1 Experiment woningtoewijzing op Motivatie

Collegebesluit

Onderwerp Experiment woningtoewijzing op Motivatie Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit college

2025/323178 Roduner, F.J. 4.1 Wonen en woningbouw ECDW Adriaansz, E. +31638687689 eadriaansz@haarlem.nl Onderzoek van de Hoge School Utrecht1 laat zien dat het selecteren van bewoners - op basis van bepaalde kwaliteiten en het commitment voor de inzet op voor het opzetten van een community - het leefklimaat van het complex en het creëren van gemeenschap ten goede doen. In het kader van Gemengd Wonen gaat de gemeente Haarlem experimenteren met de regels voor toewijzen van woningen op basis van motivatie. Middels een pilot van een jaar (ingangsdatum 1 juni 2025) worden bij twee Gemengd Wonen complexen, te weten het Hof van Leijh van Elan Wonen (23 woningen) en de Athenestraat van Pré Wonen (5 woningen), woningen toegewezen aan bewoners die worden geselecteerd op basis van een ingezonden motivatie. Toewijzen op motivatie is nog niet mogelijk volgens de normale regels van de huisvestingsverordening. Daarom wordt gebruik gemaakt van het experimentenartikel (artikel 4.2.1) in de verordening om gedurende 1 jaar woningen toe te wijzen in twee complexen op basis van motivatie. Na de looptijd van het experiment worden de toewijzingscriteria en het werkproces geëvalueerd met de betrokken partijen, te weten de corporaties, Woonservice en de woningzoekenden die een motivatie hebben ingediend.

Op basis van de evaluatie kan worden besloten of en met welke criteria de regels voor toewijzen op motivatie worden opgenomen in de huisvestingsverordening. Het college stuurt het collegebesluit ter kennisname naar de commissie Ontwikkeling. De raad stelt kaders voor de huisvestingsverordening waarbinnen deze regeling als experiment zal worden uitgevoerd. - Concept-Actieprogramma Wonen en Zorg (2024/2055740) - Huisvestingsverordening Haarlem (2023/120763) Het college van burgemeester en wethouders besluit:

1 Rapportage_Eerst een thuis_Hogeschool Utrecht (1).pdf

Kenmerk: 2025/323178

1/7

d.d. 20 mei 2025

1. In het kader van een experiment (op basis van artikel 4.2.1) af te wijken van de regels van de huisvestingsverordening om ervaring op te doen met het toewijzen op motivatie in twee Gemengd Wonen complexen. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding In het concept-Actieprogramma Wonen en Zorg2 dat op 28 mei (2025) in de gemeenteraad wordt besproken, staat de intentie opgenomen gemengde woonprojecten te realiseren als woonvorm om doelgroepen met een psychische kwetsbaarheid te huisvesten. In 2023 is met corporaties gewerkt aan uitgangspunten voor Gemengd Wonen, welke staan opgenomen als bijlage in het conceptActieprogramma Wonen en Zorg. Gemengd Wonen projecten zijn projecten waarin verschillende groepen mensen doelbewust en in georganiseerd verband samen wonen, contact onderhouden en vaak ook gezamenlijk activiteiten ondernemen. In gemengde woonprojecten wonen reguliere huurders samen met mensen bewoners die (tijdelijk) ondersteuning nodig hebben. In veel ‘gewone’ wooncomplexen is er ook sprake van een mix aan doelgroepen, de term Gemengd Wonen-complex wordt gebruikt voor complexen waarbij extra wordt ingezet op ondersteuning en community building. Op basis de gemaakte afspraken in het Actieprogramma en naar aanleiding van goede voorbeelden uit andere delen van het land (voorbeeld Utrecht) ziet het college nu aanleiding om deze vorm van woningtoewijzing ook toe te passen in Haarlem. Een van de kenmerken van gemengde woonprojecten is de aanwezigheid van ‘gemotiveerde bewoners’.

De selectie van deze ‘gemotiveerde bewoners’ vindt bij Gemengd Wonen projecten die in het land gerealiseerd zijn op verschillende manieren plaats. Er wordt veelal een verhouding aangehouden van 20% bewoners die op basis van motivatie worden geselecteerd, 30% bewoners die begeleiding krijgen, en 50% regulier woningzoekenden. Hierbij wordt de 30% bewoners met begeleiding aangedragen door de gemeente in overleg met de betrokken zorgpartij, welke cliënten selecteert waarvan ingeschat wordt dat zij gedijen bij het wonen in een Gemengd Wonen complex. De 20% gemotiveerde woningzoekenden kunnen door middel van het aanleveren van een motivatie reageren op de daartoe gelabelde woningen binnen het complex. De manier van motiveren, bijvoorbeeld met behulp van een brief, een gesprek, een video etc., varieert waarbij corporaties/eigenaren van het complex hun eigen insteek kiezen. De gemotiveerde bewoners committeren zich (wanneer zij een woning krijgen toegewezen) aan het feit dat zij een actieve rol gaan spelen in het creëren van een ‘community’ in het betreffende Gemengd Wonen complex.

Kenmerk: 2025/323178

2/7

Welke rol inschrijftijd speelt in het selectieproces kan per project verschillen. Uitgangspunt is in ieder geval dat motivatie minstens net zo belangrijk is voor het toegewezen krijgen van een woning. Op dit moment is er één bestaand Gemengd Wonen complex (Hof van Leijh, Elan Wonen) in Haarlem en is er een Gemengd Wonen complex in ontwikkeling in Schalkwijk aan de Athenestraat (ontwikkeld door Pré Wonen). Voor beide complexen bestaat vanuit de corporaties en de ondersteunende zorgpartijen de wens om toewijzen op motivatie in te zetten. Door middel van dit experiment zal hiermee worden gestart. Het Hof van Leijh telt 113 woningen, wat betekent dat wordt toegewerkt naar 23 woningen (circa 20%) die zullen worden toegewezen op basis van motivatie. Dit gebeurt bij mutatie. De Athenestraat telt 24 woningen, wat betekent dat hier 5 woningen zullen worden toegewezen op motivatie. De Athenestraat is een nieuw complex, waarbij vanaf de start 5 woningen kunnen worden toegewezen aan gemotiveerde bewoners. 2. Beoogd resultaat -

-

-

Doelstelling: Het mogelijk maken voor corporaties om een beperkt deel van hun woningbezit toe te kunnen wijzen op basis van motivatie, bij wijze van experiment (ingangsdatum 1 juni 2025). Acties: De corporaties richten het proces in voor de toewijzing op basis van motivatie. Het experiment heeft een looptijd van een jaar, waarna deze zal worden geëvalueerd door gemeente Haarlem, in samenwerking met de corporaties, Woonservice en woningzoekenden die gebruik hebben gemaakt van de module. De evaluatie zal gebeuren op basis van verschillende indicatoren die staan uitgewerkt in bijlage 1 van dit besluit. Op basis van de evaluatie zal aan de raad worden voorgelegd of de regels van toewijzen op motivatie als reguliere mogelijkheid op te nemen in de huisvestingsverordening wenselijk is. Beoogd resultaat: Realisatie van gemengde wooncomplexen waarin bewoners wonen die gemotiveerd zijn om bij te dragen aan het vormen van een gemeenschap.

Kenmerk: 2025/323178

3/7

3. Onderbouwing voorstel Gemengde woonconcepten zorgen voor het creëren van gemeenschap en een prettig leefklimaat Uit praktijkervaringen met gemengde woonprojecten is gebleken dat het toewijzen van bewoners op motivatie kan bijdragen aan het creëren van een ‘community’ en een prettig leefklimaat in het wooncomplex. Door middel van actieve inzet voor het complex, onder andere door het organiseren van activiteiten, wordt verbinding tussen bewoners gestimuleerd. Onderzoek van de Hogeschool Utrecht laat zien dat gemengd wonen projecten bijdragen aan het sociaal welbevinden van bewoners, het waarderen van sociaal contact, het gevoel niet alleen te wonen, en aan laagdrempelige onderlinge hulp. Gemengde woonprojecten werken bovendien preventief voor terugval van mensen met een psychische kwetsbaarheid. Er is sprake van inclusie, mensen uit de marge van de samenleving en/of met een beperking zijn welkom en er is opening voor contact. Gemengde woonprojecten dragen bij aan draagvlak in buurt en wijk. Corporaties, Buurts en de gemeente onderschrijven dezelfde uitgangspunten voor Gemengd Wonen Het toepassen van toewijzen op motivatie geeft uitwerking aan een van de uitgangspunten voor Gemengd Wonen die in samenwerking met de corporaties zijn opgesteld. In het conceptActieprogramma Wonen en Zorg staat de intentie opgenomen om meer Gemengd Wonen complexen te realiseren.

Door vooruitlopend op de wijziging van de huisvestingsverordening aan de slag te gaan met deze manier van toewijzen, kan worden geleerd van de opgedane ervaringen van het experiment die als basis kunnen dienen voor de regels die kunnen worden opgenomen in de verordening. Corporaties stellen samen met de zorg- en welzijnspartij (indien deze betrokken is) profielen op voor het beoogde type woningzoekende en er worden andere benodigde randvoorwaarden opgesteld. Corporaties kiezen een manier waarop woningzoekenden hun motivatie kunnen indienen. Hierbij wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met een manier waarop mensen niet uitgesloten kunnen worden op uitdrukkingsvaardigheden, bijvoorbeeld laaggeletterdheid. De ingezonden motivatie worden beoordeeld door een commissie die samengesteld kan zijn uit onder andere afgevaardigden van de corporatie, de betrokken zorgpartij, betrokken welzijnspartij of bewoners. Corporaties zijn gemandateerd om een huisvestingsvergunning af te geven. Door Woonservice is gewerkt aan een module waarbij de motivatie en (na selectie van de betreffende woningzoekende) een ‘voorrangsvinkje’ kan worden toegevoegd aan de inschrijving het profiel van de betreffende woningzoekende zodat deze met voorrang kan reageren op vrijkomende gelabelde woningen binnen het complex.

De ervaringen met toewijzen op motivatie kunnen later ook ingezet worden in het kader van kwetsbare complexen Er is eerder geëxperimenteerd met het toewijzen op basis van motivatie in het Rozenprieel om de leefbaarheid aldaar te verbeteren door middel van deze methode van toewijzen, dit gebeurde via de vrije ruimte. Corporaties hebben de wens uitgesproken om deze manier van toewijzen niet alleen in

Kenmerk: 2025/323178

4/7

te willen zetten voor Gemengd Wonen complexen, maar in een bredere context toe te kunnen passen in het kader van verbetering van leefbaarheid. Indien wordt gezien dat toewijzen op motivatie kan bijdragen aan een verbeterde leefbaarheid in complexen, kan dit ook worden ingezet voor buurten waar de leefbaarheid onder druk staat. Hiervoor kunnen aanvullende voorwaarden worden opgesteld in samenwerking met corporaties. 4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Risico’s 1. Geen juridische grondslag ontbinding huurcontract bij niet nakomen van afspraken. Risico van toewijzen op motivatie is dat het lastig te garanderen is dat de kandidaat ook daadwerkelijk de inzet zal plegen die hij/zij belooft gedurende de selectieprocedure. Er bestaat geen mogelijkheid voor een juridische grondslag om consequenties te verbinden aan het niet nakomen van afspraken met betrekking tot inspanningsverplichtingen. Wel kan een intentieovereenkomst tussen corporatie en woningzoekende worden opgesteld, maar deze is juridisch niet ‘hard’ genoeg voor ontbinding van het huurcontract bij het niet nakomen van de afspraken. In andere gemengde woonprojecten wordt gezien dat het niet nakomen van afspraken met betrekking tot de inspanningsverplichting slechts zelden voorkomt. 4.2 Kanttekeningen 1.

Toewijzen op motivatie is een vorm van voorrang Door de ‘als Gemengd Wonen’ gelabelde woningen toe te wijzen aan een huurders met een bepaald profiel, worden ook huurders uitgesloten die mogelijk anders wel kans hadden gemaakt op de woning. Door de verhouding van 20% gemotiveerde bewoners, 50% regulier woningzoekenden en 30% begeleide bewoners per complex aan te houden, wordt de ‘uitsluiting’ van woningzoekenden die niet binnen het profiel passen, beperkt gehouden. Daarnaast wordt ook zoveel mogelijk gekozen voor motivatiemogelijkheden waarbij uitdrukkingsvaardigheden niet de doorslaggevende factor zijn. 5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën Aan toewijzen op motivatie zijn geen financiële consequenties verbonden. De mogelijkheid voor toewijzen op motivatie is in technische zin al uitgewerkt in de systemen van Stichting Woonservice, op verzoek van de corporaties. De uiteindelijke selectie van de bewoners wordt gedaan door de betreffende corporatie, welke verantwoordelijk is voor de kosten die hierbij komen kijken.

Kenmerk: 2025/323178

5/7

5.2 Communicatie De communicatie over toewijzen op motivatie binnen de betreffende projecten zullen worden gedaan via de kanalen van de corporaties en middels een aankondiging van het experiment op de website van gemeente Haarlem. De betrokken partijen zorgen onderling voor afstemming over gelijkluidende berichtgeving. Vanuit de gemeente zullen hier geen extra communicatiemiddelen voor worden ingezet. Het toewijzen van woningen die met een label voor toewijzen op motivatie worden geadverteerd, gebeurt volgens een werkproces dat onderling tussen de corporaties is afgesproken. De gemeente heeft hier verder geen actieve rol in. 5.3 Participatie Voor het opzetten en uitvoeren van het experiment is gesproken met de corporaties en Woonservice, welke zijn betrokken bij het opstellen van de regeling. De huurdersorganisaties zijn middels het participatietraject voor het Actieprogramma Wonen en Zorg geïnformeerd over de ambitie om Gemengd Wonen en de daarbij behorende uitgangspunten toe te passen in Haarlem. De regiogemeenten zijn via de beleidscommissie Woonservice en de regionale werkgroep Huisvestingsverordening op de hoogte gebracht van de opzet van dit experiment. Zij zullen actief worden geïnformeerd over de resultaten van het experiment. Verder heeft het toepassen van dit experiment heeft enkel impact op de leefbaarheid van de aangewezen complexen en mogelijk de directe omgeving.

Voor dit besluit is geen separaat communicatietraject nodig. Voor de uiteindelijke opname van de regels in de huisvestingsverordening is wel sprake van participatie, namelijk via de route van de huisvestingsverordening. 5.4 Juridisch Volgens artikel 4.2.1 van de huisvestingsverordening is het mogelijk een experiment in te richten om af te kunnen wijken van de regels in de huisvestingsverordening. Wanneer het experiment doeltreffend is gebleken wordt aan de raad voorgesteld om het toewijzen op motivatie op te nemen in de reguliere regels van de huisvestingsverordening (in 2026) en is het niet meer nodig het experimentenartikel te gebruiken. Voor het traject huisvestingsverordening bestaan inspraak- en bezwaarmogelijkheden. Voor het toepassen van dit experiment is dit collegebesluit nodig, waarna de uitvoering van de regeling in gang kan worden gezet door de corporaties en Woonservice. Er zijn geen andere gremia

Kenmerk: 2025/323178

6/7

dan het college waarin dit besluit dient te worden ondertekend. De stukken worden ter kennisname gedeeld met de Commissie Ontwikkeling. De Commissie Ontwikkeling stelt de kaders van de huisvestingsverordening vast, van welke worden afgeweken in het kader van dit experiment. 5.5 Planning Wanneer het besluit is goedgekeurd door het college zal de pilot van start gaan op 1 juni 2025. De pilot heeft een looptijd van een jaar. Na sluiting van de pilot wordt een evaluatie gedaan. De resultaten hiervan zullen wederom worden gedeeld met de Commissie Ontwikkeling. Na de evaluatie wordt besloten of toewijzen op motivatie als regulier wordt opgenomen in de huisvestingsverordening. Hiervoor wordt de planning van de update van de huisvestingsverordening voor 2026 aangehouden. 6. Bijlagen - Bijlage 1: Pilot Toewijzen op Motivatie - Bijlage 2: Onderbouwing Athenestraat Pré Wonen - Bijlage 3: Onderbouwing Hof van Leijh Elan Wonen

Kenmerk: 2025/323178

7/7