1 Nieuwe legesverordening

Informatienota

Onderwerp Nieuwe legesverordening Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 17 oktober 2023

2023/1507113 Roduner, F.J. 6.1 Dienstverlening VTH Egmond, S. van 023-5113664 s.v.egmond@haarlem.nl Het vergunningenstelsel wijzigt voor bouwen als gevolg van de Omgevingswet. Daarnaast leverde het 213a onderzoek naar de berekening van leges aanbevelingen op die actualiseren van de legessystematiek noodzakelijk maken. Ook is er een herijking op de benodigde capaciteit voor de werkzaamheden voor vergunningverlening, toezicht en handhaving uitgevoerd. Dit heeft geresulteerd in een nieuwe legesverordening met aangepaste tarieven en een berekenings- en verantwoordingsmethodiek die meerjarig gebruikt kan worden. Hiermee is het werkpakket voor 2024 en daarmee de hoogte van de legestarieven voor toekomstige jaren beter te voorspellen. Het college stuurt de informatienota ter bespreking naar de commissie Bestuur in verband met de wijzigingen zodat de commissie er actief kennis van kan nemen. Dit gaat om het gedeelte van de legesverordening waar wijzigingen zijn. Het gedeelte van de burgerzaken wordt hier niet in vernoemd. In december wordt de nieuwe legesverordening ter vaststelling aangeboden aan de raad en dit bevat wel het gedeelte van burgerzaken. Versterken vergunningen, toezicht en handhaving (2023/353886) 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2023/1507113

de burgemeester,

1/6

1. Inleiding Het college voert periodiek onderzoeken uit naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van het gevoerde bestuur, conform artikel 213a van de Gemeentewet. Eén van de onderzoeken die in 2021 zijn gestart, is een art. 213a-onderzoek naar de beoordeling van de legessystematiek en de kostendekkendheid gericht op de overgang naar de systematiek van de Omgevingswet. Doel van dit onderzoek was onder meer om inzicht te krijgen in hoe de huidige legessystematiek het beste omgezet kan worden naar een systematiek die past in de Omgevingswet. Ook inzicht in hoe we de kostendekkendheid en ramingen op een goede manier betrouwbaar en voorspelbaar kunnen maken, maakte onderdeel uit van het onderzoek. Het kernadvies was dat de tarieven kostendekkend moeten worden gemaakt door alles wat wettelijk is toegestaan daadwerkelijk aan de leges toe te rekenen. Daarnaast was een herijking nodig op de benodigde capaciteit voor de werkzaamheden voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. In het coalitieakkoord is aangegeven dat er onderzocht gaat worden op welke wijze de leges voor duurzaamheidsmaatregelen verlaagd of afgeschaft kunnen worden. In deze verordening nemen we mee dat voor de zonnepanelen leges niet worden geëffend. We nemen het mee in de leges voor volgend jaar, met als doel dit te verwerken in de legesheffing voor 2025.

Een verdergaand voorstel met mogelijkheden wordt komende periode uitgewerkt. 2. Kernboodschap Haarlem krijgt een nieuwe legesverordening met aangepaste tarieven en een berekenings- en verantwoordingsmethodiek die meerjarig gebruikt kan worden. Het vergunningenstelsel wijzigt voor bouwen als gevolg van de Omgevingswet. Daarnaast is de legessystematiek geactualiseerd als gevolg van aanbevelingen in het 213a onderzoek naar legessystematiek en kostendekkendheid. Ook is de benodigde capaciteit voor de werkzaamheden voor vergunningverlening, toezicht en handhaving herijkt. Hiermee is het werkpakket voor 2024 en daarmee de hoogte van de legestarieven voor toekomstige jaren beter te voorspellen. 3. Consequenties 1. Voor een aantal omgevingsplanactiviteiten wordt geen leges geheven Voor de enkelvoudige activiteit van het plaatsen van gevelstenen, funderingsherstel en het plaatsen van zonnecollectoren worden, conform eerdere besluitvorming hierover, geen leges geheven. Bij het aanwijzen van gemeentelijke monumenten is toegezegd dat bij verbouwingen geen extra leges t.b.v. een monument worden doorgerekend (extra leges zijn de meerkosten die gemaakt worden omdat ook naar de monumentale aspecten moet worden gekeken). 2. Leges voor Milieubelastende activiteiten worden ingevoerd In de Omgevingswet is opgenomen dat voor milieubelastende activiteiten weer leges mogen worden geheven.

Er zijn een aantal bedrijven in Haarlem waar dit van toepassing is. In de nieuwe legesverordening wordt opgenomen dat over milieubelastende activiteiten weer leges worden geheven. Aanvragen gaan rechtstreeks naar de ODIJmond. De vergunning wordt ook verstrekt door

Kenmerk: 2023/1507113

2/6

ODIJmond in opdracht van de gemeente. Er is een inschatting gemaakt met betrekking tot het aantal vergunningen en het tarief hiervan. Eventuele afwijkingen met mogelijke financiële gevolgen worden meegenomen bij de eerste bestuursrapportage van 2024. 3. De teruggave percentages voor intrekking en weigering worden aangepast Wanneer een vergunning gedurende de behandeling wordt ingetrokken of geweigerd, zijn de meeste werkzaamheden al uitgevoerd. De percentages voor teruggaaf van leges zijn om die reden in de nieuwe verordening verlaagd en meer in lijn gebracht met de werkzaamheden die ervoor verricht moeten worden. Ook is het minimumbedrag verhoogd dat teruggegeven wordt, het bedrag is € 100 voor vergunningen uit APV en € 200 voor bouwvergunningen. 4. Vooroverleg De Omgevingswet maakt het mogelijk dat vooroverleg wordt ingesteld en ook in de legesverordening wordt meegenomen.

Er zijn verschillende vormen van vooroverleg op basis van de Omgevingswet: - de aanvrager verkrijgt een indicatie of een of meer activiteiten passen in de regelgeving en het overheidsbeleid over de fysieke leefomgeving, waaronder de Omgevingsvisie van de gemeente en andere overheidsinstanties, en kansrijk is om verder te ontwikkelen; - de aanvrager verkrijgt een advies over een of meer activiteiten, waarmee de initiatiefnemer de vergunningaanvraag kan opstellen en indienen; - op basis van een conceptaanvraag vindt een beoordeling plaats; en - met de initiatiefnemer worden conceptoverwegingen en voorschriften besproken en ontwikkeld. Uit het voorgaande komt naar voren dat het omgevingsoverleg een verschillende intensiteit en omvang kan hebben. De uitvoering vraagt meer uitwerking waardoor invoering van het vooroverleg per 1-1-2024 niet mogelijk is. Er is een reservering opgenomen in de legesverordening voor toekomstige invulling. De verwachting is dat per medio 2024 de uitwerking gereed is zodat dit voorgelegd kan worden ter besluitvorming. De consequenties van het invoeren van vooroverleg op huidige formatie vraag moet ook onderzocht worden. Enerzijds is het een extra activiteit, aan de andere kant wordt verwacht dat een betere aanvraag leidt tot minder werk tijdens de behandeling van de aanvraag.

Bij de volgende vaststelling van de legesverordening zal vooroverleg ingevoerd worden. 5. Niet alle omgevingsplanactiviteiten komen nu voor Met de introductie van de Omgevingswet komen er ook nieuwe omgevingsplanactiviteiten bij. Het is dan lastig te bepalen wat de tarieven moeten zijn en of er differentiatie is. Er is voor gekozen om in de legesverordening een onderscheid te maken tussen daar waar op basis van een inschatting meer werk voor een vergunning verwacht wordt en daar waar dezelfde hoeveelheid werk gedaan moet worden. Bij meer werk wordt een ander tarief gehanteerd. Bij dezelfde hoeveelheid werk wordt hetzelfde tarief gehanteerd. Dit is bijvoorbeeld de situatie voor binnenplanse activiteiten en

Kenmerk: 2023/1507113

3/6

binnenplanse activiteiten met wijzigingsbevoegdheid. Voor buitenplanse activiteiten moet wel aanzienlijk meer inspanning geleverd worden om de vergunning te verstrekken. 6. Kostendekkendheid in twee stappen Naar aanleiding van het 213a onderzoek zijn er meer kosten opgenomen in de leges. Dit betreft de BTW, overhead en ambtelijke uren die aan de leges mogen worden toegerekend. Hierdoor is het kostendekkendheid percentage verlaagd. Dit betreft het kostendekkendheidspercentage excl het burgerzaken deel. Hierdoor sluit de hier genoemde percentages niet aan bij de genoemde percentages in de begroting 2024 waar wel het burgerzaken deel is meegenomen. Het uitgangspunt van de raad is 100% kostendekkendheid. Wanneer de werkelijke inzet wordt doorberekend die nodig is per vergunning, moet het tarief voor sommige vergunningen flink stijgen. In de bijlage ‘tarieven’ wordt dit inzichtelijk gemaakt door aan te geven wat het tarief 2023 is en wat de tarieven zouden moeten worden bij 100% kostendekkendheid. Het college gaat voor 2024 uit van 77% kostendekkendheid voor hoofdstuk 1: algemene dienstverlening, 80% voor hoofdstuk 2: dienstverlening in kader Omgevingswet en 55% voor hoofdstuk 3: dienstenrichtlijn. Dit betekent dat de meeste tarieven max 4% stijgen t.o.v. 2023. Voor de toekomstige jaren wordt voorgesteld om de tarieven verder te verhogen.

Hoofdstuk 1: ‘Algemene dienstverlening’ wordt voorgesteld om op de kostendekkendheid van 100% uit te komen en de kosten geheel door te leggen. Dit betekent een toekomstige stijging in tarief voor de verschillende vergunningen. Verhoging van de kostendekkendheid met 7% per jaar lijkt realistisch, per 2027 zijn de tarieven dan op 100%. Dit komt neer op een tariefstijging van ca 10% per jaar. Hoofdstuk 2: ‘Dienstverlening in kader Omgevingswet’ wordt voorgesteld om uiteindelijk op kostendekkendheid van 100% uit te komen. Dit betekent een toekomstige stijging in tarief voor bouwleges. Verhoging van de kostendekkendheid met 7% per jaar lijkt realistisch, per 2027 zijn de tarieven dan op 100%. Dit komt neer op een tariefstijging van ca 10% per jaar. Hoofdstuk 3: ‘Dienstenrichtlijn’ wordt voorgesteld om uiteindelijk op kostendekkendheid van 60% uit te komen en de kosten niet geheel door te leggen. In hoofdstuk 3 gaat dit evenementen, markten, gastouderregistratie en horecavergunningen. Vanwege eerdere uitspraken van de raad is het realiseren van 100% kostendekkendheid niet wenselijk. Voor alle activiteiten geldt dat wanneer toekomstig beleid minder regels gaat bevatten (deregulering) er ook minder inzet nodig is om de vergunning te verstrekken. Vooralsnog is dit niet de trend en komen er meer regels bij. Denk bijvoorbeeld aan de hemelwaterverordening of vergroening van bouwleges. 7.

Kruissubsidiering Daar waar 100% kostendekkendheid leidt tot onwenselijke tariefstijgingen wordt daar waar mogelijk middels kruissubsidering (hogere tarieven ) toegepast en het financieel effect hiervan opgevangen. In de voorliggende legestarieven wordt dit o.a. toegepast voor hoofdstuk 1 bij verkeersontheffingen die uitgewisseld worden met dagontheffing van milieuzone. Voor hoofdstuk 2 is dit o.a. kleine bouwaanvragen, kappen van bomen die dan uitgewisseld worden met grotere bouwaanvragen. In

Kenmerk: 2023/1507113

4/6

hoofdstuk 3 is geen kruissubsidiering mogelijk. Ook voor de genoemde onderwerpen waar we geen leges voor heffen wordt middels kruissubsidiering door andere aanvragen opgevangen. 8. Het tarief voor leges wordt vervangen door een staffel en het maximum vervalt In de huidige legesverordening is er één tarief voor alle bouwaanvragen. Hiermee is kruissubsidiering tussen kleine en grote bouwaanvragen geregeld. In de nieuwe legesverordening wordt voorgesteld een staffel op te nemen en de kleinere bouwaanvragen meer te belasten, zodat deze meer kostendekkend worden. Het tarief voor het aanpassen van een dakkapel of dakopbouw is nu bijvoorbeeld ca €250. Dit zou moeten stijgen naar € 5.000 om het kostendekkend te maken. In het verleden is al uitgesproken dat dit geen gewenste situatie is. Het voorstel is om het minimumtarief te verhogen naar €310 en daarnaast het percentage voor kleinere bouwsommen te verhogen. Het maximum tarief vervalt en boven de €44.000.000 aan bouwsom (incl BTW) wordt dan nog een klein percentage geheven. Binnen de ontwikkelzones wordt tegenwoordig vaker voor samenhangende projecten één vergunningaanvraag ingediend. Daardoor kan ook het gebied in samenhang worden beoordeeld. Hierdoor neemt de bouwsom van dat (samenhangende) project toe.

Doordat het legesbedrag een maximum heeft worden bij hoge bouwsommen niet alle kosten in rekening gebracht terwijl er wel werk voor wordt verricht. Dit zal resulteren in het niet behalen van de 100% kostendekkendheid. In andere gemeenten wordt met een staffel gewerkt. In Haarlem wordt het legesmodel uit Leiden ingevoerd. Voor kleine bouwsommen is er een vast bedrag en daarna wordt een percentage over de bouwsom betaald. Het betreft een staffel, waar voor iedere bouwsom verschillende percentages worden gehanteerd. Voorbeeld: bij bouwsom van 30.000 betaal je 5,7% over 20.000 (bedrag is tussen 10.000 en 20.000 en % is over gehele bouwsom) en 5.2% over 10.000 (20.000 en 30.000). Deze systematiek is vergelijkbaar met als het belastingmodel. 9. Legesberekening De legesberekening gaat uit van een aantal aannames. Van invloed zijn de uitgangspunten met betrekking tot het aantal vergunningaanvragen en de benodigde tijd voor het beoordelen van een vergunning. Voor APV en bijzondere wetten is dit goed in te schatten op basis van voorgaande jaren, aangezien er geen grote wijzigingen in het stelsel zijn en het aantal aanvragen over meerdere jaren een stabiel beeld geven. Voor de omgevingsvergunning is dit anders. Daarom is ingeschat, op basis van ervaring, historische gegevens en metingen, hoeveel tijd benodigd is om een bepaalde vergunning te verlenen.

Er zijn echter wel andere regels van toepassing aangezien ook de Wet Kwaliteitsborging in werking treedt. Hierdoor kan het zijn dat er zowel met betrekking tot het aanvragen als de ambtelijke inzet wijzigingen gaan ontstaan, waardoor gedurende 2024 de legesbedragen en mogelijk de legesverordening zal moeten worden bijgesteld. 10. Uitgebreide procedure wordt nog niet opgenomen

Kenmerk: 2023/1507113

5/6

Er vindt een wettelijke wijziging plaats ten opzichte van de toepasselijkheid van uitgebreide procedures bij omgevingsvergunningen. Onder de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht is landelijk vastgelegd wanneer de uitgebreide procedure van toepassing is. Onder de Omgevingswet bepaalt het gemeentebestuur wanneer de uitgebreide procedure van toepassing is. In beginsel wordt dit van aanvraag tot aanvraag bepaald. Het gemeentebestuur mag beleidsregels opstellen wanneer de uitgebreide procedure zal worden toegepast. In deze beleidsregel kunnen activiteiten worden benoemd die niet in overeenstemming zijn met het omgevingsplan en aanzienlijke gevolgen hebben of kunnen hebben voor de fysieke leefomgeving en waartegen naar verwachting verschillende belanghebbenden bedenkingen zullen hebben. Dat houdt in dat er in de toekomst ten opzichte van de huidige regelgeving alleen complexe aanvragen onder de uitgebreide procedure zullen komen te vallen. De beleidsregels moeten nog opgesteld en vastgesteld worden door de raad. Op dat moment zal worden bepaald of er ook een aangepast tarief nodig is voor de plannen die aan een uitgebreide procedure nodig hebben. Deze wijziging wordt middels aanpassing van de legesverordening aan de gemeenteraad voorgelegd. 4. Vervolg De legesverordening en de bijbehorende tarieven worden in december 2023 aan de raad voorgelegd ter vaststelling.

Dit gebeurt gelijktijdig met alle andere belastingvoorstellen. De financiële consequentie, als gevolg van het toerekenen van meer kosten aan de leges en het effect van een lagere kostendekkendheid zijn in de begroting 2024 opgenomen. 5. Bijlagen 1. Bijlage concept legesverordening voor het onderdeel vergunningen APV, bijzondere wetten en Omgevingswet. Het gedeelte voor burgerzaken staat er nu niet in en wordt voor de legesverordening in december toegevoegd. 2. Bijlage concept tariefstelling incl. vergelijking met eerdere jaren.

Kenmerk: 2023/1507113

6/6