1 Overbruggingssubsidie voor warmtenet Meerwijk

Raadsvoorstel

Onderwerp Overbruggingssubsidie voor warmtenet Meerwijk Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/802134 Berkhout, R.A.H. 5.2 Energie PCM Vries, M. de 06-18876564 mvries@haarlem.nl Haarlem werkt aan een aardgasvrije stad in 2040. De aanleg van het warmtenet in Schalkwijk – waarvan Meerwijk het eerste cluster vormt – is een belangrijke stap. Met dit warmtenet kunnen ruim 1.100 woningen overstappen van aardgas naar duurzame warmte. Voor het aansluiten van de complexen van Ymere en Elan Wonen was een bijdrage uit de rijksregeling Subsidie Aardgasvrije Huurwoningen (SAH) noodzakelijk. Door een onverwacht bereikt subsidieplafond en een latere, lager gefinancierde extra ronde is echter minder subsidie beschikbaar gekomen dan aangevraagd. Ymere is volledig ingeloot, maar de aanvraag van Elan Wonen slechts gedeeltelijk. In totaal is van de aangevraagde 3,6 miljoen euro €1,9 miljoen toegekend, waardoor er een tekort van €1,7 miljoen resteert. Het Warmtebedrijf Haarlem neemt hiervan €1,1 miljoen voor zijn rekening. Voor het resterende bedrag van €600.000 stelt het college voor om dit voor de complexen van Elan Wonen tijdelijk financieel te overbruggen. Dit voorkomt vertraging in de aanleg van het warmtenet en maakt het mogelijk om de woningen in Meerwijk tijdig aan te sluiten.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

De gemeente pakt hiermee haar verantwoordelijkheid om de voortgang van dit project te borgen, in de verwachting dat het Rijk de komende jaren met aanvullende middelen komt voor aardgasvrije (huur)woningen. De commissie Beheer wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college en over de wijze van agendering van het raadsvoorstel in de raadsvergadering. - Energiestrategie, januari 2019 (2018/876759) - Governance, november 2019 (2019/691719) - Betaalbaarheid, februari 2020 (2019/953868) - Sturingsinstrumenten, februari 2020 (2019/1016202)

Kenmerk: 2025/802134

1/8

-

Besluit college d.d. 6 januari 2026

Haarlemse Transitievisie Warmte, maart 2021 (2021/49560) Oprichting Haarlems warmtenetwerkbedrijf (HWN) (2021/281537) Informatienota voortgang ontwikkelfase warmtenet Schalkwijk (2022/0721076) - Informatienota voortgangsbesluit herijking warmtoplossing, uitwerking decentrale variant (2022/920693) - Warmtenet Schalkwijk: conditioneel investeringsbesluit eerste cluster (2023/925135) - Collegebesluit 2023 aandelenstorting (2023/1819673) - Informatienota besluitvorming warmtetransitie 2025 (2024/2067186) - Gewijzigde oprichting publiek Warmtebedrijf Haarlem (2024/1954586) - Ontwerp-Warmteprogramma 2026-20230 (2025/519164) - Warmteprogramma 2026-2030 vaststellen (2025/714161) 1. Het college van burgemeester en wethouders stelt het voorstel aan de raad vast. de secretaris,

Ontwerp-besluit raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. In te stemmen met een tussentijdse budgetwijziging van €600.000 t.l.v. de algemene middelen met ingang van 1 februari 2026 en dit te verwerken in de volgende voortgangsrapportage. de griffier,

de voorzitter,

Kenmerk: 2025/802134

2/8

1. Aanleiding De gemeente werkt samen met de stad en diverse partijen aan de beste oplossingen om huizen en gebouwen zonder aardgas te verwarmen. De aanpak is vastgelegd in het Warmteprogramma. In Schalkwijk werkt de gemeente Haarlem al geruime tijd met corporaties Elan Wonen en Ymere, warmteproducent en warmteleverancier Essent (voorheen EQUANS) en infraspecialist nieuwe warmte Firan aan de ontwikkeling van een warmtenet. De betaalbaarheid, betrouwbaarheid en duurzaamheid van de warmte voor bewoners zijn daarbij belangrijke randvoorwaarden. Dit warmtenet is de concrete opmaat naar het realiseren van een aardgasvrije wijk. Het college en de overige partners hebben in juli 2023 een conditioneel investeringsbesluit voor het eerste cluster van dit warmtenet genomen. Het gaat hierbij om 1.194 woningen van Ymere en Elan Wonen in Meerwijk, Schalkwijk. Dit zijn grotendeels gestapelde woningen. Het conditionele besluit (2023/925135) hield in dat een aantal condities uit het besluit nog ingevuld moesten worden voordat het warmtenet daadwerkelijk gerealiseerd kan worden.

Zoals in de Raadsinformatiebrief van maart 2025 en de mededeling in december 2025 al is aangekondigd zijn de laatste twee voorwaarden; het ophalen van instemming bij de huurders van Ymere en Elan Wonen en het aanvragen van de laatste subsidie door de twee corporaties, de Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen (SAH). Voorwaarde 1: ophalen van instemmingen Het instemmingsproces loopt nog op dit moment. Voorwaarde 2: binnenhalen van de subsidies Bij de SAH subsidie, de laatste subsidie die de corporaties moesten aanvragen, bleek het subsidieplafond al bereikt te zijn. Eind november 2025 is er een nieuwe subsidieronde opengesteld, maar met een beperkt budget en aangepaste subsidievoorwaarden. Bij te veel aanvragen op de eerste dag van openstelling zou er geloot worden door een notaris. Er zijn in totaal 102 aanvragen ingediend (elk complex is 1 aanvraag) en daarvan zijn er 55 ingeloot. De aanvragen van Ymere zijn allemaal ingeloot, maar de aanvragen van Elan Wonen zijn gedeeltelijk ingeloot. Daarmee is er een acuut probleem ontstaan in het project. Allereerst vanwege de aangepaste subsidievoorwaarden. In eerste instantie was de SAH aanvraag van de twee corporaties gezamenlijk €4,5 miljoen. In de extra ronde eind november zijn de subsidievoorwaarden aangepast waardoor de subsidie voor het vastrecht, à €900.000, is komen te vervallen.

Dit verschil wordt nu voor 2/3 door de corporaties zelf opgelost, het Warmtebedrijf neemt ook 1/3 voor haar rekening. Met de aanvragen van Ymere en Elan Wonen die wel zijn ingeloot is in totaal €1,9 miljoen toegekend. Daarmee blijft er nog een restant van €1,7 miljoen over waar nog een oplossing voor moet worden gevonden. Er is momenteel geen nieuwe ronde van de SAH subsidie voorzien in 2026, de huidige regeling is afgelopen. Daar staat tegenover dat er wel een motie in de Tweede Kamer is aangenomen om met

Kenmerk: 2025/802134

3/8

de coalitieonderhandelingen een nieuwe regeling op te zetten, en daar budget voor vrij te maken. Aangezien de coalitieonderhandelingen nog gaande zijn, is daar nog geen duidelijkheid over. De verwachting is ook dat er dus pas in 2027 een nieuwe regeling zal zijn. Dit is te laat voor het project om op te wachten, dan verlopen andere subsidies en komt de business case niet meer rond. Het is ook niet mogelijk voor Elan Wonen om zelf het subsidiebedrag te betalen en zo het project door te kunnen laten gaan. Elan Wonen heeft een beroep gedaan op het Warmtebedrijf Haarlem of zij een oplossing kan bieden. De G40 is begin januari 2026 een lobby gestart om toch nog aanvullende middelen beschikbaar te stellen voor projecten die niet ingeloot zijn bij de extra rond eind 2025. We volgen deze ontwikkelingen nauwgezet. Het college, als aandeelhouder in het Warmtebedrijf Haarlem, ziet de noodzaak om hier een oplossing voor te bieden. Dit gezien de urgentie van het project. Voor de businesscase is het noodzakelijk om alle 1.194 woningen aan te sluiten. Het gaat om een eenmalige financiële overbrugging die door een unieke samenloop van omstandigheden wordt veroorzaakt. Warmtebedrijf Haarlem neemt €1,1 voor haar rekening. Daarmee blijft er nog een verschil van €600.000 over.

Firan, als mede aandeelhouder van het Warmtebedrijf Haarlem, heeft niet de financiële ruimte om bij te dragen aan een oplossing voor dit bedrag. Daarom stelt het college voor om ruimte in de begroting op te nemen om een incidente subsidie te verstrekken aan Elan Wonen als overbrugging totdat de Rijksoverheid met een nieuwe regeling komt. De gemeente en Firan zijn in gesprek met RVO en het ministerie van Volkshuisvesting om een toezegging te krijgen dat als er een regeling komt, dat Elan Wonen daar, voor het bedrag van €1,7 miljoen, met terugwerkende kracht gebruik van kan maken. De eerste gesprekken stemmen positief dat er afspraken te maken zijn. Het college vraagt de gemeenteraad om nu, vooruitlopend op de integrale afweging die door de raad wordt gemaakt, middels een budgetwijziging €600.000 vrij te geven uit de algemene middelen zodat het project daadwerkelijk, na subsidieverlening, van start kan. 2. Beoogd resultaat Naast de financiering zijn de partners op het punt van instemming van huurders ook binnenkort klaar om een besluit te nemen. Halverwege februari is er dan ook een bestuurlijk overleg met alle partners in het project waar een definitief besluit wordt genomen over de start van het project. Als daar een positief besluit wordt genomen kan Warmtebedrijf Haarlem daadwerkelijk aan de realisatie beginnen.

Ook kan in dat geval in de eerste helft van 2026 met de bouw van het warmtestation en in de loop van 2026 met het aanleggen van de warmteleidingen worden gestart zodat de eerste 1.194 woningen op het warmtenet kunnen worden aangesloten. 3. Onderbouwing voorstel 3.1 Zonder deze financiële overbrugging gaat het project niet door Als de aandeelhouders in het warmtebedrijf Elan Wonen niet helpen met het voorschieten van deze subsidie, dan kan het project niet door gaan. Er is een aantal andere subsidies, zoals de WIS en de

Kenmerk: 2025/802134

4/8

SDE++ subsidie die al een jaar geleden verkregen zijn, die niet 1,5 jaar kunnen wachten op een nieuwe SAH regeling. De SDE++ subsidie is een exploitatiesubsidie, en is gekoppeld aan een startdatum. Als het project dus vertraging op loopt en nog later gaat starten, dan zal de SDE++ subsidie niet de volle 15 jaar doorlopen, en daarmee ontstaat er een probleem in de exploitatie. Dan komt de business case niet meer rond. 3.2 Er kan niet gewacht worden op de integrale afweging door de raad Met de aansluiting van woningen op een warmtenet moet rekening gehouden worden met het stookseizoen, dat loopt van oktober tot en met maart. Als er nu geen duidelijkheid komt over deze financiële middelen dan zal het project geen woningen meer kunnen aansluiten voor het stookseizoen van oktober 2027 begint, en daarmee loopt het project ook wederom te veel vertraging op. 3.3 Het draagt bij aan de doelstelling van Haarlem Aardgasvrij 2040 Dit is het eerste project van het Warmtebedrijf Haarlem om bestaande woningen van het aardgas af te halen en aan te sluiten op een warmtenet. Als dit project niet doorgaat, dan heeft dat impact op het tempo van de warmtetransitie in de rest van de stad. Daarbij is het essentieel voor de warmtetransitie om een werkend voorbeeldproject te hebben om het vertrouwen van inwoners in warmtenetten te verhogen.

Om naar het doel van aardgasvrij in 2040 te blijven streven is het noodzakelijk dat dit eerste cluster zo snel mogelijk kan starten. 4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Risico’s 4.1.1 Het is niet zeker dat er een nieuwe subsidieregeling vanuit de rijksoverheid komt Op dit moment zijn de coalitieonderhandelingen nog gaande, en er is dan ook niet zeker of er financiële dekking zal komen voor een nieuwe subsidieregeling voor de woningcorporaties voor de kosten die zij maken. Het kan dus zo zijn dat er geen mogelijkheid komt voor Elan Wonen om een nieuwe subsidieaanvraag in te dienen in de toekomst. Dat betekent dat de overbruggingssubsidie een daadwerkelijke eenmalige subsidie vanuit de gemeente zou worden. 4.1.2

Het is niet zeker of de woningcorporatie in aanmerking komt als er een nieuwe subsidieregeling komt Een gebruikelijke voorwaarde bij subsidies is dat de werkzaamheden nog niet gestart mogen zijn voordat de subsidie verstrekt wordt. In dit geval zullen de werkzaamheden al ruim voordat de (toekomstige) subsidie verstrekt wordt zijn gestart. Het Warmtebedrijf Haarlem gaat dan ook in gesprek met RVO en het ministerie van Volkshuisvesting over deze gecompliceerde situatie om te vragen om hier voor dit specifieke geval een uitzondering te maken in de toekomstige regeling. Ondanks dat de eerste gesprekken positief zijn, is het niet zeker dat dit ook daadwerkelijk gaat lukken.

Kenmerk: 2025/802134

5/8

4.1.3 De juridische check op staatssteun is nog niet compleet Er is gestart met de juridische check op staatssteun, maar daar moeten nog een aantal stappen in gezet worden. Dit wordt nader toegelicht onder de paragraaf juridisch. In dit raadsvoorstel wordt enkel gevraagd om ruimte te maken in de begroting, uiteraard wordt de subsidie pas verstrekt nadat er duidelijkheid is over het onderdeel staatssteun. 4.2 Kanttekeningen 4.2.1 Alternatieve keuzes Het is mogelijk om geen overbruggingssubsidie af te geven aan Elan Wonen. In dat geval zullen de woningen van Elan die geen SAH subsidie hebben gekregen niet aangesloten kunnen worden, en dan is er geen haalbare business case waardoor het gehele project niet door kan gaan. Er komt dan geen warmtenet in Meerwijk op dit moment. Het eerste warmtenet is nodig om de stad vertrouwd te maken met de warmtetransitie en met warmtenetten. Het zal laten zien dat een betaalbare, betrouwbare en duurzame warmtevoorziening mogelijk is voor huurders in de bestaande bouw. Dit goede voorbeeld en deze ervaring is de bouwsteen voor de transitie naar een gasloze stad. 5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën Van het tekort van €1,7 miljoen kan het Warmtebedrijf Haarlem 1,1 miljoen voor haar rekening nemen. Dit is mogelijk omdat er een ander risico is weggevallen.

Zoals in een eerder raadsvoorstel (2023/1819673) over de financiering van het Warmtebedrijf is bericht, zouden de gemeente en Firan als aandeelhouders van het Warmtebedrijf Haarlem garant staan voor de lening die het Warmtebedrijf bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) af gaat sluiten. Nu is er vanuit het ministerie van Klimaat en Groene Groei een Nationale Garantieregeling in de maak, die deze garantstelling van de gemeente en Firan voor 80% over kan nemen. Daardoor verplaatst het risico dat de garantstelling voor de BNG lening wordt aangesproken voor 80% naar de Nationale Garantieregeling. Daardoor ontstaat er ruimte in de business case om de financiële overbrugging van de SAH subsidie voor €1,1 miljoen op te nemen.

Kenmerk: 2025/802134

6/8

Voor de gemeentelijke overbruggingssubsidie van €600.000 zal de dekking uit de algemene middelen moeten komen. Dit zal in de vorm van een incidentele subsidie worden uitgekeerd. Toekomstige storting in het Warmtebedrijf Het inbrengen van het kapitaal in het Warmtebedrijf Haarlem vanuit zowel Firan als gemeente Haarlem zal in 2026 plaatsvinden. De financiering van WBHa wordt geregeld via een storting, waarbij beide aandeelhouders in 2026 in eerste instantie €1,2 miljoen eigen vermogen beschikbaar stellen. Dit is conform het collegebesluit uit 2023 over de aandelenstorting. De hoogte van de aanvullende storting is afhankelijk van de cashflow behoefte van het Warmtebedrijf Haarlem. Dit zal middels een raadsbesluit worden vastgelegd. 5.2 Communicatie Naast de gemeenteraad, zal ook Firan, als andere aandeelhouders in WBHa, een besluit moeten nemen in haar Raad van Bestuur. Daarna volgt een bestuurlijk overleg tussen alle partners om een definitief besluit te nemen. Als er halverwege februari een positief besluit wordt genomen in het bestuurlijk overleg, dan zal er door de gezamenlijke partners in het project naar de huurders worden gecommuniceerd dat het warmtenet door gaat en dat de werkzaamheden van start kunnen gaan.

5.3 Juridisch Route aanwijzingsbesluit Dienst van Algemeen Economisch Belang (hierna: DAEB) Er is extern staatsteunadvies ingewonnen bij de stadsadvocaat om te kijken welke opties er zijn om de subsidie door de gemeente staatssteunproof te verstrekken aan de woningcorporatie. De stadsadvocaat heeft geadviseerd om de desbetreffende specifieke diensten van Elan Wonen aan te wijzen als een DAEB. Deze route is juridisch de meest haalbare optie waarmee de compensatie naar verwachting ‘staatssteunproof’ kan worden verstrekt om zo de werkzaamheden te verrichten die nodig zijn om de woningen op het warmtenet aan te sluiten. Jurisprudentie gelijkheidsbeginsel en eenmalige subsidie Elan Wonen wordt gezien als de enige serieuze gegadigde voor de subsidie. Om die reden is het verdedigbaar om geen selectieprocedure te organiseren. Conform de in jurisprudentie ontwikkelde richtlijn dient het gemotiveerde voornemen tot verstrekking van schaarse subsidies circa 8 weken vóór het definitieve besluit gepubliceerd te worden om belanghebbenden de kans te geven te reageren en mededingingsruimte te bieden. Het voornemen tot het verstrekken van een incidentele subsidie is opgenomen als bijlage 1 en zal na een positief raadsbesluit gepubliceerd worden.

5.4 Planning Eerstvolgende stap om de incidentele subsidie te verstrekken aan Elan Wonen is het publiceren van het voornemen om deze subsidie te verstrekken. Tegelijkertijd wordt er een collegebesluit opgesteld om voor Elan Wonen een DAEB besluit te nemen. Onderdeel daarvan is de noodzakelijke berekening om marktfalen aan te tonen. Als blijkt dat de subsidie inderdaad ‘staatssteunproof’ verstrekt kan

Kenmerk: 2025/802134

7/8

worden, dan zal het college daar een besluit over nemen. Vervolgens zal er een termijn van 6 weken voor bezwaar en beroep gehanteerd moeten worden, zoals vastgelegd in de Algemene wet bestuursrecht. Voor het warmtenet zelf is de eerstvolgende stap het Bestuurlijk overleg halverwege februari waar een definitief besluit zal worden genomen over de aanleg van het warmtenet, inclusief de afronding van de afspraken over de productie van warmte. Als er een positief besluit wordt genomen, dan volgt daarna het afronden van de aanbesteding van het warmtestation en een aannemer contracteren. Dit moet zo snel mogelijk gebeuren om geen vertraging op te lopen, dus direct nadat dit besluit is genomen. Daarna kunnen de werkzaamheden voor de bouw van het warmtestation starten. Kort daarna volgt de aanbesteding, gunning en aanleg van het warmtenet zelf. 6. Bijlagen Bijlage 1 Publicatie voornemen verstrekken incidentele subsidie

Kenmerk: 2025/802134

8/8