1 Haarlems afwegingskader verduurzaming monumenten

Collegebesluit

Onderwerp Haarlems afwegingskader verduurzaming monumenten Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/471092 Roduner, F.J. 4.4 Ruimtegebruik OMB Alefs, H. halefs@haarlem.nl In 2024 heeft het college het stuk Verduurzaming van monumenten, afwegingskader voor vergunningverlening, opgesteld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) als uitgangspunt vastgesteld. In dit afwegingskader wordt een aantal veel voorkomende, duurzaamheidsmaatregelen behandeld. Het gaat om maatregelen zoals venster-, gevel-, dak- en vloerisolatie. Met voorliggend Haarlems afwegingskader verduurzaming monumenten wordt dit kader aangevuld met een aantal onderwerpen, waaronder ventilatie en verwarmingsinstallaties bij woonhuismonumenten zoals warmtepompen. Ook zijn enkele aanvullingen en aanpassingen op het afwegingskader van de RCE gemaakt.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 20 mei 2025

Hiernaast wordt informatie gegeven voor initiatiefnemers met betrekking tot indieningsvereisten en vergunningsplicht. Ook zijn een aantal maatregelen benoemd die met een eenvoudige toets vergund kunnen worden. Hiermee wordt het proces voor aanvragers verduidelijkt en zoveel mogelijk duidelijkheid gegeven voorafgaand aan de aanvraag. Het college stuurt dit besluit ter informatie naar de commissie Ontwikkeling. Vaststellen erfgoednota Haarlems Erfgoedbeleid, Verbindende kracht in de stad, (2024/52496), 19 maart 2024 Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. Het Haarlems afwegingskader verduurzaming monumenten, mei 2025, (opgenomen als bijlage 1) vast te stellen; de secretaris,

Kenmerk: 2025/471092

de burgemeester,

1/4

1. Aanleiding In 2024 heeft het college het stuk Verduurzaming van monumenten, afwegingskader voor vergunningverlening, opgesteld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) als uitgangspunt vastgesteld. Hiermee wordt duidelijkheid gegeven over de wijze waarop de gemeente afwegingen maakt tussen erfgoedwaarden en verduurzaming bij monumenten. In het afwegingskader wordt een aantal veel voorkomende, duurzaamheidsmaatregelen behandeld. Het gaat om maatregelen zoals venster-, gevel-, dak- en vloerisolatie. Met voorliggend Haarlems afwegingskader verduurzaming monumenten wordt dit kader aangevuld met een aantal onderwerpen, waaronder ventilatie en verwarmingsinstallaties bij woonhuismonumenten zoals warmtepompen. Ook zijn enkele aanvullingen en aanpassingen op het afwegingskader van de RCE gemaakt. Hiernaast is per thema aangegeven welke maatregelen vergunningsvrij zijn en welke vergunningsplichtig. Voor een aantal eenvoudige vergunningsplichtige duurzaamheidsmaatregelen zijn sneltoetscriteria opgenomen. Hiermee wordt vooraf zo duidelijk mogelijk aangegeven waaraan getoetst wordt. Hiermee wordt het proces verduidelijkt. Tot slot is per onderwerp aangegeven welke informatie voor het beoordelen van een aanvraag nodig is, de zogenaamde indieningsvereisten. 2.

Beoogd resultaat Het aanvullen van het vastgestelde afwegingskader verduurzaming van monumenten met een paar ontbrekende thema’s en specifieke punten zodat deze is toegesneden op de Haarlemse situatie en initiatiefnemer. 3. Onderbouwing voorstel 3.1 Het maken van een Haarlems afwegingskader is opgenomen in de uitvoeringsagenda van de Erfgoednota In de Erfgoednota en bij vaststelling van het huidige kader is aangegeven dat voor een duidelijke communicatie richting eigenaren een Haarlemse oplegger wordt gemaakt waarin ook aanvullende informatie is opgenomen. Met voorliggend stuk wordt hier invulling aan gegeven. 3.2 Het voorliggende kader voorziet in enkele belangrijke thema’s die ontbraken Een aantal thema’s zoals ventilatie en installaties (warmtepompen en installaties) voor woonhuismonumenten ontbreken in het bestaande afwegingskader. Met voorliggend stuk wordt dit aangevuld. Ook zijn hoofdstukken opgenomen met informatie over zonne-energie, architectonische ensembles en informatiebronnen.

Kenmerk: 2025/471092

2/4

3.3 Het kader van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) wordt toegesneden op de Haarlemse initiatiefnemer Omdat de gemeente, waar dat kan, zoveel mogelijk ruimte wil geven aan duurzaamheidsmaatregelen, en omdat de samenhang van de maatregelen niet uit het oog mag worden verloren, zijn enkele aanvullingen en aanpassingen op het afwegingskader van de RCE gemaakt voor de Haarlems monumenten. 3.4 Informatie over vergunningsplicht en indieningsvereisten zijn met het afwegingskader makkelijker beschikbaar Om initiatiefnemers zoveel mogelijk duidelijkheid te geven is voor de verschillende duurzaamheidsthema’s aangegeven wat vergunningsvrij kan en waarvoor een vergunning nodig is. Ook zijn indieningsvereisten opgenomen. Hiermee is voor initiatiefnemers belangrijke informatie voorafgaand aan een aanvraag makkelijker beschikbaar. Dit komt het proces van vergunningverlening ten goede. Of iets wel of niet vergunniningsplicht is en wat de indieningsvereisten zijn, wordt niet bepaald in het stuk zelf maar is vastgelegd in landelijke en lokale wet- en regelgeving. 3.5 Met het afwegingskader wordt het handelingsperspectief van initiatiefnemers vergroot Voor een aantal eenvoudige, veelvoorkomende verduurzamingsmaatregelen geldt dat deze gerealiseerd kunnen worden als de situatie en de uitvoering voldoen aan een aantal voorwaarden. Deze specifieke voorwaarden zijn in het stuk opgenomen.

In het vergunningsproces wordt door Team Erfgoed gecontroleerd of hieraan voldaan wordt. Als dit het geval is dan kan (voor wat betreft het erfgoedaspect) vergunning verleend worden. Een advies van de Adviescommissie is voor deze maatregelen dan niet nodig. Hiermee wordt vooraf zoveel mogelijk duidelijkheid gegeven. 3.6 In de voorbereiding heeft uitgebreide afstemming plaatsgevonden met de Adviescommissie Omgevingskwaliteit De adviescommissie geeft aan enthousiast te zijn over het stuk en zich hierin te kunnen vinden. Zij geeft aan: “het Afwegingskader, na de vertaalslag naar een publieksdocument met daarin een stroomschema, te zien als belangrijk document voor de communicatie over de verduurzaming van monumenten. Een belangrijke doelgroep zijn gebouweigenaren, maar bijvoorbeeld ook makelaars die op deze manier beter inzichtelijk hebben wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn.” De vertaalslag naar een publieksdocument is gemaakt, een stroomschema wordt los van het document gemaakt. 4. Risico’s en kanttekeningen N.v.t.

Kenmerk: 2025/471092

3/4

5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën N.v.t. 5.2 Communicatie Na vaststelling zal het stuk beschikbaar komen via de gemeentelijke website onder Monument | Haarlem duurzaam en via het Monumentenloket van de gemeente. Hiermee is het stuk goed vindbaar voor initiatiefnemers en andere betrokkenen. 5.3 Participatie Het stuk betreft, naast het toegankelijk maken van bestaande regels over vergunningsplicht en indieningsvereisten, met name technische aanvullingen en wijziging van het in 2024 vastgestelde afwegingskader. Bij de totstandkoming heeft daarom geen uitvoerige participatie plaatsgevonden. Na vaststelling zal het stuk breed onder de aandacht komen via Haarlem Duurzaam. 5.4 Juridisch Met het afwegingskader wijzigt de vergunningsplicht van verschillende duurzaamheidsactiviteiten niet. Dit is namelijk voor rijksmonumenten geregeld in wet- en regelgeving en voor gemeentelijke en provinciale monumenten in het (tijdelijke) omgevingsplan. Met het stuk wordt wel verduidelijkt wat wel en wat niet vergunningsplichtig is. Het zelfde geldt voor de opgenomen indieningsvereisten. 5.5 Planning Ontwikkelingen op het gebied van verduurzaming van erfgoed gaan snel. Nieuwe (technische) oplossingen volgen elkaar op. Ontwikkelingen worden nauwgezet gevolgd en als daar aanleiding voor is verwerkt in het afwegingskader.

Daarmee is de verwachting dat het stuk periodiek geactualiseerd gaat worden. In voorliggend kader zijn de thema’s ventilatie en installaties (warmtepompen en verwarmingen) voor woonhuismonumenten opgenomen. Dit jaar wordt gestart met de actualisatie van de Nota Ruimtelijk Kwaliteit (NRK) met bettrekking tot deze thema’s. 6. Bijlagen Haarlems afwegingskader verduurzaming monumenten, aanvulling op het afwegingskader van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), mei 2025

Kenmerk: 2025/471092

4/4