het volgende agendapunt zal ik het gewoon nog een keer, maar dan kort, inbrengen en wellicht gewoon als voorstel ook gewoon richting de raad brengen. Dat is misschien maar het makkelijkste. Dan weet de wethouder ook waar hij aan toe is. De voorzitter: Dank u wel. Nog andere reacties? Ik kijk even rond. Nee? Dan is nu het punt gekomen waarop we moeten vaststellen, hoe gaan we dit naar de raad brengen, dit stuk.

Gaat het als hamerstuk, hamerstuk met stemverklaring of als bespreekpunt? Mevrouw Çimen, D66. Mevrouw Çimen: Nog één verhelderende vraag dan voordat we het hier gaan vaststellen of in ieder geval naar de raad gaan brengen. Dan nemen we dus het stuk as is over plus de aanscherping op de ene aanbeveling, neem ik aan, zoals die hier is besproken en gevaagd? De voorzitter: Ik kijk even, ja. Nog even de heer Van Kessel, VVD. De heer Van Kessel: Dan ook nog een vraag daarover: klopt het dat dit stuk ook in de andere commissies wordt besproken en dat daar ook nog eventueel een toelichting kan komen? Of is dit alleen de enige commissie waar … Want ik dacht zelfs, dat bij de D66 rapporteur dat daar nog over een van die punten wat vragen lagen. Maar als dat niet meer zo is, dan is hamerstuk wat mij betreft prima. De voorzitter: Geen opmerkingen meer? Dan wil ik eventjes nog samenvatten dat als de aanpassing is gedaan in dit stuk, dan is het opgevolgd. Wethouder Roduner: Ja, het gaat over het advies aan de raad. Dus ik denk dat uw conclusie is dat ik … Je kunt hem twee kanten formuleren. Misschien is het het makkelijkst om te zeggen, hij is even nog niet opgevolgd en hij is pas opgevolgd op het moment dat we de P&C stukken in ieder geval de cyclus zal hebben aangepast dat deze wens van uw raad in de stukken zit en dat is het moment dat die is opgevolgd.

De voorzitter: Ik zie instemmend knikken, maar nu blijft nog steeds de vraag: hoe gaat dit naar de raad gebracht worden, dit stuk? Als hamerstuk. Dan stellen we dat vast en dan is het agendapunt 6 hierbij afgerond. 7.

Vaststellen Bestuursrapportage 2022 (FR+ college) De voorzitter: Dan gaan we naar punt 7, vaststellen bestuursrapportage 2022. Jaarlijks geven we het college met de bestuursrapportage inzicht in de verwachte financiële en beleidsmatige resultaten over het huidige begrotingsjaar. Het positieve saldo van ruim 24 miljoen ten opzichte van de voortgangsrapportage 2022, is het

7

resultaat van een aantal verbeteringen en verslechteringen. Waarom gaan we dit bespreken? Doelstelling, het begrotingssaldo na vaststelling van voorliggende bestuursrapportage komt hiermee uit op 14,6 miljoen positief. Dit blijft een prognose en het definitieve resultaat bij de jaarrekening 2022 kan van deze prognose afwijken. Vaststelling van de bestuursrapportage inclusief de financiële gevolgen daarvan voor de begroting voor 2022 is een bevoegdheid die is voorbehouden aan de raad. De raad wordt gevraagd de bestuursrapportage 2022 vast te stellen en financieel technisch te verwerken. Dit plan, dit agendapunt staat ter advisering op de agenda en u gaat nu bepalen of dit voorstel rijp is voor behandeling en de vraag is nu: wie wil een eerste termijn? Wie kan ik het woord geven? De heer Trompetter, Actiepartij. De heer Trompetter: Dank u wel. Nou, dank voor de berap natuurlijk. Mijn fractie heeft nog enkele vragen. Niet zozeer van financiële aard, maar naar aanleiding van. In het programma Burger en Bestuur wordt melding gemaakt van aanbesteding van camera’s in de openbare ruimte. Wij zijn eerder door de fracties van Actiepartij, PvdA en VVD gevraagd de Chinese camera’s met veiligheidsproblemen.

Hoe wordt voorkomen dat we nog meer van deze camera’s in de openbare ruimte krijgen en is ook de bedoeling dat we de camera’s vervangen of betreft het alleen uitbreiding? Dan op pagina 25 lezen we onderbesteding op het domein Haarlem en de wereld. De verkenning is nu afgerond, maar er is nog 66.000 euro over. Wat is nu het vervolg van dit punt? Dat is niet helemaal duidelijk. Tot slot heeft mijn fractie een aantal punten van zorg. Dat is het feit dat er nu nog te weinig boa’s zijn en een flinke onderbesteding bij Veilig Thuis is. Verwacht het college verbetering op deze punten? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Anderen die een vraag hebben in eerste termijn? De heer Van Kessel, VVD. De heer Van Kessel: Ja, een kleine bijdrage, maar ik was verrast dat er eigenlijk verder niemand meer wat te zeggen heeft. Nou, het meest heeft u al gezegd, het positieve resultaat van 24 miljoen, dat is heel mooi. Er gebeurt van alles in zo’n jaar wat invloed heeft op de financiën en dat is goed beschreven in het stuk. Goed terug te vinden. Wellicht dat het in andere commissies nog tot punten leidt, dus daar wachten we dan ook even op, ook met de behandelvoorstellen op het einde. Uiteindelijk gaat er een flink bedrag naar de reserves als ik het zie, voor dit moment, dat is goed, want deze coalitie vindt het moeilijk om de hand op de knip te houden.

We gaan de reserves de komende jaren, maar dat is bij het volgende agendapunt, dus ik moet het niet te ingewikkeld maken, daar wordt dat weer gepakt. Dus wat dat betreft goed dat het er nu in gaat. Ik had verder nog een punt over de externe inhuur, maar ik denk dat ik dat al gemaakt heb. Dus dank. De voorzitter: Dank u wel. De heer Klaver, CDA. De heer Klaver: Ja, voorzitter, een paar vragen. Op bladzijde 27 wordt gesproken over 52.000 die nog beschikbaar is voor eventuele steunvragen voor noodsteun, als gevolg van corona. Ik vraag me af, is dit voldoende bekend bij de doelgroep? Dus moet daar nog meer aandacht aan gegeven worden bij de doelgroep dat er nog middelen voor noodsteun beschikbaar zijn? De tweede vraag gaat over de reserves steunmaatregelen corona, daar in zijn middelen geoormerkt voorventilatie schoolgebouwen. Voorgesteld wordt om dat niet meer te doen omdat het de vraag is of het ervan gaat komen in 2023. Ik ben er eigenlijk niet voor, ik zou die gelden wel geoormerkt willen houden voor ventilatie schoolgebouwen zodat het ook niet ergens anders naartoe gaat. En zodat er ook enige druk op zit om daarmee aan de slag te gaan. Wat mij opviel, er zat een cursief gedeelte in voor die reserve. Is dat nou een besluit of is dat geen besluit? En als dat een besluit is, waarom zit hij dan niet in de lijst van besluiten? Dus daar graag duidelijkheid over.

Maar in ieder geval zijn wij het niet eens. Ik ben natuurlijk benieuwd naar de reactie van de wethouder, maar op dit moment zijn wij het niet eens om dat op deze manier te doen maar een voorstander om dat geld beschikbaar te houden voor die ventilatie van schoolgebouwen. Het derde punt gaat dan over de externe inhuur. 33 miljoen,

8

begroot 19 miljoen. Vorig jaar zagen we een kleine onderscheiding van de totale personeelslasten. Dat gaat volgens mij over de vaste bezetting en een forse overschrijding van toen een miljoen of vijf van externe inhuur. Nou praten we over een aanzienlijk hogere overschrijding van de begroting. Wat gaat dit nou straks betekenen voor de totale personeelslasten voor de vaste bezetting en de externe inhuur? Krijgen we daar een overschrijding van de begroting ja of nee en wat zegt dit nu over ons strategisch personeelsbeleid? We hebben daar allemaal heel mooie en goede voornemens en ik heb alle begrip voor de moeilijkheid van de arbeidsmarkt, maar zijn we stappen aan het zetten met betrekking tot het strategisch personeelsbeleid en ik weet niet of ik nou de vraag aan de goede wethouder stel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk de heer Abbasi, PvdA. De heer Abbasi: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb een vraag over een punt dat gaat over beleidsrealisatie. Ik lees namelijk op pagina 68, dat gaat over beleidsrealisatie burger, bestuur en veiligheid, dat volgens het college de dienstverlening van KCC, dat staat voor Klant Contact Centrum, en burgerzaken voldoet aan de wensen en verwachtingen van inwoners, maar vervolgens lees ik bij de toelichting, dat staat er namelijk letterlijk naast, op dezelfde pagina lees ik dingen die dat tegenspreken.

Namelijk dat er meer klachten zijn ontvangen. Dat klopt, want we hebben een paar maanden geleden in deze commissie met elkaar besproken dat de klachten in 2021 verdubbeld zijn. Maar we lezen hier zelf ook dat de wachttijden bij telefonie, e-mail en immigratie onder druk staan. Toch is de conclusie dat de dienstverlening voldoet aan de wensen en de verwachtingen van inwoners. Dus mijn vraag aan de wethouder is: hoe rijmt hij dat? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Nog anderen met vragen in de eerste termijn? Nee. Dan gaan we naar wethouder Roduner. Wethouder Roduner: Ja, dank u wel. Misschien ... Ik probeer al uw vragen te beantwoorden, maar het zijn een aantal vragen die eigenlijk bij een andere portefeuillehouder horen. Nou vervang ik die ook allemaal. Maar het is soms worstelen. Volgens mij, waarom we hem nog op groen hebben gescoord en ik denk dat de definitieve afrekening bij het jaarverslag komt, is dat we denken dat we nog wel de klanttevredenheidsdoelstellingen uiteindelijk gaan halen. Dus ja, het is drukker, dat leidt ook wel tot … Maar uiteindelijk maken we aan het einde van het jaar de balans op om te kijken of we inderdaad ook groen hebben gescoord. Vooralsnog denken we dat we dat gaan doen. Ik denk dat het goed is dat we bij het jaarverslag daar even kritisch over zijn, of dat inderdaad ook de tekst ook klopt met de beleving, klopt met onze doelstellingen.

Even kijken, de vragen die ik makkelijker vindt, daar begin ik dan maar even mee, is toch die ten aanzien van noodsteun. Ik denk dat het terecht is dat we, er is nog een budget beschikbaar voor een aantal posten. Ik zal in ieder geval het bij de portefeuillehouder ook even onder de aandacht brengen, joh, let op, er is beschikbaar dus … Dat zeg ik overigens best wel vaak tegenwoordig tegen portefeuillehouders, er is geld, geef het uit. Conform begroting. Maar dat zal ik hier ook nogmaals benadrukken want het is inderdaad zonde als we met elkaar de portemonnee hebben getrokken, de doelstelling hebben benoemd en dat het geld uiteindelijk niet wordt besteed aan die doelstelling. Dan haal je misschien de doelstelling ook niet. Ventilatie schoolgebouwen is niet zozeer, het is inderdaad, volgens mij, geen besluitpunt, maar we hebben gezegd, dit bedrag is beschikbaar binnen de reserve coronasteun. We zien dat het daar in ieder geval dit jaar niet aan besteed gaat worden, dus laten we het dan maar binnen die reserve niet de oormerking even vallen, mijn woorden, dan blijft het in ieder geval binnen die reserve beschikbaar.

Wel met het idee, als we nu toch nog dit jaar op korte termijn dingen echt voorliggend liggen, dus dat we zeggen, ja, er zijn inderdaad ondernemers die hier een beroep op doen, we vinden het belangrijk om op een aantal fronten vanwege nieuwe coronamaatregelen ondernemers of bewoners te hulp te schieten, dan gaat dat even voor boven het beschikbaar houden van dit geld voor

9

ventilatie van schoolgebouwen. Dus het blijft wel beschikbaar binnen noodsteun, we besluiten niet om het eruit te halen, maar ik denk dat het wel een andere prioriteitsstelling geeft uiteindelijk. Als u zegt bij het jaarverslag of als we nog geld hebben in die reserve volgend jaar, ik denk dat we sowieso een discussie bij de kadernota … De voorzitter: U heeft een interruptie van mevrouw Çimen. Wethouder Roduner: Ja, ik maak mijn zin af. Mijn hoop is natuurlijk, dat is uw hoop, denk ik, ook, dat we geen coronagolf meer krijgen die leiden tot lockdowns, die leiden tot maatregelen, die leiden tot noodzakelijkheid van noodsteun. Dat is het gehoopte scenario. Als dat zo is, dan gaan we bij de kadernota met elkaar het gesprek aan hoe deze reserve op een goede manier afgewikkeld kan worden. Daar gaan we dan, denk ik, als er nog een overschot in zit en er ligt nog de wens voor ventilatie, aanvullend, dan is dat eentje die daar nadrukkelijk op tafel ligt. Dus dat is, denk ik, deel één van het verhaal.

Deel twee van het verhaal is, dat is denk ik ook wel goed om hier te benoemen, is dat wij in het college twee weken geleden ook een besluit hebben genomen om de ventilaties ook van bepaalde schoolgroep ook weer af te wijzen, omdat er … Dat is ook een complex verhaal, dat is iets wat naar de commissie samenleving ook is gegaan, omdat we hebben gezegd, het is niet een gemeentelijke taak om per se voor ventilatie van schoolgebouwen in te springen. Er is een subsidieregeling, er is zelfs een aanvullende subsidieregeling van het Rijk gekomen in deze zomer en dan ligt er nog een rekening en dan is de vraag: is dat een rekening voor de gemeente of is dat een rekening voor de schoolbesturen? Dat is, denk ik, uiteindelijk waarom wij hebben gezegd, wij vinden dat punt niet een taak voor de gemeente, maar een eerst voorliggende taak van de schoolbesturen. Nou, dat is even hoe we tegen ventilatie aan kijken. De voorzitter: Mevrouw Çimen, D66. Mevrouw Çimen: Ja, dank u wel. Dit triggert toch wel een paar vragen bij mij en dat zit hem met name ook in de toelichting die ook wordt gegeven in de berap zelf. Want we hebben natuurlijk gewoon dat bedrag geoormerkt.

Eigenlijk hoor ik de wethouder nu zeggen van, het is eigenlijk niet eens onze taak en er is voldoende geld op de begroting en in de algemene reserve van de onderwijsbesturen, dus in hoeverre moeten wij hier nou aan gaan bijdragen? Tegelijkertijd, we hebben deze pot met geld gereserveerd en het is me nou eigenlijk ... Dus er is blijkbaar wel vraag bij schoolbesturen om dit aan te vragen, maar in de berap lees ik: we kunnen de installatiemiddelen niet meer geleverd krijgen in 2022. Dus ik zit een beetje op verschillende sporen in dit verhaal. Is het nou: er is geen wens meer vanuit de schoolbesturen, vanuit de scholen, laten we het daar op houden, dus we gaan deze pot afschalen of is het: we krijgen de middelen niet geleverd, dus we gaan het doorschuiven naar volgend jaar, of is het: wij zijn niet verantwoordelijk en we hadden die pot eigenlijk nooit in het leven moeten roepen? De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Roduner. Wethouder Roduner: Allemaal een beetje, denk ik. Het is, denk ik, lastig om aan de hand van … Kijk, de berap hebben we eerder vastgesteld dan het besluit uiteindelijk om het verzoek van het schoolbestuur af te wijzen, dus dat is ook een beetje in de volgorde der dingen was dit eerst, maar volgens mij het klopt, het gaat gewoon niet lukken om die in 2022 überhaupt uit te geven. Dat is denk ik stap één van het verhaal.

Daarna is toch, ja, moesten we uiteindelijk besluiten over dat aanvullende financieringsverzoek en hebben we gezegd, ja, dat was ook groter dan dit bedrag. Uiteindelijk hebben we daar gezegd, ja, dit is gegeven ook het feit dat er twee subsidieregelingen zijn vanuit landelijk, dus een basis en nog een aanvullende, vinden wij het ook niet een gemeentelijke taak. Er zit spanning op, dat snap ik. Het gaat me ook niet dat we dat geld per se nodig hebben

10

voor de gemeentebegroting. Ik denk dat als we die discussie willen voeren, we die het beste dan even kunnen voeren in de commissie samenleving om ook het principiële gesprek te hebben van hoe kijken we aan tegen onze rol bij het realiseren van ventilatie van schoolbesturen en hoe verhoudt zich dat tot de taak van de schoolbesturen zelf. Als u die vraag anders beantwoordt en zegt nee, dat vinden we, dat zouden we volledig moeten, dan hangt daar wel een groter prijskaartje aan dan hier staat. Maar u heeft gelijk, dat zit een beetje in die volgordelijkheid der dingen. De voorzitter: Mevrouw Çimen, D66. Mevrouw Çimen: Ja, het was niet dat ik hier de principiële discussie wilde openbreken, maar het was meer van, voeren wij nou consistent beleid met elkaar? Dus ook in deze raad. Dus vandaar mijn vraag, maar het antwoord is helder en we betrekken het in de commissie samenleving. De voorzitter: Dank u wel. De heer Klaver, CDA. De heer Klaver: Ja, en als we dat dan doen in de commissie samenleving, dan ben ik er wel een voorstander van om het geld zolang beschikbaar te houden voor de ventilatie schoolbankgebouwen in afwachting van de uitkomst van dat gesprek. Want de ventilatie schoolgebouwen is denk ik een belangrijk onderwerp en ik zou niet willen dat dat geld wegvloeit naar andere zaken voordat we een resultaat hebben van die discussie. De voorzitter: Dank u wel.

Zijn er nog anderen? Wethouder Roduner: Nou, daar wilde ik nog wel een … Ik denk niet dat als … Dit geld gaat in 2022 niet uitgegeven worden. Dat is, denk ik, stap één. Als er dan toch in 2022, nou, we zitten gelukkig al wat verder in dit jaar, nog 2022 nog coronasteunmaatregelen nodig zijn, dan gaan die, wat mij betreft, voor. Dat symboliseert dit besluitpunt. Wat mij betreft, dat wil ik u wel toezeggen, we gaan een gesprek hebben over de afwikkeling van de coronareserve. Als er nu goed nieuws is, geen corona, we hebben middelen over, dan gaan we dat geld niet automatisch naar de algemene middelen storten, dan nemen we dit punt nadrukkelijk mee. Daarmee houden we toch een klein beetje dat labeltje er op, is het niet weg. Maar ik vind het ook zonde om te zeggen ja, we houden het nu beschikbaar voor ventilatie wat we niet dit jaar gaan uit geven maar als er nu morgen een sportclub meldt die zegt, de deuren zijn weer dicht vanwege corona, dat we die dan kopje onder laten gaan. Dat zou wat mij betreft de verkeerde afweging zijn. Maar ik wil u wel in ieder geval de hand reiken en zeggen: ik snap dat dit een belangrijk thema is, dat u dat niet zomaar wilt zien wegvloeien naar algemene middelen dus op die manier zou ik dan voorstellen ermee om te gaan. Ik ga nog een paar vragen langs. De camera’s, was een vraag.

Dus volgens mij is dat, daar hadden we eerder al middelen voor gereserveerd in de versterkers, die aanbesteding loopt nog en u ziet eigenlijk dat het nog wat langer duurt om die camera’s te kopen. Dus dat niet nog een aanvullende uitbreiding, maar dat is wel wat eerder is afgesproken. De punten rond Haarlem in de wereld, dat was ook een beleidsnota die we schrijven met elkaar en daar hebben we in ieder geval wel, daar zijn we mee aan de slag. Ook in het coalitieakkoord zijn middelen gereserveerd voor lobby, het versterken van lobby. Dus uiteindelijk zijn daar ook op lange termijn middelen voor. Als hier nou wat overblijft, dan kan het, denk ik, ook vrijvallen op termijn. Dus laten we niet meer uitgeven dan nodig. De voorzitter: De heer Trompetter, Actiepartij. De heer Trompetter: Ja, dan toch wel een vraag, want vrijvallen betekent dat dan vrijvallen naar de algemene middelen? Want de lobby is één ding, maar het is allemaal een beetje dun. Dus ik heb nu zoiets van, we hebben dus nu een soortement van nota vastgesteld en het is mij niet helemaal helder hoe we dat nou verder

11

gaan oppakken. Komt dat nog terug? Gaan we het hier nog een keer over hebben? Dat is eigenlijk een vraag die ik heb, misschien om dat toch te doen. Ik hoop dan maar, wat die camera’s betreft, dat we niet dezelfde gevraagde Chinese camera’s krijgen in die aanbesteding. Maar dat is een kwestie van afwachten, denk ik. ‘…’ lijkt in ieder geval een beetje zo, van we hebben een nota gemaakt en fijn en we gaan ook nog een keer wat lobbyen. Ik denk, misschien moeten we er toch wat dieper en langer over doorpraten later, op een later moment. De voorzitter: Wethouder. Wethouder Roduner: Ja, we zijn ook bezig met nadenken over wat onze lobbystrategie en lobbyaccenten zijn voor de komende jaren. Dat moet dan uiteindelijk leiden tot een stuk wat hier ook met u gedeeld wordt en eventueel besproken kan worden als u dat wil. Bij de boa’s en Veilig Thuis, daar zijn helaas nog niet de mensen voor dus dat geld blijft dan uiteindelijk over. En ja, het CDA had toch een aantal vragen over de externe inhuur, de overschrijding strategisch personeelsbeleid. Ja, die vragen kan ik, denk ik, toch niet beantwoorden. Die zal ik doorgeven aan wethouder ‘…’ dat u die wens in ieder geval heeft en dan misschien dat we even kunnen terugmelden, dat kan dan, denk ik, vrij simpel met een mailtje van wat soort stukken daar nog precies aan verwacht worden richting deze commissie. De voorzitter: De heer Klaver, CDA.

De heer Klaver: Voor wat betreft het strategisch personeelsbeleid begrijp ik dat. U kunt misschien wel aangeven wat uw verwachting is ten aanzien van de totale personeelslasten, voor het vaste personeel inclusief externe inhuur. Waar koersen we op af te en opzichten van de begroting? De voorzitter: Wethouder Roduner. Wethouder Roduner: Nou, hier in de bestuursrapportage hebben we natuurlijk … De eerste vordering de bestuursrapportage hebben we dat aangepast en ik hoop dat daar, inclusief de aanpassing, dat dat wel de koers is waar we uiteindelijk op eindigen. Dan kunnen we bij het jaarverslag wel met elkaar het gesprek aan van he, hoe verhoudt nou het uiteindelijke jaarrekeningresultaat zich tot de oorspronkelijke begroting en dan moet je met elkaar kijken, is dit een ontwikkeling die we structureel verwachten, dat we structureel toch echt de komende paar jaar zeggen, nou, er is meer extern budget nodig en minder omdat gewoon de arbeidsmarkt helaas geen mensen vast in dienst kunnen krijgen, dus dan zal je die herschuif zijn. Nou, als dat zo is, dan laten we dat doorvertalen in de volgende begroting. Maar met deze berap is natuurlijk, wij presenteren u nu wat wij verwachten dat we in het jaar uiteindelijk op uit gaan komen en dat is inderdaad nu een stevige aanpassing. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er nog anderen die in tweede termijn vragen hebben aan de wethouder? Nee.

Dan constateer ik dat er een toezegging is over de reservering voor de ventilatie, dat die blijft staan. Dat er voor Haarlem in de wereld nog een beleidsstuk komt op een ander moment. Dat de vragen over de overschrijding van het CDA, dat daar door de wethouder bedrijfsvoering nog nadere antwoorden op komen. Dan is nu de vraag, hoe gaat dit stuk naar de raad gebracht worden? In de commissie samenleving was het een hamerstuk met stemverklaring. De heer …: In de commissie ontwikkeling was het een hamerstuk. De voorzitter: Hamerstuk, ja. Maar de vraag is even, hoe gaan we het hier brengen? Hamerstuk? De heer Klaver, CDA.

12

De heer Klaver: Voorzitter, ik weet het niet zeker, maar ik overweeg een amendement op het punt van de ventilatie schoolgebouwen. De voorzitter: De heer Drost, GroenLinks. De heer Drost: Het staat volgende week gewoon op de agenda, toch? Dus op donderdag gaan we stemmen en dan heb je agendapunt 4 en dan volgens mij, dan kan eventueel nog gewoon een amendement worden ingediend. Maar uiteindelijk de termijnen, ja, die zullen vooral over de begroting gaan, maar daar kan je ook je bestuursrapportage, eventueel punten nog in meenemen, lijkt mij, toch? De voorzitter: Ja. Dan besluiten we hier om het als bespreekpunt naar de raad te laten gaan, ja? Dan sluiten we hier het agendapunt mee af. 8.

Spreektijd voor belangstellenden (over niet op de agenda staande onderwerpen) De voorzitter: Dan zijn we nu aangekomen bij agendapunt 8, het spreekrecht voor belangstellenden. We hebben vandaag bij het inspreken over onderwerpen die niet op de agenda staan één inspreker en dat is mevrouw Warnars, u bent aanwezig, zie ik. Welkom bij deze vergadering. U heeft drie minuten, ik denk dat de griffier … De griffie heeft u uitgelegd wat de bedoeling is, u mag daar achter de microfoon aan zitten, u heeft een spreektijd van drie minuten en ik zal op tijd aangeven als die tijd voorbij is. Daarna mogen de commissieleden die dat willen u vragen stellen ter verduidelijking. Is uw microfoon aan? Dan gaan de drie minuten nu in, u mag gaan spreken. Mevrouw Warnars: Dank u wel, voorzitter. Beste raadsleden van de gemeente Haarlem. Ik ben Lavinia Warnars van Extinction Rebellion Haarlem en iearth.nl. Gepassioneerd over het onderwerp duurzaamheid en inwoner van Haarlem. Ik wil u graag iets meegeven op deze 3 november tijdens deze klimaatweek. Hierbij mijn speech. Dit is het, mensen, we staan op een kruispunt van ons bestaan. Het is erop of eronder. We moeten nu handelen anders is het te laat. Waarom? Wat is er aan de hand? De natuur staat onder hevige druk, het klimaat wordt steeds warmer door broeikasgassen vanwege het gebruik van niet hernieuwbare energiebronnen en de vleesindustrie.

Er is sprake van een broeikaseffect wat steeds meer ontbossing versterkt omdat bomen veel CO2 opnemen, net als de zee en de algen en die CO2 komt nu dan vrij. De zeespiegel stijgt en het water raakt op. Ecosystemen storten in die ook voor de mens noodzakelijk zijn. Kijk maar naar de bij die zo belangrijk is voor verstuiving van gewassen en dus ons eten. Door dit alles voelen wij nu, niet in de ontwikkelingslanden, maar ook hier in Nederland, de problemen die hiermee gepaard gaan. Extreme weersomstandigheden, zachte winters, harde zomers, armoede, et cetera. Er is sprake van het exploiteren van dieren en natuur voor menselijk gewin en consumptie. Door onze ego’s en onze egonomie van meer en meer willen van materiële zaken, maken we de wereld en onszelf kapot. Dit kan niet en daarom pleit ik voor een mentaliteitsverandering van ego naar eco. Wat houdt dat in, wat houdt dat voor u precies in? U kunt kiezen voor leiderschap en dan niet zomaar leiderschap, maar voor eco-leiderschap, waarbij eco gelijkheid en verbinding betekent tussen mensen onderling, met welke achtergrond en leeftijd dan ook en met de natuur op een regeneratieve manier. Hoe ziet dat er concreet voor u uit? Eén, ga minder uit van winst, geld, macht en ongelijkheid, ego, naar meer verdeling, gelijkheid en inspraak, eco.

Stimuleer de lokale economie niet van groei op egonomisch gebied, maar op sociaal en ecologisch gebied waarbij economie weer slechts een middel is. Oftewel, regeneratief. Drie, neem toekomstige generaties in acht en maak gebruik van plekberaden van de toekomst, burgerberaden en toekomststoelen. Het gaat niet om gelijk hebben maar om gelijk zijn, want we moeten van ego naar eco en dat kunnen we alleen maar samen. Dank u wel.

13

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Warnars, voor uw bijdrage. Keurig binnen de tijd. Ik kijk even rond, zijn er commissieleden die een vraag ter verduidelijking willen stellen aan mevrouw Warnars? Mijnheer Drost, GroenLinks. De heer Drost: Ja, dank u. Ja, u komt hier met een opgeruimd hart met awareness. Ik heb gewoon een hele kleine korte verhelderende vraag voor u, want u gaf drie concrete punten mee. Nou, burgerberaden kon ik volgen, maar u had ook iets over toekomststoelen. Kunt u daar iets meer over vertellen? Mevrouw Warnars: Ja, toekomststoelen worden ingezet om bijvoorbeeld een lege stoel neer te zetten waarbij de toekomstige generaties worden gesymboliseerd. Die worden dan meegenomen in de commissievergaderingen van hoe staat de toekomst er eigenlijk in. Dat is een mooie manier om de toekomst mee te nemen in beslissingen, besluitvorming. De voorzitter: Dank u wel. Nog anderen? De heer Trompetter, Actiepartij. De heer Trompetter: Ja, dank u wel voor uw bijdrage. Inderdaad, het burgerberaad komt eraan en we hebben hier een stoel, misschien is het een lege stoel, een toekomststoel, we houden hem leeg. Dank u wel, nogmaals. De voorzitter: Oké. Geen vragen meer? De heer Amand, Trots Haarlem. De heer Amand: Dank u wel, voorzitter. Ik had een vraag eigenlijk. Ik ben wat ouder, denk ik, dat zal u wel opgevallen zijn.

Hoe ziet u dat in de toekomst voor de jeugd? U heeft het nou steeds over een stoel en we gaan op tafel zitten en winkels liggen en weet ik veel wat. Maar hoe ziet u dat in de toekomst voor de jeugd, voor de Haarlemse jeugd? Want daar heb ik het over. Wat denkt u dat de doelstelling is op die scholen, waar u denk ik ook wel komt, om dat goed lezing te geven? Hoe ziet u dat dat die kinderen ook opgevoed worden met dit hele verhaal? Dat wil ik van u horen. Mevrouw Warnars: Dank u wel. Ik zie het als dat duurzaamheid sowieso geïntegreerd moet worden binnen het scholingssysteem, dat ten eerste. En bij eigenlijk alle opleidingen en zo ook bij de carrièremogelijkheden. De voorzitter: Dank u wel. Geen vragen meer? Nee. Dan wil ik de inspreker mevrouw Amand danken voor uw … Nee, Warnars, sorry. Ik maak er meteen mevrouw Amand … Warnars bedanken voor uw inbreng. Dank u wel. Ter advisering aan de raad 10. Vaststellen Programmabegroting 2023-2027 (FR+ college) 10.a Begroting is afdoening toezegging externe toetsing werkzaamheden Cocensus 10.b Begroting is afdoening Motie 06 Duurzaamheidsbegroting 10.c Begroting is afdoening Duisenberg aanbeveling: Verbeteren koppeling doelen, beleid en middel 10.d Begroting is afdoening Toezegging nagaan mogelijkheden innen grafrechten Cocensus De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 10, het vaststellen van de programmabegroting 2023-2027.

In een financiële verordening is vastgelegd dat de raad met het vaststellen van de programmabegroting ‘23-‘27

14

de totale lasten en baten per beleidsveld autoriseert. Daarnaast autoriseert de raad met het vaststellen van de begroting de investeringen die zijn opgenomen in het investeringsplan. De programmabegroting ’23-’27 bevat de uitwerking van het coalitieakkoord Actie! en financieel, maar ook met betrekking tot prioriteiten voor het komende begrotingsjaar. De lasten en baten zijn per beleidsveld weergegeven, exclusief de verwerkingen van het coalitieakkoord Actie! en deze is aanvullend verwerkt. Proces en doelstelling zoals we dat nu gaan bespreken. De begroting wordt op maandag 7 en donderdag 10 november in de raad behandeld en tijdens deze commissiebehandeling is er gelegenheid verdiepende vragen te stellen en een eerste verdiepende bespreking van de programmabegroting met elkaar te hebben. Dus wie kan ik hierover het woord geven? De heer Van Kessel, VVD. De heer Van Kessel: Ja, dank u wel, voorzitter. Wat fijn dat we deze begroting ook in de commissies kunnen bespreken. Tijdens de raad volgende week zal de VVD een politiek oordeel gaan geven in hoeverre de gemeente in staat is om met deze begroting de problemen voor Haarlemmers op te lossen en kijken we naar het versnellen van woningbouw, het verbeteren van de mobiliteit en de bereikbaarheid, het vergroenen van Haarlem, de veiligheid, goede zorg en grip op de gemeentelijke financiën.

Vandaag zal ik wat nader ingaan op de financiële aspecten van de begroting en enkele voorstellen doen die de VVD, waarvan de VVD graag hoort ook wat de rest van de commissie daarvan vindt en wat de wethouder daarvan vindt om te kijken hoe we die financiële huishouding nog wat beter kunnen maken. Allereerst, en dat is het voorbereiden op mindere jaren, ook wel het financiële ravijn genoemd. De komende jaren hebben we financiële ruimte, maar we hebben ook een goed structureel probleem vanaf 2027. Als gemeenteraad moeten wij ons voorbereiden op een situatie waarin de rijksinkomsten achterblijven en de economische omstandigheden de komende jaren verslechteren. Wij zouden niet alleen inzicht moeten willen hebben in hoe dit coalitieakkoord vertaald wordt naar de financiële positie en het weerstandsvermogen, we zouden eigenlijk ook een beter zicht willen hebben, moeten hebben, op de mogelijkheden om keuzes te maken als gemeenteraad. Gelet op de maatschappelijke uitdagingen, maar ook de rol van de gemeente daarbij. Andere gemeenten bereiden zich daarop voor en dat lijkt dit college niet te doen, maar ik hoor het graag als dat anders is. In Groningen bijvoorbeeld, daar wordt er gewerkt met een behoedzaamheidsbuffer en daar wordt gewerkt met een korting op het accres, volgens mij, maar in ieder geval, er wordt geld gereserveerd voor die situatie.

In Amsterdam wordt met een bestuursopdracht inzicht in beleid, geld en keuzes gewerkt. Inzicht in de uitgaven, de herkomst van de inkomsten, de mate waarin deze beïnvloedbaar zijn en welke effecten het huidige beleid, wat daarover bekend is en hoe dat onderbouwd is. Nou, dit alles met het doel om de gemeenteraad beter te laten sturen. Dus een behoedzaamheidsbuffer en een bestuursopdracht om meer inzicht te krijgen in beleid, geld en keuzes. Dat is wat daar gebeurt. Dat zijn ideeën die, volgens mij, verstandig zijn, maar ik hoor graag, voordat ik weer de pen in klim of de typemachine in klim, hoe anderen daar in zitten. Dan kunnen we daar wellicht om vragen als gemeenteraad. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Çimen, D66. Mevrouw Çimen: Ja, even een interruptie, want op zich, de oproep is helder. U wilt zich voorbereiden op financiële barre tijden die mogelijk de gemeenten op gaan komen, maar ik zit even een beetje na te denken, u heeft best wel, volgens mij, grootse voorstellen. Ik ben gewoon even een beetje aan het zoeken naar hoe maken we dat dan concreet, waar zit u dan over na te denken als u zegt van: wij willen als raad samen met het college gaan nadenken over wat gebeurt er voor een volgende raadsperiode? Dus kunt u daar iets concreter over zijn?

15

De heer Van Kessel: Het gevaar is natuurlijk altijd, als je heel concreet wordt, dat het gelijk op details afgeschoten wordt terwijl de vraag eerst, denk ik, is, steunt iedereen de gedachte dat wij moeten nadenken over die periode die erna komt, dus dat één. Zijn we het ook met elkaar eens dat we … Wat zou kunnen helpen is daar een potje voor maken of dat we een goed fundamenteel onderzoek doen naar wat geven we uit en wat komt er in. Dus dat gezegd hebbende denk ik, ten aanzien van die behoedzaamheidsbuffer zouden we bijvoorbeeld kunnen kijken, kunnen we een deel van onze meevallers de komende jaren bijvoorbeeld reserveren hiervoor? Dat zou een mogelijkheid kunnen zijn. Of zouden we dus een deel van wat we vanuit de rijksoverheid krijgen, zouden we niet een deel van de inkomsten daarvoor kunnen reserveren? Dus kunnen we gaan werken aan een buffer op een bepaalde manier? Nou, dan is het, dus dat is het eerste. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Trompetter, Actiepartij. De heer Van Kessel: Ja, maar ik ben nog de interruptie van mevrouw Çimen aan het beantwoorden, dat was een heel goede vraag. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Van Kessel: En ook een zorgvuldig antwoord. Ten aanzien van de bestuursopdracht inzicht in beleid, geld en keuzes.

Ook daar kun je natuurlijk met ze allen nadenken over maar wat willen we dan daadwerkelijk weten? Maar wat heel concreet daar zou kunnen zijn, is bijvoorbeeld dat je een extern bureau daarvoor een opdracht geeft om daar eens een keer goed onderzoek naar te laten doen en dan kom je bijvoorbeeld, en dat hebben we al een keertje eerder ingebracht, dat je in ieder geval een beeld krijgt als gemeenteraad, wat is wettelijk verplicht als gemeente om te doen en welk beleid is bovenwettelijk wat we doen. Maar bijvoorbeeld ook, waar zitten juridische verplichtingen en wat is nou eigenlijk dat speelveld wat die gemeenteraad nog heeft? Dat inzicht, dat ontbreekt. Dus dat is een concretiseringsslag op de vraag van mevrouw Çimen. De voorzitter: Oké. Interruptie van de heer Trompetter. De heer Trompetter: Dank u wel, voorzitter. Nou, mijnheer Van Kessel, toen de VVD nog deel uitmaakte van de coalitie, wat best een tijd geleden is, was u tegen dit voorstel, tegen een externe advisering en doorrekening voor 50.000 euro destijds, om hiernaar te kijken. Zoals ik naar de begroting kijk en naar het gat wat op ons afkomt, we hebben de algemene reserve natuurlijk als buffer. En het is precies financieel goed voor maar wat dit college probeert te doen is de investeringen zodanig te maken dat ze langere tijd renderen. Met zoveel mogelijk reserverendheid. Maar de zorg is wel terecht, natuurlijk.

Het hangt vooral af van wat het Rijk gaat doen en trap op trap af die wordt afgeschaft. Dus misschien kunt u daar ook landelijk iets mee doen. Maar ik heb het ook in mijn eigen bijdrage zitten, dat dit zorgpunt er wel is. De voorzitter: De heer Van Kessel, VVD. De heer Van Kessel: Ik hoor geen vraag, maar in ieder geval ben ik blij dat de heer Trompetter de zorg deelt voor de periode van 2027 en daarna. Mijn voorstel is dus: kunnen we richting de begroting met een aantal partijen kijken hoe we hier handen en voeten aan kunnen geven en of tot een voorstel kunnen komen? De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Alberts, Forum voor Democratie. De heer Alberts: Dank u wel, voorzitter. Een vraag aan het voorstel van de VVD is, reserveringen als buffer zijn goed, alleen we hebben momenteel te maken met het probleem van inflatie en het einde daarvan is niet in

16

zicht. Dus alles wat je reserveert of spaart, wordt minder waard. Ik ben het ermee eens dat we ons en onze beurs moeten voorbereiden op slechtere tijden, maar is het dan niet beter om dat geld aan burgers te geven zodat zij het zelf kunnen besteden om zich voor te bereiden op die slechtere tijden? De voorzitter: De heer Van Kessel. De heer Van Kessel: Met die redenering zou je eigenlijk een schuld moeten gaan aanhouden en ik denk ook niet dat dat hetgeen is wat u zou willen, dus dat ben ik niet helemaal met u eens. De voorzitter: Oké, interruptie, de heer Klaver, CDA. De heer Klaver: Ja, ik zal de vraag namens de Actiepartij stellen. Als je een algemene reserve hebt en je hebt een weerstandsvermogen en er wordt in de risicoparagraaf rekening gehouden met inflatie en er zit in de begroting vijf miljoen soort van buffer voor tegenvallers uit hoofde van inflatie. En er zit in de begroting zo’n 40, 50 miljoen aan incidentele meevallers die nog niet uitgegeven zijn, die dus beschikbaar zijn voor slechtere tijden, vindt u niet dat dan er een behoedzame begroting ligt waar voldoende buffer in zit om tegenvallers op te vangen? De voorzitter: De heer Van Kessel, VVD. De heer Van Kessel: Nee, dat vind ik niet, voorzitter. Want ik denk dat het heel goed is dat er een stelpost is gemaakt voor inflatie. Inflatie in de besteding, maar ook inflatie in het IP.

Dat is heel erg goed, alleen dat is iets anders dan het grote gat wat op ons afkomt vanaf 2027. Dat is niet de inflatie waar we het over hebben, dat is een punt wat we ook moeten adresseren en ik heb daar ook heel goed naar gekeken, maar eigenlijk vind ik dat dat best goed geadresseerd is door het college. Maar dit zit dus vooral op eigenlijk de uitkering vanuit het rijk die vanaf 2027 gaat stoppen en dan kunnen wij, en dat is ook een half antwoord nog op de Actiepartij van net, dan kunnen wij als gemeente wel zeggen, we gaan alleen naar dat rijk zitten kijken en zitten wachten totdat we dat geld krijgen, ik zeg, maar we kunnen natuurlijk ook zorgen dat we goede buffers aanhouden. En als je dan alleen verwijst naar de algemene reserve, dan ben ik bang, ook als je kijkt naar de trend in die algemene reserve, die zie je in de komende tijd, als het niet waarde tot incidentele meevallers vanuit het Rijk, dat daar 16 miljoen uit gaat over de komende jaren. Nu krijgen we een incidentele meevaller, dus dat is heel erg mooi, maar ik zou zeggen: laten we nou ons in ieder geval voorbereiden op die periode van 2027, net zoals heel veel andere gemeenten ook doen, zodat we niet overvallen worden en vervolgens moeten gaan bezuinigen en moeten krimpen op heel veel gebieden die we niet zouden willen. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Abbasi, PvdA.