1 Kennisnemen van de Ontwerp-jaarrekening en het jaarverslag 2024 gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond

Collegebesluit

Onderwerp Kennisnemen van de Ontwerp-jaarrekening en het jaarverslag 2024 gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/440917 Berkhout, R.A.H. 6.3 Openbare orde en veiligheid VTH/ID Dool, W. van den Dool 06-42654923 wdool@haarlem.nl De gemeente Haarlem neemt deel aan de ‘Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJmond’ (hierna ODIJ). Op 9 april 2025 heeft het dagelijks bestuur het ontwerp-jaarverslag 2024 besproken. De jaarrekening geeft inzicht in het resultaat van de baten en lasten van de wettelijke taken en overige activiteiten in 2024. De ODIJ heeft een positief resultaat gerealiseerd. Vorig jaar is gemeld aan de raad dat er verbeteringen nodig waren. Die verbeteringen zijn ingezet en de achterstand wordt ingehaald. Het bestuur heeft besloten het positieve resultaat 2024 te bestemmen voor de financiering van het Programma herijking GR, DVO en financieringsstructuur en het Plan van aanpak scenario’s voor de toekomstbestendige omgevingsdienst, zodat in 2026 de incidentele bijdrage van de deelnemers lager wordt. De organisatie komt steeds meer in controle mede dankzij de interventies op de organisatie en de bedrijfsvoering: het verbeteren van de planning en control cyclus en de nieuwe organisatie-structuur. De jaren 2025 en 2026 zijn aangemerkt als transitieperiode waarin de inzichten verder worden uitgewerkt en de toekomst van ODIJ wordt bepaald. Van het project herijking gemeenschappelijke regeling en financieringsstructuur zijn de eerste analyses met de deelnemers gedeeld.

Over de toekomstscenario’s en hoe kostenstijgingen en of bezuinigingen zijn op te vangen, vindt in 2025 het gesprek met de deelnemers plaats.

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten

Het college neemt kennis van het ontwerp-jaarrekening 2024 en concept jaarverslag 2024 (bijlage 2 en 3) van de ODIJ. Het college stuurt het collegebesluit ter kennisname naar de commissie Bestuur en de commissie Beheer. Het college wil de raad actief informeren over de inhaalslag om de achterstanden op het gebied van milieu VTH taken in te lopen waarvoor de raad extra budget beschikbaar heeft gesteld (zie bijlage 6). Zienswijze eerste begrotingswijziging 2024 en ontwerpbegroting 2025 van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond in de raad van 7 juni 2024 (2024/783991) Kenmerk: 2025/440917

1/7

Besluit college d.d. 3 juni 2025

Zienswijze op de herziene begroting 2025 van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond in de raad van 24 oktober 2024 (2024/1588528) Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. Kennis te nemen van het ontwerp-jaarverslag 2024 en jaarrekening 2024 van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond. de secretaris,

Kenmerk: 2025/440917

de burgemeester,

2/7

1. Aanleiding De gemeente Haarlem is partner in de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond (ODIJ). De ODIJ voert voor de gemeente Haarlem de volgende taken uit: • Het basistakenpakket (waaronder vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu door bedrijven, asbest, sloop en ketens (grond, asbest, metaal, bruin- en witgoed) exclusief de bodemtaken (enkel handhaving op verzoek voor bodemzaken); • Het bedrijfsgebonden milieupakket (exclusief milieuadvisering, beleidsvoorbereiding en -uitvoering); • Toezicht op energiebesparing bij bedrijven; • Toezicht bij een aantal grote evenementen; • Signaaltoezicht brandveiligheid bij bedrijven (in afstemming met de VRK). Daarnaast kan op verzoek van de gemeente op incidentele basis door ODIJ worden geadviseerd op aspecten zoals bijvoorbeeld de externe veiligheid ten behoeve van ruimtelijke plannen. ODIJ deelt met de hiervoor verantwoordelijke medewerkers binnen en buiten de gemeente gevraagd en ongevraagd signalen over ondermijning. De ODIJ heeft een positief resultaat gerealiseerd van €124.232. Dit is het gevolg van een niet begrote rijksbijdrage aan het Interbestuurlijk Programma 2023-2024 en niet begrote rentebaten.

Het dagelijks bestuur wil het positieve resultaat 2024 bestemmen voor de financiering van het Programma herijking GR, DVO en financieringsstructuur en het Plan van aanpak scenario’s voor de toekomstbestendige omgevingsdienst, zodat in 2026 de incidentele bijdrage van de deelnemers aan het programma iets lager wordt. In 2025 is de nieuwe Gemeenschappelijke regeling (GR) ODIJ in werking getreden. In de nieuwe GR is de termijn om de programmabegroting vast te stellen verlengd naar 15 september om de raden meer tijd te geven. Maar de termijn waarop het Algemeen Bestuur het jaarverslag moet vaststellen blijft 15 juli. Voor de gemeenteraden is het van belang dat zij tijdig over het ontwerpjaarverslag kunnen beschikken, zodat deze informatie kan worden betrokken bij de zienswijze op de ontwerpbegroting. Het college neemt kennis van de jaarrekening van de ODIJ en informeert het bestuur van de ODIJ over haar besluit. Het Algemeen Bestuur van de ODIJ zal op 9 juli 2025 het jaarverslag 2024 definitief vaststellen. 2. Beoogd resultaat Het college neemt kennis van de ontwerp-jaarrekening en het ontwerp-jaarverslag 2024 van Omgevingsdienst IJmond en de bevindingen neergelegd in het accountsverslag 2024 van Publieke sector accountants.

Kenmerk: 2025/440917

3/7

3. Onderbouwing voorstel 1. De ODIJ sluit het jaar 2024 af met een positief resultaat van € 124.232 De baten van het OD IJmond zijn voor het grootste deel afkomstig van de GR partners, de provincie Noord Holland en de dienstverleningsovereenkomsten (DVO) met gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. De structurele exploitatieruimte is in 2024 nihil. Dit betekent dat de structurele inkomsten voldoende zijn om de structurele uitgaven te dekken. ODIJ doet onderzoek naar de kostendekkendheid van de organisatie en een passende financieringssystematiek die recht doet aan de omvang van de opdracht, de werkelijke uitvoering en wat de deelnemers bijdragen. In 2024 is een bestemmingsreserve risicobeheersing en oplossingsrichtingen gevormd om de verandering in de organisatie en de nieuwe financieringsstructuur vorm te geven. De ODIJ heeft een positief resultaat gerealiseerd van € 124.232 als gevolg van een niet begrote rijksbijdrage aan het Interbestuurlijk Programma 2023-2024 en niet begrote rentebaten (incidentele meevallers). Het dagelijks bestuur heeft besloten het positieve resultaat 2024 te bestemmen voor de financiering van het Programma herijking GR, DVO en financieringsstructuur en het Plan van aanpak scenario’s voor de toekomstbestendige omgevingsdienst, zodat in 2026 de incidentele bijdrage van de deelnemers lager wordt.

Er wordt € 105.487 voor dit doel aan de nieuwe bestemmingsreserve risicobeheersing en oplossingsrichtingen toegevoegd. Rechtmatigheidsverantwoording Het dagelijks bestuur (DB) heeft een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening. Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de naleving van de regels die relevant zijn voor het financiële reilen en zeilen van de ODIJ. Het DB stelt vast dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen en € 1.902.156 bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 182.000. De niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties zijn acceptabel aangezien er sprake is van overschrijdingen die worden gedekt door extra baten (financieel beleid is als de lasten toenemen dan is dit gelijk aan de baten). 2. ODIJ heeft een goedkeurende accountantsverklaring (zie bijlage 3) De accountant oordeelt dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. 3.

ODIJ beschikt over voldoende eigen vermogen om zelf tegenvallers te kunnen opvangen De ODIJ moet over voldoende middelen beschikken om onvoorziene gebeurtenissen op te kunnen vangen zonder genoodzaakt te zijn om direct in te grijpen in de begroting of het gevoerde beleid. Daarom houdt OD IJmond een algemene reserve aan. Op dit moment beschikt OD IJmond over een (vrij besteedbaar) weerstandsvermogen van €467.000. Door de inventarisatie en kwantificering van risico’s periodiek te actualiseren, houdt OD IJmond goed zicht op de risico’s. Naast een algemene reserve en bestemmingsreserves beschikt ODIJ over een voorziening voor de onderhoudskosten van het kantoorpand en een voorziening voor financiële verplichtingen jegens medewerkers waaronder spaarverlof en eigen risico arbeidsongeschiktheid.

Kenmerk: 2025/440917

4/7

Vermogenspositie ODIJ per 2024 Bedragen X 1000 Algemene reserve Bestemmingsreserves Bestemmingreserve risicobeheersing en oplossingsrichtingen Onderhoudsvoorziening kantoorpand Voorziening personeel Totaal

bedrag 467 150 105 208 916 1.846

4. Uit het jaarverslag blijkt welke beleidsvoornemens de ODIJ behaalde De uitvoering wordt in belangrijke mate bepaald door de wettelijke kaders, landelijke prioriteitstelling en richtinggevende (beleids-)kaders zoals het VTH-Beleidskader Milieu, de VTHstrategie milieu en de gezamenlijke handhavingsstrategie Noord-Holland. Daarnaast zijn er gemeente specifieke duurzaamheidsprogramma’s waaraan ODIJ bijdraagt ODIJ door het beschermen en bevorderen van een veilige, schone en duurzame fysieke leefomgeving. Artikel 10.6 van de Ministeriële regeling omgevingsrecht (MOR) vereist dat jaarlijks inzicht wordt gegeven in een aantal aspecten van de uitvoering en handhaving. Over Haarlem rapporteert ODIJ (op pagina 13 en 47):

Aantal milieucontroles: Bestuurlijke sancties: Processen verbaal/BSBm:

266 4 4

Andere belangrijke resultaten: - Bedrijvenbestand. Het bedrijvenbestand is geactualiseerd. Het aantal bedrijven en het risicoprofiel A-B-C is inmiddels goed in beeld. - Achterstand wegwerken. In het Uitvoeringsprogramma 2024 waren 85 controles bij de type C-bedrijven gepland. Het gaat om de bedrijven met een risico op omgevingsveiligheid die jaarlijks gecontroleerd moeten worden. Door intensivering is het aantal uitgevoerde controles 153 (75% van de type C-bedrijven in het werkgebied is bezocht). - Onder de Omgevingswet is het begrip inrichting vervangen door milieubelastende activiteit (MBA). De hoofd-MBA wordt aangevuld met de belangrijkste deel-MBA's om de brondata kwalitatief goed op te bouwen. Resultaat is een belangrijk kwalitatief overzicht van de milieubelasting van het gebied, de regio's en de gemeenten. - Plan van Aanpak IBP-VTH. Met het plan van aanpak koos het bestuur ervoor om stappen te zetten richting een toekomstbestendige organisatie, maar wel met oog voor strategische samenwerking. Vier omgevingsdiensten in Noord Holland hebben een samenwerkingsagenda gemaakt. Er is inmiddels een uniforme Uitvoering & Handhavingsstrategie. - ODIJ heeft meegewerkt aan de Handreiking regionale beleidscyclus (IBP-VTH) - Energiebesparingsakkoord.

Via GreenBiz realiseert ODIJ samen met ondernemers concrete projecten op het gebied van energiebesparing, circulariteit, mobiliteit en warmtetransitie. Bedrijven met een groot energiegebruik moeten voldoen aan de energiebesparingsplicht en Kenmerk: 2025/440917

5/7

kantoren aan het verplichte energielabel C. In december 2024 startte ODIJ een administratief traject voor het niet voldoen aan de informatieplicht. Het betreft het informeren van de gemeente over de uitgevoerde energiebesparende maatregelen bij bedrijven die hier niet aan voldoen. 5. Uitkomst zelfevaluatie is positief ODIJ toetst de kwaliteitscriteria middels een zelfevaluatie waarin de vereiste expertise wordt vergeleken met de aanwezige expertise: welke opleiding is nodig, de capaciteit en hoeveel jaar werkervaring en mensen per expertise in dienst moet zijn. Deze informatie bij elkaar vormt de kritische massa van de organisatie. De set kwaliteitscriteria gaat niet in op de (gewenste) omvang van een omgevingsdienst en zegt dus nog niets over de toekomstbestendigheid. Het is de ondergrens die nodig is om uitvoering te geven aan het takenpakket dat de omgevingsdienst uitvoert in opdracht van de gemeenten en provincie. De uitkomst van de zelfevaluatie (pag. 49) is: op veel punten scoort ODIJ goed en wordt de kennis en kunde voldoende beheerst. Aandachtsgebieden zijn brandveiligheid, afvalwater en externe veiligheid. 6. Verantwoording achterstand milieutaken veiligheid toezicht en handhaving in 2024 (bijlage 6) ODIJ legt verantwoording af over de inhaalslag om de achterstanden op het gebied van milieu VTH taken in te lopen.

In een periode van drie jaar (2024-2026) worden de achterstanden ingelopen. Er zijn 500 bedrijven geselecteerd die in 2024 met voorrang zijn gecontroleerd door de prioriteit voor de eigen medewerkers te verleggen en door gebruik te maken van externe toezichthouders. In Haarlem zijn 97 bedrijven bezocht waarvan 27 een her-controle kregen. Er is sprake van 139 overtredingen. Bij vergunningplichtige bedrijven is de milieubelastende activiteit in bijna alle gevallen groter en is de impact van overtredingen groot. Situaties waarbij de gevolgen aanzienlijk en/of onomkeerbaar zijn komen zowel bij vergunningplichtige als niet vergunningplichtige bedrijven gelukkig (zeer) weinig voor. De inhaalslag geeft handvatten voor het in het beleidskader genoemde risicogerichte toezicht, draagt bij aan de actualisatie van vergunningen en de actualisatie van het bedrijfsbestand en het zet de trend die ODIJ in 2025 voortzet. 4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Risico’s 1. De onderhoudsverplichting aan het pand is niet goed onderbouwd In 2023 is al opgemerkt dat de onderbouwing van de onderhoudsvoorziening van het met de gemeente Beverwijk gedeelde pand dient te worden geactualiseerd gelet op de inflatiecijfers en de onvolledigheid van het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) wat in 2025 leidt tot een extra investeringsbijdrage. Gemeente Beverwijk moet nog actie ondernemen.

Dit actiepunt staat inmiddels hoog op de agenda. In september dient het dagelijks bestuur over de toereikendheid van de onderhoudsvoorziening te worden geïnformeerd. Hierop vooruitlopend heeft ODIJ de dotatie aan de eigen onderhoudsvoorziening alvast geïndexeerd.

Kenmerk: 2025/440917

6/7

4.2 Kanttekeningen 1. De reserve weerstandsvermogen van de ODIJ is op dit moment toereikend, maar zal gelet op de ontwikkelingen wellicht moeten worden herzien In het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is verplicht voorgeschreven dat de paragraaf weerstandsvermogen aandacht besteedt aan de relatie tussen de risico’s en de aanwezige weerstandscapaciteit om tegenvallers op te kunnen vangen. Het advies aan de ODIJ is de risico’s opnieuw te analyseren. 2. Dit was het laatste jaar van het Interbestuurlijk Programma Versterking VTH-keten (IBP-VTH) waarin de robuustheid van omgevingsdiensten centraal stond. Met het aflopen van het IBP-programma is een Quickscan uitgevoerd op de (eind)producten van het IBP-VTH. Momenteel voldoet nagenoeg geen enkele omgevingsdienst aan de onder het IBP opgestelde eisen voor robuustheid en ligt er landelijk een forse opgave. Alle besturen van omgevingsdiensten beschreven via een plan van aanpak op welke wijze zij uiterlijk 1 april 2026 gaan voldoen aan deze criteria. Om de positie voor ODIJ te bepalen en toekomstige opgaven voor te bereiden, heeft het bestuur een externe analyse laten uitvoeren. Op basis hiervan wordt in 2025 de koers voor ODIJ vastgesteld. 3.

ODIJ voert het programma herijking GR, DVO en financieringsstructuur en plan van aanpak scenario’s toekomstbestendige omgevingsdienst voortvarend uit Het bestuur heeft besloten het positieve resultaat 2024 te bestemmen voor de financiering van het Programma herijking GR, DVO en financieringsstructuur en het Plan van aanpak scenario’s voor de toekomstbestendige omgevingsdienst, zodat in 2026 de incidentele bijdrage van de deelnemers lager wordt. De organisatie komt steeds meer in controle mede dankzij de interventies op de organisatie en de bedrijfsvoering: het verbeteren van de planning en control cyclus en de nieuwe organisatiestructuur. De jaren 2025 en 2026 zijn aangemerkt als transitieperiode waarin de inzichten verder worden uitgewerkt en de toekomst van ODIJ wordt bepaald. Van het project herijking gemeenschappelijke regeling en financieringsstructuur zijn de eerste analyses met de deelnemers gedeeld. Over de toekomstscenario’s en hoe kostenstijgingen en of bezuinigingen zijn op te vangen, vindt in 2025 het gesprek met de deelnemers plaats. 5. Consequenties en uitvoering Het collegebesluit wordt aan het algemeen bestuur van ODIJ (mondeling) meegedeeld. Het Algemeen Bestuur van de ODIJ zal op 9 juli 2025 het jaarverslag 2024 definitief vaststellen. 6. Bijlagen Bijlage 1. Aanbiedingsbrief bij de jaarstukken 2024 Bijlage 2. Jaarrekening ODIJ 2024 Bijlage 3.

Controleverklaring jaarrekening ODIJ 2024 Bijlage 4. Accountantsverslag jaarrekening 2024 ODIJ Bijlage 5. Concept jaarverslag ODIJ 2024 Bijlage 6 Verantwoording prioriteiten 2024 VTH Omgevingsdienst IJmond

Kenmerk: 2025/440917

7/7