1 Evaluatie korte wapenstok

Informatienota

Onderwerp Evaluatie korte wapenstok Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/802723 Wienen, J. 6.3 Openbare orde en veiligheid VH Janse, R. / S. van Leuken 06 36 47 07 88 rjanse@haarlem.nl/svanleuken@haarlem.nl Sinds augustus 2024 is het voor handhavers van de gemeente Haarlem mogelijk om (onder voorwaarden) een korte wapenstok te dragen. Toegezegd is om een evaluatie uit te voeren. Het resultaat van de evaluatie van de korte wapenstok wordt in deze nota met de Commissie Bestuur gedeeld. Uit de enquête blijkt dat de korte wapenstok een positief effect heeft op het veiligheidsgevoel van handhavers en als nuttige toevoeging aan de uitrustig wordt gezien.

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 16 december 2025

Als vervolgstap wordt een aanvraag bij dienst Justis ingediend voor het verlengen van de toekenning van de korte wapenstok. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de Commissie Bestuur. Bij de behandeling van motie 17.03 (korte wapenstok afgebakend)(2023/0834982) op 12 oktober 2023 is toegezegd (2023/1759882) de resultaten van de evaluatie van de korte wapenstok te delen. Raadsinformatiebrief toekenning korte wapenstok voor 2 jaar 1. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2025/802723

de burgemeester,

1/6

Kenmerk: 2025/802723

2/6

1. Aanleiding Sinds augustus 2024 is het voor handhavers van de gemeente Haarlem mogelijk om (onder voorwaarden) een korte wapenstok te dragen. De handhavers moeten aan een aantal criteria voldoen, namelijk: • Beëdigd boa; • Minimaal opleidingsniveau MBO-3 (Handhaving, Toezicht en Veiligheid); • Minimaal 1 jaar relevante praktijkervaring. Indien de boa niet beschikt over het vereiste opleidingsniveau, kan worden volstaan met een relevante vervangende praktijkervaring van tenminste drie jaar. Naast deze criteria vanuit de boa beleidsregels, moet een boa ook aan de RTGB-4 certificering voldoen. In de Commissie Bestuur van 12 oktober 2023 is toegezegd om een evaluatie uit te voeren en deze te delen met de Commissie Bestuur. 2. Toelichting Uit de enquête blijkt dat de korte wapenstok een positief effect heeft op het veiligheidsgevoel en als nuttige toevoeging van de uitrustig gezien wordt. Als vervolgstap wordt een aanvraag ingediend voor het verlengen van de toekenning van de korte wapenstok. 3. Resultaten en/of consequenties De enquête is voorgelegd aan alle handhavers van de afdeling Veiligheid & Handhaving van de gemeente Haarlem, zowel de boa’s als de toezichthouders. In totaal heeft 83% van de handhavers de enquête ingevuld. Dit betreft 18 toezichthouders, 35 boa’s en 12 senioren en coördinatoren.

De handhavers krijgen tijdens hun werkzaamheden regelmatig te maken met verbaal en/of fysiek geweld. De aard van de agressie varieert van verbale belediging tot ernstige mishandeling. Om die reden is in de enquête gevraagd hoe vaak een handhaver te maken heeft gehad met een vorm van agressie of geweld. Hieruit bleek dat in de afgelopen 3 maanden bijna driekwart last heeft gehad van lastig gedrag (beledigen, uitschelden, niet aan de regels houden etc.). Daarnaast komt het regelmatig voor dat handhavers last hebben van serieuze bedreiging. In beperkte mate krijgen zij te maken met fysieke agressie. Dragen en gebruik van de wapenstok Van alle handhavers die de enquête ingevuld hebben, draagt 40% een korte wapenstok. Zij noemen verschillende redenen waarom zij de korte wapenstok dragen: • Verhoging van het veiligheidsgevoel • Middel ter verdediging/de-escalatie • Training hiervoor gevolgd en hoort bij de uitrusting

Kenmerk: 2025/802723

3/6

Voor de handhavers die geen korte wapenstok dragen, geldt voor 90% dat zij niet voldoen aan de voorwaarden van de boa beleidsregels, 10% (4 personen) kiest er bewust voor om geen korte wapenstok te dragen. Zij geven als reden dat zij vinden dat de voordelen niet opwegen tegen de nadelen. Wel of niet dragen korte wapenstok per functie

Toezichthouder Boa Coördinator/senior

Wapenstok 0 14 12 26

Geen wapenstok 18 21 0 39

Totaal 18 35 12 65

Uit de enquête volgt dat 23% van de handhavers die een korte wapenstok dragen het afgelopen jaar de korte wapenstok ter hand hebben genomen. Ter hand nemen betekent dat een handhaver de korte wapenstok uit de riem neemt of vastpakt in de riem, maar niet daadwerkelijk inzet. De reden hiervoor is om dreigend gevaar richting de handhaver te begrenzen. Slechts 4 personen hebben de korte wapenstok ook daadwerkelijk gebruikt. De inzet van de korte wapenstok heeft in alle gevallen plaatsgevonden in situaties waarbij er sprake was van (verdergaande) fysieke en/of verbale dreiging richting de handhavers. Alle vier de situaties zijn beoordeeld door de direct toezichthouder (DT) politie. De DT heeft de inzet altijd rechtmatig en proportioneel bevonden. Daarnaast blijkt dat 27% van de handhavers het afgelopen jaar een situatie heeft gehad waarbij hij/zij de korte wapenstok niet heeft ingezet, maar dat achteraf wel had willen doen. Het gaat hierbij voornamelijk om situaties waar grote groepen samenscholen en de handhaver afstand wil creëren. Veiligheidsgevoel t.o.v. de korte wapenstok In de enquête is gevraagd naar het effect van de korte wapenstok op het veiligheidsgevoel. Daaruit bleek dat het overgrote deel van de handhavers (75%) een positief effect op het veiligheidsgevoel ervaart. Effect korte wapenstok op het veiligheidsgevoel

Positief effect Neutraal Negatief effect

Wapenstok 21 3 2

Geen wapenstok 23 8 2

Totaal 44 11 4

Daarnaast is gevraagd of het dragen van een korte wapenstok de-escalerend werkt. De meerderheid van de handhavers (55%) vindt dat dit het geval is.

Kenmerk: 2025/802723

4/6

De korte wapenstok werkt de-escalerend

Eens Neutraal Oneens

Wapenstok 18 6 1

Geen wapenstok 13 16 2

Totaal 31 22 3

In totaal vindt ongeveer 63% van de handhavers dat de voordelen opwegen tegen de nadelen van het dragen van een korte wapenstok, 8% vindt dat niet en 29% staat neutraal tegenover deze stelling. Bijna driekwart van de handhavers ziet de korte wapenstok als een zinvolle uitbreiding van de uitrusting. Slechts 7% vindt het geen zinvolle toevoeging en 21% stemt neutraal. Van de groep die het geen zinvolle toevoeging vindt of neutraal stemt, draagt 63% geen korte wapenstok. De voordelen van de korte wapenstok wegen op tegen de nadelen

Eens Neutraal Oneens

Wapenstok 18 6 1

Geen wapenstok 15 9 3

Totaal 33 15 4

4. Conclusie Van de 65 respondenten dragen 26 handhavers (40%) een korte wapenstok. Meerdere handhavers geven als reden voor het dragen van een wapenstok dat het, het veiligheidsgevoel verhoogt. Het beeld dat een korte wapenstok het veiligheidsgevoel verhoogt, wordt versterkt door resultaten uit de enquête. 81% van de handhavers die een korte wapenstok dragen, ervaart namelijk een positief effect op het veiligheidsgevoel. Van de handhavers die geen korte wapenstok dragen, ervaart 70% een positief effect op het veiligheidsgevoel. De handhavers geven aan dat zij de korte wapenstok ook dragen om te de-escaleren of ter verdediging. Uit de resultaten blijkt dat 72% van de totale groep handhavers de afgelopen 3 maanden te maken heeft gehad met lastig gedrag en 15% zelfs met fysiek geweld. In deze situaties kan de korte wapenstok het verschil maken, zowel preventief (door het dragen ervan) als het daadwerkelijke gebruik. Uiteindelijk is de korte wapenstok sinds augustus 2024 door 6 personen ter hand genomen en door 4 personen daadwerkelijk ingezet. Alle keren dat de korte wapenstok ingezet werd, werd als rechtmatig en proportioneel beoordeeld. Op basis van de uitkomsten van de enquête kan geconcludeerd worden dat het dragen van de korte wapenstok bij de handhavers een positief effect heeft op het veiligheidsgevoel.

Ondanks dat de wapenstok daadwerkelijk beperkt is ingezet zien de handhavers het als een zinvolle aanvulling op

Kenmerk: 2025/802723

5/6

hun uitrusting. Dit is het geval bij handhavers die de korte wapenstok dragen en handhavers die de korte wapenstok (nog) niet dragen. Het behouden van de toekenning van de korte wapenstok draagt bij aan de voortzetting van dit veiligheidsgevoel bij de handhavers. 5. Vervolg De toekenning van de korte wapenstok loopt tot 2 april 2026. Begin 2026 wordt er een nieuw advies gevraagd aan de toezichthouders (politie en Openbaar Ministerie) en daarna volgt een aanvraag voor een gewijzigde beschikking bij dienst Justis. De minister van Justitie en Veiligheid is voornemens om het boa-bestel aan te passen, waarmee ook de aanvraagprocedure voor het toekennen van aanvullende uitrusting (bijv. handboeien, korte wapenstok en pepperspray) deels wijzigt. In het nieuwe boa-bestel wordt de lokale context meer meegenomen en krijgt de lokale driehoek een belangrijkere rol. Als de toekenning van de korte wapenstok wordt verlengd, wordt de evaluatie hiervan periodiek meegenomen in een algemene veiligheidsenquête die gehouden wordt onder de handhavers.

Kenmerk: 2025/802723

6/6