1 Lokale aanpak staalslakken

Informatienota

Onderwerp Lokale aanpak staalslakken Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/ 699429 Berkhout, R.A.H. 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving BBOR | OMB | MO Bruijn-van Zaalen, V.S. de 06 – 14954604 vdebruijn@haarlem.nl Sinds 23 juli 2025 geldt een tijdelijk landelijk verbod op nieuwe toepassingen van staalslakken. Dit verbod loopt tot 23 juli 2026, met een mogelijkheid tot verlenging met maximaal zes maanden. Het doel van het verbod is om mogelijke risico’s te beperken zolang nader onderzoek naar de effecten van staalslakken voor gezondheid en milieu loopt. Als gevolg op de landelijke aandacht in de jaren negentig past de gemeente Haarlem dit materiaal als wegverharding niet meer actief toe, maar had daarvoor geen rijksrichtlijnen en er gold ook geen verbod of meldplicht op het toepassen van deze bouwstof. Veel gemeenten en bedrijven gingen hierin mee, en om een bestemming te geven aan de restmaterialen van de staalindustrie kwamen er nieuwe producten op de markt die staalslakken bevatten, zoals Duomix en Graustabiel. Welke tevens niet direct herkenbaar waren als staalslakhoudende bouwstoffen. Deze producten werden wel toegepast als halfverharding voor wandel- en fietspaden en speel- en recreatielocaties of als fundering onder asfaltlagen. Zo ook in de gemeente Haarlem. Om er zeker van te zijn of en waar producten met staalslakken ook in Haarlem gebruikt zouden kunnen zijn is deze zomer een inventarisatie gestart.

Hierbij is op basis van data onderzoek en visuele inspecties gericht gekeken naar plekken waar mogelijk sprake zou kunnen zijn van een eventueel risico, zoals bij recreatief gebruik, recente herinrichting van de openbare ruimte en aanleg van open – en halfverharding. Op dit moment komt één gemeentelijke locatie t.w. Aziëpark naar voren waar aanvullend bodemonderzoek is gestart. Daarnaast heeft het recreatieschap ook een aantal locaties waar inmiddels opdracht is gegeven voor de uitvoering van bodemonderzoek. Bij het selecteren van de onderzoeklocaties is er prioriteit gegeven aan locaties waar er direct contact is met water en/of waar er direct

Kenmerk: 2025/699429

1/4

contact kan plaatsvinden door spelen kinderen. Op basis van de resultaten, die een dezer dagen worden verwacht, zullen passende maatregelen worden genomen. Hierin wordt gezamenlijk op getrokken. De komende tijd wordt gewerkt aan verdere inventarisatie. Bij de uitvoering hiervan wordt nauw samengewerkt met de GGD en de Omgevingsdienst. Het college verkent daarnaast met omliggende gemeenten en de omgevingsdiensten de mogelijkheden voor het lokaal invoeren van een meldplicht en een gemeentelijk verbod voor (toepassingen van) staalslakken. Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 7 oktober 2025

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Beheer. Geen 1. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

Aanleiding Rapporten van het RIVM, de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en de Algemene Rekenkamer hebben geleid tot meer aandacht voor de effecten van staalslakken en staalslakhoudende materialen. Sinds 23 juli 2025 geldt een tijdelijk landelijk verbod op nieuwe toepassingen van staalslakken. Dit verbod loopt tot 23 juli 2026, met een mogelijke verlenging van zes maanden. Bestaande toepassingen zijn juridisch toegestaan en er is geen wettelijke verplichting om deze actief te verwijderen. Gemeenten hebben wel een zorgplicht en kunnen optreden als nadelige effecten zich voordoen. Het RIVM doet landelijk onderzoek naar de gezondheidsrisico’s van staalslakken. Klachten kunnen zich voordoen bij grootschalige toepassingen van staalslakken of bij toepassingen aan het oppervlak waar contact met ogen, luchtwegen of hand-mondcontact mogelijk is. De klachten verdwijnen als men niet meer in contact komt met het stof. Daarnaast zijn er zorgen over de impact op het milieu. Uit eerder onderzoek van RIVM en TNO blijkt dat de effecten op milieu en gezondheid afnemen na verloop van tijd: na circa vijf jaar lijken de directe schadelijke effecten grotendeels uitgewerkt.

Kenmerk: 2025/699429

2/4

Tot nu toe zijn er in Haarlem bij GGD en de gemeente - voor zover bekend - geen meldingen binnen gekomen in relatie tot staalslakken in de openbare ruimte. Ook de reguliere waterkwaliteitsmetingen laten geen afwijkingen zien. De GGD adviseert inwoners geen bijzondere maatregelen te nemen, behalve de standaard hygiëneadviezen, en eerst verder onderzoek af te wachten voordat passende maatregelen worden getroffen. In Haarlem worden staalslakken sinds de jaren negentig, toen landelijk discussie ontstond over de risico’s van deze materialen, niet meer toegepast. Producten waarin staalslakken zijn verwerkt, zoals Duomix en Graustabiel, blijken echter vanwege het ontbreken van een verbod of een meldplicht overal in het land toegepast in bijvoorbeeld wegen en paden. 1. Inventarisatie Omdat er in het verleden geen meldplicht bestond werden (producten met) staalslakken niet geregistreerd en daardoor is het niet met zekerheid te zeggen of en waar deze in Haarlem zijn toegepast. Om hier meer beeld van te krijgen, is een inventarisatie gestart. Er is in eerste instantie een data onderzoek opgestart, zowel binnen de gemeente als bij haar partners, vervolgens zijn er visuele inspecties uitgevoerd en waar nodig wordt aanvullend bodemonderzoek opgestart.

Hierbij geeft de gemeente voorrang aan plekken waar mogelijk sprake zou kunnen zijn van een verhoogd risico, zoals bij recreatief gebruik (gebruik), recente herinrichting van de openbare ruimte (gebruiksduur) en aanleg van open – en halfverharding (type). Op 1 locatie is een aanvullend bodemonderzoek gestart. Een klein deel van het wandelpad van het Aziëpark lijkt aangelegd met halfverharding waarvan niet visueel is vast te stellen of er staalslak producten in verwerkt zijn. Daarom wordt aanvullend onderzoek uitgevoerd. De resultaten hiervan worden binnen twee weken verwacht. Andere locaties zijn in beheer van het recreatiegebied Spaarnwoude, t.w. Veerplas en Hekslootpolder. Het recreatieschap heeft opdracht gegeven tot het uitvoeren van bodemonderzoek.. Op basis van de resultaten, die een dezer dagen worden verwacht, zullen passende maatregelen worden genomen. Hierin wordt gezamenlijk op getrokken. Een onderdeel van het onderzoek is een uitvraag bij ontwikkelprojecten, buurtinitiatieven en hofjes die in het verleden door of namens de gemeente Haarlem zijn uitgevoerd of gefinancierd. Hiermee wordt het beeld over de mogelijke aanwezigheid van staalslakken in de stad verder aangevuld. Indien aanvullende maatregelen noodzakelijk blijken, zullen deze met de raad worden gedeeld.

De inventarisatie loopt nog binnen de gemeente en bij Spaarnelanden, echter is het voor de gemeente helaas niet mogelijk om een sluitend beeld te geven van waar staalslakken zijn toegepast.

Kenmerk: 2025/699429

3/4

2. Vervolg Het college werkt samen met GGD Kennemerland, de Omgevingsdiensten en buurgemeenten onder welke condities en op welke wijze een meldplicht en een gemeentelijk verbod voor (toepassingen van) staalslakken kan worden ingevoerd. Het college verwacht de raad hier op korte termijn over te kunnen informeren.

Kenmerk: 2025/699429

4/4